„Przyjazna szkoła” w praktyce, czyli jak uczynić szkołę miejscem otwartym i bezpiecznym – to tytuł konferencji zorganizowanej przez Ministerstwo Edukacji Narodowej na temat rządowego programu wyrównywania szans dzieci i młodzieży „Przyjazna Szkoła” na lata 2025-2027, współfinansowanego ze środków UE. Odbyła się ona 7 września 2026 r. w siedzibie Ośrodka Rozwoju Edukacji w Warszawie, gromadząc osoby i podmioty zaangażowane we wdrażanie Programu (ponad 100 osób na miejscu, a dzięki transmisji na żywo także obserwujący online).

Wydarzenie służyło podsumowaniu dotychczasowych działań jak również omówieniu dalszych wyzwań związanych ze wsparciem uczniów z doświadczeniem migracji. Była to również okazja do podziękowania zaangażowanym ministerstwom, Komisji Europejskiej, kuratorom, organizacjom pozarządowym, dyrektorom szkół, asystentkom międzykulturowym oraz innym zaangażowanym we wdrażanie Programu.

Minister Edukacji Barbara Nowacka, otwierając wydarzenie, zaznaczyła, że zwiększona obecność uczniów uchodźczych w polskich szkołach jest spowodowana agresją Rosji wobec Ukrainy. Podkreśliła, iż programu wciąż pozostaje bardzo istotnu, zwłaszcza w związku z występowaniem aktów przemocy wymierzonych przeciwko migrantom w Polsce.

Paulina Piechna-Więckiewicz, podsekretarz stanu w MEN, zwróciła uwagę, iż program „Przyjazna Szkoła” dzięki swej modułowej strukturze i nowatorskiemu schematowi finansowania stanowi kompleksowe podejście do zmieniającej się sytuacji w polskiej szkole. Zauważyła też, że „Przyjazna Szkoła” to ambitny projekt, którego uruchomienie wymagało ogromnego wysiłku wielu podmiotów, a mając na uwadze pełne wykorzystanie jego potencjału, zasadne byłoby, aby działania wdrażane w ramach Programu obejmowały dłuższy okres niż zakładany.

Przed wystąpieniami praktyków wdrażających Program na co dzień, dr hab. Krystyna Błeszyńska przedstawiła szersze spojrzenie na tematykę dotyczącą uwarunkowań funkcjonowania uczniów z doświadczeniem migracji, zwracając szczególną uwagę na znaczenie szkoły jako miejsca integracji. Ponadto, wskazując na bariery w kształtowaniu szkolnej przestrzeni troski i pokoju, podkreśliła znaczenie mechanizmów wsparcia, które sprzyjają budowaniu szkoły otwartej, włączającej i odpowiadającej na wyzwania związane z różnorodnością kulturową.

W części konferencji poświęconej Modułowi 1., czyli dotyczącej znaczenia asystentury międzykulturowej, wystąpiły Ewa Skrzywanek, kurator oświaty z Wrocławia i Joanna Wajda z Fundacji Dom Pokoju, skupiając się szczególnie na działaniach realizowanych w województwie dolnośląskim. Waga asystentury międzykulturowej została ukazana też w wystąpieniu, które wygłosiła Dorota Pykiel, dyrektorka Szkoły Podstawowej nr 75 im. Marii Konopnickiej w Warszawie. O specyfice swojej pracy i związanych z nią trudnościach mówiły natomiast asystentki międzykulturowe: Nataliia Beliukh ze Szkoły Podstawowej nr 4 w Bielsku-Białej i Maryna Artiukh ze Szkoły Podstawowej nr 13 im. Komisji Edukacji Narodowej w Olsztynie.

W kolejnym bloku konferencji na pytanie „Jak zadbać o dobrostan społeczności szkolnej?” starali się odpowiedzieć realizatorzy działań w Module 2. O swoich zadaniach opowiedzieli przedstawiciele operatorów wojewódzkich: Igor Horków – Związek Ukraińców w Polsce, Tetiana Revenko – Fundacja Dwa Skrzydła oraz Witold Szpur i Maksymilian Woch – Fundacja Instytutu Studiów Strategicznych. Przedstawili oni praktyczne wnioski i postulaty związane ze wsparciem wielokulturowych społeczności szkolnych. Ponadto, działania Instytutu Badań Edukacyjnych PIB, w tym prace badawcze i przygotowanie materiałów metodycznych, omówili przedstawiciele instytutu: Marta Gajda, Katarzyna Mykowska, prof. UMCS dr hab. Tomasz Knopik oraz dr Aleksandra Jasińska-Maciążek.

Część poświęcona Modułowi 3. miała dać odpowiedź na pytanie „Jak szkolenia kadr systemu oświaty zmienią polską szkołę?”. Mariusz Biniewski dyrektor Ośrodka Rozwoju Edukacji, będącego koordynatorem Modułu 3., przedstawił stan prac prowadzonych w ramach modułu, a Sylwia Herod również reprezentująca ORE poprowadziła panel, podczas którego swoje spojrzenie na realizację działań szkoleniowych w ramach Programu zaprezentowali: Igor Lisin (Fundacja Ukraina), Jędrzej Witkowski i Sylwia Żmijewska-Kwiręg (Centrum Edukacji Obywatelskiej), Agata Szymczykiewicz (Instytut ADN) oraz Emilia Kowalczyk-Rumak (ORE).

Zamykając konferencję, Aleksandra Plucińska, zastępca dyrektora Departamentu Funduszy Strukturalnych MEN, podkreśliła, że osiągnięcie dalszych efektów wdrażanych rozwiązań wymaga konsekwentnej kontynuacji podjętych działań, a ich powodzenie jest możliwe tylko dzięki owocnej współpracy tak zaangażowanych ludzi i instytucji.

Rządowy program wyrównywania szans edukacyjnych dzieci i młodzieży „Przyjazna szkoła” na lata 2025–2027 jest realizowany w ramach projektu nr FERS.04.17-IP.05-0001/25 pn. „Wsparcie edukacji formalnej dzieci i młodzieży z Ukrainy w programie FERS”, współfinansowanego ze środków Programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021-2027 (FERS), działanie 04.17 „Szkoła dla wszystkich”.