Dostępność cyfrowa

Spotkanie rozpoczął pan Stefan Wajda — Wiceprzewodniczący Sieci. Powitał wszystkie uczestniczki i wszystkich uczestników spotkania, dziękując za obecność oraz aktywne zaangażowanie w prace Sieci i przedstawił agendę spotkania.

Pierwszego dnia przeprowadzono głosowanie nad przygotowanymi projektami. Uczestniczki i uczestnicy mieli możliwość zapoznania się z przedstawionymi propozycjami oraz wyrażenia swojego stanowiska. Głosowanie było elementem podsumowania dotychczasowych działań oraz etapem przyjęcia wypracowanych dokumentów.

• Projekt zalecenia „Liderzy Dostępności” — zaprezentowała pani Anna Dybiec.

Celem zalecenia jest zapewnienie systemowego wsparcia w dużych i bardzo dużych podmiotach publicznych poprzez wyłonienie liderów dostępności. Zakłada się utworzenie sieci liderów dostępności w ramach poszczególnych jednostek organizacyjnych.
W dyskusji wskazywano na konieczność jednoznacznego zdefiniowania pojęcia „lider dostępności”. Podkreślano też, że w każdej jednostce powinien funkcjonować koordynator ds. dostępności, najlepiej w formule pełnoetatowej.

• Projekt zalecenia „Prosty język i ETR” — zaprezentowała Pani Anna Dybiec.

Wyrażano sceptycyzm wobec powszechnego zobowiązywania instytucji do przygotowywania dokumentów ETR, wskazując, że jest to proces bardzo wymagający organizacyjnie i kadrowo. Obowiązujące przepisy przewidują zasadę nienakładania nadmiernych obciążeń na instytucje publiczne. Intencją nie powinno być przygotowywanie wersji ETR dla każdego elementu publikowanego na stronie internetowej. Dokumenty sporządzane w ETR nie spełnią w pełni swojej funkcji, jeżeli nie będą tworzone i testowane z udziałem odbiorców docelowych. Jest to kluczowy element zapewnienia ich skuteczności. Instytucje publiczne często nie mają bezpośredniego dostępu do osób z niepełnosprawnością intelektualną, co może stanowić istotne ograniczenie w procesie konsultacji i testowania. Zaproponowano ujęcie w treści zalecenia zapisu umożliwiającego i rekomendującego korzystanie z Centrów Komunikacji Społecznej na etapie tworzenia oraz testowania dokumentów ETR. Podkreślano, że usługi publiczne powinny być komunikowane w sposób jasny i zrozumiały, a stosowanie prostego języka powinno być standardem niezależnie od formatu materiału.

• Projekt  zalecenia „Systemowe rozwiązywanie problemów dostępności cyfrowej — Cykl życia TIK” - zaprezentował pan Cezary Tomczyk. 

Jest to fundamentalny projekt wśród wszystkich zaleceń Sieci. Stanowi podstawę systemowego podejścia do dostępności cyfrowej. Wskazano, że kwestia „nadmiernych kosztów” jest trudnym i wymagającym obszarem interpretacyjnym.
W dyskusji podkreślono konieczność doprecyzowania pojęć (poprzez ich wyjaśnienie w słowniku pojęć), prowadzenia rejestru błędów dostępności cyfrowej (każde zgłoszenie — niezależnie od formy: pisemnej, ustnej czy nieformalnej — powinno trafiać do rejestru i uruchamiać formalną procedurę postępowania), rozszerzenia katalogu przykładów.

• Projekt zalecenia „Procedura oceny dostępności” — zaprezentował pan Stefan Wajda 

W ramach zalecenia omówiono konieczność cyklicznego przeprowadzania przeglądów dostępności.

• Projekt zalecenia „Procedura przeglądu diagnostycznego dostępności witryny” — zaprezentował pan Stefan Wajda.

Celem prowadzonych przeglądów nie jest wyłącznie formalne potwierdzenie dostępności cyfrowej, lecz również zapewnienie realnej użyteczności udostępnianych treści dla użytkowników. Omawiany dokument ma pełnić rolę szczegółowej instrukcji dla osób przeprowadzających przeglądy, wskazując im konkretne obszary wymagające weryfikacji. Pan Stefan Wajda wyjaśnił, że za błąd krytyczny należy uznać taki przypadek, który uniemożliwia użytkownikowi wykonanie określonej czynności lub osiągnięcie zamierzonego celu. 
W toku dyskusji wskazano na konieczność jednoznacznego i precyzyjnego określenia statusu zgodności, podkreślając, że brak jasnych definicji w tym zakresie, może prowadzić do rozbieżnych interpretacji oraz trudności w ocenie spełnienia wymogów. Projekt zawiera liczne sformułowania o charakterze technicznym, co może być wyzwaniem dla podmiotów publicznych odpowiedzialnych za ich wdrażanie. Zaproponowano, aby w większym stopniu odwoływać się do załącznika do ustawy, zamiast bezpośrednio do wytycznych WCAG, co może zwiększyć czytelność dokumentu i ułatwić jego praktyczne stosowanie. Zwracano też uwagę na potrzebę wyraźnego rozróżnienia pomiędzy przeglądem dostępności a monitoringiem dostępności, podkreślając odmienny charakter, zakres oraz cele obu tych działań.

• Projekt zalecenia „Treści od innych podmiotów” — zaprezentował pan Bartłomiej Wilk.

Omówiono zasady podejmowania decyzji o publikacji treści pochodzących od innych podmiotów, w tym możliwość odmowy publikacji. Podkreślono, że intencją zalecenia jest zapewnienie alternatywy dla treści niedostępnych, przy czym ostateczna decyzja o publikacji lub odmowie należy do podmiotu publikującego.

Na początek drugiego dnia spotkania Sieci pan Paweł Starościak — ekspert z Wydziału Dostępności Cyfrowej w Centrum Rozowju Kompetencji Cyfrowych Ministerstwa Cyfryzacji (WDC/CRKC/MC) zaprezentował materiał pn. „Warunki techniczne publikacji oraz struktura dokumentu elektronicznego deklaracji dostępności”.

Omówił genezę, zakres oraz aktualny  dokument określający warunki techniczne publikacji deklaracji dostępności. Zwrócił m.in. uwagę na kwestie techniczne związane z publikacją dokumentu, omówił wzorcowy zapis tytułu deklaracji, wskazał zauważone niespójności redakcyjne i strukturalne oraz na konieczność ich ujednolicenia, jak również na potrzebę ujednolicenia terminologii stosowanej w dokumencie. Omówił też kwestie sposobu dopuszczalności zapisu dat publikacji i aktualizacji stron internetowych lub aplikacji.  Mimo upływu niemal 7 lat od wejścia w życie ustawy o dostępności cyfrowej, nadal wiele stron internetowych podmiotów publicznych nie ma deklaracji dostępności, a wśród opublikowanych znaczna część nie została zaktualizowana zgodnie z najnowszymi warunkami technicznymi. Poprosił uczestników i uczestniczki Sieci o 
zgłaszanie wszelkich uwagi do obecnego dokumentu do 15 maja 2026 r.

W dyskusji uczestnicy i uczestniczki podnosili kwestię interpretacji przepisów ustawy o dostępności cyfrowej w zakresie obsługi skarg. Ustawa wskazuje miejsce złożenia skargi, natomiast nie określa jednoznacznie, który organ jest właściwy do jej rozpatrzenia, co rodzi rozbieżności interpretacyjne. Podkreślano, że deklaracja dostępności jest często pierwszą informacją z jaką styka się obywatel w kontakcie z urzędem. Uregulowanie jej w drodze rozporządzenia mogłoby stanowić właściwy kierunek dalszych działań. Wskazano też problem publikowania deklaracji dostępności w kontekście specyficznych systemów, takich jak platformy egzaminacyjne, gdzie obecność deklaracji może kolidować z bezpieczeństwem i integralnością procesów egzaminacyjnych. Wielokrotnie podkreślano potrzebę rozdzielenia dostępności cyfrowej od dostępności architektonicznej i informacyjno-komunikacyjnej. Wskazano, że obecne połączenie tych obszarów powoduje nieczytelność deklaracji. Postulowano stworzenie wyraźnych zakładek lub sekcji tematycznych. Deklaracja dostępności powinna mieć charakter informacyjny, a nie instruktażowy. Na zakończenie dyskusji pani Anna Huzarska (Naczelnik WDC/CRKC/MC) przypomniała, że przepisy dotyczące deklaracji dostępności są realizacją dyrektywy unijnej i to ona określa obowiązkowe elementy dokumentu, dopuszczając jednocześnie rozszerzenia. Zwróciła też uwagę na problem powszechnego braku deklaracji dostępności lub ich nieaktualności. Podkreśliła, że zbliżające się sankcje finansowe mogą odegrać istotną rolę w zwiększeniu poziomu realizacji obowiązków ustawowych. 

W dalszej części spotkania kontynuowano analizę opracowanych przez Sieć DC projektów zaleceń.

• Projekt zalecenia w sprawie utworzenia Publicznego Katalogu Mikropoświadczeń Kompetencji w zakresie dostępności cyfrowej - przedstawił pan Stefan Wajda.

W dyskusji uczestniczki i uczestnicy wyrazili poparcie dla projektu. Podkreślono potrzebę zapewnienia wiarygodności mikropoświadczeń, ich cyklicznej weryfikacji (co 3 lata) oraz jasnych zasad ich nadawania i uznawalności. Zwrócono uwagę na konieczność wyznaczenia podmiotu odpowiedzialnego za wydawanie i weryfikowanie mikropoświadczeń.

• Projekt zalecenia „Zarządzanie kompetencjami w zakresie dostępności cyfrowej” — zaprezentował pan Stefan Wajda.

W dyskusji podkreślono konieczność ścisłej współpracy z działami HR przy planowaniu i realizacji szkoleń w obszarze dostępności cyfrowej.

Następne spotkanie Sieci zaplanowano online 19 maja 2026 r.

#FunduszeEuropejskie