Prof. Victor Ambros od zawsze pamiętał o swoich polskich korzeniach. Starania o przywrócenie mu polskiego obywatelstwa rozpoczęły się na początku 2026 r. Wtedy w Warszawie noblista spotkał się osobiście z Premierem Donaldem Tuskiem.

Decyzję potwierdzającą, że prof. Victor Ambros jest Polakiem od urodzenia wydał 14 września wojewoda mazowiecki.

Mam dla ciebie świetną wiadomość. Jesteś Polakiem z polskim paszportem. Jesteś obywatelem kraju, który jest najlepszym miejscem na Ziemi

– pogratulował prof. Victorowi Ambrosowi Premier Donald Tusk.

Wspólnym celem Premiera D. Tuska i prof. V. Ambrosa jest przyciągnięcie do naszego kraju najzdolniejszych młodych naukowców z całego świata. Premier Donald Tusk zadeklarował pełną pomoc państwa w realizacji tego projektu.

Spotkamy się w maju, w Warszawie, w Krakowie, w Gdańsku. Wszystko zorganizuję

– zapowiedział Premier.

W maju 2027 r. prof. Victor Ambros ma ponownie odwiedzić Polskę, gdzie spotka się ze środowiskiem akademickim i weźmie udział w oficjalnych wydarzeniach.

Prof. Victor Ambros w 2024 r. otrzymał, wspólnie z Garym Ruvkunem, Nagrodę Nobla w dziedzinie medycyny i fizjologii za odkrycie mikroRNA i jego roli w regulacji genów. Ich badania zmieniły rozumienie tego, jak organizm kontroluje swoje funkcje, a także mechanizmów powstawania wielu chorób, w tym chorób rzadkich i onkologicznych.

Niewielkie cząsteczki RNA, które regulują aktywność genów prof. Victor Ambros wraz z zespołem odkrył na początku lat 90. XX w. Odkrycie początkowo spotkało się z niewielkim zainteresowaniem środowiska naukowego. Sytuacja zmieniła się w 2000 r., gdy Gary Ruvkun odkrył kolejne mikroRNA, występujące również u myszy, innych zwierząt i ludzi.

Dziś wiadomo, że u ludzi zidentyfikowano około 1000 mikroRNA. Cząsteczki te uczestniczą w wielu ważnych procesach biologicznych, m.in. w rozwoju organizmu i podstawowych funkcjach komórkowych. Część z nich jest powiązana z chorobami, w tym nowotworami.

Lepsze poznanie mechanizmów działania mikroRNA otworzyło drogę do nowych metod diagnostyki i terapii, ponieważ mikroRNA można wykorzystać do wykrywania chorób oraz do projektowania leków wpływających na aktywność genów.

Prof. Victor Ambros jest potomkiem polskiego emigranta. Jego ojciec, Longin Ambros, urodził się w 1923 r. na Wileńszczyźnie. W czasie II wojny światowej jako robotnik przymusowy trafił do III Rzeszy. Po wojnie, w 1946 r., wyjechał do USA, gdzie założył rodzinę.

Byłem pierwszym naukowcem w mojej rodzinie. Mój tata był imigrantem z Polski. Przybył do Stanów Zjednoczonych tuż po drugiej wojnie światowej i spotkał moją mamę. Pobrali się, przeprowadzili na farmę w Vermont i zaczęli uprawiać ziemię

– wspominał prof. Victor Ambros w wywiadzie dla czasopisma „Journal of Cell Biology”.

Z Polską łączy go nie tylko pochodzenie, ale także współpraca naukowa. Podczas swojej niedawnej wizyty w Warszawie gościł w Akademii High School w ramach Tygodnia Świadomości Chorób Rzadkich. Jako przewodniczący Rady Naukowej Międzynarodowego Instytutu Mechanizmów i Maszyn Molekularnych (IMol PAN) wziął udział w posiedzeniu Rady oraz wygłosił wykład naukowy pt. „Rola mikroRNA w posttranskrypcyjnej regulacji genów”.