Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych

Wybór sposobu ustalenia wartości bydła rzeźnego ma bezpośredni wpływ na wysokość przychodów gospodarstwa.

W nawiązaniu do publikacji z 20.02.2026 r. „Lepsza zapłata za zwierzęta rzeźne - rolniku, sprzedawaj bezpośrednio do ubojni i rozliczaj się według klasy tuszy!” przedstawiamy porównanie rozliczenia według wagi żywej oraz masy poubojowej i klasy uformowania tuszy, w oparciu o aktualne dane rynkowe.

Jak wybrać korzystne rozwiązanie przy sprzedaży żywca rzeźnego?

Dostępnych jest kilka rozwiązań, a decyzja powinna być oparta na racjonalnych przesłankach.

Ubojnie bydła skupują zwierzęta bezpośrednio od rolników lub od pośredników. To rolnik decyduje, który kanał dystrybucji będzie dla niego korzystniejszy.

Sprzedaż bydła pośrednikowi ma tę zaletę, że zapłata za zwierzę następuje w chwili jego odbioru z gospodarstwa. Wartość ustalana jest wówczas na podstawie masy żywego zwierzęcia, tzw. wagi żywej (wż).

W przypadku sprzedaży bezpośrednio do ubojni wartość zwierzęcia również może być ustalona według wagi żywej. Istnieje jednak możliwość rozliczenia na podstawie masy tuszy określonej po uboju, tzw. masy poubojowej ciepłej (mpc). W takim przypadku zapłata następuje później – zazwyczaj około dwóch tygodni od odbioru zwierzęcia
z gospodarstwa.

Zatem, które rozwiązanie wybrać?

Rozważmy zagadnienie od strony finansowej, opierając się na cenach publikowanych przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi w biuletynie tygodniowym z rynku wołowiny i cielęciny w ramach Zintegrowanego Systemu Rolniczej Informacji Rynkowej (ZSRIR).

W przypadku ustalenia wartości zwierzęcia na podstawie masy poubojowej ciepłej oraz klasy uformowania tuszy, wartość młodych buhajów (12-24 miesiące) waha się od 9,6 tys. zł/szt. do 12,8 tys. zł/szt. w zależności od klasy, tj.:

- w klasie uformowania U wynosi 12 788,56 zł,

- w klasie uformowania R wynosi 11 342,26 zł,

- w klasie uformowania O wynosi 9 610,55 zł.

Wartość została ustalona na podstawie notowań w 16 tygodniu 2026 r. w ZSRIR.

Wartość takich samych zwierząt określona w oparciu o ich wagę żywą bez uwzględnienia klasy uformowania wynosi średnio w przypadku buhajów młodych 9,6 tys. zł/szt.

W przypadku rozliczenia na wagę żywą młode buhaje mogą osiągnąć wartość co najwyżej porównywalną dla klasy O. Jeśli jednak są dobrze uformowane i po uboju tusze mają wyższą klasę, rolnik traci na takim rozliczeniu co najmniej 2 tys. zł.

Porównując kalkulowane wartości 1 buhaja w wieku 12-24 miesiące, należy zauważyć, że wybór rozliczenia opartego o masę żywego zwierzęcia jest zdecydowanie mniej korzystne dla rolnika, zwłaszcza gdy dysponuje zwierzętami ras mięsnych.

Wybierając rozliczenie na podstawie wagi żywej zwierzęcia należy liczyć się dodatkowo z pomniejszeniem masy zwierzęcia na okarmienie.

Podsumowanie

Jeżeli w gospodarstwie utrzymywane są rasy mięsne lub zwierzęta otrzymywane
z krzyżowania krów mlecznych z buhajami ras mięsnych (tzw. krzyżówki na opas), można spodziewać się, że uformowanie tusz będzie dobre, np. klasa R. W takiej sytuacji hodowca zwierząt dostarczając bydło bezpośrednio do ubojni i wybierając rozliczenie oparte o system klasyfikacji EUROP i masę tusz otrzymuje korzystniejszą zapłatę oraz unika potrąceń związanych z okarmieniem. Zatem wybór rozliczenia opartego o masę poubojową i klasę jakości przynosi wyższe przychody ze sprzedaży bydła.

Dodatkowo warto pamiętać, że udział pośrednika, bez względu na wybraną metodę, zawsze pomniejsza przychody rolnika ze sprzedaży bydła.

Hodowców zwierząt rzeźnych zachęcamy do wyboru metody pozwalającej określić wartość zwierzęcia w oparciu o masę poubojową i klasę uformowania tuszy.