Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych

Wymagania jakościowe to nie „masło maślane”

Wymagania dotyczące tłuszczów mlecznych do smarowania określono w przepisach. Podstawowym surowcem do ich produkcji jest mleko lub przetwory mleczne. Można do nich dodać inne substancje niezbędne do produkcji pod warunkiem, że nie są używane w celu zastąpienia składników mleka. Nie mogą więc zawierać tłuszczu innego mleczny (np. oleju roślinnego, smalcu).

Czytaj etykiety i kupuj świadomie

Sklepowe półki uginają się od różnego rodzaju tłuszczów do smarowania. Tłuszcze mleczne, miksy i margaryny - każdy znajdzie coś dla siebie. Konsumencie, pamiętaj jednak, że to zupełnie inne produkty, różniące się składem i właściwościami. Przykładowo, głównym składnikiem masła jest tłuszcz mleczny, a margaryny - tłuszcz roślinny (może zawierać do 3 % tłuszczu mlecznego). Nie sugeruj się kształtem i formą graficzną opakowań, bo na pierwszy rzut oka mogą być mylące. Zawsze sprawdzaj nazwę, zawartość tłuszczu i skład.

Nazwa i zawartość tłuszczu

Tłuszcze mleczne do smarowania, w zależności od zawartości tłuszczu, dzielą się na:

• masło: 80-90 % tłuszczu (oraz dodatkowo nie więcej niż 16 % wody i nie więcej niż 2 % suchej masy beztłuszczowej mleka),
• masło o zawartości trzech czwartych tłuszczu: 60-62 % tłuszczu,
• masło półtłuste: 39-41 % tłuszczu,
• tłuszcz mleczny do smarowania X %: poniżej 39 %, powyżej 41 % i poniżej 60 % oraz powyżej 62 %
  i poniżej 80 %.

Procentową zawartość tłuszczu znajdziesz na opakowaniu. Tłuszcze mleczne zawierają też wodę i inne składniki, o których informacje znajdziesz w wykazie składników lub w wartości odżywczej.

Deklaracje „o zmniejszonej zawartości tłuszczu” lub „lekki” mogą być stosowane w przypadku produktów zawierających nie więcej niż 62 % tłuszczu. Można nimi zastąpić określenia „o zawartości trzech czwartych tłuszczu” lub „półtłuste”.

Na rynku dostępne są również tłuszcze mleczne ze składnikiem smakowym. Nazwy typu „masło z czosnkiem” mogą być stosowane dla produktów zawierających minimum 75 % tłuszczu mlecznego i wyprodukowanych z „masła”, które zawierają składnik smakowy w ilości nadającej charakterystyczne cechy organoleptyczne produktowi końcowemu oraz ewentualnie inne składniki niezbędne do jego wytworzenia (ale niezastępujące składników mleka).

„Masło klarowane” to bardziej przyjazna dla konsumenta nazwa prawna „bezwodnego tłuszczu mlecznego”, czyli skoncentrowanego tłuszczu mlecznego.

Skład

Deklaracja składu tłuszczów mlecznych nie zawsze jest obowiązkowa. Gdy na opakowaniu go nie ma, to oznacza, że do produkcji użyto tylko podstawowych surowców mlecznych. Jeżeli zastosowano inne składniki, to wykaz składników powinien być podany.

Do masła i masła klarowanego można dodawać ograniczoną liczbę dodatków do żywności: karoteny (z wyjątkiem masła z mleka owczego i koziego) oraz węglany sodu, kwas fosforowy
i fosforany (tylko do masła ze śmietany). Lista dozwolonych dodatków do produkcji pozostałych kategorii tłuszczów do smarowania jest nieco dłuższa.

Wyniki kontroli IJHARS

IJHARS skontrolowała różnego rodzaju tłuszcze mleczne do smarowania (głównie masło) i tzw. „masło klarowane” oferowane przez 72 podmioty prowadzące działalność na terenie całego kraju (producentów i sklepy). Nieprawidłowości stwierdzono w niemal jednej trzeciej z nich (29,2 %).

Nie kwestionowano cech organoleptycznych.

W 12,9 % partii ujawniono nieprawidłowości w zakresie parametrów fizykochemicznych, które dotyczyły głównie niezgodnej z przepisami lub deklaracją zawartości tłuszczu.

Niewłaściwe znakowanie stwierdzono w przypadku 15,2 % skontrolowanych partii. Kwestionowano m.in.:

• sugerowanie szczególnych właściwości przez użycie deklaracji „bez konserwantów” (do masła nie wolno dodawać tego rodzaju dodatków);
• brak procentowej zawartości tłuszczu lub podanie jej za pomocą sformułowania „nie mniej niż …”;
• brak wyróżnienia składnika alergennego;
• informacje dotyczące okresu przydatności do spożycia, np. zastosowanie nieprawidłowego nagłówka („Naj. Sp. przed", „termin przydatności do spożycia przynajmniej do:”), wydłużenie deklarowanego okresu w stosunku do badań przechowalniczych;
• brak warunków przechowywania lub niepodanie ich w bezpośrednim sąsiedztwie daty minimalnej trwałości.

W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami zastosowano sankcje przewidziane obowiązującymi przepisami prawa żywnościowego.

Material video