Minister funduszy i polityki regionalnej Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz i wiceminister Jan Szyszko uczestniczyli w obradach XI Europejskiego Kongresu Samorządowego w Mikołajkach. Motywem przewodnim obrad jest dyskusja o wyzwaniach oraz szansach i możliwościach stojących przed jednostkami samorządu terytorialnego, zawarta w haśle „Samorząd w czasach niepewności - lokalne odpowiedzi na globalne wyzwania”.

Minister funduszy i polityki regionalnej powiedziała podczas wstąpienia, że w trudnych i skomplikowanych czasach, najważniejszą rolą rządu jest zrobienie wszystkiego, co możliwe, aby zapewnić możliwie najlepszą jakość życia ludziom. Minister podkreśliła, że takim rozwiązaniem jest przygotowany przez Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej projekt ustawy o zrównoważonym rozwoju miast od dawna wyczekiwany przez samorządowców.

Idziemy z rozwiązaniem, które umożliwi miastom w Polsce zbudowanie związków rozwojowych z otaczającymi je gminami. Będzie to rozwiązanie dobrowolne, a współpraca będzie owocować dodatkowymi środkami dla współpracujących miast i ich otoczenia. Powstanie związków rozwojowych doprowadzi do zintegrowania systemów transportowych na obszarze związku, wspólnej polityki rozwoju gospodarczego, koordynacji innych usług publicznych

– powiedziała minister funduszy i polityki regionalnej Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz.

Minister zaznaczyła, że ponad połowa Polaków mieszka w dużych, średnich i średnio mniejszych miastach oraz w szeroko rozumianym otoczeniu tych miast. Jednak nie ma przepisów prawa, które by regulowały ich współpracę. Obecne formy, np. związki komunalne, są odpowiednie do realizacji pojedynczych zadań. Nie dają natomiast narzędzi do koordynacji i kompleksowego zarządzania rozwojem obszarów funkcjonalnych miast.

Szefowa MFiPR podkreśliła, że częścią nowego rozwiązania będzie Karta rozwojowa, czyli lista inwestycji kluczowych dla związku rozwojowego. Będzie ona powstawała wspólnie na linii rząd-samorząd i w efekcie dawała adekwatną wysokość środków dostępnych dla całego związku rozwojowego. W ten sposób uniknie się sytuacji, w których dochodzi do powielania inwestycji, czyli np. powstawania spalarni śmieci zarówno w mieście, jak i w ościennym powiecie.

Minister Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz poinformowała, że projekt ustawy jest po konsultacjach publicznych. Niebawem  pójdzie do konsultacji międzyresortowych.

Na poziomie prezydentów i burmistrzów miast słyszymy poparcie i gotowość, aby tę ustawę wesprzeć. Bardzo gorąco zachęcam marszałków i urzędy wojewódzkie do pozytywnego zaangażowania się w tę reformę. Zapewnienie ludziom możliwości rozwojowych i współpracy pomiędzy miastami a ich otoczeniem przysporzy wszystkim województwom dodatkowych środków, impulsu rozwojowego, większego PKB

– mówiła szefowa MFiPR.

Minister podkreśliła, że jest to rozwiązanie wychodzące naprzeciw potrzebom obszarów wiejskich. Argumentowała, że coraz więcej ich mieszkańców łączy pracę zawodową i rozwój życiowy z najbliższym miastem, równocześnie wybierając mieszkanie na wsi, w gminie miejsko-wiejskiej lub wręcz wiejskiej.

Prace nad Planem Partnerstwa Krajowego i Regionalnego dla Polski na lata 2028-2034

Minister przedstawiła podczas Kongresu w Mikołajkach także stan prac nad Planem Partnerstwa Krajowego i Regionalnego dla Polski na lata 2028-2034, na podstawie którego nasz kraj będzie programował środki w kolejnej perspektywie finansowej Unii Europejskiej (Polska ma otrzymać 123,3 mld euro).

Plan Partnerstwa Krajowego i Regionalnego dla Polski to będzie jeden dokument. Będzie zawierał inwestycje, jak i reformy dotyczące kluczowych obszarów rozwoju Polski. To jest ściśle powiązane z finalizowaną Strategią Rozwoju Polski do 2035 roku, która wyznacza główne cele rozwojowe dla Polski i obszary, w których potrzebujemy inwestycji. Tymi obszarami są nowe, polskie technologie i innowacje, bezpieczeństwo oraz utrzymanie równomiernego rozwoju Polski

– powiedziała minister funduszy i polityki regionalnej.

W MFiPR trwają prace nad przygotowaniem PPKR. Powstał Zespół do pracy nad Planem Partnerstwa Krajowego i Regionalnego, w którym są przedstawiciele rządu, samorządów oraz partnerów spoza administracji. Do połowy 2026 r. planowane jest przygotowanie Założenia do Planu Partnerstwa Krajowego i Regionalnego, które określą jego strukturę, zakres wsparcia, podział dostępnych funduszy oraz system wdrażania.

W połowie 2027 r. dokument byłby przedłożony do zatwierdzenia Radzie Ministrów, a następnie przekazany do Komisji Europejskiej, co rozpoczynałoby jego formalne negocjacje. Taki harmonogram daje realną szansę, aby wdrażanie Planu rozpocząć już od początku 2028 r.

44 proc. środków FE dla regionów

Wiceminister Jan Szyszko w panelu „Fundusze europejskie i budżety samorządów w nowej perspektywie 2027+” mówił m.in. o utrzymaniu i pogłębianiu zdecentralizowanego modelu wydatkowania funduszy europejskich.

Bezpośrednie zarządzanie niemal połową funduszy polityki spójności przez polskich samorządowców to gwarancja szybszych i bardziej efektywnych inwestycji z Funduszy Europejskich. Ostatnie 20 lat to sukces decentralizacji w dysponowaniu środkami UE w Polsce. Przyniosło to spektakularne efekty makroekonomiczne. Nie widzimy powodów, aby zmieniać ten sprawdzony model

– powiedział wiceminister funduszy i polityki regionalnej Jan Szyszko.

Wiceszef MFiPR zaznaczył, że negocjujemy z Komisją Europejską fundusze europejskie na kolejną perspektywę. Chcemy zapewnić płynne finansowanie w kolejnych latach. Dla polskich samorządów i przedsiębiorców nowy budżet unijny na lata 2028-2034 będzie kolejną szansą na finansowanie ważnych działań.

Zakładamy, że 44 proc. środków będzie zarządzanych na poziomie regionalnym, przez instytucje umiejscowione w samorządach wojewódzkich. To świadomy wybór. Chcemy wzmocnić rolę regionów w procesie programowania funduszy, bo to regiony najlepiej znają swoje potrzeby – i najlepiej wiedzą, jak na nie odpowiadać

– podkreślił wiceminister Jan Szyszko.

Wiceminister zachęcał także samorządy i przedsiębiorców do bardziej aktywnego i skutecznego aplikowania o środki w ramach instrumentów zarządzanych centralnie przez Komisję Europejską – przede wszystkim w ramach powstającego Europejskiego Funduszu Konkurencyjności, Horyzontu Europa oraz Instrumentu Łącząc Europę. Te instrumenty powinny stać się ważnym źródłem finansowania zwiększenia jakości i powiązań międzynarodowych polskiego sektora naukowo-badawczego, akademickiego oraz sektora biznesu.

Europejski Kongres Samorządów w Mikołajkach

XI Europejski Kongres Samorządów (EKS) odbywa się w dniach 2-3 marca w Mikołajkach. Uczestniczy w nim ponad 3 tys. uczestników – są to liderzy samorządów z Polski i Europy, przedstawiciele administracji rządowej i samorządowej, organizacji zrzeszających partnerów społecznych, gospodarczych, społeczeństwa obywatelskiego, środowiska naukowego i akademickiego, przedsiębiorcy i eksperci z wielu krajów.

Program XI EKS obejmuje ponad 250 wydarzeń: sesji plenarnych, paneli dyskusyjnych, debat, warsztatów, prezentacji oraz spotkań autorskich. 

Organizatorem XI Europejskiego Kongresu Samorządów jest Fundacja Instytut Studiów Wschodnich, twórca Forum Ekonomicznego w Karpaczu.