Powrót

Projekt ustawy o zmianie ustawy o transporcie kolejowym oraz niektórych innych ustaw

Logo Biuletynu Informacji Publicznej
Informacje o publikacji dokumentu
Pierwsza publikacja:
18.08.2026 14:27 Monika Majewska
Wytwarzający/ Odpowiadający:
Minister Infrastruktury
Tytuł Wersja Dane zmiany / publikacji
Projekt ustawy o zmianie ustawy o transporcie kolejowym oraz niektórych innych ustaw 1.0 18.08.2026 14:27 Monika Majewska

Aby uzyskać archiwalną wersję należy skontaktować się z Redakcją BIP

{"register":{"columns":[{"header":"Numer projektu","value":"UD455","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"sequence":{"regex":"UD{#UD_1}"},"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Rodzaj dokumentu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"Projekty ustaw","value":"Projekty ustaw"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Typ dokumentu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"D – pozostałe projekty","value":"D – pozostałe projekty"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Informacja dodatkowa","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Cele projektu oraz informacja o przyczynach i potrzebie rozwiązań planowanych w projekcie","value":"Aktualna sytuacja geopolityczna związana z zagrożeniami o charakterze terrorystycznym oraz konfliktem zbrojnym na Ukrainie wymusza konieczność dostosowania przepisów z zakresu funkcjonowania straży ochrony kolei w celu skutecznego przeciwdziałania ewentualnym niepożądanym zdarzeniom na terenie infrastruktury kolejowej, która wchodzi w skład infrastruktury krytycznej, a także wzmocnienia zapewnienia bezpieczeństwa ruchu kolejowego.\nW celu wzmocnienia możliwości operacyjnych straży ochrony kolei odpowiedzialnej m.in. za bezpieczeństwo na obszarze kolejowym, zarówno w wymiarze zabezpieczenia tego obszaru przed niepożądaną ingerencją o charakterze terrorystycznym, a także podniesienia bezpieczeństwa osób przejeżdżających lub przechodzących przez linie kolejowe w wyznaczonych do tego miejscach, konieczne jest wprowadzenie zmian systemowych polegających na powierzeniu straży ochrony kolei dodatkowych zadań i uprawnień, w tym m.in. takich jak prewencyjne sprawdzenie osoby i jej bagażu podczas interwencji, pełne wykorzystanie systemów monitoringu wizyjnego, w tym bezzałogowych statków powietrznych oraz kamer nasobnych, użycie nieinwazyjnych środków obezwładniających, innych niż elektryczne urządzenia obezwładniające.\nPonadto projekt przewiduje redukcję ograniczonego dotychczas zakresu uprawnień straży ochrony kolei w obszarze kontroli ruchu drogowego, który przejawia się brakiem możliwości skutecznego egzekwowania przepisów ruchu drogowego w obszarze przejazdów kolejowo-drogowych przez straż ochrony kolei, co negatywnie wpływa na poziom bezpieczeństwa na styku transportu kolejowego oraz drogowego. Projekt przewiduje w tym zakresie m.in. przyznanie straży ochrony kolei uprawnienia do kierowania ruchem drogowym i jego kontroli na obszarze kolejowym, w tym na przejazdach kolejowo-drogowych, czy kontroli stanu trzeźwości kierujących pojazdami. Konsekwencją przyznania uprawnień w tym zakresie będzie zmiana rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 marca 2003 r. w sprawie określenia wykroczeń, za które funkcjonariusze straży ochrony kolei są uprawnieni do nakładania grzywien w drodze mandatu karnego, oraz zasad i sposobu wydawania upoważnień (Dz. U. poz. 654), w którym zostanie rozszerzony katalog wykroczeń, za popełnienie których funkcjonariusze straży ochrony kolei będą mieli prawo nakładania grzywien w drodze mandatu karnego, w tym na kierujących pojazdami.\nStraż ochrony kolei będzie również pełniła rolę organów ścigania w sprawach wykroczeń, w których będzie uprawniona do nakładania grzywien w drodze mandatu karnego, przez nadanie jej uprawnień oskarżyciela publicznego.\nProjektowane rozwiązania odciążą Policję w realizacji zadań z zakresu ruchu drogowego, przyczynią się również do zwiększenia wykrywalności tego typu zdarzeń, co będzie miało bezpośredni wpływ na zmniejszenie niebezpiecznych sytuacji na styku transportu drogowego i kolejowego.\nNadanie nowych uprawnień straży ochrony kolei wynika z potrzeby poprawy bezpieczeństwa w transporcie kolejowym, w szczególności na przejazdach kolejowo-drogowych, dworcach kolejowych czy też na terenie infrastruktury kolejowej nieczynnej. Nadanie straży ochrony kolei nowych uprawnień jest konieczne celem wzmocnienia bezpieczeństwa kolei wobec zagrożeń dla transportu kolejowego, a przedmiotowy projekt w tym zakresie jest konsekwencją występowania w 2025 r. na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na obszarach kolejowych aktów dywersyjnych.\nW związku z propozycjami dotyczącymi zwiększenia bezpieczeństwa na przejazdach kolejowo-drogowych projekt zakłada także zmianę przeznaczenia środków pochodzących z grzywien z tytułu naruszeń, o których mowa w art. 97a ustawy z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń (Dz. U. z 2025 r. poz. 734, z późn. zm.), w ten sposób, iż środki te Inspekcja Transportu Drogowego przekazywać będzie na rzecz Funduszu Kolejowego z przeznaczeniem na finansowanie lub współfinansowanie zadań Inspekcji Transportu Drogowego związanych z instalacją stacjonarnych urządzeń rejestrujących związanych z rejestracją naruszeń, o których mowa w art. 97a ustawy z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń. Wprowadzona zmiana spowoduje zwiększenie środków na instalację urządzeń rejestrujących niewłaściwe zachowania kierowców na przejazdach kolejowo-drogowych, co bezpośrednio wpłynie na poprawę stanu bezpieczeństwa i przyczyni się do zmniejszenia liczby wypadków na przejazdach kolejowo-drogowych jak i zmniejszenia zakłóceń ruchu kolejowego oraz drogowego.\nJednocześnie projekt ze względu na wspomniane wyżej akty dywersyjne i ewentualnie mogące wystąpić w przyszłości zagrożenia o charakterze terrorystycznym zakłada rozszerzenie współpracy straży ochrony kolei o współpracę z Siłami Zbrojnymi RP, Agencją Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Służbą Ochrony Państwa, jednostkami ochrony przeciwpożarowej i Służbą Więzienną, co w ocenie projektodawcy jest istotne z punktu widzenia koordynacji działań straży ochrony kolei z wyżej wymienionymi podmiotami w przypadku wystąpienia nagłych, niepożądanych zagrożeń.\nPonadto projekt ustawy zakłada także wprowadzenie niezbędnego w dobie dzisiejszych wymagań rozwiązania umożliwiającego sporządzanie i przechowywanie dokumentów znajdujących się w pojeździe kolejowym będącym w ruchu, w postaci dokumentu elektronicznego, a także rozszerzenie wykazu tych dokumentów i ich modyfikację, szczególnie w zakresie informacji o przewożonych towarach niebezpiecznych, jeżeli znajdują się w składzie pociągu. Postulowana zmiana jest zarówno odpowiedzią na postulaty rynku kolejowego jak i dostosowaniem przepisów do istotnych zmian jakie zostały wprowadzone w ostatnich latach w przepisach prawa unijnego jak i krajowego.\nProjekt ustawy ma również na celu doprecyzowanie zasad współpracy Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego z Agencją Kolejową Unii Europejskiej (ERA) w zakresie przekazywania przepisów krajowych z dziedziny transportu kolejowego, jak również projektów tych przepisów, do ERA przez dedykowane w tym celu narzędzie informatyczne udostępniane przez ERA. Na gruncie obowiązujących przepisów ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2025 r. poz. 1234, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą o transporcie kolejowym”, kwestia ta jest przedmiotem wątpliwości interpretacyjnych odnośnie trybu przekazywania przepisów krajowych do ERA oraz podmiotów odpowiedzialnych za ten proces. W związku z tym w projekcie ustawy, zgodnie z pierwotnymi założeniami, kwestia ta zostanie doprecyzowana w ten sposób, że za cały ten proces będzie odpowiedzialny Prezes Urzędu Transportu Kolejowego.","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Istota rozwiązań planowanych w projekcie, w tym proponowane środki realizacji","value":"Projektowane zmiany polegają na:\n1) doprecyzowaniu przepisów związanych z zasadami tworzenia straży ochrony kolei przez wskazanie, iż obowiązany i jednocześnie uprawniony do jej utworzenia będzie zarządca infrastruktury, który eksploatuje normalnotorowe linie kolejowe o długości co najmniej 200 km. Utworzenie straży ochrony kolei nastąpi wyłącznie w przypadku, gdy zarządca infrastruktury eksploatuje zarządzane przez siebie linie kolejowe o długości równej lub większej niż 200 km linii normalnotorowych. Z uwagi na koszt jaki wiąże się z utworzeniem straży ochrony kolei uznano, iż przyjęcie mniejszego niż 200 km limitu długości eksploatowanych linii kolejowych byłoby zbyt obciążające dla zarządcy infrastruktury kolejowej. Biorąc pod uwagę powyższe, obowiązkiem utworzenia straży ochrony kolei objęta byłaby jedynie PKP PLK S.A. z tego względu, że pozostali zarządcy infrastruktury nie eksploatują linii kolejowych o wskazanej długości. Bariera 200 km eksploatacji linii kolejowych powoduje, że obowiązkiem utworzenia straży ochrony kolei mogłaby być w przyszłości objęta Dolnośląska Służba Dróg i Kolei, która zarządza 362 kilometrami linii kolejowych, z czego eksploatuje jedynie 64, czyli podmiot pośrednio lub bezpośrednio nadzorowany przez jednostkę samorządu terytorialnego – samorząd województwa. Należy wskazać, iż jednostki samorządu terytorialnego nadzorują już służby uprawnione do stosowania środków władczych wobec obywateli tj. Straże Gminne (Miejskie). Utworzenie straży ochrony kolei nadzorowanej przez samorząd województwa wpisuje się więc w charakter obecnych regulacji. Innym zarządcom, w szczególności prywatnym, nie zostałoby przyznane uprawnienie do utworzenia straży ochrony kolei. Zakłada się możliwość kontynuacji działania straży ochrony kolei utworzonej na podstawie dotychczasowych przepisów przez PKP Szybka Kolej Miejska w Trójmieście Sp. z o.o. czyli spółkę z grupy PKP S.A.;\n2) zmianie wymagań dla funkcjonariusza straży ochrony kolei (uchylenie wymogu posiadania uregulowanego stosunku do służby wojskowej);\n3) dodaniu obowiązku współdziałania straży ochrony kolei z Siłami Zbrojnymi RP, Agencją Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Służbą Ochrony Państwa, jednostkami ochrony przeciwpożarowej, Służbą Więzienną oraz delegacji ustawowej do określenia form współdziałania straży ochrony kolei z tymi podmiotami;\n4) uzupełnieniu katalogu zadań straży ochrony kolei o zadanie polegające na współdziałaniu z organami administracji rządowej i jednostkami samorządu terytorialnego w celu realizacji ich zadań na obszarze kolejowym, w pociągach i innych pojazdach kolejowych;\n5) przyznaniu funkcjonariuszom straży ochrony kolei uprawnienia do udzielania pouczeń, zwracania uwagi, ostrzegania lub wydawania poleceń porządkowych;\n6) przyznaniu funkcjonariuszom straży ochrony kolei uprawnienia do przeszukania osób, rzeczy, pomieszczeń i środków transportu w trybie i w przypadkach określonych w przepisach ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz. U. z 2025 r. poz. 860, z późn. zm.);\n7) przyznaniu funkcjonariuszom straży ochrony kolei uprawnienia do badania stanu trzeźwości osób na obszarze kolejowym, w pociągach i innych pojazdach kolejowych oraz w pomieszczeniach przeznaczonych do obsługi podróżnych korzystających z transportu kolejowego na dworcach kolejowych;\n8) przyznaniu funkcjonariuszom straży ochrony kolei uprawnienia do obserwowania i rejestrowania przy użyciu środków technicznych obrazu zdarzeń w miejscach publicznych na obszarze kolejowym, w pociągach i innych pojazdach kolejowych oraz w pomieszczeniach przeznaczonych do obsługi podróżnych korzystających z transportu kolejowego na dworcach kolejowych, a w przypadku podejmowania przez funkcjonariuszy straży ochrony kolei czynności na podstawie ustawy na obszarze kolejowym oraz w pomieszczeniach przeznaczonych do obsługi podróżnych korzystających z transportu kolejowego, także i dźwięku towarzyszącego tym zdarzeniom, gdy czynności te są niezbędne do wykonywania zadań straży ochrony kolei; uprawnienie do obserwowania rejestrowania obrazu zdarzeń i dźwięku zostanie, w razie konieczności wynikającej z kontynuacji działań rozpoczętych na obszarze kolejowym oraz w pomieszczeniach przeznaczonych do obsługi podróżnych korzystających z transportu kolejowego na dworcach kolejowych rozciągnięte także na obszar dworców kolejowych;\n9) przyznaniu funkcjonariuszom straży ochrony kolei uprawnienia do rejestrowania przy użyciu środków technicznych obrazu i dźwięku przebiegu interwencji służbowej na obszarze kolejowym, w pociągach i innych pojazdach kolejowych oraz w pomieszczeniach przeznaczonych do obsługi podróżnych korzystających z transportu kolejowego na dworcach kolejowych a w razie konieczności wynikającej z kontynuacji działań podjętych w ww. miejscach także na dworcach kolejowych ze zobowiązaniem funkcjonariusza straży ochrony kolei, w miarę możliwości do uprzedzenia osoby, wobec której podejmuje czynności, o rejestrowaniu obrazu lub dźwięku;\n10) przyznaniu funkcjonariuszom straży ochrony kolei uprawnienia do przebywania i poruszania się na gruntach bez uzyskiwania zgody ich właścicieli lub użytkowników oraz przemieszczania się przez pola uprawne w czasie bezpośredniego pościgu, jeżeli nie ma możliwości korzystania z dróg lub korzystanie z nich znacząco utrudniłoby pościg;\n11) rozszerzeniu katalogu środków przymusu bezpośredniego, jakich może użyć funkcjonariusz straży ochrony kolei o: siatki obezwładniające, plecakowe miotacze substancji obezwładniających, środki i urządzenia przeznaczone do zniszczenia albo unieruchomienia bezzałogowego statku powietrznego albo przejęcia kontroli nad jego lotem, z wyłączeniem środków oddziaływujących na systemy elektroniczne, telekomunikacyjne i teleinformatyczne;\n12) rozszerzeniu przypadków, w których funkcjonariusz straży ochrony kolei może użyć broni palnej o przypadki wskazane w art. 45 pkt 1 lit. d (konieczność odparcia bezpośredniego, bezprawnego zamachu na nienaruszalność granicy państwowej przez osobę, która wymusza przekroczenie granicy państwowej przy użyciu pojazdu, broni palnej lub innego niebezpiecznego przedmiotu albo działa w inny sposób bezpośrednio zagrażający życiu, zdrowiu lub wolności uprawnionego lub innej osoby lub wspólnie z inną osobą, która posługuje się taką bronią, przedmiotem lub sposobem), pkt 4 lit. a (konieczność ujęcia osoby: wobec której użycie broni palnej było dopuszczalne w przypadkach określonych w pkt 1 lit. a–d i pkt 2, wobec której istnieje uzasadnione podejrzenie, że popełniła przestępstwo, o którym mowa w art. 115 § 20, art. 148, art. 156 § 1, art. 163–165, art. 197, art. 252 i art. 280–282 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 2025 r. poz. 383, z późn. zm.), dokonującej zamachu, o którym mowa w pkt 1 lit. d lub e, jeżeli schroniła się w miejscu trudno dostępnym, a z okoliczności zdarzenia wynika, że może użyć broni palnej lub innego niebezpiecznego przedmiotu) oraz w art. 47 pkt 1 (zatrzymanie pojazdu, jeżeli jego działanie zagraża życiu lub zdrowiu uprawnionego lub innej osoby lub stwarza zagrożenie dla ważnych obiektów, urządzeń lub obszarów), pkt 2 (pokonanie przeszkody: uniemożliwiającej lub utrudniającej ujęcie osoby albo ratowanie życia lub zdrowia uprawnionego, innej osoby lub ratowanie mienia, w przypadku naruszenia porządku lub bezpieczeństwa publicznego przez osobę pozbawioną wolności, zatrzymaną lub umieszczoną w strzeżonym ośrodku albo areszcie dla cudzoziemców), pkt 4 (neutralizacja przedmiotów lub urządzeń mogących stwarzać niebezpieczeństwo wybuchu, powodujących jednocześnie bezpośrednie zagrożenie zdrowia lub życia uprawnionego lub innej osoby) i pkt 7 (zniszczenia lub unieruchomienia bezzałogowego statku powietrznego, w przypadkach określonych w ustawie z dnia 3 lipca 2002 r. – Prawo lotnicze (Dz. U. z 2025 r. poz. 1431, z późn. zm.) – ustawy z dnia 24 maja 2013 r. o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej (Dz. U. z 2026 r. poz. 244, z późn. zm.);\n13) rozszerzeniu katalogu czynności podejmowanych przez funkcjonariuszy straży ochrony kolei, od których przysługiwać będzie zażalenie na sposób ich przeprowadzenia do miejscowo właściwego prokuratora w trybie przepisów ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2026 r. poz. 490, z późn. zm.), m. in. o: zatrzymywanie i kontrolę pojazdów w celu sprawdzenia ładunku oraz przeglądanie bagaży w warunkach uzasadnionego podejrzenia lub bezpośredniego pościgu; przeszukanie osób, rzeczy, pomieszczeń i środków transportu w trybie ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia; sprawdzenie prewencyjne dla ochrony życia i zdrowia oraz odebrania przedmiotów stwarzających zagrożenie; podejmowanie w ramach kontroli ruchu drogowego czynności przewidzianych w ustawie z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1251, z późn. zm.); użycie środków przymusu bezpośredniego i broni palnej zgodnie z projektowanymi przesłankami. Rozszerzenie katalogu czynności podejmowanych przez funkcjonariuszy straży ochrony kolei, od których przysługiwać będzie zażalenie na sposób ich przeprowadzenia do miejscowo właściwego prokuratora w trybie przepisów ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego jest efektem nadania dodatkowych uprawnień funkcjonariuszom straży ochrony kolei, co wymaga wprowadzenia możliwości nadzorczych nad ich właściwym wykonywaniem. Analogicznie do rozwiązań obowiązujących wobec Policji, w których na sposób przeprowadzenia wskazanych czynności przysługuje zażalenie do miejscowo właściwego prokuratora, wraz z nadaniem funkcjonariuszom straży ochrony kolei nowych uprawnień wprowadzany jest taki sam standard zewnętrznej kontroli przez możliwość złożenia zażalenia;\n14) nadaniu straży ochrony kolei uprawnienia do kontroli punktów zbierania odpadów wraz z uprawnieniem do występowania do właściwych organów o cofnięcie zezwolenia na prowadzenie takich punktów oraz dodaniu upoważnienia ustawowego do określenia w drodze rozporządzenia rodzaju, sposobu i formy prowadzenia przez straż ochrony kolei kontroli posiadaczy odpadów prowadzących punkt zbierania odpadów metali, o którym mowa w art. 102 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2023 r. poz. 1587, z późn. zm.);\n15) uzupełnieniu katalogu zadań straży ochrony kolei o kontrolę ruchu drogowego na przejazdach kolejowodrogowych oraz na obszarze kolejowym i przyległym pasie gruntu, a także o uprawnienie do przeglądania zawartości bagaży lub sprawdzania ładunków;\n16) uzupełnieniu uprawnień straży ochrony kolei o prawo do zatrzymywania i kontroli pojazdów w celu sprawdzenia jego ładunku oraz przeglądania zawartości bagaży, w przypadku uzasadnionego podejrzenia popełnienia przestępstwa lub wykroczenia przy jego użyciu;\n17) rozszerzeniu uprawnień przysługujących straży ochrony kolei na teren infrastruktury nieczynnej;\n18) dodaniu nowej kompetencji straży ochrony kolei w zakresie rozpoznawania i wykrywania niektórych wykroczeń, których popełnienie ma miejsce na obszarze kolejowym, i których wystąpienie negatywnie wpływa na bezpieczeństwo podróżnych, w tym wykroczeń określonych w ustawie z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń, ustawie z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2023 r. poz. 2151), ustawie z dnia 15 listopada 1984 r. – Prawo przewozowe (Dz. U. z 2024 r. poz. 1262, z późn. zm.), ustawie z dnia 9 listopada 1995 r. o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1162, z późn. zm.), ustawie z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, ustawie z dnia 20 marca 2009 r. o bezpieczeństwie imprez masowych (Dz. U. z 2023 r. poz. 616), oraz ściganie ich sprawców;\n19) przyznaniu straży ochrony kolei uprawnień oskarżyciela publicznego w zakresie wykroczeń, których rozpoznawanie i wykrywanie należy do zakresu działania straży ochrony kolei;\n20) poszerzeniu katalogu zadań straży ochrony o zabezpieczenie, do czasu przybycia właściwych służb lub organów, miejsca popełnienia przestępstwa lub wykroczenia – jeżeli zachodzi potrzeba podjęcia czynności wykraczających poza uprawnienia straży ochrony kolei, katastrofy lub innego podobnego zdarzenia albo miejsc zagrożonych takim zdarzeniem – przed dostępem osób postronnych lub zniszczeniem śladów i dowodów, ustalenie, w miarę możliwości, świadków zdarzenia;\n21) umożliwieniu konwojowania przez straż ochrony kolei wartości pieniężnych, dokumentów, nośników danych, broni, amunicji oraz innych przesyłek wartościowych należących do tworzącego straż ochrony kolei zarządcy infrastruktury;\n22) dodaniu do zadań straży ochrony kolei prowadzenia działalności profilaktycznej, promocyjnej oraz edukacyjnej związanej z działalnością straży ochrony kolei;\n23) doprecyzowaniu możliwości przetwarzania przez straż ochrony kolei danych osobowych bez wiedzy i zgody osoby, której dane te dotyczą, a także określeniu zasad na jakich takie przetwarzanie ma nastąpić – w tym celu zostanie określone, że administratorem danych w zakresie zapobiegania i zwalczania przestępczości jest komendant straży ochrony kolei, katalog danych będzie odpowiadał zakresowi wskazanemu w art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2018 r. o ochronie danych osobowych przetwarzanych w związku z zapobieganiem i zwalczaniem przestępczości (Dz. U. z 2023 r. poz. 1206), z wyłączeniem danych genetycznych i biometrycznych, dopuszczone będzie wykorzystanie środków technicznych, w tym rejestracji obrazu i dźwięku oraz bezzałogowych statków powietrznych, jeżeli jest to niezbędne do realizacji zadań z art. 60 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym, dane podlegają okresowej weryfikacji nie rzadziej niż co 10 lat i są przechowywane wyłącznie przez okres konieczny do wykonania ustawowych zadań straży ochrony kolei, całość przetwarzania odbywa się zgodnie z przepisami ustawy z dnia 14 grudnia 2018 r. o ochronie danych osobowych przetwarzanych w związku z zapobieganiem i zwalczaniem przestępczości i pozostałymi przepisami dotyczącymi ochrony danych osobowych;\n24) określeniu zasad przeglądania zawartości bagaży lub sprawdzania ładunków przez funkcjonariusza straży ochrony kolei na obszarze kolejowym, w pociągach i innych pojazdach kolejowych oraz w pomieszczeniach przeznaczonych do obsługi podróżnych korzystających z transportu kolejowego na dworcach kolejowych;\n25) określeniu przypadków, kiedy komendant straży ochrony kolei może zezwolić funkcjonariuszowi staży ochrony kolei na wykonywanie pracy zarobkowej lub prowadzenie działalności gospodarczej;\n26) określeniu przypadków, w których funkcjonariusze straży ochrony kolei mogą wykonywać swoje zadania również poza obszarem kolejowym, w pociągach i innych pojazdach kolejowych oraz w pomieszczeniach przeznaczonych do obsługi podróżnych korzystających z transportu kolejowego na dworcach kolejowych (np. o przypadki kontynuacji zadań rozpoczętych na obszarze kolejowym, w pociągach i innych pojazdach kolejowych oraz w pomieszczeniach przeznaczonych do obsługi podróżnych korzystających z transportu kolejowego na dworcach kolejowych, bezpośredniego pościgu za osobą, w stosunku do której istnieje uzasadnione podejrzenie popełnienia czynu zabronionego prawem na obszarze kolejowym, w pociągach i innych pojazdach kolejowych, gdy brak podjęcia działań może potencjalnie zagrażać bezpieczeństwu obszaru kolejowego, transportu kolejowego lub podróżnych, konieczności doprowadzenia osoby zatrzymanej w trybie art. 60 ust. 2 pkt 2 ustawy do jednostki Policji usytuowanej poza obszarem kolejowym, wykonywania ochrony przewozów mienia kolejowego lub mienia powierzonego kolei), co skutkować będzie uchyleniem upoważnienia ustawowego do określenia przypadków, w których funkcjonariusze straży ochrony kolei mogą wykonywać swoje zadania poza obszarem kolejowym;\n27) umożliwieniu sporządzania i przechowywania dokumentów znajdujących się w pojeździe kolejowym będącym w ruchu, w postaci dokumentu elektronicznego, a także rozszerzeniu wykazu dokumentów, które powinny znajdować się w pojeździe kolejowym i ich modyfikacji dla dostosowania do wymagań obowiązujących przepisów międzynarodowych i aktualnych wymagań eksploatacyjnych kolei;\n28) rozszerzeniu w ustawie z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym, uprawnień straży ochrony kolei, przez dodanie funkcjonariuszy straży ochrony kolei do katalogu:\n– osób upoważnionych do kierowania ruchem drogowym,\n– podmiotów posiadających dostęp do danych zgromadzonych w centralnej ewidencji pojazdów,\n– podmiotów posiadających dostęp do danych zgromadzonych w centralnej ewidencji kierowców w zakresie niezbędnym do realizacji zadań straży ochrony kolei,\n– podmiotów upoważnionych do wykonywania kontroli ruchu drogowego,\n– podmiotów uprawnionych do uniemożliwienia kierowania pojazdem osobie, co do której istnieje uzasadnione podejrzenie, że znajduje się ona w stanie nietrzeźwości lub w stanie po użyciu alkoholu albo środka działającego podobnie do alkoholu;\n29) dodaniu funkcjonariuszy straży ochrony kolei jako funkcjonariuszy, którzy w związku z uprawnieniem do badania stanu trzeźwości osób na obszarze kolejowym, w pociągach i innych pojazdach kolejowych oraz w pomieszczeniach przeznaczonych do obsługi podróżnych korzystających z transportu kolejowego na dworcach kolejowych, mogą doprowadzić osobę w stanie nietrzeźwości do izby wytrzeźwień lub placówki, jednostki Policji, podmiotu leczniczego albo do miejsca zamieszkania lub pobytu (zmiana w ustawie z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi);\n30) dodaniu podstawy prawnej do zwolnienia pojazdów straży ochrony kolei z opłat za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych: w strefie płatnego parkowania i w śródmiejskiej strefie płatnego parkowania, oraz opłat za przejazdy przez obiekty mostowe i tunele oraz za przeprawy promowe (zmiana w ustawie z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 889, z późn. zm.);\n31) włączeniu straży ochrony kolei do katalogu podmiotów zwolnionych ze stosowania części obowiązków określonych w ustawie z dnia 3 lipca 2002 r. – Prawo lotnicze w tym m.in. przyznaniu straży ochrony kolei uprawnień do sprawdzenia zgodności z prawem wykonywania operacji za pomocą bezzałogowych statków powietrznych, uprawnień do niszczenia bezzałogowych statków powietrznych, dostępu do rejestru operatorów bezzałogowych statków powietrznych, zwolnieniu z obowiązku informowania Polskiej Agencji Żeglugi Powietrznej o wykonywaniu operacji za pomocą bezzałogowych statków powietrznych, umożliwieniu prowadzenia operacji przez straż ochrony kolei w przestrzeni kontrolowanej na podstawie porozumienia z Polską Agencją Żeglugi Powietrznej, zwolnieniu z opłat przewidzianych ustawą w przedmiotowym zakresie. W efekcie wprowadzonych zmian straż ochrony kolei, podobnie jak inne służby, np.: Policja, byłaby zwolniona z opłat określonych w art. 156j ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. – Prawo lotnicze, tj.: z opłat za czynności związane z przeprowadzaniem wstępnej oceny wniosku o wyznaczenie strefy geograficznej (opłata wynosi 122 zł), wyznaczeniem strefy geograficznej (opłata wynosi od 168 zł do 420 zł za każdą strefę geograficzną), przedłużeniem okresu obowiązywania strefy geograficznej (opłata wynosi od 43 zł do 109 zł za każdą strefę geograficzną) oraz ponownym wyznaczaniem strefy geograficznej (opłata wynosi od 84 zł do 205 zł za każdą strefę geograficzną). Skala kosztów związanych z ww. opłatami nie jest obecnie znana co przekłada się na brak możliwości szacowania skutków finansowych w tym zakresie. Wysokość ww. opłat określa obecnie obwieszczenie Ministra Infrastruktury z dnia 10 lutego 2026 r. w sprawie ogłoszenia stawek opłat za czynności związane z wyznaczaniem stref geograficznych dla systemów bezzałogowych statków powietrznych, przedłużaniem okresu ich obowiązywania i ich ponownym wyznaczaniem obowiązujących w 2026 r. (M.P. poz. 203);\n32) wprowadzeniu rozwiązań określających, że obszary, obiekty i urządzenia ważne dla obronności, interesu gospodarczego państwa, bezpieczeństwa publicznego i innych ważnych interesów państwa, o których mowa w art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o ochronie osób i mienia (Dz. U. z 2025 r. poz. 532, z późn. zm.) należące do zarządcy infrastruktury kolejowej i zlokalizowane na obszarze kolejowym, podlegają, jeżeli zarządca ten utworzył straż ochrony kolei obowiązkowej ochronie przez straż ochrony kolei. Jednocześnie straż ochrony kolei, w zakresie w jakim wykonywać będzie obowiązki związane z ochroną ww. obiektów podlegać będzie nadzorowi Komendanta Głównego Policji;\n33) dodaniu funkcjonariuszy straży ochrony kolei jako podmiotów uprawnionych do korzystania z danych udostępnianych w trybie pełnej teletransmisji danych zawartych w Rejestrze Dowodów Osobistych (zmiany w ustawie z dnia 6 sierpnia 2010 r. o dowodach osobistych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1753);\n34) dodaniu funkcjonariuszy straży ochrony kolei jako podmiotów uprawnionych do korzystania z przyznanego straży ochrony kolei dostępu do rejestru PESEL (zmiana w ustawie z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2026 r. poz. 384);\n35) przyznaniu straży ochrony kolei uprawnienia do wydawania poleceń osobom znajdującym się w miejscu i czasie trwania imprezy masowej (zmiana w ustawie z dnia 20 marca 2009 r. o bezpieczeństwie imprez masowych) na obszarze kolejowym, w pociągach i innych pojazdach kolejowych a także na dworcach kolejowych;\n36) zmianie redakcyjno-legislacyjnej, polegającej na zmianie zwrotu „służb ochrony kolei” na „straży ochrony kolei” użytego w przepisie odnoszącym się do podmiotów, którym posiadacz odpadów prowadzący punkt zbierania odpadów jest zobowiązany udostępnić przechowywane formularze oraz udostępnić do kontroli miejsce gromadzenia odpadów (zmiana w ustawie z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach);\n37) zmianie zasady przeznaczenia środków pochodzących z grzywien z tytułu naruszeń, o których mowa w art. 97a ustawy z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń, w ten sposób, iż środki te Inspekcja Transportu Drogowego przekazywać będzie na rzecz Funduszu Kolejowego z przeznaczeniem na finansowanie lub współfinansowanie zadań Inspekcji Transportu Drogowego związanych z instalacją stacjonarnych urządzeń rejestrujących związanych z rejestracją naruszeń, o których mowa w art. 97a ustawy z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń (zmiana w ustawie z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2025 r. poz. 1490, z późn. zm.), w ustawie z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym (Dz. U. z 2026 r. poz. 218, z późn. zm.), w ustawie z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym oraz w ustawie z dnia 16 grudnia 2005 r. o Funduszu Kolejowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1133, z późn. zm.);\n38) doprecyzowaniu w ustawie o transporcie kolejowym trybu przekazywania przepisów krajowych z dziedziny transportu kolejowego oraz projektów tych przepisów do ERA przez dedykowane w tym celu narzędzie informatyczne udostępniane przez ERA (określenie, że za ich przekazywanie będzie odpowiedzialny Prezes Urzędu Transportu Kolejowego).","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Oddziaływanie na życie społeczne nowych regulacji prawnych","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Spodziewane skutki i następstwa projektowanych regulacji prawnych","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Sposoby mierzenia efektów nowych regulacji prawnych","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ odpowiedzialny za opracowanie projektu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"MI","value":"MI"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ współpracujący przy opracowaniu projektu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektu","value":"Piotr Malepszak Podsekretarz Stanu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ odpowiedzialny za przedłożenie projektu RM","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"MI","value":"MI"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Planowany termin przyjęcia projektu przez RM","value":"III kwartał 2026 r.","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Informacja o rezygnacji z prac nad projektem","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Status realizacji","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"}]}}
Numer projektu:
UD455
Rodzaj dokumentu:
Projekty ustaw
Typ dokumentu:
D – pozostałe projekty
Cele projektu oraz informacja o przyczynach i potrzebie rozwiązań planowanych w projekcie:
Aktualna sytuacja geopolityczna związana z zagrożeniami o charakterze terrorystycznym oraz konfliktem zbrojnym na Ukrainie wymusza konieczność dostosowania przepisów z zakresu funkcjonowania straży ochrony kolei w celu skutecznego przeciwdziałania ewentualnym niepożądanym zdarzeniom na terenie infrastruktury kolejowej, która wchodzi w skład infrastruktury krytycznej, a także wzmocnienia zapewnienia bezpieczeństwa ruchu kolejowego.
W celu wzmocnienia możliwości operacyjnych straży ochrony kolei odpowiedzialnej m.in. za bezpieczeństwo na obszarze kolejowym, zarówno w wymiarze zabezpieczenia tego obszaru przed niepożądaną ingerencją o charakterze terrorystycznym, a także podniesienia bezpieczeństwa osób przejeżdżających lub przechodzących przez linie kolejowe w wyznaczonych do tego miejscach, konieczne jest wprowadzenie zmian systemowych polegających na powierzeniu straży ochrony kolei dodatkowych zadań i uprawnień, w tym m.in. takich jak prewencyjne sprawdzenie osoby i jej bagażu podczas interwencji, pełne wykorzystanie systemów monitoringu wizyjnego, w tym bezzałogowych statków powietrznych oraz kamer nasobnych, użycie nieinwazyjnych środków obezwładniających, innych niż elektryczne urządzenia obezwładniające.
Ponadto projekt przewiduje redukcję ograniczonego dotychczas zakresu uprawnień straży ochrony kolei w obszarze kontroli ruchu drogowego, który przejawia się brakiem możliwości skutecznego egzekwowania przepisów ruchu drogowego w obszarze przejazdów kolejowo-drogowych przez straż ochrony kolei, co negatywnie wpływa na poziom bezpieczeństwa na styku transportu kolejowego oraz drogowego. Projekt przewiduje w tym zakresie m.in. przyznanie straży ochrony kolei uprawnienia do kierowania ruchem drogowym i jego kontroli na obszarze kolejowym, w tym na przejazdach kolejowo-drogowych, czy kontroli stanu trzeźwości kierujących pojazdami. Konsekwencją przyznania uprawnień w tym zakresie będzie zmiana rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 marca 2003 r. w sprawie określenia wykroczeń, za które funkcjonariusze straży ochrony kolei są uprawnieni do nakładania grzywien w drodze mandatu karnego, oraz zasad i sposobu wydawania upoważnień (Dz. U. poz. 654), w którym zostanie rozszerzony katalog wykroczeń, za popełnienie których funkcjonariusze straży ochrony kolei będą mieli prawo nakładania grzywien w drodze mandatu karnego, w tym na kierujących pojazdami.
Straż ochrony kolei będzie również pełniła rolę organów ścigania w sprawach wykroczeń, w których będzie uprawniona do nakładania grzywien w drodze mandatu karnego, przez nadanie jej uprawnień oskarżyciela publicznego.
Projektowane rozwiązania odciążą Policję w realizacji zadań z zakresu ruchu drogowego, przyczynią się również do zwiększenia wykrywalności tego typu zdarzeń, co będzie miało bezpośredni wpływ na zmniejszenie niebezpiecznych sytuacji na styku transportu drogowego i kolejowego.
Nadanie nowych uprawnień straży ochrony kolei wynika z potrzeby poprawy bezpieczeństwa w transporcie kolejowym, w szczególności na przejazdach kolejowo-drogowych, dworcach kolejowych czy też na terenie infrastruktury kolejowej nieczynnej. Nadanie straży ochrony kolei nowych uprawnień jest konieczne celem wzmocnienia bezpieczeństwa kolei wobec zagrożeń dla transportu kolejowego, a przedmiotowy projekt w tym zakresie jest konsekwencją występowania w 2025 r. na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na obszarach kolejowych aktów dywersyjnych.
W związku z propozycjami dotyczącymi zwiększenia bezpieczeństwa na przejazdach kolejowo-drogowych projekt zakłada także zmianę przeznaczenia środków pochodzących z grzywien z tytułu naruszeń, o których mowa w art. 97a ustawy z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń (Dz. U. z 2025 r. poz. 734, z późn. zm.), w ten sposób, iż środki te Inspekcja Transportu Drogowego przekazywać będzie na rzecz Funduszu Kolejowego z przeznaczeniem na finansowanie lub współfinansowanie zadań Inspekcji Transportu Drogowego związanych z instalacją stacjonarnych urządzeń rejestrujących związanych z rejestracją naruszeń, o których mowa w art. 97a ustawy z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń. Wprowadzona zmiana spowoduje zwiększenie środków na instalację urządzeń rejestrujących niewłaściwe zachowania kierowców na przejazdach kolejowo-drogowych, co bezpośrednio wpłynie na poprawę stanu bezpieczeństwa i przyczyni się do zmniejszenia liczby wypadków na przejazdach kolejowo-drogowych jak i zmniejszenia zakłóceń ruchu kolejowego oraz drogowego.
Jednocześnie projekt ze względu na wspomniane wyżej akty dywersyjne i ewentualnie mogące wystąpić w przyszłości zagrożenia o charakterze terrorystycznym zakłada rozszerzenie współpracy straży ochrony kolei o współpracę z Siłami Zbrojnymi RP, Agencją Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Służbą Ochrony Państwa, jednostkami ochrony przeciwpożarowej i Służbą Więzienną, co w ocenie projektodawcy jest istotne z punktu widzenia koordynacji działań straży ochrony kolei z wyżej wymienionymi podmiotami w przypadku wystąpienia nagłych, niepożądanych zagrożeń.
Ponadto projekt ustawy zakłada także wprowadzenie niezbędnego w dobie dzisiejszych wymagań rozwiązania umożliwiającego sporządzanie i przechowywanie dokumentów znajdujących się w pojeździe kolejowym będącym w ruchu, w postaci dokumentu elektronicznego, a także rozszerzenie wykazu tych dokumentów i ich modyfikację, szczególnie w zakresie informacji o przewożonych towarach niebezpiecznych, jeżeli znajdują się w składzie pociągu. Postulowana zmiana jest zarówno odpowiedzią na postulaty rynku kolejowego jak i dostosowaniem przepisów do istotnych zmian jakie zostały wprowadzone w ostatnich latach w przepisach prawa unijnego jak i krajowego.
Projekt ustawy ma również na celu doprecyzowanie zasad współpracy Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego z Agencją Kolejową Unii Europejskiej (ERA) w zakresie przekazywania przepisów krajowych z dziedziny transportu kolejowego, jak również projektów tych przepisów, do ERA przez dedykowane w tym celu narzędzie informatyczne udostępniane przez ERA. Na gruncie obowiązujących przepisów ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2025 r. poz. 1234, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą o transporcie kolejowym”, kwestia ta jest przedmiotem wątpliwości interpretacyjnych odnośnie trybu przekazywania przepisów krajowych do ERA oraz podmiotów odpowiedzialnych za ten proces. W związku z tym w projekcie ustawy, zgodnie z pierwotnymi założeniami, kwestia ta zostanie doprecyzowana w ten sposób, że za cały ten proces będzie odpowiedzialny Prezes Urzędu Transportu Kolejowego.
Istota rozwiązań planowanych w projekcie, w tym proponowane środki realizacji:
Projektowane zmiany polegają na:
1) doprecyzowaniu przepisów związanych z zasadami tworzenia straży ochrony kolei przez wskazanie, iż obowiązany i jednocześnie uprawniony do jej utworzenia będzie zarządca infrastruktury, który eksploatuje normalnotorowe linie kolejowe o długości co najmniej 200 km. Utworzenie straży ochrony kolei nastąpi wyłącznie w przypadku, gdy zarządca infrastruktury eksploatuje zarządzane przez siebie linie kolejowe o długości równej lub większej niż 200 km linii normalnotorowych. Z uwagi na koszt jaki wiąże się z utworzeniem straży ochrony kolei uznano, iż przyjęcie mniejszego niż 200 km limitu długości eksploatowanych linii kolejowych byłoby zbyt obciążające dla zarządcy infrastruktury kolejowej. Biorąc pod uwagę powyższe, obowiązkiem utworzenia straży ochrony kolei objęta byłaby jedynie PKP PLK S.A. z tego względu, że pozostali zarządcy infrastruktury nie eksploatują linii kolejowych o wskazanej długości. Bariera 200 km eksploatacji linii kolejowych powoduje, że obowiązkiem utworzenia straży ochrony kolei mogłaby być w przyszłości objęta Dolnośląska Służba Dróg i Kolei, która zarządza 362 kilometrami linii kolejowych, z czego eksploatuje jedynie 64, czyli podmiot pośrednio lub bezpośrednio nadzorowany przez jednostkę samorządu terytorialnego – samorząd województwa. Należy wskazać, iż jednostki samorządu terytorialnego nadzorują już służby uprawnione do stosowania środków władczych wobec obywateli tj. Straże Gminne (Miejskie). Utworzenie straży ochrony kolei nadzorowanej przez samorząd województwa wpisuje się więc w charakter obecnych regulacji. Innym zarządcom, w szczególności prywatnym, nie zostałoby przyznane uprawnienie do utworzenia straży ochrony kolei. Zakłada się możliwość kontynuacji działania straży ochrony kolei utworzonej na podstawie dotychczasowych przepisów przez PKP Szybka Kolej Miejska w Trójmieście Sp. z o.o. czyli spółkę z grupy PKP S.A.;
2) zmianie wymagań dla funkcjonariusza straży ochrony kolei (uchylenie wymogu posiadania uregulowanego stosunku do służby wojskowej);
3) dodaniu obowiązku współdziałania straży ochrony kolei z Siłami Zbrojnymi RP, Agencją Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Służbą Ochrony Państwa, jednostkami ochrony przeciwpożarowej, Służbą Więzienną oraz delegacji ustawowej do określenia form współdziałania straży ochrony kolei z tymi podmiotami;
4) uzupełnieniu katalogu zadań straży ochrony kolei o zadanie polegające na współdziałaniu z organami administracji rządowej i jednostkami samorządu terytorialnego w celu realizacji ich zadań na obszarze kolejowym, w pociągach i innych pojazdach kolejowych;
5) przyznaniu funkcjonariuszom straży ochrony kolei uprawnienia do udzielania pouczeń, zwracania uwagi, ostrzegania lub wydawania poleceń porządkowych;
6) przyznaniu funkcjonariuszom straży ochrony kolei uprawnienia do przeszukania osób, rzeczy, pomieszczeń i środków transportu w trybie i w przypadkach określonych w przepisach ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz. U. z 2025 r. poz. 860, z późn. zm.);
7) przyznaniu funkcjonariuszom straży ochrony kolei uprawnienia do badania stanu trzeźwości osób na obszarze kolejowym, w pociągach i innych pojazdach kolejowych oraz w pomieszczeniach przeznaczonych do obsługi podróżnych korzystających z transportu kolejowego na dworcach kolejowych;
8) przyznaniu funkcjonariuszom straży ochrony kolei uprawnienia do obserwowania i rejestrowania przy użyciu środków technicznych obrazu zdarzeń w miejscach publicznych na obszarze kolejowym, w pociągach i innych pojazdach kolejowych oraz w pomieszczeniach przeznaczonych do obsługi podróżnych korzystających z transportu kolejowego na dworcach kolejowych, a w przypadku podejmowania przez funkcjonariuszy straży ochrony kolei czynności na podstawie ustawy na obszarze kolejowym oraz w pomieszczeniach przeznaczonych do obsługi podróżnych korzystających z transportu kolejowego, także i dźwięku towarzyszącego tym zdarzeniom, gdy czynności te są niezbędne do wykonywania zadań straży ochrony kolei; uprawnienie do obserwowania rejestrowania obrazu zdarzeń i dźwięku zostanie, w razie konieczności wynikającej z kontynuacji działań rozpoczętych na obszarze kolejowym oraz w pomieszczeniach przeznaczonych do obsługi podróżnych korzystających z transportu kolejowego na dworcach kolejowych rozciągnięte także na obszar dworców kolejowych;
9) przyznaniu funkcjonariuszom straży ochrony kolei uprawnienia do rejestrowania przy użyciu środków technicznych obrazu i dźwięku przebiegu interwencji służbowej na obszarze kolejowym, w pociągach i innych pojazdach kolejowych oraz w pomieszczeniach przeznaczonych do obsługi podróżnych korzystających z transportu kolejowego na dworcach kolejowych a w razie konieczności wynikającej z kontynuacji działań podjętych w ww. miejscach także na dworcach kolejowych ze zobowiązaniem funkcjonariusza straży ochrony kolei, w miarę możliwości do uprzedzenia osoby, wobec której podejmuje czynności, o rejestrowaniu obrazu lub dźwięku;
10) przyznaniu funkcjonariuszom straży ochrony kolei uprawnienia do przebywania i poruszania się na gruntach bez uzyskiwania zgody ich właścicieli lub użytkowników oraz przemieszczania się przez pola uprawne w czasie bezpośredniego pościgu, jeżeli nie ma możliwości korzystania z dróg lub korzystanie z nich znacząco utrudniłoby pościg;
11) rozszerzeniu katalogu środków przymusu bezpośredniego, jakich może użyć funkcjonariusz straży ochrony kolei o: siatki obezwładniające, plecakowe miotacze substancji obezwładniających, środki i urządzenia przeznaczone do zniszczenia albo unieruchomienia bezzałogowego statku powietrznego albo przejęcia kontroli nad jego lotem, z wyłączeniem środków oddziaływujących na systemy elektroniczne, telekomunikacyjne i teleinformatyczne;
12) rozszerzeniu przypadków, w których funkcjonariusz straży ochrony kolei może użyć broni palnej o przypadki wskazane w art. 45 pkt 1 lit. d (konieczność odparcia bezpośredniego, bezprawnego zamachu na nienaruszalność granicy państwowej przez osobę, która wymusza przekroczenie granicy państwowej przy użyciu pojazdu, broni palnej lub innego niebezpiecznego przedmiotu albo działa w inny sposób bezpośrednio zagrażający życiu, zdrowiu lub wolności uprawnionego lub innej osoby lub wspólnie z inną osobą, która posługuje się taką bronią, przedmiotem lub sposobem), pkt 4 lit. a (konieczność ujęcia osoby: wobec której użycie broni palnej było dopuszczalne w przypadkach określonych w pkt 1 lit. a–d i pkt 2, wobec której istnieje uzasadnione podejrzenie, że popełniła przestępstwo, o którym mowa w art. 115 § 20, art. 148, art. 156 § 1, art. 163–165, art. 197, art. 252 i art. 280–282 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 2025 r. poz. 383, z późn. zm.), dokonującej zamachu, o którym mowa w pkt 1 lit. d lub e, jeżeli schroniła się w miejscu trudno dostępnym, a z okoliczności zdarzenia wynika, że może użyć broni palnej lub innego niebezpiecznego przedmiotu) oraz w art. 47 pkt 1 (zatrzymanie pojazdu, jeżeli jego działanie zagraża życiu lub zdrowiu uprawnionego lub innej osoby lub stwarza zagrożenie dla ważnych obiektów, urządzeń lub obszarów), pkt 2 (pokonanie przeszkody: uniemożliwiającej lub utrudniającej ujęcie osoby albo ratowanie życia lub zdrowia uprawnionego, innej osoby lub ratowanie mienia, w przypadku naruszenia porządku lub bezpieczeństwa publicznego przez osobę pozbawioną wolności, zatrzymaną lub umieszczoną w strzeżonym ośrodku albo areszcie dla cudzoziemców), pkt 4 (neutralizacja przedmiotów lub urządzeń mogących stwarzać niebezpieczeństwo wybuchu, powodujących jednocześnie bezpośrednie zagrożenie zdrowia lub życia uprawnionego lub innej osoby) i pkt 7 (zniszczenia lub unieruchomienia bezzałogowego statku powietrznego, w przypadkach określonych w ustawie z dnia 3 lipca 2002 r. – Prawo lotnicze (Dz. U. z 2025 r. poz. 1431, z późn. zm.) – ustawy z dnia 24 maja 2013 r. o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej (Dz. U. z 2026 r. poz. 244, z późn. zm.);
13) rozszerzeniu katalogu czynności podejmowanych przez funkcjonariuszy straży ochrony kolei, od których przysługiwać będzie zażalenie na sposób ich przeprowadzenia do miejscowo właściwego prokuratora w trybie przepisów ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2026 r. poz. 490, z późn. zm.), m. in. o: zatrzymywanie i kontrolę pojazdów w celu sprawdzenia ładunku oraz przeglądanie bagaży w warunkach uzasadnionego podejrzenia lub bezpośredniego pościgu; przeszukanie osób, rzeczy, pomieszczeń i środków transportu w trybie ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia; sprawdzenie prewencyjne dla ochrony życia i zdrowia oraz odebrania przedmiotów stwarzających zagrożenie; podejmowanie w ramach kontroli ruchu drogowego czynności przewidzianych w ustawie z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1251, z późn. zm.); użycie środków przymusu bezpośredniego i broni palnej zgodnie z projektowanymi przesłankami. Rozszerzenie katalogu czynności podejmowanych przez funkcjonariuszy straży ochrony kolei, od których przysługiwać będzie zażalenie na sposób ich przeprowadzenia do miejscowo właściwego prokuratora w trybie przepisów ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego jest efektem nadania dodatkowych uprawnień funkcjonariuszom straży ochrony kolei, co wymaga wprowadzenia możliwości nadzorczych nad ich właściwym wykonywaniem. Analogicznie do rozwiązań obowiązujących wobec Policji, w których na sposób przeprowadzenia wskazanych czynności przysługuje zażalenie do miejscowo właściwego prokuratora, wraz z nadaniem funkcjonariuszom straży ochrony kolei nowych uprawnień wprowadzany jest taki sam standard zewnętrznej kontroli przez możliwość złożenia zażalenia;
14) nadaniu straży ochrony kolei uprawnienia do kontroli punktów zbierania odpadów wraz z uprawnieniem do występowania do właściwych organów o cofnięcie zezwolenia na prowadzenie takich punktów oraz dodaniu upoważnienia ustawowego do określenia w drodze rozporządzenia rodzaju, sposobu i formy prowadzenia przez straż ochrony kolei kontroli posiadaczy odpadów prowadzących punkt zbierania odpadów metali, o którym mowa w art. 102 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2023 r. poz. 1587, z późn. zm.);
15) uzupełnieniu katalogu zadań straży ochrony kolei o kontrolę ruchu drogowego na przejazdach kolejowodrogowych oraz na obszarze kolejowym i przyległym pasie gruntu, a także o uprawnienie do przeglądania zawartości bagaży lub sprawdzania ładunków;
16) uzupełnieniu uprawnień straży ochrony kolei o prawo do zatrzymywania i kontroli pojazdów w celu sprawdzenia jego ładunku oraz przeglądania zawartości bagaży, w przypadku uzasadnionego podejrzenia popełnienia przestępstwa lub wykroczenia przy jego użyciu;
17) rozszerzeniu uprawnień przysługujących straży ochrony kolei na teren infrastruktury nieczynnej;
18) dodaniu nowej kompetencji straży ochrony kolei w zakresie rozpoznawania i wykrywania niektórych wykroczeń, których popełnienie ma miejsce na obszarze kolejowym, i których wystąpienie negatywnie wpływa na bezpieczeństwo podróżnych, w tym wykroczeń określonych w ustawie z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń, ustawie z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2023 r. poz. 2151), ustawie z dnia 15 listopada 1984 r. – Prawo przewozowe (Dz. U. z 2024 r. poz. 1262, z późn. zm.), ustawie z dnia 9 listopada 1995 r. o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1162, z późn. zm.), ustawie z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, ustawie z dnia 20 marca 2009 r. o bezpieczeństwie imprez masowych (Dz. U. z 2023 r. poz. 616), oraz ściganie ich sprawców;
19) przyznaniu straży ochrony kolei uprawnień oskarżyciela publicznego w zakresie wykroczeń, których rozpoznawanie i wykrywanie należy do zakresu działania straży ochrony kolei;
20) poszerzeniu katalogu zadań straży ochrony o zabezpieczenie, do czasu przybycia właściwych służb lub organów, miejsca popełnienia przestępstwa lub wykroczenia – jeżeli zachodzi potrzeba podjęcia czynności wykraczających poza uprawnienia straży ochrony kolei, katastrofy lub innego podobnego zdarzenia albo miejsc zagrożonych takim zdarzeniem – przed dostępem osób postronnych lub zniszczeniem śladów i dowodów, ustalenie, w miarę możliwości, świadków zdarzenia;
21) umożliwieniu konwojowania przez straż ochrony kolei wartości pieniężnych, dokumentów, nośników danych, broni, amunicji oraz innych przesyłek wartościowych należących do tworzącego straż ochrony kolei zarządcy infrastruktury;
22) dodaniu do zadań straży ochrony kolei prowadzenia działalności profilaktycznej, promocyjnej oraz edukacyjnej związanej z działalnością straży ochrony kolei;
23) doprecyzowaniu możliwości przetwarzania przez straż ochrony kolei danych osobowych bez wiedzy i zgody osoby, której dane te dotyczą, a także określeniu zasad na jakich takie przetwarzanie ma nastąpić – w tym celu zostanie określone, że administratorem danych w zakresie zapobiegania i zwalczania przestępczości jest komendant straży ochrony kolei, katalog danych będzie odpowiadał zakresowi wskazanemu w art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2018 r. o ochronie danych osobowych przetwarzanych w związku z zapobieganiem i zwalczaniem przestępczości (Dz. U. z 2023 r. poz. 1206), z wyłączeniem danych genetycznych i biometrycznych, dopuszczone będzie wykorzystanie środków technicznych, w tym rejestracji obrazu i dźwięku oraz bezzałogowych statków powietrznych, jeżeli jest to niezbędne do realizacji zadań z art. 60 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym, dane podlegają okresowej weryfikacji nie rzadziej niż co 10 lat i są przechowywane wyłącznie przez okres konieczny do wykonania ustawowych zadań straży ochrony kolei, całość przetwarzania odbywa się zgodnie z przepisami ustawy z dnia 14 grudnia 2018 r. o ochronie danych osobowych przetwarzanych w związku z zapobieganiem i zwalczaniem przestępczości i pozostałymi przepisami dotyczącymi ochrony danych osobowych;
24) określeniu zasad przeglądania zawartości bagaży lub sprawdzania ładunków przez funkcjonariusza straży ochrony kolei na obszarze kolejowym, w pociągach i innych pojazdach kolejowych oraz w pomieszczeniach przeznaczonych do obsługi podróżnych korzystających z transportu kolejowego na dworcach kolejowych;
25) określeniu przypadków, kiedy komendant straży ochrony kolei może zezwolić funkcjonariuszowi staży ochrony kolei na wykonywanie pracy zarobkowej lub prowadzenie działalności gospodarczej;
26) określeniu przypadków, w których funkcjonariusze straży ochrony kolei mogą wykonywać swoje zadania również poza obszarem kolejowym, w pociągach i innych pojazdach kolejowych oraz w pomieszczeniach przeznaczonych do obsługi podróżnych korzystających z transportu kolejowego na dworcach kolejowych (np. o przypadki kontynuacji zadań rozpoczętych na obszarze kolejowym, w pociągach i innych pojazdach kolejowych oraz w pomieszczeniach przeznaczonych do obsługi podróżnych korzystających z transportu kolejowego na dworcach kolejowych, bezpośredniego pościgu za osobą, w stosunku do której istnieje uzasadnione podejrzenie popełnienia czynu zabronionego prawem na obszarze kolejowym, w pociągach i innych pojazdach kolejowych, gdy brak podjęcia działań może potencjalnie zagrażać bezpieczeństwu obszaru kolejowego, transportu kolejowego lub podróżnych, konieczności doprowadzenia osoby zatrzymanej w trybie art. 60 ust. 2 pkt 2 ustawy do jednostki Policji usytuowanej poza obszarem kolejowym, wykonywania ochrony przewozów mienia kolejowego lub mienia powierzonego kolei), co skutkować będzie uchyleniem upoważnienia ustawowego do określenia przypadków, w których funkcjonariusze straży ochrony kolei mogą wykonywać swoje zadania poza obszarem kolejowym;
27) umożliwieniu sporządzania i przechowywania dokumentów znajdujących się w pojeździe kolejowym będącym w ruchu, w postaci dokumentu elektronicznego, a także rozszerzeniu wykazu dokumentów, które powinny znajdować się w pojeździe kolejowym i ich modyfikacji dla dostosowania do wymagań obowiązujących przepisów międzynarodowych i aktualnych wymagań eksploatacyjnych kolei;
28) rozszerzeniu w ustawie z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym, uprawnień straży ochrony kolei, przez dodanie funkcjonariuszy straży ochrony kolei do katalogu:
– osób upoważnionych do kierowania ruchem drogowym,
– podmiotów posiadających dostęp do danych zgromadzonych w centralnej ewidencji pojazdów,
– podmiotów posiadających dostęp do danych zgromadzonych w centralnej ewidencji kierowców w zakresie niezbędnym do realizacji zadań straży ochrony kolei,
– podmiotów upoważnionych do wykonywania kontroli ruchu drogowego,
– podmiotów uprawnionych do uniemożliwienia kierowania pojazdem osobie, co do której istnieje uzasadnione podejrzenie, że znajduje się ona w stanie nietrzeźwości lub w stanie po użyciu alkoholu albo środka działającego podobnie do alkoholu;
29) dodaniu funkcjonariuszy straży ochrony kolei jako funkcjonariuszy, którzy w związku z uprawnieniem do badania stanu trzeźwości osób na obszarze kolejowym, w pociągach i innych pojazdach kolejowych oraz w pomieszczeniach przeznaczonych do obsługi podróżnych korzystających z transportu kolejowego na dworcach kolejowych, mogą doprowadzić osobę w stanie nietrzeźwości do izby wytrzeźwień lub placówki, jednostki Policji, podmiotu leczniczego albo do miejsca zamieszkania lub pobytu (zmiana w ustawie z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi);
30) dodaniu podstawy prawnej do zwolnienia pojazdów straży ochrony kolei z opłat za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych: w strefie płatnego parkowania i w śródmiejskiej strefie płatnego parkowania, oraz opłat za przejazdy przez obiekty mostowe i tunele oraz za przeprawy promowe (zmiana w ustawie z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 889, z późn. zm.);
31) włączeniu straży ochrony kolei do katalogu podmiotów zwolnionych ze stosowania części obowiązków określonych w ustawie z dnia 3 lipca 2002 r. – Prawo lotnicze w tym m.in. przyznaniu straży ochrony kolei uprawnień do sprawdzenia zgodności z prawem wykonywania operacji za pomocą bezzałogowych statków powietrznych, uprawnień do niszczenia bezzałogowych statków powietrznych, dostępu do rejestru operatorów bezzałogowych statków powietrznych, zwolnieniu z obowiązku informowania Polskiej Agencji Żeglugi Powietrznej o wykonywaniu operacji za pomocą bezzałogowych statków powietrznych, umożliwieniu prowadzenia operacji przez straż ochrony kolei w przestrzeni kontrolowanej na podstawie porozumienia z Polską Agencją Żeglugi Powietrznej, zwolnieniu z opłat przewidzianych ustawą w przedmiotowym zakresie. W efekcie wprowadzonych zmian straż ochrony kolei, podobnie jak inne służby, np.: Policja, byłaby zwolniona z opłat określonych w art. 156j ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. – Prawo lotnicze, tj.: z opłat za czynności związane z przeprowadzaniem wstępnej oceny wniosku o wyznaczenie strefy geograficznej (opłata wynosi 122 zł), wyznaczeniem strefy geograficznej (opłata wynosi od 168 zł do 420 zł za każdą strefę geograficzną), przedłużeniem okresu obowiązywania strefy geograficznej (opłata wynosi od 43 zł do 109 zł za każdą strefę geograficzną) oraz ponownym wyznaczaniem strefy geograficznej (opłata wynosi od 84 zł do 205 zł za każdą strefę geograficzną). Skala kosztów związanych z ww. opłatami nie jest obecnie znana co przekłada się na brak możliwości szacowania skutków finansowych w tym zakresie. Wysokość ww. opłat określa obecnie obwieszczenie Ministra Infrastruktury z dnia 10 lutego 2026 r. w sprawie ogłoszenia stawek opłat za czynności związane z wyznaczaniem stref geograficznych dla systemów bezzałogowych statków powietrznych, przedłużaniem okresu ich obowiązywania i ich ponownym wyznaczaniem obowiązujących w 2026 r. (M.P. poz. 203);
32) wprowadzeniu rozwiązań określających, że obszary, obiekty i urządzenia ważne dla obronności, interesu gospodarczego państwa, bezpieczeństwa publicznego i innych ważnych interesów państwa, o których mowa w art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o ochronie osób i mienia (Dz. U. z 2025 r. poz. 532, z późn. zm.) należące do zarządcy infrastruktury kolejowej i zlokalizowane na obszarze kolejowym, podlegają, jeżeli zarządca ten utworzył straż ochrony kolei obowiązkowej ochronie przez straż ochrony kolei. Jednocześnie straż ochrony kolei, w zakresie w jakim wykonywać będzie obowiązki związane z ochroną ww. obiektów podlegać będzie nadzorowi Komendanta Głównego Policji;
33) dodaniu funkcjonariuszy straży ochrony kolei jako podmiotów uprawnionych do korzystania z danych udostępnianych w trybie pełnej teletransmisji danych zawartych w Rejestrze Dowodów Osobistych (zmiany w ustawie z dnia 6 sierpnia 2010 r. o dowodach osobistych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1753);
34) dodaniu funkcjonariuszy straży ochrony kolei jako podmiotów uprawnionych do korzystania z przyznanego straży ochrony kolei dostępu do rejestru PESEL (zmiana w ustawie z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2026 r. poz. 384);
35) przyznaniu straży ochrony kolei uprawnienia do wydawania poleceń osobom znajdującym się w miejscu i czasie trwania imprezy masowej (zmiana w ustawie z dnia 20 marca 2009 r. o bezpieczeństwie imprez masowych) na obszarze kolejowym, w pociągach i innych pojazdach kolejowych a także na dworcach kolejowych;
36) zmianie redakcyjno-legislacyjnej, polegającej na zmianie zwrotu „służb ochrony kolei” na „straży ochrony kolei” użytego w przepisie odnoszącym się do podmiotów, którym posiadacz odpadów prowadzący punkt zbierania odpadów jest zobowiązany udostępnić przechowywane formularze oraz udostępnić do kontroli miejsce gromadzenia odpadów (zmiana w ustawie z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach);
37) zmianie zasady przeznaczenia środków pochodzących z grzywien z tytułu naruszeń, o których mowa w art. 97a ustawy z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń, w ten sposób, iż środki te Inspekcja Transportu Drogowego przekazywać będzie na rzecz Funduszu Kolejowego z przeznaczeniem na finansowanie lub współfinansowanie zadań Inspekcji Transportu Drogowego związanych z instalacją stacjonarnych urządzeń rejestrujących związanych z rejestracją naruszeń, o których mowa w art. 97a ustawy z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń (zmiana w ustawie z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2025 r. poz. 1490, z późn. zm.), w ustawie z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym (Dz. U. z 2026 r. poz. 218, z późn. zm.), w ustawie z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym oraz w ustawie z dnia 16 grudnia 2005 r. o Funduszu Kolejowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1133, z późn. zm.);
38) doprecyzowaniu w ustawie o transporcie kolejowym trybu przekazywania przepisów krajowych z dziedziny transportu kolejowego oraz projektów tych przepisów do ERA przez dedykowane w tym celu narzędzie informatyczne udostępniane przez ERA (określenie, że za ich przekazywanie będzie odpowiedzialny Prezes Urzędu Transportu Kolejowego).
Organ odpowiedzialny za opracowanie projektu:
MI
Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektu:
Piotr Malepszak Podsekretarz Stanu
Organ odpowiedzialny za przedłożenie projektu RM:
MI
Planowany termin przyjęcia projektu przez RM:
III kwartał 2026 r.
Informacja o rezygnacji z prac nad projektem:
Status realizacji: