Powrót

Projekt rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie realizacji modułu 3 wieloletniego rządowego programu „Posiłek w szkole i w domu” dotyczącego wspierania w latach 2024–2028 organów prowadzących publiczne szkoły podstawowe w zapewnieniu bezpiecznych warunków nauki, wychowania i opieki przez organizację stołówek i miejsc spożywania posiłków

{"register":{"columns":[{"header":"Numer projektu","value":"RD5","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"sequence":{"regex":"RD{#RD_1}"},"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Rodzaj dokumentu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"Projekty rozporządzeń","value":"Projekty rozporządzeń"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Typ dokumentu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"D – pozostałe projekty","value":"D – pozostałe projekty"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Cele projektu oraz informacja o przyczynach i potrzebie rozwiązań planowanych w projekcie","value":"W związku z przyjęciem w dniu 23 sierpnia 2023 r. uchwały nr 149 Rady Ministrów w sprawie ustanowienia wieloletniego rządowego programu „Posiłek w szkole i w domu” na lata 2024–2028 (M.P. poz. 881), jest konieczne wydanie rozporządzenia Rady Ministrów, które ma umożliwić wdrożenie i wykonanie zadań przewidzianych w ramach modułu 3 wieloletniego rządowego programu „Posiłek w szkole i w domu” na lata 2024–2028, zwanego dalej „Programem”, dotyczącego organizacji stołówek oraz miejsc spożywania posiłków w szkołach.\nCelem modułu 3 Programu jest wzmocnienie opiekuńczej funkcji szkoły podstawowej przez tworzenie warunków umożliwiających spożywanie przez uczniów posiłku podczas pobytu w szkole.\nZgodnie z zasadami prawidłowego żywienia, posiłki powinny być spożywane regularnie 4–5 razy dziennie, a przerwy między nimi nie powinny być dłuższe niż 3–4 godziny. Spożywanie przez ucznia posiłku w szkole umożliwia spełnienie tych zaleceń. Uczeń przebywa w szkole kilka godzin – okres ten wydłuża się w przypadku dojazdów do szkół. Wielu uczniów przed wyjściem do szkoły nie spożywa I śniadania, a w czasie pobytu w niej II śniadania czy gorącego posiłku, które stanowią ważne źródło energii i składników odżywczych w ciągu dnia. Uczniowie przebywający w szkole powinni spożyć przynajmniej jeden, a optymalnie dwa posiłki w tym czasie. Najlepiej, żeby był to gorący posiłek – obiad. Nieregularność spożywania posiłków może skutkować nie tylko niedoborem składników odżywczych, ale wiąże się z ryzykiem zmniejszenia wydatku energetycznego organizmu. Osoby spożywające posiłki nieregularnie są narażone na dodatni bilans energetyczny, a w konsekwencji na wzrost masy ciała i związane z nim choroby układu krążenia, cukrzycę czy nowotwory.\nNadwaga i otyłość wśród dzieci pozostaje jednym z głównych problemów zdrowia publicznego, przed którym stoi region europejski WHO. Nadmierna masa ciała we wczesnym okresie życia może zwiększyć ryzyko wystąpienia otyłości i chorób niezakaźnych w dorosłości oraz wpływać na bezpośrednie zdrowie fizyczne i psychiczne dziecka, osiągnięcia edukacyjne i jakość życia. Polska pod względem nadwagi i otyłości wśród chłopców i dziewcząt zajmuje 8. miejsce wśród 33 krajów uczestniczących w badaniu nad otyłością wśród dzieci (COSI – Childhood Obesity Surveillance Initiative). Nadwagę, w tym otyłość, odnotowano u 32% polskich dzieci w wieku 8 lat. Ogółem nadmierną masę ciała miało 36% chłopców i 29% dziewcząt. Pod względem nadmiernej masy ciała, wśród 33 badanych krajów, polscy chłopcy zajmują 6 miejsce, a dziewczęta 13 [1] .\nNajwyższa Izba Kontroli, prowadząc w 2021 r. kontrolę [2] , rekomendowała kontynuację programu oceniając, że dzięki otrzymanemu wsparciu na przedsięwzięcia dotyczące unowocześniania stołówek szkolnych następuje wzmocnienie opiekuńczej funkcji szkoły, co jest głównym założeniem modułu 3 Programu. Moduł 3 Programu zakładał wspieranie organów prowadzących publiczne szkoły podstawowe w zapewnieniu bezpiecznych warunków nauki, wychowania i opieki przez organizację stołówek i miejsc spożywania posiłków [3] .\nDepartament Wychowania i Edukacji Włączającej Ministerstwa Edukacji i Nauki każdego roku, niezmiennie, odnotowywał duże zainteresowanie Programem, zarówno dyrektorów szkół, organów prowadzących, jak i rodziców. \nW latach 2019–2021 [4] wsparcia finansowego udzielono 1394 organom prowadzącym na realizację zadań w 1977 publicznych szkołach podstawowych. \nJednocześnie odsetek szkół, które otrzymały wsparcie, względem zgłoszonych potrzeb (we wnioskach organów prowadzących), nie przekraczał 18,3%, tj. 117,4 mln zł. \nOrgany, które otrzymały dotację dla szkół w latach 2019–2021 w łącznej wysokości 117,4 mln zł, realizując zadania wydatkowały środki z dotacji w sposób następujący:\n1) wyposażenie kuchni w stołówce szkolnej – 76,7 mln zł;\n2) usługi remontowo-adaptacyjne w stołówce lub jadalni – 29,4 mln zł;\n3) wyposażenie pomieszczeń przeznaczonych do spożywania posiłków – 11,3 mln zł. \nZ powyższego wynika, że w zdecydowanej większości organy prowadzące stawiały na pierwszym miejscu wyposażenie kuchni w stołówkach, dopiero potem – prace remontowo – budowlane w stołówce lub jadalni oraz wyposażanie jadalni. \nZ rocznych sprawozdań wojewodów i kuratorów oświaty za lata 2019–2022 wynika, że ze wsparcia dostępnego w ramach modułu 3 programu skorzystały 1834 organy prowadzące na działania w 2634 szkołach podstawowych, do których uczęszcza 742,8 tys. uczniów. Ponadto, w 2023 r., wsparciem zostanie objętych 440 organów prowadzących na realizację zadań w 614 publicznych szkołach podstawowych. \nNajwyższa Izba Kontroli [5] na podstawie kontroli przeprowadzonej w latach 2015–2016 zwróciła uwagę, że odsetek uczniów z nieprawidłową masą ciała wyniósł aż 22%. Wskazano również, że skuteczność programów żywieniowych osłabiał m.in. brak miejsca do spożywania posiłków w szkole i rekomendowano:\n1) aktywne wspieranie przez samorządy szkół w działalności edukacyjnej na temat zasad zdrowego żywienia;\n2) zachęcanie uczniów do spożywania na terenie szkoły produktów otrzymanych w ramach realizowanych programów;\n3) zapewnienie właściwej organizacji spożycia posiłków, w tym przerw między lekcjami umożliwiających spokojne zjedzenie obiadu wszystkim uczniom korzystającym z tej formy żywienia.\nOd dnia 1 września 2022 r. istnieje obowiązek zapewnienia uczniom przez szkoły podstawowe oraz szkoły artystyczne realizujące kształcenie ogólne w zakresie szkoły podstawowej możliwości spożycia jednego gorącego posiłku dziennie oraz zapewnienia pomieszczeń umożliwiających bezpieczne i higieniczne spożycie posiłków w szkole (art. 103 ust. 1 pkt 7 i art. 106a ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2023 r. poz. 900, z późn. zm.)).\nW latach 2019–2022, dzięki realizacji modułu 3 wieloletniego rządowego programu Posiłek w szkole i w domu w latach 2019-2023 [6], w kraju o 2190 zwiększyła się liczba stołówek szkolnych, w których – po zakończeniu realizacji zadania z dofinansowaniem w programie – podawany jest posiłek, tj. o:\n1) 452 stołówek szkolnych, w których jest wydawanych dziennie ponad 500 posiłków;\n2) 932 stołówki szkolne, w których jest wydawanych dziennie od 250 do 500 posiłków;\n3) 806 stołówek szkolnych, w których jest wydawanych dziennie nie więcej niż 250 posiłków. \nW związku z obranym kierunkiem zmian w zakresie wzmocnienia opiekuńczej funkcji szkoły, jest konieczne kontynuowanie rozwiązań umożliwiających wspieranie organów prowadzących publiczne szkoły podstawowe oraz publiczne szkoły artystyczne realizujące kształcenie ogólne w zakresie szkoły podstawowej w stworzeniu bezpiecznych i higienicznych warunków lokalowo-technicznych do zapewnienia możliwości spożycia posiłku przez ucznia. W tym celu, na podstawie art. 90u ust. 4 pkt 5 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty zostanie wydane rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie realizacji modułu 3 wieloletniego rządowego programu „Posiłek w szkole i w domu” dotyczącego wspierania w latach 2024–2028 organów prowadzących publiczne szkoły podstawowe w zapewnieniu bezpiecznych warunków nauki, wychowania i opieki przez organizację stołówek i miejsc spożywania posiłków.\nRealizacja modułu 3 Programu będzie sprzyjała poprawie stanu zdrowia uczniów, stanowiąc element edukacji zdrowotnej. Wpłynie również na zaspokojenie potrzeb energetycznych uczniów oraz zapewni spożycie posiłków zgodnie z wartościami określonymi w normach żywieniowych, a pośrednio będzie zapobiegać chorobom wynikającym z niedoboru lub nadmiaru składników odżywczych. \n__________________________________________________\n[1] K. Wolnicka, Nadwaga i otyłość wśród dzieci w wieku 7–9 lat w rejonie europejskim. Strona internetowa Narodowego Centrum Edukacji Żywieniowej (dostęp w dniu 26 czerwca 2023 r.) https://ncez.pzh.gov.pl/dzieci-i-mlodziez/nadwaga-i-otylosc-wsrod-dzieci-w-wieku-7-9-lat-w-rejonie-europejskim/ \n[2] Informacja o wynikach kontroli „Realizacja wieloletniego rządowego programu Posiłek w szkole i w domu”. Raport KAP.430.018.2021 (Nr ewid. 189/2021/P/21/005/KAP), Departament Administracji Publicznej Najwyższej Izby Kontroli, 19.01.2022 r.\n[3] Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 5 lutego 2019 r. w sprawie realizacji modułu 3 wieloletniego rządowego programu „Posiłek w szkole i w domu” dotyczącego wspierania w latach 2019–2023 organów prowadzących publiczne szkoły podstawowe w zapewnieniu bezpiecznych warunków nauki, wychowania i opieki przez organizację stołówek i miejsc spożywania posiłków (Dz. U. poz. 267).\n[4] Termin rozliczenia przez wojewodów modułu 3 programu za 2022 r. upływa w dniu 15 kwietnia 2023 r.\n[5] Informacja o wynikach kontroli „Wdrażanie zasad zdrowego żywienia w szkołach publicznych”. Raport LKR.430.001.2017, Delegatura NIK w Krakowie, wrzesień 2017 r.\n[6] Uchwała nr 140 Rady Ministrów z dnia 15 października 2018 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego rządowego programu „Posiłek w szkole i w domu” na lata 2019–2023 (M.P. poz. 1007, z późn. zm.).","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Istota rozwiązań planowanych w projekcie, w tym proponowane środki realizacji","value":"Celem projektowanego rozporządzenia jest wspieranie organów prowadzących publiczne szkoły podstawowe (w tym szkoły podstawowe funkcjonujące w zespołach szkół, młodzieżowych ośrodkach socjoterapii, młodzieżowych ośrodkach wychowawczych i specjalnych ośrodkach szkolno-wychowawczych) oraz publiczne szkoły artystyczne realizujące kształcenie ogólne w zakresie szkoły podstawowej, w obszarze zapewnienia możliwości spożycia przez ucznia posiłku podczas pobytu w szkole oraz zapewnienia pomieszczeń umożliwiających bezpieczne i higieniczne spożycie posiłków, co będzie stanowiło realizację opiekuńczej funkcji szkoły.\nProjektowane rozporządzenie przewiduje, że wsparcia finansowego udziela się organom prowadzącym ww. szkoły publiczne, tj. jednostkom samorządu terytorialnego, osobom prawnym niebędącym jednostkami samorządu terytorialnego lub osobom fizycznym, a także ministrowi właściwemu do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego.\nW związku z tym, że celem modułu 3 programu „Posiłek w szkole i w domu” jest zapewnienie doposażenia i poprawy standardu funkcjonujących stołówek szkolnych (własnej kuchni i jadalni), doposażenia stołówek szkolnych, które obecnie nie funkcjonują, tak aby mogły zostać uruchomione lub stworzenie nowych stołówek szkolnych, a także wsparcie w zakresie adaptacji i wyposażenia pomieszczeń przeznaczonych do spożywania posiłków (jadalni), projektowane rozporządzenie zakłada, że wsparcie finansowe może być udzielone na:\n1) bieżące prace remontowo-adaptacyjne służące poprawie standardu funkcjonowania stołówek szkolnych lub pomieszczeń przeznaczonych do spożywania posiłków;\n2) zakup niezbędnego wyposażenia kuchni w stołówkach szkolnych;\n3) zakup niezbędnego wyposażenia pomieszczeń przeznaczonych do spożywania posiłków.\nProjektowane rozporządzenie zakłada obowiązkowy wkład finansowy lub rzeczowy organów prowadzących szkoły w wysokości nie mniejszej niż 20% kwoty kosztów realizacji zadania objętego wsparciem finansowym z budżetu państwa, z tym że w przypadku szkół artystycznych realizujących kształcenie ogólne w zakresie szkoły podstawowej prowadzonych przez ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego wkład własny nie będzie wymagany. \nOrgany prowadzące szkoły: jednostki samorządu terytorialnego, osoby prawne niebędące jednostkami samorządu terytorialnego lub osoby fizyczne (na podstawie danych i informacji przekazanych przez szkoły, które mają być objęte wsparciem finansowym, zweryfikowanych pod kątem ich prawidłowości i kompletności) składają wnioski o udzielenie wsparcia finansowego na realizację zadania do wojewody właściwego ze względu na siedzibę szkoły objętej wnioskiem (w przypadku szkół artystycznych prowadzonych przez ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego wniosek do tego ministra składa dyrektor specjalistycznej jednostki nadzoru, o której mowa w art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe). Rozpatrywanie wniosków organów prowadzących będzie prowadzone przez wojewodów, a w przypadku dyrektora specjalistycznej jednostki nadzoru dotyczącego szkół artystycznych prowadzonych przez ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego – przez tego ministra, przy pomocy specjalnych zespołów dokonujących oceny wniosków z uwzględnieniem kryteriów przewidzianych w projektowanym rozporządzeniu. Na podstawie tej oceny wojewoda podejmuje decyzję o udzieleniu wsparcia finansowego organom prowadzącym szkoły, wskazując szkoły, które zostaną objęte wsparciem finansowym na realizację zadania w ramach modułu 3 Programu, biorąc pod uwagę maksymalną kwotę środków budżetu państwa przypadającą na dane województwo w danym roku budżetowym. Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego podejmuje decyzję o udzieleniu wsparcia finansowego szkołom artystycznym, dla których jest organem prowadzącym, do wysokości środków zagwarantowanych dla tych szkół.\nPodział środków na poszczególne województwa oraz na ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego zostanie dokonany przy uwzględnieniu liczby publicznych szkół podstawowych oraz szkół artystycznych prowadzących kształcenie ogólne w zakresie szkoły podstawowej, a także liczby uczniów tych szkół (maksymalne kwoty środków budżetu państwa przypadające na poszczególne województwa określa załącznik do projektowanego rozporządzenia).\nPrzewiduje się, że realizacja przedsięwzięć w ramach modułu 3 Programu przyniesie następujące efekty:\n1) zostanie zapewniony uczniom dostęp do wysokiej jakości posiłków w warunkach sprzyjających kulturze spożycia;\n2) nastąpi rozwój sieci stołówek w publicznych szkołach podstawowych;\n3) nastąpi zwiększenie odsetka uczniów korzystających z posiłków organizowanych w stołówkach szkolnych.\nRealizacja modułu 3 Programu jest planowana na pięć kolejnych lat. Przewidywany, całkowity koszt realizacji modułu 3 Programu w latach 2024–2028 wynosi 249 441 311 zł, z tego z budżetów organów prowadzących szkoły 49 441 311 zł, a z budżetu państwa 200.000.000 zł (w 2024 r. – 40.000.000 zł; w 2025 r. – 40.000.000 zł; w 2026 r. – 40.000.000 zł; w 2027 r. – 40.000.000 zł; w 2028 r. – 40.000.000 zł). Kwota przeznaczona na obsługę realizacji zadań w ramach modułu 3 Programu przez wojewodów będzie wynosiła 0,8% środków przeznaczonych na jego realizację w danym roku budżetowym. Nie przewiduje się dofinansowania kosztów obsługi realizacji zadań w ramach modułu 3 Programu dla ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego.\nMaksymalna kwota wsparcia finansowego wynosi: \n1) 80 000 zł – na doposażenie i poprawę standardu funkcjonujących stołówek szkolnych (własnej kuchni i jadalni), doposażenie stołówek szkolnych, które obecnie nie funkcjonują, tak aby mogły zostać uruchomione lub stworzenie nowych stołówek szkolnych;\n2) 25 000 zł – na wsparcie w zakresie adaptacji i wyposażenia pomieszczeń przeznaczonych do spożywania posiłków (jadalni).\nWsparcia finansowego udziela się wyłącznie na realizację jednego z ww. działań.\nKażdy z organów prowadzących może otrzymać wsparcie finansowe w odniesieniu do danej szkoły jeden raz w czasie realizacji modułu 3 Programu, przy czym możliwe jest ponowne wnioskowanie o udzielenie wsparcia finansowego w odniesieniu do szkoły, która nie otrzymała wsparcia finansowego w danym roku budżetowym, lub gdy organ prowadzący zrezygnował z tego wsparcia.\nZe wsparcia w programie wyłączone są szkoły, w których dofinansowano realizację zadań na podstawie modułu 3 wieloletniego rządowego programu „Posiłek w szkole i w domu” na lata 2019–2023, ustanowionego uchwałą nr 140 Rady Ministrów z dnia 15 października 2018 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego rządowego programu „Posiłek w szkole i w domu” na lata 2019–2023. W szkołach tych osiągnięto już efekty zakładane w programie. ","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Oddziaływanie na życie społeczne nowych regulacji prawnych","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Spodziewane skutki i następstwa projektowanych regulacji prawnych","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Sposoby mierzenia efektów nowych regulacji prawnych","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ odpowiedzialny za opracowanie projektu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"ME","value":"ME"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektu","value":"Barbara Nowacka Minister Edukacji","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ odpowiedzialny za przedłożenie projektu RM","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"ME","value":"ME"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Planowany termin przyjęcia projektu przez RM","value":"I kwartał 2024 r. ZREALIZOWANY Rada Ministrów przyjęła 15 stycznia 2024 r.","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Informacja o rezygnacji z prac nad projektem","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Status realizacji","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"Zrealizowany","value":"Zrealizowany"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"}]}}
Numer projektu:
RD5
Rodzaj dokumentu:
Projekty rozporządzeń
Typ dokumentu:
D – pozostałe projekty
Cele projektu oraz informacja o przyczynach i potrzebie rozwiązań planowanych w projekcie:
W związku z przyjęciem w dniu 23 sierpnia 2023 r. uchwały nr 149 Rady Ministrów w sprawie ustanowienia wieloletniego rządowego programu „Posiłek w szkole i w domu” na lata 2024–2028 (M.P. poz. 881), jest konieczne wydanie rozporządzenia Rady Ministrów, które ma umożliwić wdrożenie i wykonanie zadań przewidzianych w ramach modułu 3 wieloletniego rządowego programu „Posiłek w szkole i w domu” na lata 2024–2028, zwanego dalej „Programem”, dotyczącego organizacji stołówek oraz miejsc spożywania posiłków w szkołach.
Celem modułu 3 Programu jest wzmocnienie opiekuńczej funkcji szkoły podstawowej przez tworzenie warunków umożliwiających spożywanie przez uczniów posiłku podczas pobytu w szkole.
Zgodnie z zasadami prawidłowego żywienia, posiłki powinny być spożywane regularnie 4–5 razy dziennie, a przerwy między nimi nie powinny być dłuższe niż 3–4 godziny. Spożywanie przez ucznia posiłku w szkole umożliwia spełnienie tych zaleceń. Uczeń przebywa w szkole kilka godzin – okres ten wydłuża się w przypadku dojazdów do szkół. Wielu uczniów przed wyjściem do szkoły nie spożywa I śniadania, a w czasie pobytu w niej II śniadania czy gorącego posiłku, które stanowią ważne źródło energii i składników odżywczych w ciągu dnia. Uczniowie przebywający w szkole powinni spożyć przynajmniej jeden, a optymalnie dwa posiłki w tym czasie. Najlepiej, żeby był to gorący posiłek – obiad. Nieregularność spożywania posiłków może skutkować nie tylko niedoborem składników odżywczych, ale wiąże się z ryzykiem zmniejszenia wydatku energetycznego organizmu. Osoby spożywające posiłki nieregularnie są narażone na dodatni bilans energetyczny, a w konsekwencji na wzrost masy ciała i związane z nim choroby układu krążenia, cukrzycę czy nowotwory.
Nadwaga i otyłość wśród dzieci pozostaje jednym z głównych problemów zdrowia publicznego, przed którym stoi region europejski WHO. Nadmierna masa ciała we wczesnym okresie życia może zwiększyć ryzyko wystąpienia otyłości i chorób niezakaźnych w dorosłości oraz wpływać na bezpośrednie zdrowie fizyczne i psychiczne dziecka, osiągnięcia edukacyjne i jakość życia. Polska pod względem nadwagi i otyłości wśród chłopców i dziewcząt zajmuje 8. miejsce wśród 33 krajów uczestniczących w badaniu nad otyłością wśród dzieci (COSI – Childhood Obesity Surveillance Initiative). Nadwagę, w tym otyłość, odnotowano u 32% polskich dzieci w wieku 8 lat. Ogółem nadmierną masę ciała miało 36% chłopców i 29% dziewcząt. Pod względem nadmiernej masy ciała, wśród 33 badanych krajów, polscy chłopcy zajmują 6 miejsce, a dziewczęta 13 [1] .
Najwyższa Izba Kontroli, prowadząc w 2021 r. kontrolę [2] , rekomendowała kontynuację programu oceniając, że dzięki otrzymanemu wsparciu na przedsięwzięcia dotyczące unowocześniania stołówek szkolnych następuje wzmocnienie opiekuńczej funkcji szkoły, co jest głównym założeniem modułu 3 Programu. Moduł 3 Programu zakładał wspieranie organów prowadzących publiczne szkoły podstawowe w zapewnieniu bezpiecznych warunków nauki, wychowania i opieki przez organizację stołówek i miejsc spożywania posiłków [3] .
Departament Wychowania i Edukacji Włączającej Ministerstwa Edukacji i Nauki każdego roku, niezmiennie, odnotowywał duże zainteresowanie Programem, zarówno dyrektorów szkół, organów prowadzących, jak i rodziców.
W latach 2019–2021 [4] wsparcia finansowego udzielono 1394 organom prowadzącym na realizację zadań w 1977 publicznych szkołach podstawowych.
Jednocześnie odsetek szkół, które otrzymały wsparcie, względem zgłoszonych potrzeb (we wnioskach organów prowadzących), nie przekraczał 18,3%, tj. 117,4 mln zł.
Organy, które otrzymały dotację dla szkół w latach 2019–2021 w łącznej wysokości 117,4 mln zł, realizując zadania wydatkowały środki z dotacji w sposób następujący:
1) wyposażenie kuchni w stołówce szkolnej – 76,7 mln zł;
2) usługi remontowo-adaptacyjne w stołówce lub jadalni – 29,4 mln zł;
3) wyposażenie pomieszczeń przeznaczonych do spożywania posiłków – 11,3 mln zł.
Z powyższego wynika, że w zdecydowanej większości organy prowadzące stawiały na pierwszym miejscu wyposażenie kuchni w stołówkach, dopiero potem – prace remontowo – budowlane w stołówce lub jadalni oraz wyposażanie jadalni.
Z rocznych sprawozdań wojewodów i kuratorów oświaty za lata 2019–2022 wynika, że ze wsparcia dostępnego w ramach modułu 3 programu skorzystały 1834 organy prowadzące na działania w 2634 szkołach podstawowych, do których uczęszcza 742,8 tys. uczniów. Ponadto, w 2023 r., wsparciem zostanie objętych 440 organów prowadzących na realizację zadań w 614 publicznych szkołach podstawowych.
Najwyższa Izba Kontroli [5] na podstawie kontroli przeprowadzonej w latach 2015–2016 zwróciła uwagę, że odsetek uczniów z nieprawidłową masą ciała wyniósł aż 22%. Wskazano również, że skuteczność programów żywieniowych osłabiał m.in. brak miejsca do spożywania posiłków w szkole i rekomendowano:
1) aktywne wspieranie przez samorządy szkół w działalności edukacyjnej na temat zasad zdrowego żywienia;
2) zachęcanie uczniów do spożywania na terenie szkoły produktów otrzymanych w ramach realizowanych programów;
3) zapewnienie właściwej organizacji spożycia posiłków, w tym przerw między lekcjami umożliwiających spokojne zjedzenie obiadu wszystkim uczniom korzystającym z tej formy żywienia.
Od dnia 1 września 2022 r. istnieje obowiązek zapewnienia uczniom przez szkoły podstawowe oraz szkoły artystyczne realizujące kształcenie ogólne w zakresie szkoły podstawowej możliwości spożycia jednego gorącego posiłku dziennie oraz zapewnienia pomieszczeń umożliwiających bezpieczne i higieniczne spożycie posiłków w szkole (art. 103 ust. 1 pkt 7 i art. 106a ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2023 r. poz. 900, z późn. zm.)).
W latach 2019–2022, dzięki realizacji modułu 3 wieloletniego rządowego programu Posiłek w szkole i w domu w latach 2019-2023 [6], w kraju o 2190 zwiększyła się liczba stołówek szkolnych, w których – po zakończeniu realizacji zadania z dofinansowaniem w programie – podawany jest posiłek, tj. o:
1) 452 stołówek szkolnych, w których jest wydawanych dziennie ponad 500 posiłków;
2) 932 stołówki szkolne, w których jest wydawanych dziennie od 250 do 500 posiłków;
3) 806 stołówek szkolnych, w których jest wydawanych dziennie nie więcej niż 250 posiłków.
W związku z obranym kierunkiem zmian w zakresie wzmocnienia opiekuńczej funkcji szkoły, jest konieczne kontynuowanie rozwiązań umożliwiających wspieranie organów prowadzących publiczne szkoły podstawowe oraz publiczne szkoły artystyczne realizujące kształcenie ogólne w zakresie szkoły podstawowej w stworzeniu bezpiecznych i higienicznych warunków lokalowo-technicznych do zapewnienia możliwości spożycia posiłku przez ucznia. W tym celu, na podstawie art. 90u ust. 4 pkt 5 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty zostanie wydane rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie realizacji modułu 3 wieloletniego rządowego programu „Posiłek w szkole i w domu” dotyczącego wspierania w latach 2024–2028 organów prowadzących publiczne szkoły podstawowe w zapewnieniu bezpiecznych warunków nauki, wychowania i opieki przez organizację stołówek i miejsc spożywania posiłków.
Realizacja modułu 3 Programu będzie sprzyjała poprawie stanu zdrowia uczniów, stanowiąc element edukacji zdrowotnej. Wpłynie również na zaspokojenie potrzeb energetycznych uczniów oraz zapewni spożycie posiłków zgodnie z wartościami określonymi w normach żywieniowych, a pośrednio będzie zapobiegać chorobom wynikającym z niedoboru lub nadmiaru składników odżywczych.
__________________________________________________
[1] K. Wolnicka, Nadwaga i otyłość wśród dzieci w wieku 7–9 lat w rejonie europejskim. Strona internetowa Narodowego Centrum Edukacji Żywieniowej (dostęp w dniu 26 czerwca 2023 r.) https://ncez.pzh.gov.pl/dzieci-i-mlodziez/nadwaga-i-otylosc-wsrod-dzieci-w-wieku-7-9-lat-w-rejonie-europejskim/
[2] Informacja o wynikach kontroli „Realizacja wieloletniego rządowego programu Posiłek w szkole i w domu”. Raport KAP.430.018.2021 (Nr ewid. 189/2021/P/21/005/KAP), Departament Administracji Publicznej Najwyższej Izby Kontroli, 19.01.2022 r.
[3] Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 5 lutego 2019 r. w sprawie realizacji modułu 3 wieloletniego rządowego programu „Posiłek w szkole i w domu” dotyczącego wspierania w latach 2019–2023 organów prowadzących publiczne szkoły podstawowe w zapewnieniu bezpiecznych warunków nauki, wychowania i opieki przez organizację stołówek i miejsc spożywania posiłków (Dz. U. poz. 267).
[4] Termin rozliczenia przez wojewodów modułu 3 programu za 2022 r. upływa w dniu 15 kwietnia 2023 r.
[5] Informacja o wynikach kontroli „Wdrażanie zasad zdrowego żywienia w szkołach publicznych”. Raport LKR.430.001.2017, Delegatura NIK w Krakowie, wrzesień 2017 r.
[6] Uchwała nr 140 Rady Ministrów z dnia 15 października 2018 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego rządowego programu „Posiłek w szkole i w domu” na lata 2019–2023 (M.P. poz. 1007, z późn. zm.).
Istota rozwiązań planowanych w projekcie, w tym proponowane środki realizacji:
Celem projektowanego rozporządzenia jest wspieranie organów prowadzących publiczne szkoły podstawowe (w tym szkoły podstawowe funkcjonujące w zespołach szkół, młodzieżowych ośrodkach socjoterapii, młodzieżowych ośrodkach wychowawczych i specjalnych ośrodkach szkolno-wychowawczych) oraz publiczne szkoły artystyczne realizujące kształcenie ogólne w zakresie szkoły podstawowej, w obszarze zapewnienia możliwości spożycia przez ucznia posiłku podczas pobytu w szkole oraz zapewnienia pomieszczeń umożliwiających bezpieczne i higieniczne spożycie posiłków, co będzie stanowiło realizację opiekuńczej funkcji szkoły.
Projektowane rozporządzenie przewiduje, że wsparcia finansowego udziela się organom prowadzącym ww. szkoły publiczne, tj. jednostkom samorządu terytorialnego, osobom prawnym niebędącym jednostkami samorządu terytorialnego lub osobom fizycznym, a także ministrowi właściwemu do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego.
W związku z tym, że celem modułu 3 programu „Posiłek w szkole i w domu” jest zapewnienie doposażenia i poprawy standardu funkcjonujących stołówek szkolnych (własnej kuchni i jadalni), doposażenia stołówek szkolnych, które obecnie nie funkcjonują, tak aby mogły zostać uruchomione lub stworzenie nowych stołówek szkolnych, a także wsparcie w zakresie adaptacji i wyposażenia pomieszczeń przeznaczonych do spożywania posiłków (jadalni), projektowane rozporządzenie zakłada, że wsparcie finansowe może być udzielone na:
1) bieżące prace remontowo-adaptacyjne służące poprawie standardu funkcjonowania stołówek szkolnych lub pomieszczeń przeznaczonych do spożywania posiłków;
2) zakup niezbędnego wyposażenia kuchni w stołówkach szkolnych;
3) zakup niezbędnego wyposażenia pomieszczeń przeznaczonych do spożywania posiłków.
Projektowane rozporządzenie zakłada obowiązkowy wkład finansowy lub rzeczowy organów prowadzących szkoły w wysokości nie mniejszej niż 20% kwoty kosztów realizacji zadania objętego wsparciem finansowym z budżetu państwa, z tym że w przypadku szkół artystycznych realizujących kształcenie ogólne w zakresie szkoły podstawowej prowadzonych przez ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego wkład własny nie będzie wymagany.
Organy prowadzące szkoły: jednostki samorządu terytorialnego, osoby prawne niebędące jednostkami samorządu terytorialnego lub osoby fizyczne (na podstawie danych i informacji przekazanych przez szkoły, które mają być objęte wsparciem finansowym, zweryfikowanych pod kątem ich prawidłowości i kompletności) składają wnioski o udzielenie wsparcia finansowego na realizację zadania do wojewody właściwego ze względu na siedzibę szkoły objętej wnioskiem (w przypadku szkół artystycznych prowadzonych przez ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego wniosek do tego ministra składa dyrektor specjalistycznej jednostki nadzoru, o której mowa w art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe). Rozpatrywanie wniosków organów prowadzących będzie prowadzone przez wojewodów, a w przypadku dyrektora specjalistycznej jednostki nadzoru dotyczącego szkół artystycznych prowadzonych przez ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego – przez tego ministra, przy pomocy specjalnych zespołów dokonujących oceny wniosków z uwzględnieniem kryteriów przewidzianych w projektowanym rozporządzeniu. Na podstawie tej oceny wojewoda podejmuje decyzję o udzieleniu wsparcia finansowego organom prowadzącym szkoły, wskazując szkoły, które zostaną objęte wsparciem finansowym na realizację zadania w ramach modułu 3 Programu, biorąc pod uwagę maksymalną kwotę środków budżetu państwa przypadającą na dane województwo w danym roku budżetowym. Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego podejmuje decyzję o udzieleniu wsparcia finansowego szkołom artystycznym, dla których jest organem prowadzącym, do wysokości środków zagwarantowanych dla tych szkół.
Podział środków na poszczególne województwa oraz na ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego zostanie dokonany przy uwzględnieniu liczby publicznych szkół podstawowych oraz szkół artystycznych prowadzących kształcenie ogólne w zakresie szkoły podstawowej, a także liczby uczniów tych szkół (maksymalne kwoty środków budżetu państwa przypadające na poszczególne województwa określa załącznik do projektowanego rozporządzenia).
Przewiduje się, że realizacja przedsięwzięć w ramach modułu 3 Programu przyniesie następujące efekty:
1) zostanie zapewniony uczniom dostęp do wysokiej jakości posiłków w warunkach sprzyjających kulturze spożycia;
2) nastąpi rozwój sieci stołówek w publicznych szkołach podstawowych;
3) nastąpi zwiększenie odsetka uczniów korzystających z posiłków organizowanych w stołówkach szkolnych.
Realizacja modułu 3 Programu jest planowana na pięć kolejnych lat. Przewidywany, całkowity koszt realizacji modułu 3 Programu w latach 2024–2028 wynosi 249 441 311 zł, z tego z budżetów organów prowadzących szkoły 49 441 311 zł, a z budżetu państwa 200.000.000 zł (w 2024 r. – 40.000.000 zł; w 2025 r. – 40.000.000 zł; w 2026 r. – 40.000.000 zł; w 2027 r. – 40.000.000 zł; w 2028 r. – 40.000.000 zł). Kwota przeznaczona na obsługę realizacji zadań w ramach modułu 3 Programu przez wojewodów będzie wynosiła 0,8% środków przeznaczonych na jego realizację w danym roku budżetowym. Nie przewiduje się dofinansowania kosztów obsługi realizacji zadań w ramach modułu 3 Programu dla ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego.
Maksymalna kwota wsparcia finansowego wynosi:
1) 80 000 zł – na doposażenie i poprawę standardu funkcjonujących stołówek szkolnych (własnej kuchni i jadalni), doposażenie stołówek szkolnych, które obecnie nie funkcjonują, tak aby mogły zostać uruchomione lub stworzenie nowych stołówek szkolnych;
2) 25 000 zł – na wsparcie w zakresie adaptacji i wyposażenia pomieszczeń przeznaczonych do spożywania posiłków (jadalni).
Wsparcia finansowego udziela się wyłącznie na realizację jednego z ww. działań.
Każdy z organów prowadzących może otrzymać wsparcie finansowe w odniesieniu do danej szkoły jeden raz w czasie realizacji modułu 3 Programu, przy czym możliwe jest ponowne wnioskowanie o udzielenie wsparcia finansowego w odniesieniu do szkoły, która nie otrzymała wsparcia finansowego w danym roku budżetowym, lub gdy organ prowadzący zrezygnował z tego wsparcia.
Ze wsparcia w programie wyłączone są szkoły, w których dofinansowano realizację zadań na podstawie modułu 3 wieloletniego rządowego programu „Posiłek w szkole i w domu” na lata 2019–2023, ustanowionego uchwałą nr 140 Rady Ministrów z dnia 15 października 2018 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego rządowego programu „Posiłek w szkole i w domu” na lata 2019–2023. W szkołach tych osiągnięto już efekty zakładane w programie.
Organ odpowiedzialny za opracowanie projektu:
ME
Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektu:
Barbara Nowacka Minister Edukacji
Organ odpowiedzialny za przedłożenie projektu RM:
ME
Planowany termin przyjęcia projektu przez RM:
I kwartał 2024 r. ZREALIZOWANY Rada Ministrów przyjęła 15 stycznia 2024 r.
Informacja o rezygnacji z prac nad projektem:
Status realizacji:
Zrealizowany