W syryjskiej prowincji Idlib  rozgrywa się kolejny etap katastrofy humanitarnej, jeden z najdotkliwszych w dziesięcioletniej historii konfliktu w Syrii. Syryjski reżim kontynuuje strategię zbrojnego podboju części kraju, znajdujących się jeszcze poza jego kontrolą, za wszelką cenę i nie zważając na konsekwencje dla ludności cywilnej. Od grudnia przybrały na sile działania wojskowe w północno zachodniej Syrii, dokonywane przy wsparciu rosyjskiego lotnictwa. Nieprzerwane naloty i ataki z użyciem bomb beczkowych w ciągu zaledwie kilku tygodni zmusiły blisko milion Syryjczyków do ucieczki. Struktury pomocowe są u kresu wydolności. Setki tysięcy osób – głównie kobiet i dzieci – szukają schronienia w prowizorycznych obozach, cierpiąc z powodu zimna, głodu i epidemii.

Wbrew międzynarodowemu prawu humanitarnemu, naloty były umyślnie wymierzone w szpitale i placówki medyczne, z których 79 musiało zostać zamkniętych. Celem ataków były także szkoły i miejsca, w których mieszkańcy szukają schronienia. Zgodnie z danymi Biura Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Praw Człowieka (OHCHR), od 1 stycznia w Idlibie zabito łącznie 298 cywilów.

Doskonale zdajemy sobie sprawę, że w Idlibie działają ugrupowania radykalne. W żadnym razie nie lekceważymy terroryzmu. Zwalczamy go z determinacją, również na froncie walk z Daesh. Ale walka z terroryzmem nie może usprawiedliwiać masowego łamania międzynarodowego prawa humanitarnego, co ma miejsce każdego dnia w północno-zachodniej Syrii.

Organizacja Narodów Zjednoczonych ostrzegała o ryzyku bezprecedensowego kryzysu humanitarnego, który może nastąpić, jeżeli obecna ofensywa nie zostanie zatrzymana. Dlatego wzywamy reżim syryjski i wspierających go aktorów do zakończenia ofensywy i powrotu do zawieszenia broni wprowadzonego jesienią 2018 roku. Wzywamy do natychmiastowego zaprzestania działań wojennych i wywiązania się ze zobowiązań wynikających z międzynarodowego prawa humanitarnego, w tym do ochrony pracowników organizacji humanitarnych i personelu medycznego, z których wielu straciło życie niosąc pomoc cywilom w Idlibie. Wzywamy również Rosję do kontynuowania negocjacji z Turcją w celu powstrzymania eskalacji tragicznej sytuacji w Idlibie i wypracowania rozwiązania politycznego.

Oprócz wskazywania na potrzebę podjęcia pilnych działań na rzecz wprowadzenia rozejmu w Idlibie, wzywamy Rosję , aby w nadchodzących miesiącach nie blokowała wysiłków Rady Bezpieczeństwa na rzecz przywrócenia mechanizmu pozwalającego na dostarczanie transgranicznej pomocy humanitarnej do północno-zachodniej Syrii. Taki mechanizm przestał funkcjonować na północnym wschodzie kraju, gdzie obecnie poszukiwane są rozwiązania alternatywne dla przejścia granicznego w Al-Jarubija. Kto dzisiaj może twierdzić, że syryjski reżim z własnej woli przystanie na to, aby pomoc dotarła do potrzebujących, skoro to on w największym stopniu ponosi odpowiedzialność za ich położenie?

Wreszcie należy pamiętać, że jedynie porozumienie polityczne może trwale położyć kres kryzysowi w Syrii. Normalizacja sytuacji nie nastąpi, dopóki nie rozpocznie się prawdziwy i nieodwracalny proces pokojowy . Koncentrując się na działaniach wojskowych, reżim syryjski dąży jednak do podważenia jakiegokolwiek procesu politycznego z udziałem wszystkich stron konfliktu, blokując negocjacje w sprawie nowej konstytucji prowadzone w Genewie pod egidą specjalnego wysłannika ONZ Geira Pedersena. Logika odzyskiwania terytoriów za pomocą siły jest jednak fałszywa: te same przyczyny doprowadzą do tych samych skutków: radykalizacji, destabilizacji Syrii i regionu, a także dalszych przesiedleń - w kraju, w którym ponad połowa ludności została już wysiedlona lub stała się uchodźcami. Wyrażamy uznanie dla ogromnych wysiłków podejmowanych przez sąsiadów Syrii na rzecz zapewnienia schronienia Syryjczykom, którzy musieli opuścić swoje domy.

Wobec rozgrywającej się tragedii również Europejczycy poczuwają się do odpowiedzialności za zakończenie trwającej wojny i wsparcie ludności syryjskiej. Unia Europejska i jej państwa członkowskie są największymi dawcami pomocy humanitarnej dla ludności syryjskiej. Będziemy kontynuować i pogłębiać ten wspólny wysiłek, reagując na rozwój krytycznej sytuacji w Idlibie.

Europa kontynuuje presję na reżim, aby spowodować jego faktyczne zaangażowanie w proces polityczny. 17 lutego Europejczycy przyjęli nowe sankcje, które wymierzone są w wymiarze indywidualnym w syryjskich przedsiębiorców, wspierających działania wojenne reżimu i czerpiących z nich korzyści.

Naszym obowiązkiem jest również walka z bezkarnością w odniesieniu do przestępstw popełnionych w Syrii. Jest to kwestia zasad oraz sprawiedliwości. Jest ona również niezbędnym warunkiem zapewnienia trwałego pokoju społeczeństwu Syrii, które od blisko dziesięciu lat jest rozdarte wewnętrznie z powodu konfliktu. Zamierzamy nadal wspierać mechanizmy na rzecz walki z bezkarnością, ustanowione przez Organizację Narodów Zjednoczonych, których celem jest gromadzenie dowodów, będących kluczowym elementem przygotowaniach do przyszłych procesów przeciwko osobom odpowiedzialnym za najcięższe zbrodnie. Mechanizmy te to Komisja Śledcza do spraw Syryjskiej Republiki Arabskiej oraz Międzynarodowy, Bezstronny i Niezależny Mechanizm (IIIM). Będziemy również nadal kierować sprawy do Międzynarodowego Trybunału Karnego. Będziemy w dalszym ciągu dokładać starań, również w ramach krajowych wymiarów sprawiedliwości, aby zbrodnie popełnione w Syrii nie pozostały bezkarne. Do zbrodni tych należy wykorzystanie broni chemicznej, co stanowi złamanie fundamentalnych norm prawa międzynarodowego. Musimy wskazać winnych i pociągnąć ich do odpowiedzialności. Potrzebujemy także jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, co stało się z wieloma osobami przetrzymywanymi w więzieniach i zaginionymi.