Wojewódzka Stacja Sanitarno-
Epidemiologiczna w Rzeszowie

Legionelloza jest chorobą zakaźną, ale nie zaraźliwą, nie przenosi się z człowieka na człowieka, stanowi zagrożenie dla ludzi gdy dostanie się do dróg oddechowych. Do zakażenia może dochodzić poprzez wdychanie powietrza, w którym znajduje się aerozol skażonej bakteriami wody (mgła wodna powstała w wyniku rozprysku wody).

Podczas oddychania kropelki aerozolu dostają się do naszych dróg oddechowych i osadzają na błonach śluzowych nosa lub płucach.

Legionella nie przenosi się drogą pokarmową tzn. nie jest dla nas niebezpieczna gdy trafi do układu pokarmowego wraz ze spożytą wodą.

 

• Regularnie czyść i dezynfekuj urządzenia natryskowe w domu (głowice prysznicowe, nawilżacze powietrza, wanny z hydromasażem) zgodnie z zaleceniami producenta.
• Po nieużywaniu kranu ponad 2 tygodnie odkręć wodę na przynajmniej 2 min, zanim zaczniesz z niej korzystać.
• Okresowo opróżniaj i przepłukuj urządzenia grzewcze, zgodnie z zaleceniami producenta, aby zredukować osiadające na dnie i ściankach zanieczyszczenia.
• Jeżeli możesz, zachowaj temperaturę wody w urządzeniach grzewczych na poziomie 60°C

 

Więcej informacji:

LEGIONELLA- opracowanie-Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH

 

 

Państwowa Inspekcja Sanitarna dba o to, aby ferie zimowe były dla dzieci zdrowe i bezpieczne. W tym celu nadzorujemy miejsca wypoczynku znajdujące się na terenie województwa podkarpackiego.

Sprawdzamy:

• warunki zakwaterowania, w tym stan techniczny pomieszczeń i sprzętów,
• czystość pomieszczeń,
• stan sanitariatów i dostęp do bieżącej ciepłej wody,
• żywienie uczestników wypoczynku,
• sposób zapewnienia opieki medycznej,
• sposób postępowania z odpadami.

Obok działań kontrolnych podejmujemy wiele inicjatyw oraz włączamy się w działania lokalnych społeczności w zakresie propagowania zasad bezpiecznego wypoczynku. W naszych działaniach edukacyjnych kładziemy nacisk na:

• profilaktykę chorób zakaźnych,
• propagowanie szczepień ochronnych,
• profilaktykę uzależnień,
• promowanie zdrowego stylu życia, w szczególności aktywnego wypoczynku,
• propagowanie podstawowych zasad higieny osobistej,
• zapobieganie wypadkom i urazom, z uwzględnieniem zasad bezpiecznego poruszania się po drogach oraz zagrożeń wynikających z zabaw dzieci na zamarzniętych rzekach i jeziorach.

Materiały dla organizatorów zimowego wypoczynku:

Kleszcze żyją powszechnie na terenie całego kraju w miejscach wilgotnych i obfitujących w roślinność. Można spotkać je w lasach (zwłaszcza liściastych i mieszanych), na podmokłych terenach porośniętych krzewami i trawami, na łąkach oraz nad brzegami rzek i jezior.
Pojawiają się także w parkach i na działkach. Aktywność kleszczy rozpoczyna się zwykle wczesną wiosną i trwa aż do późnej jesieni, jest większa, im wyższa jest temperatura i wilgotność otoczenia. Żyją w ściółce i w poszukiwaniu swych żywicieli (zwierząt, ludzi) wspinają się na trawy i krzewy. Wiszą na źdźbłach trawy i na spodzie liści, z tego powodu są niewidoczne. Dlatego „zbieramy” kleszcze przechodząc przez trawy lub krzewy. Kleszcze żywią się krwią zwierząt i ludzi.

Kleszcze mogą przytwierdzać się do różnych części ciała człowieka, często do ukrytych i owłosionych (pachy, pachwiny). Małe rozmiary kleszczy i obecność w ich ślinie substancji znieczulających powodują, że mogą być one niezauważone przez człowieka w czasie żerowania. Kleszcz po wessaniu krwi powiększa swoją objętość nawet 10-krotnie W czasie wysysania krwi kleszcze mogą przenieść groźne dla zdrowia bakterie i wirusy wywołujące boreliozę i kleszczowe zapalenie mózgu.

 

Jak zapobiegać ukąszeniu przez kleszcza?

W razie możliwości unikać miejsc zalesionych np. lasów i pól nie zbaczać ze ścieżki leśnej.

1. W miejscach, gdzie istnieje ryzyko występowania kleszczy, nosić odpowiednią odzież, zakrywającą jak najwięcej części ciała (długie spodnie, koszule z długimi rękawami, nakrycie głowy etc.), można włożyć nogawki spodni w skarpety, lub założyć spodnie ze ściągaczami w kostce
2. Stosować środki odstraszające kleszcze, (zgodnie z zaleceniami producenta) do kupienia w drogeriach i aptekach.
3. Zmienić i dokładnie wytrzepać odzież, którą nosiliśmy w lesie.
4. Po wizycie w lesie lub innym miejscu bytowania kleszczy dokładne obejrzeć całe ciało. Zwłaszcza zwrócić uwagę na pachy, pachwiny, zgięcia podkolanowe i łokciowe. Należy pamiętać również o obejrzeniu skóry głowy.

 

Jak postąpić w przypadku ukąszenia?

1. Po zauważeniu ukąszenia przez kleszcza należy natychmiast delikatnie usunąć kleszcza. W tym celu należy użyć pęsety. Pęseta ująć kleszcza tuż przy skórze i pociągnąć ku górze zdecydowanym ruchem, nie ściskać kleszcza zbyt mocno, by nie wycisnąć jego wydalin. Kleszcza nie należy wykręcać lub próbować wycisnąć. Przed usunięciem kleszcza, nie smarować miejsca wkłucia żadną substancją.
2. Po usunięciu kleszcza miejsce ukłucia należy zdezynfekować odpowiednim preparatem.
3. Gdyby usunięcie kleszcza sprawiało trudności, należy zwrócić się o pomoc do lekarza.
4. Następnie należy udać się do lekarza rodzinnego, który podejmie decyzję o odpowiednim leczeniu.

 

„Kleszczowanka”, to najnowsza kolorowanka edukacyjna, którą przekazujemy w ręce dzieci w wieku przedszkolnym. To książeczka z ciekawostkami i łamigłówkami o kleszczach. Przez zabawę uczy jak się chronić przed ich wkłuciem w ciało i chorobami, które przenoszą. Otwierając „Kleszczowankę” można wykazać się kreatywnością - rysować, kolorować, pisać, wykreślać, dodawać swoje obrazki.

Zapraszamy także dorosłych – rodziców, nauczycieli, dziadków, opiekunów do wspólnego spędzania czasu z dziećmi przy „Kleszczowance”. Książeczka może Was wesprzeć w prowadzeniu rozmów na temat sposobów dbania o własne zdrowie.

Ilustracje w książeczce są autorstwa Anety Czarnieckiej, znanej jako Obrazownik, która współtworzyła również teksty. Publikacja powstała przy wsparciu Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Olsztynie, Warmińsko-Mazurskiego Stowarzyszenia Higieny i Zdrowia Publicznego w Olsztynie w Olsztynie, a powstała z inicjatywy Oddziału Oświaty i Promocji Zdrowia Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Olsztynie.

Zachęcamy również do zapoznania się z pozostałymi materiałami przygotowanymi przez Państwową Inspekcję Sanitarną.

Wiosenna aura zachęca do wypoczynku na świeżym powietrzu, ale niestety wyższe temperatury sprzyjają także większej aktywności kleszczy. Aby w pełni czerpać radość z chwil spędzonych na łonie natury należy mieć świadomość jak można chronić się przed tymi uciążliwymi pajęczakami oraz niebezpiecznymi chorobami, które mogą przenosić. W Polsce najczęstszymi chorobami będącymi skutkiem ukąszenia kleszczy są borelioza oraz kleszczowe zapalenie mózgu. Przed kleszczowym zapaleniem mózgu może ochronić nas szczepionka, ale w przypadku boreliozy pozostaje nam unikanie miejsc bytowania kleszczy oraz stosowanie odstraszających je profesjonalnych i zbadanych produktów biobójczych.

Zastosowanie odpowiednich produktów biobójczych (czyli substancji lub mieszanin, których przeznaczeniem jest m. in. odstraszanie organizmów szkodliwych w inny sposób niż działanie czysto fizyczne lub mechaniczne), w tym przypadku repelentów należących do kategorii 3, grupy 19 załącznika V rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 528/2012 z dnia 22 maja 2012 r. w sprawie udostępniania na rynku i stosowania produktów biobójczych, pozwoli na skuteczne odstraszenie tych stawonogów i wyeliminowanie zagrożeń związanych z ich ugryzieniami.

W sklepach stacjonarnych oraz internetowych oferowanych jest wiele różnorodnych produktów działających odstraszająco na kleszcze oraz insekty. Będą wśród nich produkty aplikowane na skórę w postaci spreju, balsamu, kremu, czy pianki, nasączone repelentem chusteczki, naklejki, czy opaski na rękę, a także produkty w spreju do odzieży. 

Ze uwagi na fakt, że substancje czynne zawarte w produktach biobójczych mogą stwarzać zagrożenie zarówno dla ludzi jak i dla środowiska, produkty te przed wprowadzeniem do obrotu podlegają profesjonalnej ocenie i rejestracji przez powołane do tego instytucje. Na polskim rynku oraz w całej Unii Europejskiej wprowadzane do obrotu i stosowane mogą być tylko te produkty biobójcze, na które uzyskano odpowiednie pozwolenie i którego unikatowy numer umieszczono na jego etykiecie. Posiadanie przez produkt biobójczy numeru odpowiedniego pozwolenia gwarantuje, że produkt zawiera znaną i zbadaną substancję czynną oraz przeszedł właściwe badania, które potwierdziły jego skuteczność w zwalczaniu organizmów szkodliwych, a także określono zasady bezpiecznego użycia tego biocydu.

Informację, czy dany produkt jest aktualnie zarejestrowany jako biobójczy na terenie Polski, tzn. czy został dopuszczony do obrotu na terenie Polski można uzyskać pod adresem: https://bip.urpl.gov.pl/pl/biuletyny-i-wykazy/produkty-biob%C3%B3jcze, gdzie znajdują się następujące dokumenty:

• Wykaz Produktów Biobójczych cz. I - zawierający wykaz produktów biobójczych, na które wydano pozwolenie na obrót, zgodnie z procedurą narodową,
• Wykaz Produktów Biobójczych cz. II, dokument ten zawiera produkty zarejestrowane zgodnie z procedurami europejskimi.

Wykaz wszystkich produktów biobójczych zarejestrowanych w procedurze europejskiej znajduje się na stronie Europejskiej Agencji Chemikaliów: https://echa.europa.eu/pl/information-on-chemicals/biocidal-products.

Istotny jest wybór odpowiedniego repelentu zarówno z uwagi na jego skuteczność, sposób użycia, jak i potencjalne działania szkodliwe. Szczególną uwagę należy zwrócić na produkty, które mają być stosowane przez dzieci oraz kobiety w ciąży. Należy ściśle przestrzegać instrukcji stosowania zawartej na etykiecie lub ulotce, m. in. sposobu i miejsca aplikacji, maksymalnej dziennej dawki oraz ograniczeń wiekowych użytkownika. Czas działania danego repelentu zależy od zastosowanej w nim substancji czynnej oraz jej stężenia, o czym należy pamiętać zwłaszcza przy dłuższych wycieczkach.

Zakupu zawsze należy dokonywać w pewnych źródłach zwracając szczególną uwagę, czy produkt znajduje się w oryginalnych opakowaniach, na których widnieje oznaczenie podmiotu odpowiedzialnego za wprowadzenie go na rynek oraz numer pozwolenia.

Wakacje to wzmożony okres działalności Państwowej Inspekcji Sanitarnej województwa podkarpackiego.
 

Zapraszamy do zapoznania się z najważniejszymi kierunkami działań w ramach #BezpieczneWakacje.

Akcja lato: W ramach corocznie przeprowadzanej przez Państwową Inspekcję Sanitarną województwa podkarpackiego AKCJI LATO sprawowany jest wzmożony nadzór sanitarno-higieniczny w zakładach żywienia zbiorowego (np. bary, restauracje, stołówki, zakłady małej gastronomii), zwłaszcza w miejscowościach turystycznych i wypoczynkowych. Szczególną atencją objęte są miejsca wypoczynku dzieci i młodzieży, w których spożywają posiłki, zwłaszcza tzw. „zielone szkoły”, kolonie, półkolonie.  W trakcie trwania tej akcji - od początku maja do końca września 2022 r. - Państwowa Inspekcja Sanitarna jest obecna również na festynach, jarmarkach, eventach, piknikach i imprezach plenerowych, podczas których są wprowadzane do obrotu środki spożywcze. AKCJA  LATO ma na celu nie tylko zapewnienie bezpieczeństwa zdrowotnego serwowanych posiłków i sprzedawanej żywności, ale również edukacje społeczeństwa w zakresie prozdrowotnych zachowań, począwszy od higieny rąk, poprzez popularyzowanie wiedzy na temat zdrowego odżywania.

Nadzór nad kąpieliskami: W ramach nadzoru nad kąpieliskami i miejscami okazjonalnie wykorzystywanymi do kąpieli, organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej prowadzą monitoring jakości wody. Pobierane są próbki wody zgodnie z ustalonym harmonogramem oraz przeprowadzana jest wizualna ocena wody pod kątem obecności zanieczyszczeń bądź sinic. Dodatkowo przed rozpoczęciem sezonu kąpielowego, przeprowadzana jest kontrola obiektu, gdzie sprawdzane są: tablice informacyjne, regulamin obiektu, postępowanie z odpadami komunalnymi, infrastruktura (np. toalety, prysznice, szatnie) oraz ogólne zagospodarowanie terenu.

Bezpieczny wypoczynek: Zbliżające się wyczekiwane wakacje to czas wytężonej pracy dla Policji, Inspekcji Sanitarnej i Straży.  Inspekcja Sanitarna realizując zadania na rzecz zdrowia publicznego, sprawuje także nadzór nad letnim wypoczynkiem w bezpiecznych warunkach. Pracownicy Powiatowych Stacji Sanitarno-Epidemiologicznych przeprowadzają kontrole turnusów zgłoszonych do elektronicznej bazy wypoczynku w trakcie ich trwania. Podczas przeprowadzanych kontroli zwraca się uwagę na warunki sanitarno-higieniczne, w jakich przebywają uczestnicy wypoczynku. Zwraca się uwagę na stan sanitarno – techniczny pokoi, ich wyposażenie, infrastrukturę sanitarną, zaopatrzenie w środki do utrzymania higieny osobistej. Sprawdzana jest dokumentacja organizatorów wypoczynku,  w tym orzeczenia lekarskie do celów sanitarno-epidemiologicznych oraz dostęp uczestników do opieki medycznej.

Zapobieganie chorobom zakaźnym: obszerne działania informacyjne edukacyjne połączone z wzmożonym  nadzorem  nad obiektami  związanymi z żywnością, zaopatrzeniem w wodę do spożycia oraz kąpieliskami i miejscami  wykorzystywanymi do kąpieli. Prowadzone działania informacyjno-edukacyjne obejmują organizację stoisk informacyjno-edukacyjnych obejmują tematykę promocji szczepień ochronnych, higieny osobistej, prawidłowego mycia rąk, bezpiecznego korzystania ze słońca, profilaktykę chorób zakaźnych oraz profilaktykę zatruć pokarmowych, profilaktykę chorób odkleszczowych, propagowaniu bezpiecznych form spędzania wolnego czasu jak również edukację i informację nt. szkodliwości alkoholu, nikotyny i innych środków psychoaktywnych.

Bezpieczne grzybobranie: akcja edukacyjno-informacyjna „Poznaj grzyby unikniesz zatrucia” prowadzona jest na terenie województwa podkarpackiego z użyciem 46 makiet grzybów. Wystawa organizowania jest w czasie eventów, festynów i innych spotkań zrzeszających większą liczbę społeczeństwa. Podczas wystawy wykwalifikowanie klasyfikatorzy grzybów udzielają porad oraz rozwiewają wszelkie wątpliwości dotyczące grzybów jadalnych, niejadalnych i trujących.

W 2024 roku Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Rzeszowie rozpoczęła projekt „Wyścig do zdrowia”, którego celem jest zapobieganie otyłości u dzieci poprzez kształtowanie zdrowych nawyków. Kampania skierowana była początkowo do przedszkolaków z terenu powiatu rzeszowskiego, jednak udało nam się rozszerzyć ją na całe województwo.

Nietypowym rozwiązaniem stosowanym podczas prowadzenia zajęć w ramach projektu jest wykorzystanie wielkoformatowej gry planszowej. Uczestnicy wcielają się w „żywe pionki” i wykonują różne zadania ruchowe. Gra zawsze cieszy się dużym zainteresowaniem, a dzieci chętnie biorą udział w zabawie.

WSSE w Rzeszowie wykorzystuje grę głównie podczas organizacji licznych stoisk informacyjno-edukacyjnych w ramach imprez plenerowych w okresie wiosenno-letnim. W ubiegłym roku w trakcie 6 takich eventów z gry skorzystało 930 osób, świetnie się przy tym bawiąc! Jest to idealna okazja do ruchu na świeżym powietrzu.

W ramach projektu można również skorzystać z zajęć edukacyjnych, przeprowadzanych przez pracowników Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Rzeszowie. Dzieci podczas spotkań mają okazję zapoznać się z zasadami zdrowego odżywiania, piramidą żywienia i „zdrowym talerzem”. Dowiadują się również jak ważna dla naszego organizmu jest codzienna aktywność fizyczna, odpowiednia ilość snu oraz higiena osobista.

Więcej informacji znajdą Państwo tutaj.

Adresaci:

• uczniowie szkół podstawowych;
• rodzice;
• opiekunowie;
• nauczyciele;

 

Ramy czasowe:

• wrzesień – październik;

 

Cel główny:

• zwrócenie uwagi na problem przeciążonych plecaków/tornistrów;
• rozpowszechnienie informacja, że jedną z przyczyn wad postawy mogą być przeciążone kręgosłupy;
• dotarcie z rzetelną informacją do uczniów, rodziców i nauczycieli;
• zwrócenie uwagi na ważną rolę aktywności fizycznej oraz profilaktyki wzroku
  w aspekcie dbania o własne zdrowie;

 

Przewidywane efekty:

• uświadomienie uczniów jak prawidłowo spakować tornistry i dlaczego wkładanie do nich zbędnych rzeczy może zaszkodzić ich kręgosłupom;
• rodzice i opiekunowie będą wiedzieli, że należy konsultować zawartość tornistrów swoich dzieci, będą wiedzieli, jak wybrać prawidłowy plecak oraz będą znali prawidłowe normy dotyczące ciężaru;
• nauczyciele będą wymagali noszenia do szkoły tylko niezbędnych podręczników
  i zeszytów, a także przekazywali niezbędne informacje z tego zakresu rodzicom
  i opiekunom;

 

Informacji udzielają pracownicy pionu oświaty zdrowotnej i promocji zdrowia właściwie terenowo powiatowej stacji sanitarno – epidemiologicznej województwa podkarpackiego – KONTAKT.

Publikacja daje możliwość połączenia nauki z zabawą. Zawiera treści informujące o tym, dlaczego trzeba myć ręce, kiedy to robić koniecznie i jak myć ręce właściwie. W zabawny sposób przedstawia wirusy i bakterie, które można kolorować, ucząc się jednocześnie, jak się ich pozbyć z rąk, a dzięki temu nie zachorować na różne choroby.

Dzieci, biorąc do rąk książeczkę, mają możliwość kolorowania obrazków, czytania, nauki wierszyków, które utrwalają wiedzę. To sposób na spędzanie przez dzieci wolnego czasu np. podczas ferii, ale również wspólnej zabawy z rodzicami. Jest to także propozycja pomocy dydaktycznej dla nauczycieli przedszkoli i najmłodszych klas szkół podstawowych.

Kolorowanka jest też częścią akcji profilaktyki zdrowia „Myję ręce, bo wiem więcej!”, prowadzonej przez Państwową Inspekcją Sanitarną na Warmii i Mazurach, jak też działań edukacyjnych, dotyczących zapobiegania zakażeniom koronawirusem.

1 grudnia obchodzimy Światowy Dzień AIDS – międzynarodowy dzień solidarności z osobami żyjącymi z HIV oraz okazję do zwiększania świadomości na temat profilaktyki, diagnostyki i leczenia zakażenia HIV. W 2025 roku Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) prowadzi obchody pod hasłem: „Overcoming disruption, transforming the AIDS response” („Przezwyciężanie zakłóceń, transformacja odpowiedzi na AIDS”).

Dlaczego ten dzień jest ważny?

Pomimo ogromnego postępu w leczeniu i profilaktyce HIV, epidemia nadal pozostaje jednym z najważniejszych wyzwań zdrowia publicznego na świecie. Według WHO:

• około 40,8 miliona osób żyło z HIV w 2024 roku,
• 630 tysięcy osób zmarło z przyczyn związanych z HIV,
• odnotowano około 1,3 miliona nowych zakażeń HIV.

Kluczowe przesłanie WHO

WHO zwraca uwagę, że globalna odpowiedź na HIV znajduje się obecnie w ważnym momencie. Ograniczenia finansowania, nierówności społeczne oraz utrudniony dostęp do usług zdrowotnych mogą zagrozić postępom osiągniętym w ostatnich dekadach. Jednocześnie rozwój nowych metod profilaktyki i leczenia daje nadzieję na zakończenie epidemii AIDS do 2030 roku.

Co możemy zrobić?

• wykonywać testy w kierunku HIV,
• poszerzać wiedzę na temat profilaktyki,
• przeciwdziałać stygmatyzacji i dyskryminacji osób żyjących z HIV,
• wspierać działania edukacyjne i profilaktyczne w społeczności lokalnej.

HIV dzisiaj

Dzięki nowoczesnym terapiom antyretrowirusowym HIV jest obecnie chorobą przewlekłą, z którą można prowadzić długie i aktywne życie. Wczesne wykrycie zakażenia oraz szybkie wdrożenie leczenia pozwalają skutecznie kontrolować wirusa i znacząco poprawiają jakość życia pacjentów.

Razem przeciwko HIV

Światowy Dzień AIDS przypomina, że walka z HIV wymaga współpracy instytucji, pracowników ochrony zdrowia, organizacji społecznych i całego społeczeństwa. Tylko wspólne działania pozwolą osiągnąć cel wyznaczony przez WHO – zakończenie epidemii AIDS jako zagrożenia zdrowia publicznego do 2030 roku.

Więcej informacji na stronie WHO.

20 listopada 2025 r. obchodzimy Światowy Dzień Rzucania Palenia – inicjatywę promującą życie wolne od tytoniu i nikotyny oraz zachęcającą osoby uzależnione do podjęcia próby zerwania z nałogiem. Dzień ten przypada corocznie w trzeci czwartek listopada i od ponad trzech dekad stanowi ważny element działań edukacyjnych i profilaktycznych realizowanych w Polsce.

Palenie tytoniu pozostaje jednym z najpoważniejszych, a jednocześnie możliwych do wyeliminowania czynników ryzyka chorób przewlekłych i przedwczesnych zgonów. Według danych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) liczba użytkowników tytoniu na świecie zmniejszyła się z 1,38 miliarda w 2000 roku do około 1,2 miliarda w 2024 roku, jednak nadal około co piąty dorosły na świecie używa wyrobów tytoniowych. WHO szacuje również, że używanie tytoniu powoduje ponad 8 milionów zgonów rocznie, w tym około 1,3 miliona wśród osób narażonych na bierne palenie.

W Polsce problem uzależnienia od nikotyny nadal dotyczy znacznej części społeczeństwa. Jak wskazują dane cytowane przez Państwową Inspekcję Sanitarną, na początku 2025 roku codzienne palenie deklarowało 28,8% mężczyzn oraz 20,3% kobiet. Szczególnie wysoki odsetek osób palących obserwuje się w grupie wiekowej 40–59 lat. Jednocześnie rośnie popularność elektronicznych produktów nikotynowych, zwłaszcza wśród młodych dorosłych.

Tegoroczne obchody Światowego Dnia Rzucania Palenia realizowane są pod hasłem „Nowe formy – stare pułapki”, promowanym przez Główny Inspektorat Sanitarny. Kampania zwraca uwagę na zagrożenia związane nie tylko z tradycyjnymi papierosami, ale także e-papierosami, wyrobami tytoniowymi do podgrzewania oraz innymi produktami zawierającymi nikotynę. Mimo że część z tych produktów bywa przedstawiana jako mniej szkodliwa alternatywa dla papierosów, ich stosowanie również wiąże się z ryzykiem zdrowotnym, w tym rozwojem chorób układu oddechowego, krążenia oraz nowotworów.

Korzyści zdrowotne wynikające z zaprzestania palenia pojawiają się już w krótkim czasie od odstawienia nikotyny. Poprawia się wydolność organizmu, funkcjonowanie układu krążenia i oddechowego, a w perspektywie długoterminowej znacząco zmniejsza się ryzyko zachorowania na nowotwory, zawał serca, udar mózgu oraz przewlekłą obturacyjną chorobę płuc. Rzucenie palenia przynosi również wymierne korzyści ekonomiczne i poprawia jakość życia zarówno osoby uzależnionej, jak i jej najbliższego otoczenia.

Światowy Dzień Rzucania Palenia jest okazją do refleksji nad wpływem nikotyny na zdrowie oraz do podjęcia decyzji o zmianie nawyków. Każda próba zerwania z nałogiem zwiększa szansę na trwałe uwolnienie się od uzależnienia, a dostępne formy wsparcia medycznego i psychologicznego mogą znacząco ułatwić ten proces.

Światowy Dzień Bez Tytoniu obchodzony jest corocznie 31 maja z inicjatywy Światowej Organizacji Zdrowia (WHO). Celem tego dnia jest zwiększanie świadomości na temat szkodliwości używania tytoniu i nikotyny oraz zachęcanie do działań chroniących zdrowie publiczne.

Hasłem kampanii WHO w 2026 roku jest „Unmasking the appeal – countering nicotine and tobacco addiction” („Demaskowanie atrakcyjności – przeciwdziałanie uzależnieniu od nikotyny i tytoniu”). Kampania zwraca uwagę na sposoby, w jakie przemysł tytoniowy i nikotynowy promuje swoje produkty, szczególnie wśród dzieci i młodzieży. Firmy wykorzystują atrakcyjne smaki, nowoczesne opakowania, media społecznościowe oraz nowe produkty, takie jak e-papierosy czy saszetki nikotynowe, aby zachęcić młodych ludzi do sięgania po nikotynę.

WHO podkreśla, że nikotyna silnie uzależnia, a używanie wyrobów tytoniowych i nikotynowych zwiększa ryzyko wielu chorób, w tym nowotworów, chorób serca i układu oddechowego. Organizacja apeluje o wprowadzanie skutecznych przepisów ograniczających reklamę i promocję tych produktów, zakaz stosowania smaków zwiększających ich atrakcyjność oraz zapewnienie wsparcia osobom chcącym zerwać z nałogiem.

Światowy Dzień Bez Tytoniu przypomina, że ochrona dzieci i młodzieży przed uzależnieniem od nikotyny jest jednym z najważniejszych działań na rzecz zdrowia publicznego.

Więcej informacji na stronie WHO.

Światowy Dzień Zdrowia obchodzony jest corocznie 7 kwietnia, w rocznicę powstania Światowej Organizacji Zdrowia (WHO). W 2026 r. WHO zainaugurowała całoroczną kampanię pod hasłem „Together for health. Stand with science.” ("Razem dla zdrowia. Stań po stronie nauki."), której celem jest podkreślenie znaczenia nauki, współpracy międzynarodowej oraz decyzji opartych na dowodach naukowych dla ochrony zdrowia ludzi, zwierząt, roślin i środowiska.

Motyw przewodni kampanii nawiązuje do koncepcji One Health, zakładającej ścisły związek między zdrowiem człowieka, zwierząt i ekosystemów. WHO zwraca uwagę, że współczesne zagrożenia – takie jak choroby odzwierzęce, zmiany klimatu, oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe czy dezinformacja zdrowotna – wymagają współpracy naukowców, pracowników ochrony zdrowia, rządów i społeczeństwa.

W ramach obchodów WHO zachęca do:

• korzystania z wiarygodnych, opartych na dowodach informacji zdrowotnych,
• wspierania badań naukowych i innowacji,
• budowania zaufania do nauki i zdrowia publicznego,
• promowania działań zgodnych z podejściem One Health.

Więcej informacji na stronie WHO.

Grypa to ostre wirusowe zakażenie górnych dróg oddechowych, wywoływane przez wirusy grypy. Przyczyną corocznych, sezonowych wzrostów zachorowań na grypę w okresie jesienno-zimowym są wirusy grypy typu A i B.

Grypa powoduje zachorowania w każdej grupie wiekowej. Na całym świecie corocznie odnotowuje się 3 do 5 milionów przypadków ciężkich postaci grypy, w tym około 290 000 do 650 000 zgonów, równocześnie jednak dostępne są skuteczne szczepienia ochronne przeciw grypie.

Jak przenosi się grypa?

Grypa przenosi się z osoby na osobę drogą kropelkową podczas kichania, kaszlu lub w wyniku bezpośredniego kontaktu ze świeżą wydzieliną z dróg oddechowych zakażonych osób.

Objawy grypy są niecharakterystyczne, lecz najczęstsze dotyczą nagłego występowania:

• objawów ogólnych – wysokiej gorączki, dreszczy, bólów mięśni, bólów głowy (najczęściej okolicy czołowej i zagałkowy), uczucia rozbicia i osłabienia, złego ogólnego samopoczucia;
• objawów ze strony układu oddechowego – suchego kaszlu, bólu gardła i katarem (zwykle o niedużym nasileniu).

U małych dzieci obraz kliniczny może być całkowicie niecharakterystyczny – obejmować zmienione zachowanie dziecka, senność lub rozdrażnienie, brak apetytu, wymioty.

Powikłania

Choroba zwykle ustępuje samoistnie po 3-7 dniach, ale kaszel, zmęczenie i uczucie rozbicia mogą się utrzymywać 2 tygodnie lub dłużej. Grypa może prowadzić również do powikłań – najczęstsze to zapalenie płuc, angina paciorkowcowa i zaostrzenie współistniejącej choroby przewlekłej, natomiast do rzadszych należą zapalenie mięśnia sercowego, mózgu i opon mózgowych i inne. Najwyższe ryzyko ciężkiego przebiegu i powikłań występuje u: dorosłych w wieku 65 lat lub starszych, dzieci poniżej 5 roku życia, kobiet w ciąży oraz osób przewlekle chorych. Śmiertelność grypy sezonowej wynosi 0,1-0,5% (tzn. umiera 1-5 na 1000 osób, które zachorowały), a u osób po 65 r.ż. sięga 1%.

Leczenie

Tak jak w przypadku innych chorób wywoływanych przez wirusy antybiotyki są nieskuteczne i leczenie jest głównie objawowe. Zaleca się pozostanie w domu i odpoczynek, picie dużej ilości płynów, stosowanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych – uwaga: u dzieci poniżej 16 r.ż. nie należy stosować salicylanów. U małych dzieci niezwykle istotne jest nawadnianie i obniżanie gorączki, która może doprowadzić do wystąpienia drgawek gorączkowych. W przypadku osób należących do grup ryzyka lekarz może zadecydować o zastosowaniu leków antywirusowych (Oseltamivir, Zanamivir).

Szczepienie przeciwko grypie sezonowej

Należy podkreślić, iż najskuteczniejszą metodą uniknięcia zachorowania i związanych z nim powikłań jest profilaktyka pod postacią corocznego szczepienia poprzedzającego sezon zachorowań na grypę. W Polsce dostępne są (na receptę) szczepionki przeciwko grypie produkowane przez kilka firm. Ich skład jest zgodny z zaleceniami Światowej Organizacji Zdrowia i obejmuje 3 lub 4 szczepy wirusa, krążące w danym sezonie.

Bezpieczne i skuteczne szczepionki są dostępne i stosowane od ponad 60 lat. Wśród zdrowych osób dorosłych, szczepionka przeciw grypie może zapewnić odpowiednią ochronę. Jednak wśród osób starszych, szczepionka przeciw grypie może być mniej skuteczna w zapobieganiu chorobie, ale może zmniejszyć nasilenie objawów choroby oraz częstości występowania powikłań i zgonów.

W Polsce coroczne szczepienia są zalecane przez ekspertów wszystkim osobom powyżej 6 miesiąca życia, a w szczególności:

• osobom chorym na choroby przewlekłe,
• zdrowym dzieciom w wieku od 6 miesiąca życia do 18 roku,
• osobom w wieku powyżej 55 lat,
• pracownikom ochrony zdrowia oraz placówek zapewniających opiekę osobom chorym i niepełnosprawnym,
• pracownikom wykonującym zawody wymagające ciągłego kontaktu z ludźmi.

Ze względu na zmienność antygenową grypy konieczne jest coroczne ponawianie szczepienia, aby chronić się przed nowymi szczepami wirusa.

Osoby, u których występuje jeden lub więcej z opisanych objawów takich jak gorączka, bóle głowy, bóle mięśni, ból gardła, katar, dreszcze, poczucie ogólnego rozbicia – mogą być chore na grypę.

W celu zapobieżenia zachorowaniu i dalszemu szerzeniu się grypy sezonowej zaleca się:

• regularne, coroczne szczepienie przeciwko grypie,
• regularne mycie rąk. Częste mycie rąk wodą i mydłem, a w przypadku, gdy nie jest to możliwe środkiem dezynfekującymi na bazie alkoholu, zmniejsza ryzyko zakażenia przenoszonego przez ręce zanieczyszczone wirusami grypy,
• unikanie bliskiego kontaktu z osobami chorymi,
• w przypadku wystąpienia objawów grypowych pozostanie w domu, a gdy konieczne jest przebywania poza domem – unikanie tłumu i masowych zgromadzeń,
• zakrywanie ust i nosa podczas kaszlu oraz kichania, najlepiej przy pomocy chusteczki, ewentualnie rękoma, które następnie należy umyć wodą i mydłem lub środkiem dezynfekującym na bazie alkoholu.

Raport o chorobach zakaźnych

Wszawica – wspólna troska o zdrowie dzieci

Wszawica jest częstym problemem wśród dzieci w wieku szkolnym i może wystąpić u każdego, niezależnie od poziomu higieny. Do zarażenia dochodzi najczęściej podczas bliskiego kontaktu oraz przez używanie wspólnych przedmiotów, takich jak szczotki, grzebienie czy nakrycia głowy.

Prosimy Rodziców o regularne kontrolowanie włosów i skóry głowy swoich dzieci. W przypadku stwierdzenia wszy lub gnid należy niezwłocznie rozpocząć leczenie zgodnie z zaleceniami producenta preparatu oraz sprawdzić wszystkich domowników. Ważne jest również wypranie odzieży i pościeli oraz dokładne oczyszczenie akcesoriów do włosów.

Wczesne wykrycie i szybka reakcja pomagają skutecznie ograniczyć rozprzestrzenianie się wszawicy w środowisku szkolnym. Pamiętajmy – wszawica nie jest powodem do wstydu i może dotknąć każdego.

Więcej informacji znajduje się na stronie Głównego Inspektoratu Sanitarnego: Zadania szkoły w walce z wszawicą.