Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Olsztynie

W pierwszej kolejności należy opracować bądź uwzględnić istniejące studium widokowe oraz projekt koncepcyjny iluminacji układu urbanistycznego Kętrzyna określający istniejące i planowane dominanty świetlne w nocnej panoramie miasta oraz zamierzone efekty, w tym budowania światłem klimatu miejsca, a następnie opracować projekt koncepcyjny dla przedmiotowego obiektu, biorąc pod uwagę jego indywidualne gabaryty, formę architektoniczną, ekspozycję oraz znaczenie w historycznej przestrzeni miejskiej.

W związku z powyższym należy wykonać symulację widoków dalekich (i w ten sposób określić potrzebne natężenie oświetlenia dla obiektu i jego poszczególnych części, z uwzględnieniem oświetlenia dachów oraz otoczenia, np. zieleni stanowiącej kulisy lub pierwszy plan dla eksponowanej zabudowy.

Należy wybrać takie miejsca lokalizacji reflektorów, aby uzyskać poprawny światłocień architektury i „bryłowatość” oświetlanego obiektu. Czyli zrozumieć obiekt, jego historię, uwzględnić wyjątkowość miejsca i jego otoczenia, budować światłocieniem jego nocny wizerunek – a nie opierać się na przypadkowych efektach oświetlenia wynikających z regularnego rozmieszczenia źródeł światła wokół obiektu. W praktyce oznacza to, ze reflektory nie powinny być rozplanowane w tej samej odległości od muru i „od linijki”, ale w taki sposób aby efekt oświetlenia był najlepszy dla widoku zabytku, stosując takie zabiegi jak: niejednorodne kształtowanie światłem widoku, pozostawienie niedopowiedzeń wzmacniających nocny klimat miejsca czy użycie różnej barwy światła do stworzenia malowniczego widoku zabytku, zachowując jednak logikę oświetlenia w obrębie poszczególnych elewacji – otwory okienne i wejściowe starać się oświetlić pod jednym kątem (aby światłocień był po tej samej stronie w różnych otworach). Z kolei osprzęt powinien być jak najbardziej niewidoczny ‑ należy ukryć te punkty świetlne w widokach od strony zewnętrznej poprzez montaż osłon np. o formach kamieni lub postumentów, stanowiących jednocześnie formę ochrony przez zniszczeniem.

Należy pamiętać iż stosowanie opraw elewacyjnych i doziemnych nie może prowadzić do powstawania u podstawy muru efektu tzw. korony, wynikającego z niewielkiej odległości opraw od ścian oświetlanych obiektów. Podświetlenie elewacji pod ostrym kątem prowadzi również do powstania prześwietlonych punktów na elewacji, powstania odwróconego cienia tj. u góry wszelkich wystających elementów oraz podkreślenia nierówności lica muru, krawędzi spoin oraz wypraw tynkarskich, wprowadzając niezamierzone efekty w rozkładzie światła na elewacjach. W związku z powyższym wskazane jest umieszczenie opraw w większej odległości od budynków oraz należy przeanalizować możliwości oświetlenia zalewowego bądź mieszanego.

Na tym etapie warto wziąć pod uwagę istniejące wokół obiektu oświetlenie użytkowe (np. ścieżki pieszej czy jezdni) – oraz jego wpływ na iluminację – które może służyć jako punkty montażowe dla opraw, bądź całkowicie zniekształcać założony efekt oświetlenia przez odmienną niż optymalna barwę i natężenie światła opraw oświetlenia publicznego.

​Próby iluminacji, weryfikujące poprawność założeń teoretycznych oraz symulacji powinny być wykonywane na każdym etapie projektowania, a uzyskane efekty powinny być dokumentowane fotograficznie i opisowo, co powinno stanowić podstawę do korekt projektu. Docelowo zamontowane oświetlenie powinno być precyzyjnie wyregulowane pod względem potrzebnej rzeczywistej (a nie tylko założonej w projekcie) mocy, kątów skierowania itp.