Projekt umożliwi Polsce sprawne wykorzystanie pieniędzy z unijnego programu SAFE, przeznaczonego na rozwój bezpieczeństwa i obronności. Nowe przepisy tworzą jasne zasady pozyskiwania, zarządzania i wydatkowania tych środków, przy zachowaniu kontroli finansów publicznych i wymogów UE. SAFE to program wspierający inwestycje w europejski przemysł obronny. Polska złożyła wniosek o pożyczkę w wysokości ponad 43,7 mld euro, czyli prawie 200 mld zł. Blisko 80 proc. tej kwoty ma trafić do polskiej zbrojeniówki. Nasz kraj jest głównym beneficjentem programu SAFE.

Przyjęcie nowych przepisów jest niezbędne, aby nasz kraj mógł podpisać umowę pożyczkową z Komisją Europejską, co planowane jest na marzec 2026 r. oraz skutecznie wykorzystać środki na wzmocnienie bezpieczeństwa państwa oraz zdolności polskiego wojska.

Najważniejsze rozwiązania

• Utworzony zostaje Finansowy Instrument Zwiększenia Bezpieczeństwa SAFE (FIZB).
  • Będzie to specjalny, wyodrębniony instrument finansowy, który będzie gromadził i obsługiwał środki z unijnej pożyczki SAFE oraz środki krajowe przeznaczone na cele obronne.
  • FIZB, obok budżetu państwa i Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych, będzie źródłem finansowania programu rozwoju Sił Zbrojnych RP.
• Bank Gospodarstwa Krajowego, jako państwowy bank rozwoju, będzie zaciągał nisko oprocentowaną pożyczkę SAFE i zarządzał środkami FIZB.
  • Gwarantem pożyczki będzie Minister Finansów i Gospodarki.
  • Unijne prawo przewiduje, że pożyczka SAFE może być spłacana do 45 lat od daty wypłaty każdej transzy pożyczki, z uwzględnieniem 10-letniego okresu karencji dla spłaty kapitału.

• Środki z FIZB będą przeznaczane m.in. na zakup sprzętu, usług i infrastruktury służącej obronności, zgodnie z zasadami programu SAFE.
• Minister Obrony Narodowej będzie koordynował funkcjonowanie FIZB i zatwierdzał jego plan finansowy.
  • Ze środków będą mogli korzystać także inni ministrowie, którzy realizują zadania związane z bezpieczeństwem.

• Wprowadzone zostają jasne zasady dotyczące planowania i sprawozdawczości.
  • Nowe przepisy wprowadzają obowiązek corocznego planu finansowego FIZB oraz regularnych sprawozdań z wykorzystania środków, także dla komisji sejmowych.
• Wykorzystanie pieniędzy z pożyczki SAFE będzie podlegało wielopoziomowej kontroli i audytowi, zgodnie z przepisami krajowymi i unijnymi. Ma to zapobiegać nadużyciom i zapewnić przejrzystość wydatków.
• Projekt przewiduje także zmiany w tzw. klauzuli obronnej, tak aby wydatki na obronność – w tym finansowane z programu SAFE – były właściwie uwzględniane w regułach fiskalnych.

Nowe przepisy mają wejść w życie z dniem następującym po ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw.