Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych

Dodatkowa jakość i renoma na talerzu

W Unii Europejskiej istnieje system oznaczeń geograficznych i gwarantowanych tradycyjnych specjalności, który chroni ponad 3 tys. nazw konkretnych produktów – środków spożywczych, produktów rolnych, win, napojów spirytusowych. Te systemy ochrony jakości to: oznaczenie geograficzne (OG), chroniona nazwa pochodzenia (ChNP), chronione oznaczenie geograficzne (ChOG) oraz gwarantowana tradycyjna specjalność (GTS).

Celem tego systemu jest ochrona nazw specyficznych produktów o charakterystycznych walorach, związanych z wyjątkową kulturą, tradycją, historią, społecznością i przyrodą danego obszaru. Specjalne oznaczenia poświadczają autentyczność danego produktu i są rękojmią jakości.

Aby produkt mógł posiadać oznaczenie ChNP, ChOG lub GTS, musi mieć specyfikację wyodrębniającą ten produkt spośród innych i udowadniającą jego specyficzne cechy, która musi być zarejestrowana w Unii Europejskiej. W Polsce jest już 49 produktów, których nazwy zostały zarejestrowane w tym systemie.

Produkty posiadające zarejestrowane nazwy w systemie oznaczeń geograficznych są chronione przed nadużyciami, takimi jak wykorzystywanie w celach komercyjnych zarejestrowanej nazwy dla produktów nieobjętych rejestracją, imitowanie produktów i wszelkie inne praktyki mogące wprowadzić w błąd zainteresowanych co do prawdziwego pochodzenia produktu. Nieuprawnione stosowanie zarejestrowanej nazwy produktu podlega karze administracyjnej.

Produkt taki musi być skontrolowany i po uzyskaniu odpowiedniego poświadczenia (certyfikatu lub świadectwa jakości) może być sprzedawany z użyciem zarejestrowanej nazwy i symbolu ChNP, ChOG lub GTS.

Niezależnie od specyfikacji takie produkty, oprócz wymagań określonych w specyfikacji, muszą spełniać także podstawowe wymogi jakości handlowej dotyczące składu i oznakowania.

Wyniki kontroli

IJHARS skontrolowała produkty posiadające nazwy zarejestrowane jako ChNP, ChOG i GTS z Polski, a także z Włoch, Francji, Grecji, Szwajcarii, Hiszpanii, Danii i Niemiec. Kontrolowano produkty w opakowaniach jednostkowych oraz sprzedawane luzem.

Skontrolowano żywność w 34 punktach sprzedaży: w sklepach wielkopowierzchniowych, sklepach z tzw. „zdrową żywnością” i targowiskach na terenie wszystkich województw.

Pod względem poprawności znakowania skontrolowano 77 partii produktów.

Nieprawidłowe znakowanie stwierdzono w 15 partiach (19,5 % skontrolowanych).

Z 31 partii pobrano także próbki do badań laboratoryjnych.

Nieprawidłowości w zakresie parametrów fizykochemicznych stwierdzono w 5 partiach (16,1 % przebadanych partii).

Skontrolowane produkty z Polski – łącznie 23 partie:

• 18 partii serów: Ser Koryciński Swojski, Oscypek,
• 2 partie przetworów mięsnych: Kabanosy Staropolskie, Kiełbasa Krakowska Sucha Staropolska,
• 3 partie miodów: Miód Drahimski.

Skontrolowane produkty z zagranicy – łącznie 54 partie:

• 31 partii serów: Feta, Halloumi, Manouri, Grana Padano, Asiago Pressato, Parmigiano Reggiano, Gorgonzola, Pecorino Romano, Comte Reserve, Gruyere, Danablu,
• 14 partii przetworów mięsnych: Mortadella Bologna, Schwarzwälder Schinken, Prosciutto di Parma, Bresaola della Valtellina, Coppa di Parma,
• 9 partii oliwy z oliwek.

Znakowanie

W produktach z Polski stwierdzono nieprawidłowości w 8 partiach serów:

• bezprawne oferowanie do sprzedaży produktu nawiązującego do chronionej nazwy bez posiadania dokumentów potwierdzających zgodność produktu ze specyfikacją (2 partie)
• całkowity brak oznakowania (1 partia),
• nieprawidłowy sposób podania zawartości składnika występującego w nazwie środka spożywczego (4 partie)
• nieprawidłowy sposób podania informacji o wartości odżywczej (1 partia)
• sprzedaż produktu na targowisku bez nazwy producenta (1 partia)

W zakresie produktów zagranicznych stwierdzono nieprawidłowość w 7 skontrolowanych partiach (6 partii serów i 1 partia oliwy z oliwek).

Nieprawidłowości dotyczące oznakowania serów:

• brak oznakowania produktu w języku polskim (1 partia)
• brak nazwy producenta (3 partie)
• brak wykazu składników (1 partia)
• nieprawidłowy sposób podania informacji o wartości odżywczej (1 partia)
• nieprawidłowe oznaczenie składników w wykazie składników produktu (2 partie)
• brak informacji o ilości netto produktu (1 partia)

Nieprawidłowości dotyczące oznakowania partii oliwy z oliwek m.in.:

• nazwa opisowa produktu była niezgodna z wymaganiami dotyczącymi etykietowania kategorii oliwy
• rozbieżności w deklaracji wartości odżywczej pomiędzy etykietami w języku polskim i hiszpańskim; etykieta w języku polskim wskazywała inne wartości zawartości tłuszczu, kwasów nasyconych niż etykieta w języku hiszpańskim
• brak podania RWS (rekomendowanego dziennego spożycia) przy deklaracji zawartości witaminy E na etykiecie w języku polskim
• błędne tłumaczenie terminu odnoszącego się do oznaczenia geograficznego na etykiecie w języku polskim.

Badania laboratoryjne

W 1 partii produktu pochodzącego z Polski stwierdzono zaniżoną zawartość białka w stosunku do deklaracji producenta w tabeli wartości odżywczej.

W 4 partiach produktów zagranicznych stwierdzono:

• zawyżoną zawartość tłuszczu w stosunku do deklaracji producenta w tabeli wartości odżywczej (1 partia),
• zaniżoną zawartość soli w stosunku do deklaracji producenta w tabeli wartości odżywczej (3 partie),
• zaniżoną zawartość mięsa w stosunku do deklaracji producenta (1 partia).

Wobec stwierdzonych nieprawidłowości zastosowano sankcje przewidziane w obowiązujących przepisach prawa żywnościowego.

Materiał video