Kobiety w nauce to gwarancja jakości

Historia nauki pokazuje, jak duże znaczenie mają dokonania kobiet. Jednym z najbardziej znanych przykładów pozostaje Maria Skłodowska-Curie, dwukrotna laureatka Nagrody Nobla i pionierka badań nad promieniotwórczością, które dały początek medycynie nuklearnej. Jej praca wyznaczyła kierunek, którym podążają kolejne pokolenia. Współczesne badaczki również realizują projekty o przełomowym znaczeniu. Prof. Maria Siemionow przeprowadziła w USA pierwszy udany przeszczep twarzy, rozwijając jednocześnie metody regeneracji nerwów. Dr Marta Karczewicz współtworzyła standardy kompresji wideo (AVC, HEVC, VVC), bez których nie byłby możliwy nowoczesny streaming, także w jakości 8K. Patrycja Wizińska-Socha stworzyła system Pregnabit, umożliwiający zdalne monitorowanie ciąży i zwiększający bezpieczeństwo matek oraz dzieci. Agata Maria Kołodziejczyk, neurobiolożka związana z ESA, zainicjowała powstanie pierwszej polskiej bazy symulacyjnej misji kosmicznych. Podobnych przykładów jest znacznie więcej, również poza granicami Polski. Prace Katalin Karikó, laureatki Nagrody Nobla z 2023 roku, umożliwiły rozwój szczepionek mRNA przeciw COVID-19, co miało kluczowe znaczenie w walce z pandemią.

Więcej inspirujących przykładów kobiet, które zrewolucjonizowały współczesną naukę można znaleźć m.in. tutaj.

- Dziękujemy wszystkim naukowczyniom, doktorantkom i studentkom, które swoją pasją, odwagą oraz wiedzą zmieniają świat. Jednocześnie w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego wiemy, że droga do nauki nie zawsze jest równa. Dlatego naszym zadaniem jest wspieranie Was na każdym etapie kariery naukowej. Eliminujemy bariery - wspierając równość, różnorodność i potencjał kobiet w nauce - bo bez kobiet nie ma szkół wyższych, innowacji ani rozwoju. Kiedy dziewczęta wierzą w swoją sprawczość, a kobiety mają dostęp do rozwoju, zyskuje cała nauka – podkreślił minister Marcin Kulasek.

Działania na rzecz równości

Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego prowadzi działania wzmacniające pozycję kobiet w systemie nauki i szkolnictwa wyższego. W styczniu br. przedstawiono założenia pakietu antydyskryminacyjnego, obejmujące m.in. wpisanie Rzeczników Praw Studenta i Doktoranta do ustawy, obowiązek tworzenia planów równości oraz dążenie do co najmniej 30-procentowej reprezentacji każdej płci w organach opiniodawczo-doradczych ministra, senatach uczelni oraz radach uczelni i instytucji naukowych. W roku 2025 r. działała Rada ds. Kobiet w Szkolnictwie Wyższym i Nauce, którą tworzyło ponad 20 wybitnych naukowczyń przygotowujących rekomendacje w zakresie polityk równościowych. Ministerstwo było również partnerem największej w Europie Środkowo-Wschodniej konferencji poświęconej kobietom w sektorze technologicznym – Women in Tech Summit 2025. Wspierany jest także polski program L’Oréal-UNESCO For Women in Science, który od 2000 r. nagrodził ponad 100 utalentowanych badaczek. 

W 2026 r. planowane jest także powołanie Zespołu Doradczego ds. monitorowania systemu nauki i szkolnictwa wyższego w zakresie przeciwdziałania zachowaniom niepożądanym oraz promowania równości płci. Równolegle przygotowywany jest pakiet rozwiązań wzmacniających partycypację i przejrzystość w uczelniach oraz instytutach badawczych. Działania te sprzyjają budowaniu otwartego i bezpiecznego środowiska naukowego, ograniczaniu barier systemowych oraz zachęcaniu kolejnych pokoleń kobiet do wyboru ścieżki naukowej.

Historia Międzynarodowego Dnia Kobiet i Dziewcząt w Nauce

Międzynarodowy Dzień Kobiet i Dziewcząt w Nauce, obchodzony 11 lutego, został ustanowiony przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w 2015 r. Inicjatywę wspierają m.in. UNESCO i UN Women. Jej celem jest wzmacnianie udziału kobiet w nauce, technologii, inżynierii i matematyce (STEM). Choć sytuacja stopniowo się poprawia, kobiety stanowią dziś ok. 30 proc. naukowców na świecie, a w obszarze sztucznej inteligencji - ok. 22 proc. W Polsce kobiety to 58 proc. osób studiujących, jednak ich udział maleje na kolejnych etapach kariery akademickiej. Z danych OPI-PIB wynika, że wśród osób posiadających stopień doktora habilitowanego kobiety stanowią około jednej trzeciej. Rzadko obejmują również funkcje rektorek uczelni. 

W Międzynarodowym Dniu Kobiet i Dziewcząt w Nauce składamy wszystkim kobietom polskiej nauki wyrazy uznania oraz życzenia dalszych sukcesów.