Newsletter edukacji prawnej i konstytucyjnej

Wydanie nr 7 | Kwiecień 2026

Ministerstwo Sprawiedliwości

Wstępniak – co nowego?

Szanowni Państwo,

Ostatnie trzy miesiące roku szkolnego szczególnie zachęcają nas do działań z zakresu edukacji prawnej i obywatelskiej: 2 kwietnia obchodziliśmy 29. rocznicę uchwalenia Konstytucji RP, 3 maja świętujemy uchwalenie pierwszej polskiej Konstytucji, a 4 czerwca Dzień Wolności i Praw Obywatelskich, ustanowiony w rocznicę pierwszych częściowo wolnych wyborów z 1989 roku. Zapraszamy do korzystania z tych okazji i wplatania treści o prawie i Konstytucji w spotkania z młodzieżą.

W tym wydaniu:

ZAPROSZENIA: Zapraszamy na ostatnie w tym roku lekcje zdalne – z MS na temat kontroli władz w ramach cyklu towarzyszącemu przedmiotowi Edukacja obywatelska oraz z Sądem Apelacyjnym w Poznaniu i ODN w Poznaniu na temat przemocy rówieśniczej.

MATERIAŁY I NARZĘDZIA: Polecamy scenariusz lekcji, który sprawdził się w tysiącu szkół. Zapraszamy do korzystania z 1-minutowych filmików młodzieży o Konstytucji.

WIEDZA I DOBRE PRAKTYKI: Prezentujemy informacje o edukacji prawnej prowadzonej przez sądy. Zachęcamy do zapoznania się z Diagnozą Młodzieży. Przekazujemy relację z lekcji prawnych w szkołach r.pr. dr Anny Wdowiarz-Pelc.

 

ZAPROSZENIE: Ostatnia obywatelska lekcja zdalna MS i MEN w obecnym roku szkolnym

Już 15 kwietnia o godz. 9:00 spotykamy się na piątej i ostatniej w tym roku szkolnym lekcji hybrydowej z edukacji obywatelskiej! Tym razem naszym gościem będzie Krzysztof Izdebski - członek zarządu Fundacji Batorego, ekspert w zakresie partycypacji i przejrzystości życia publicznego. W lekcji podejmiemy tematy trójpodziału władzy i demokratycznego państwa prawa oraz mechanizmów kontroli obywatelskiej władzy.

Jak poprzednio, lekcja składać się będzie z transmitowanej w serwisie YouTube 20-minutowej rozmowy z gościem, a na pozostały czas lekcji przygotowaliśmy karty pracy, które pomogą uczniom i uczennicom zastanowić się nad wysłuchanymi treściami.

Dziękujemy za Państwa tak liczny udział w poprzednich lekcjach!

Nie zapisali Państwo jeszcze swojej klasy na lekcje hybrydowe? Zapraszamy, by dołączyć do ponad 1000 szkół z całego kraju. Przejdź do formularza, by zobaczyć tematy i terminy lekcji oraz zapisać swoją klasę: https://forms.office.com/e/CK4S8ndMmQ. Zajęcia są bezpłatne i realizowane online, dzięki czemu mogą w nich uczestniczyć klasy z całej Polski. Osoby już zapisane nie muszą ponawiać zapisu – na wskazany e-mail wysłany zostanie link do lekcji wraz z kartą pracy.
 

ZAPROSZENIE: E-lekcja z sędzią na temat przemocy rówieśniczej

Zapraszamy do zapisu na ostatnie w tym roku szkolnym zajęcia on-line organizowane przez Sąd Apelacyjny w Poznaniu wspólnie z Ośrodkiem Doskonalenia Nauczycieli w Poznaniu oraz Kuratorium Oświaty w Poznaniu - z tematyki dotyczącej przemocy rówieśniczej w szkole i poza nią.

Lekcja przeznaczona jest dla uczniów i uczennic klas 4-8 szkół podstawowych oraz wszystkich klas szkół ponadpodstawowych. Zajęcia są bezpłatne.

Jak informują organizatorzy, lekcja pokaże, jaką odpowiedź daje prawo na przemoc psychiczną i fizyczną wśród młodych ludzi. Lekcję poprowadzi sędzia Kajetan Kosterkiewicz.

Dla osób zarejestrowanych zapis e-lekcji dostępny będzie na platformie YouTube od 15 kwietnia do 15 maja 2026 r. Zapisy i szczegółowy opis na stronie ODN: [LINK].

 

MATERIAŁY I NARZĘDZIA: Scenariusz lekcji z Dnia Edukacji Prawnej 2026

W maju w polskich szkołach obyło się ponad tysiąc lekcji z prawnikami z okazji Dnia Edukacji Prawnej. Prezentujemy dwa scenariusze lekcji, które towarzyszyły prawnikom i prawniczkom podczas spotkań z uczniami i uczennicami. Zostały one docenione za metodę pracy uczniów w zespołach nad sytuacjami, które mogłyby rzeczywiście wydarzyć się w ich otoczeniu. Uczniowie, analizując podany przypadek, wcielają się w role różnych zawodów prawniczych, aby zrozumieć perspektywę całego systemu prawa.

Scenariusz “Telefon przy kanapie”: LINK

Scenariusz “Telefon na raty”: LINK
 

MATERIAŁY I NARZĘDZIA: Zwycięskie filmy młodzieży o Konstytucji z konkursu MS i MEN “Obiektyw Obywatelski”

W marcu na Zamku Królewskim w Warszawie Minister Sprawiedliwości i Ministra Edukacji ogłosili wyniki konkursu dla młodzieży na 1-minutowe filmy o artykule 1 Konstytucji RP, który brzmi: “Rzeczpospolita Polska jest dobrem wspólnym wszystkich obywateli”.

Wyróżnione prace są świetnym - i krótkim - materiałem, który można wykorzystać na zajęciach z młodzieżą: w szkole, w sądzie, w organizacji pozarządowej. Zapraszamy do zapoznania się z wynikami Konkursu oraz do obejrzenia zwycięskich prac: [LINK].
 

WIEDZA I DOBRE PRAKTYKI: Raport nt. edukacji prawnej w sądach

W jakiej skali i w jaki sposób sądy w Polsce angażują się w edukację prawną? Odpowiedzi i przykłady można znaleźć w najnowszym raporcie Instytutu Wymiaru Sprawiedliwości i Ministerstwa Sprawiedliwości.

Raport pokazuje skokowy wzrost skali edukacji w sądach: liczba odbiorców takich działań wzrosła rok do roku o 150 proc. - do 159 tys. osób. Do tego należy doliczyć 65 tys. osób, które brały udział w zajęciach zdalnych prowadzonych przez Sąd Apelacyjny w Poznaniu, co w sumie daje 224 tys. osób objętych edukacją prowadzoną przez sądy. Choć jest to działalność w pełni dobrowolna, odsetek sądów, które prowadzą działania z zakresu edukacji prawnej stale rośnie – z 89% w 2024 r. do 93% w 2025 r.

Oprócz szczegółowych danych, raport zawiera także wypowiedzi praktyków, którzy w swoich sądach prowadzą działania edukacyjne na największą skalę w kraju: sędzia Kajetan Kosterkiewicz, zastępca koordynatora edukacji prawnej w Sądzie Apelacyjnym w Poznaniu, sędzia Paweł Cyran, koordynator edukacji prawnej i sędzia Łukasz Sajdak, prezes Sądu Rejonowego dla Krakowa-Śródmieścia w Krakowie oraz Magdalena El-Hagin, koordynatorka edukacji prawnej w Sądzie Okręgowym w Gdańsku.

 

WIEDZA I DOBRE PRAKTYKI: Diagnoza Młodzieży

Z inicjatywy Ministerstwa Edukacji Narodowej powstało badanie diagnozujące potrzeby i wyzwania młodych ludzi w Polsce. Raport analizuje wieloletnie trendy kształtujące tożsamość młodzieży, przedstawiając kluczowe wyzwania rozwojowe i społeczne w 8 obszarach. Dotyczą one: rodziny i środowiska wychowawczego, tożsamości i relacji, dobrostanu i zdrowia psychicznego, środowiska cyfrowego, edukacji i rozwoju, zaangażowania obywatelskiego i środowiska informacyjnego, pracy oraz samodzielności mieszkaniowej.

Zachęcamy do zapoznania się z badaniem każdego i każdą, kto pracuje z młodymi i tworzy dla nich programy edukacyjne.

Szczegóły i raport do pobrania: [LINK].

 

WIEDZA I DOBRE PRAKTYKI: Relacja z lekcji prawnych w szkołach z okazji Dnia Edukacji Prawnej 2026

Przekazujemy dobrą praktykę r.pr. dr Anny Wdowiarz-Pelc:

Jako wieloletnia wykładowczyni akademicka, dla której nauczanie jest pasją, z przyjemnością prowadziłam zajęcia w ramach Dnia Edukacji Prawnej. Prowadziłam lekcje w szkole podstawowej i muszę przyznać, że zainteresowanie młodzieży zawodami prawniczymi, stosowaniem prawa na co dzień oraz wnikliwość pytań bardzo pozytywnie mnie zaskoczyły.

Doświadczeni prawnicy na ogół nie roztrząsają już takich kwestii jak: „Dlaczego podczas rozprawy zwracamy się do sądu słowami Wysoki Sądzie?”, „Dlaczego prokurator ma czerwony żabot, a radca prawny niebieski?”, „Po co sędziemu młotek?”. Tymczasem to właśnie takie pytania – proste, a fundamentalne – padają od uczniów, którzy z ciekawością odkrywają świat prawa.

Uczniowie chętnie wcielają się w role przedstawicieli zawodów prawniczych, korzystając ze scenariuszy przygotowanych przez Ministerstwo Sprawiedliwości z okazji Dnia Edukacji Prawnej. I choć mają jeszcze kilka lat do wyboru studiów, często pytają, jak zostać radcą prawnym, adwokatem, sędzią czy prokuratorem.

Odpowiedź na te wszystkie pytania nie mieści się w jednej godzinie lekcyjnej, jednak to właśnie w tym tkwi, w mojej ocenie, cel edukacji prawnej – w rozbudzaniu ciekawości, która nie kończy się wraz z dzwonkiem, lecz staje się początkiem świadomego i odpowiedzialnego uczestnictwa w życiu społecznym.

dr Anna Wdowiarz-Pelc, radca prawny - Członkini Zespołu realizującego projekt Edukacji Prawnej w Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Warszawie

Dziękujemy za nadesłaną wypowiedź i czekamy na kolejne!

 

Do usłyszenia w kolejnym numerze

Wydział Edukacji Prawnej
Ministerstwo Sprawiedliwości

 

Masz pytania lub chcesz podzielić się doświadczeniem? Napisz do nas:
📧 edukacja.konstytucyjna@ms.gov.pl

Chcesz zaprosić do newslettera Twoich znajomych? Przekaż im ten link: https://forms.office.com/e/PeBx62Lbyt

Chcesz zrezygnować z otrzymywania newslettera? Napisz do nas:
📧 edukacja.konstytucyjna@ms.gov.pl