Programy użytkowe - KOWR
Program użytkowy dla nieruchomości zabytkowych sprzedawanych z zasobu KOWR to dokument składany do sprzedaży wg § 7 ust. 4 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 30 kwietnia 2012r. w sprawie szczegółowego trybu sprzedaży nieruchomości Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa i ich części składowych, warunków obniżenia ceny sprzedaży nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków oraz stawek szacunkowych gruntów (Dz.U. 2012r. poz. 540), którego odpowiednikiem w świetle art. 25 ustawy z dnia 23 lipca 2003r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. 2018r. poz. 2067) jest program zagospodarowania zabytku nieruchomego wraz z otoczeniem oraz dalszego korzystania z tego zabytku, z uwzględnieniem wyeksponowania jego wartości.
Powinno to być opracowanie zawierające sugestię co do planowanych funkcji dla zabytków, kierunku prac przy zabytku i harmonogramu planowanej kolejności prac, prezentujący priorytetowe działania przy zabytku wg nabywcy, zawierające określenie stanu zachowania zabytku i możliwości jego adaptacji, z uwzględnieniem historycznej funkcji i wartości tego zabytku. Warto przy tworzeniu programu użytkowego zasięgnąć porady specjalisty z danej dziedziny, aby przygotować program użytkowy możliwy do zaakceptowania przez Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków, a także by w przyszłości łatwiej przeprowadzić procedurę rewitalizacji zabytku pod opieką konserwatorską.
Warto pamiętać, że WUOZ nieodpłatnie udostępnia do wglądu dokumentację dotyczącą zabytku, a właścicielowi lub posiadaczowi zabytku, na jego wniosek, po przedstawieniu zakresu inwestycji, wydaje zalecenia konserwatorskie określające zakres dopuszczalnych zmian.
Należy pamiętać, iż wg art. 5 w/w ustawy o ochronie zabytków opieka nad zabytkiem sprawowana przez jego właściciela lub posiadacza polega, w szczególności, na zapewnieniu warunków naukowego badania i dokumentowania zabytku; prowadzenia prac konserwatorskich, restauratorskich i robót budowlanych przy zabytku; zabezpieczenia i utrzymania zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie; korzystania z zabytku w sposób zapewniający trwałe zachowanie jego wartości oraz popularyzowania i upowszechniania wiedzy o zabytku oraz jego znaczeniu dla historii i kultury.
Niezależnie od obowiązków wynikających z opieki nad zabytkami, określonych w art. 5, właściciel lub posiadacz zabytku wpisanego do rejestru lub zabytku znajdującego się w wojewódzkiej ewidencji zabytków zawiadamia wojewódzkiego konserwatora zabytków o uszkodzeniu, zniszczeniu, zaginięciu lub kradzieży zabytku, nie później niż w terminie 14 dni od dnia powzięcia wiadomości o wystąpieniu zdarzenia; zagrożeniu dla zabytku, nie później niż w terminie 14 dni od dnia powzięcia wiadomości o wystąpieniu zagrożenia; zmianie miejsca przechowania zabytku ruchomego w terminie miesiąca od dnia nastąpienia tej zmiany; zmianach dotyczących stanu prawnego zabytku, nie później niż w terminie miesiąca od dnia ich wystąpienia lub powzięcia o nich wiadomości.
Należy mieć na uwadze, iż celem zaplanowania jakiejkolwiek inwestycji wobec przedmiotowego budynku jest posiadanie dokumentacji z wykonania badań konserwatorskich, architektonicznych czy archeologicznych substancji zabytkowej, a jakiekolwiek działania remontowe zabytkowego obiektu winny być prowadzone z poszanowaniem substancji zabytkowej wraz z maksymalnym jej zachowaniem oraz użyciem materiałów budowlanych historycznie uzasadnionych. Badania konserwatorskie to działania mające na celu rozpoznanie historii i funkcji zabytku, ustalenie użytych do jego wykonania materiałów i zastosowanych technologii, określenie stanu zachowania tego zabytku oraz opracowanie diagnozy, projektu i programu prac konserwatorskich, a jeżeli istnieje taka potrzeba, również programu prac restauratorskich.
Jednocześnie należy pamiętać, iż główną zasadą konserwatorską podczas planowania remontu obiektu zabytkowego jest wykonanie go przy użyciu materiałów historycznie uzasadnionych, tj. obowiązuje zasada kontynuacji tradycyjnych materiałów i technologii (w zależności od konkretnego budynku - tj. kamień, cegła, drewno, szkło, dachówka ceramiczna w kolorze ceglastoczerwonym, blacha miedziana, cynkowa lub tytanowo - cynkowa, tynki, zaprawy i farby, które pozwolą na odparowywanie wilgoci z muru), charakterystycznych dla okresu powstania obiektu - rozpoznanie to, dla poprawnego przygotowania do prac remontowych, winno wynikać właśnie z przeprowadzenia kwerendy archiwalnej (w źródłach ikonograficznych, fotograficznych, pisanych itp.) i/lub ingerencyjnych badań konserwatorskich substancji zabytkowej obiektu (tyczy to głównie prac na elewacji, klatkach schodowych, piwnicach, werandach/balkonach, schodach, balustradach, bramach przejazdowych oraz wobec wszelkiej stolarki otworowej - okna i drzwi).