Strategia Unii Europejskiej dla Regionu Morza Bałtyckiego (EUSBSR, European Union Strategy for the Baltic Sea Region) to pierwsza w UE strategia makroregionalna, przyjęta przez Radę Europejską w 2009 r. Jej celem jest wzmacnianie współpracy państw regionu Morza Bałtyckiego w obszarach, w których wspólne działania są skuteczniejsze niż działania pojedynczych krajów.

Podstawową ideą Strategii jest założenie, że współpraca ukierunkowana tematycznie stanowi najbardziej efektywny sposób reagowania na wspólne wyzwania. W Planie Działania państwa członkowskie wskazały obszary, w których współpraca ponadnarodowa jest niezbędna 
i przynosi znaczącą wartość dodaną dla regionu. Dokument ten jest opracowywany wspólnie przez ministerstwa krajowe, agencje oraz organizacje ogólnobałtyckie, a następnie zatwierdzany przez Grupę Krajowych Koordynatorów.

Uczestnicy: 

Aktualnie w realizacji strategii uczestniczy dziewięć państw: Polska, Dania, Szwecja, Finlandia, Litwa, Łotwa, Estonia, północne kraje związkowe Niemiec oraz od 2026 Norwegia. 

Główne cele strategii:

1. Ratowanie morza (Save the Sea)
   Obejmuje działania związane z ochroną środowiska Morza Bałtyckiego, ograniczaniem zanieczyszczeń, poprawą jakości wód, ochroną bioróżnorodności i rozwojem czystej żeglugi.      
2. Łączenie regionu (Connect the Region)
   Dotyczy poprawy połączeń transportowych, energetycznych i cyfrowych oraz wzmacniania współpracy między państwami regionu. 
3. Zwiększanie dobrobytu (Increase Prosperity)
   Obejmuje wspieranie badań naukowych, innowacji, konkurencyjności przedsiębiorstw, edukacji, turystyki i rozwoju gospodarczego.

Beneficjenci: 

Strategia jest skierowana przede wszystkim do:

• administracji publicznej na szczeblu unijnym, krajowym, regionalnym i lokalnym,
• instytucji naukowych i badawczych,
• uczelni wyższych,
• przedsiębiorstw i organizacji biznesowych,
• organizacji pozarządowych,
• instytucji finansujących rozwój regionalny,
• mieszkańców regionu Morza Bałtyckiego.

Współpraca realizowana jest na wielu poziomach: rządowym, regionalnym i lokalnym, z udziałem ośrodków badawczych i akademickich, regionalnych struktur współpracy, organizacji pozarządowych oraz biznesu.

Wdrażanie SUERMB oparte jest na zasadzie wielopoziomowego zarządzania, transparentności i otwartości na nowych interesariuszy. 

Główne formy wsparcia:

Katalog form współpracy ma charakter otwarty. Zaliczają się do niego m.in. projekty (pojedyncze bądź sklastrowane), procesy, sieci i platformy współpracy.

Finansowanie projektów współpracy międzynarodowej

Wsparcie obejmuje projekty realizowane wspólnie przez partnerów z kilku państw regionu Morza Bałtyckiego, dotyczące m.in. ochrony środowiska, innowacji, transportu, energetyki, zdrowia, edukacji i bezpieczeństwa.

Program Interreg Region Morza Bałtyckiego

Jest to jeden z najważniejszych instrumentów wdrażania strategii, który finansuje:

• tworzenie sieci współpracy,
• opracowywanie i testowanie nowych rozwiązań,
• transfer wiedzy i dobrych praktyk,
• działania wspierające polityki publiczne w regionie.

Wsparcie badań, rozwoju i innowacji

Strategia promuje wspólne projekty badawcze, rozwój technologii, współpracę uczelni, jednostek naukowych i przedsiębiorstw oraz transfer wyników badań do gospodarki.

Wsparcie współpracy instytucjonalnej i budowania potencjału

• platformy współpracy,
• sieci eksperckie,
• wymianę doświadczeń,
• szkolenia i działania podnoszące kompetencje administracji publicznej oraz innych interesariuszy.

Źródła finansowania

W ramach Strategii UE dla Regionu Morza Bałtyckiego (EUSBSR) nie funkcjonuje odrębny fundusz finansowy. Strategia jest realizowana poprzez wykorzystanie istniejących programów i instrumentów UE oraz współpracę instytucjonalną między państwami regionu.

• Interreg Baltic Sea Region
• Horyzont Europa
• fundusze polityki spójności UE (EFRR, FS)
• instrument „Łącząc Europę” (CEF) dla transportu i energii, co wpisuje się w cel łączenia regionu.

Obszary tematyczne Strategii:

Strategia UE dla Regionu Morza Bałtyckiego (SUERMB, ang. EUSBSR) realizowana jest obecnie poprzez 14 obszarów tematycznych (Policy Areas) wq ramach 3 głównych celów strategii: 

RATOWANIE MORZA Save the Sea	ŁĄCZENIE REGIONU Connect the Region	ZWIĘKSZENIE DOBROBYTU Increase Prosperity
Bioekonomia	Energia (Energy)	Kultura (Culture)
Substancje niebezpieczne	Planowanie przestrzenne (Spatial Planning)	Edukacja (Education)
Biogeny	Transport (Transport)	Zdrowie (Health)
Bezpieczeństwo morskie		Innowacje (Innovation)
Zrównoważona żegluga		Bezpieczeństwo i odporność (Secure)
		Turystyka (Tourism)

Każdy z Obszarów Tematycznych jest zarządzany przez Koordynatorów z 2-3 państw członkowskich (Policy Area Coordinators, PACs) oraz Grupę Sterującą, w której posiedzeniach uczestniczą przede wszystkim przedstawiciele ministerstw właściwych ds. związanych z danym obszarem Strategii.

Znaczenie Strategii dla Polski:

Polska jest jednym z ośmiu państw członkowskich objętych Strategią UE dla Regionu Morza Bałtyckiego i należy do jej kluczowych beneficjentów. Ze względu na położenie geograficzne, dostęp do Morza Bałtyckiego oraz znaczenie gospodarcze północnej części kraju, SUERMB stanowi ważne narzędzie wspierające rozwój społeczny, gospodarczy i środowiskowy.

Obecnie Polska współkoordynuje 4 z 14 Obszarów Tematycznych Strategii:

• Obszar Tematyczny Biogeny (PA Nutri) – PGW Wody Polskie wspólnie z Finlandią,
• Obszar Tematyczny Innowacje (PA Inno)  – Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego wspólnie z Estonią i Finlandią,
• Obszar Tematyczny Kultura (PA Culture) – Instytut Adama Mickiewicza z Niemcami (kraj związkowy Szlezwik - Holsztyn),
• Obszar tematyczny Turystyka (PA Tourism) Pomorska Regionalna Organizacja Turystyczna jako koordynator wiodący (tzw. Lead PAC) z Finlandią.