Projekt rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie sposobu i trybu postępowania z wnioskiem o odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej i z wnioskiem o obniżenie kary pieniężnej
{"register":{"columns":[{"header":"Numer projektu","value":"RC1","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"sequence":{"regex":"RC{#RC_1}"},"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Rodzaj dokumentu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"Projekty rozporządzeń","value":"Projekty rozporządzeń"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Typ dokumentu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"C – projekty implementujące UE","value":"C – projekty implementujące UE"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Cele projektu oraz informacja o przyczynach i potrzebie rozwiązań planowanych w projekcie","value":"Celem projektowanego rozporządzenia jest zapewnienie efektywności działania programu leniency (programu łagodzenia kar) w Polsce poprzez ustanowienie ram organizacyjnych dla kwestii technicznych związanych z komunikowaniem się uczestników tego programu z organem antymonopolowym. \nProgramy leniency są stosowane przez organy antymonopolowe (w Polsce od 2004 roku) w celu zwalczania praktyk antykonkurencyjnych przedsiębiorców, zwłaszcza karteli (czyli porozumień horyzontalnych, takich jak np. porozumienia cenowe), które uznaje się za najbardziej szkodliwą dla gospodarki formę praktyk ograniczających konkurencję. Mechanizm programu leniency pozwala przedsiębiorcom ubiegać się o odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej lub znaczne jej obniżenie w zamian za współpracę z organem antymonopolowym, w tym ujawnienie antykonkurencyjnych porozumień i dostarczenie dowodów przeciwko sobie i innym uczestnikom kartelu. Programy łagodzenia kar mają również charakter prewencyjny, ponieważ odstraszają od udziału w kartelu potencjalnych uczestników lub zniechęcają do dalszego udziału w nim przedsiębiorców stosujących tę niedozwoloną praktykę, zmniejszając wzajemne zaufanie między uczestnikami.\nProgramy leniency są szczególnie efektywne w wykrywaniu tajnych porozumień, które trudno wykryć innymi metodami, z uwagi na to, że przedsiębiorcy uczestniczący w tych porozumieniach z reguły podejmują działania, tworzą procedury mające zapewnić nieujawnianie treści niedozwolonego porozumienia na zewnątrz. Obecnie programy leniency są wdrożone we wszystkich państwach członkowskich Unii Europejskiej, co wynika z wymogów harmonizacyjnych określonych przez przepisy dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1 z dnia 11 grudnia 2018 r. mającej na celu nadanie organom ochrony konkurencji państw członkowskich uprawnień w celu skuteczniejszego egzekwowania prawa i zapewnienia należytego funkcjonowania rynku wewnętrznego (dalej: „dyrektywa ECN+”).\nW aktualnym stanie prawnym w Polsce program łagodzenia kar jest uregulowany w przepisach działu VII rozdział 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (art. 113a-113l tej ustawy), które określają zasady ubiegania się przedsiębiorców o odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej lub jej obniżenie, w tym warunki jakie powinni spełniać wnioskodawcy (m.in. w zakresie informacji, jakie powinni przedłożyć organowi antymonopolowemu, oraz w zakresie współpracy z tym organem w ramach prowadzonego postępowania), aby zostać beneficjentami programu leniency. Projektowane rozporządzenie, które będzie wydane w oparciu o art. 113k ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, precyzuje szczegółowy sposób postępowania Prezesa Urzędu w przypadku złożenia wniosków leniency. Ww. przepisy określają ramy prawne dla działania programu łagodzenia kar w krajowym systemie prawa ochrony konkurencji. \nWydanie nowego rozporządzenia w sprawie sposobu i trybu postępowania z wnioskiem złożonym do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów o odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej lub jej obniżenie jest konieczne w związku ze zmianami wprowadzonymi ustawą z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz niektórych innych ustaw, w celu realizacji upoważnienia ustawowego przewidzianego w art. 113k ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Rozporządzenie to ureguluje kwestie proceduralne związane z rozpatrywaniem przez Prezesa UOKiK wniosków przedsiębiorców o odstąpienie od wymierzenia kary (wniosków leniency), takie jak sposób składania wniosków bądź procedura informowania wnioskodawców o sposobie rozpatrzenia wniosku. \nPrzyjęcie projektowanego rozporządzenia jest konieczne mając na względzie przepis przejściowy (art. 21) zawarty w ww. ustawie z dnia 9 marca 2023 r., zgodnie z którym poprzednie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2014 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania z wnioskiem o odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej lub jej obniżenie (Dz. U. z 2015 r. poz. 81) zostało utrzymane w mocy jedynie przez okres 6 miesięcy od wejścia w życie tej ustawy (czyli do 20 listopada 2023 r.).","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Istota rozwiązań planowanych w projekcie, w tym proponowane środki realizacji","value":"W związku z tym, że poprzednio funkcjonujące uregulowania proceduralne dotyczące leniency oceniane były jako co do zasady odpowiadające potrzebom prowadzenia skutecznego programu leniency i w znacznej mierze dostosowane do istniejących rozwiązań w ramach UE (modelowy program leniency ECN, dyrektywa ECN+) nowe rozporządzenie w zasadniczej części powiela rozwiązania zawarte w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2014 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania z wnioskiem o odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej lub jej obniżenie. Odmienny sposób uregulowania poszczególnych kwestii w nowym rozporządzeniu jest związany z:\n1) zmianami terminologicznymi w zakresie ustawowych regulacji dotyczących leniency, przewidzianych w art. 113a-113k ustawy (m.in. oddzielenie wniosków o odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej i o obniżenie wymiaru kary pieniężnej),\n2) zwiększeniem przejrzystości rozporządzenia dla adresatów poprzez ujednolicenie siatki terminologicznej rozporządzenia tak, aby każdorazowo odnosiło się do „wnioskodawcy”, a nie „przedsiębiorcy” (ze wskazaniem dopiero w końcowych przepisach rozporządzenia, że uregulowania zawarte w rozporządzeniu stosują się również do wniosków składanych przez osoby zarządzające),\n3) zwiększeniem przejrzystości rozporządzenia w kontekście form, w jakich mogą być składane wnioski – w tym zakresie wyodrębniono wnioski składane elektronicznie,\n4) stworzeniem podstaw do składania wniosków ustnych za pośrednictwem nowych środków technicznych (aplikacje komputerowe umożliwiające odbywanie wideokonferencji), rezygnacja z niektórych sposobów składania wniosków (faks), a zarazem umożliwienie Urzędowi ewentualnego przyjmowania wniosków elektronicznych za pośrednictwem technologii innych niż email oraz elektroniczna skrzynka podawcza,\n5) rezygnacji z uregulowań, które straciły na znaczeniu w związku z nowelizacją ustawy lub brakiem podstaw do ich dalszego utrzymywania (brak informowania o kolejności, w jakiej wniosek wpłynął do Urzędu, które to uregulowanie służyło przede wszystkim potwierdzaniu wnioskodawcy ubiegającemu się o odstąpienie, że jest pierwszym wnioskodawcą; usunięcie braku możliwości poprawienia kolejności wniosku w przypadku nieuwzględnienia lub wycofania innego wniosku),\n6) koniecznością zapewnienia, aby wnioski (wnioski pełne, wnioski o których mowa w art. 113e ust. 1, wnioski w formie uproszczonej) mogły być składane w języku państw członkowskich UE ustalonym dwustronnie przez Prezesa UOKiK i wnioskodawcę, w celu zapewnienia zharmonizowania polskich przepisów z regulacjami zawartymi w art. 20 ust. 3 i art. 21 ust. 4 dyrektywy ECN+.","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Oddziaływanie na życie społeczne nowych regulacji prawnych","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Spodziewane skutki i następstwa projektowanych regulacji prawnych","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Sposoby mierzenia efektów nowych regulacji prawnych","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ odpowiedzialny za opracowanie projektu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"Prezes UOKiK","value":"Prezes UOKiK"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektu","value":"Tomasz Chróstny Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ odpowiedzialny za przedłożenie projektu RM","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"Prezes UOKiK","value":"Prezes UOKiK"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Planowany termin przyjęcia projektu przez RM","value":"II kwartał 2024 r. ZREALIZOWANY Rada Ministrów przyjęła 22 lipca 2024 r. w trybie obiegowym","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Informacja o rezygnacji z prac nad projektem","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Status realizacji","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"Zrealizowany","value":"Zrealizowany"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"}]}}
Numer projektu:
RC1
Rodzaj dokumentu:
Projekty rozporządzeń
Typ dokumentu:
C – projekty implementujące UE
Cele projektu oraz informacja o przyczynach i potrzebie rozwiązań planowanych w projekcie:
Celem projektowanego rozporządzenia jest zapewnienie efektywności działania programu leniency (programu łagodzenia kar) w Polsce poprzez ustanowienie ram organizacyjnych dla kwestii technicznych związanych z komunikowaniem się uczestników tego programu z organem antymonopolowym. Programy leniency są stosowane przez organy antymonopolowe (w Polsce od 2004 roku) w celu zwalczania praktyk antykonkurencyjnych przedsiębiorców, zwłaszcza karteli (czyli porozumień horyzontalnych, takich jak np. porozumienia cenowe), które uznaje się za najbardziej szkodliwą dla gospodarki formę praktyk ograniczających konkurencję. Mechanizm programu leniency pozwala przedsiębiorcom ubiegać się o odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej lub znaczne jej obniżenie w zamian za współpracę z organem antymonopolowym, w tym ujawnienie antykonkurencyjnych porozumień i dostarczenie dowodów przeciwko sobie i innym uczestnikom kartelu. Programy łagodzenia kar mają również charakter prewencyjny, ponieważ odstraszają od udziału w kartelu potencjalnych uczestników lub zniechęcają do dalszego udziału w nim przedsiębiorców stosujących tę niedozwoloną praktykę, zmniejszając wzajemne zaufanie między uczestnikami. Programy leniency są szczególnie efektywne w wykrywaniu tajnych porozumień, które trudno wykryć innymi metodami, z uwagi na to, że przedsiębiorcy uczestniczący w tych porozumieniach z reguły podejmują działania, tworzą procedury mające zapewnić nieujawnianie treści niedozwolonego porozumienia na zewnątrz. Obecnie programy leniency są wdrożone we wszystkich państwach członkowskich Unii Europejskiej, co wynika z wymogów harmonizacyjnych określonych przez przepisy dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1 z dnia 11 grudnia 2018 r. mającej na celu nadanie organom ochrony konkurencji państw członkowskich uprawnień w celu skuteczniejszego egzekwowania prawa i zapewnienia należytego funkcjonowania rynku wewnętrznego (dalej: „dyrektywa ECN+”). W aktualnym stanie prawnym w Polsce program łagodzenia kar jest uregulowany w przepisach działu VII rozdział 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (art. 113a-113l tej ustawy), które określają zasady ubiegania się przedsiębiorców o odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej lub jej obniżenie, w tym warunki jakie powinni spełniać wnioskodawcy (m.in. w zakresie informacji, jakie powinni przedłożyć organowi antymonopolowemu, oraz w zakresie współpracy z tym organem w ramach prowadzonego postępowania), aby zostać beneficjentami programu leniency. Projektowane rozporządzenie, które będzie wydane w oparciu o art. 113k ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, precyzuje szczegółowy sposób postępowania Prezesa Urzędu w przypadku złożenia wniosków leniency. Ww. przepisy określają ramy prawne dla działania programu łagodzenia kar w krajowym systemie prawa ochrony konkurencji. Wydanie nowego rozporządzenia w sprawie sposobu i trybu postępowania z wnioskiem złożonym do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów o odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej lub jej obniżenie jest konieczne w związku ze zmianami wprowadzonymi ustawą z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz niektórych innych ustaw, w celu realizacji upoważnienia ustawowego przewidzianego w art. 113k ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Rozporządzenie to ureguluje kwestie proceduralne związane z rozpatrywaniem przez Prezesa UOKiK wniosków przedsiębiorców o odstąpienie od wymierzenia kary (wniosków leniency), takie jak sposób składania wniosków bądź procedura informowania wnioskodawców o sposobie rozpatrzenia wniosku. Przyjęcie projektowanego rozporządzenia jest konieczne mając na względzie przepis przejściowy (art. 21) zawarty w ww. ustawie z dnia 9 marca 2023 r., zgodnie z którym poprzednie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2014 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania z wnioskiem o odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej lub jej obniżenie (Dz. U. z 2015 r. poz. 81) zostało utrzymane w mocy jedynie przez okres 6 miesięcy od wejścia w życie tej ustawy (czyli do 20 listopada 2023 r.).
Istota rozwiązań planowanych w projekcie, w tym proponowane środki realizacji:
W związku z tym, że poprzednio funkcjonujące uregulowania proceduralne dotyczące leniency oceniane były jako co do zasady odpowiadające potrzebom prowadzenia skutecznego programu leniency i w znacznej mierze dostosowane do istniejących rozwiązań w ramach UE (modelowy program leniency ECN, dyrektywa ECN+) nowe rozporządzenie w zasadniczej części powiela rozwiązania zawarte w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2014 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania z wnioskiem o odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej lub jej obniżenie. Odmienny sposób uregulowania poszczególnych kwestii w nowym rozporządzeniu jest związany z: 1) zmianami terminologicznymi w zakresie ustawowych regulacji dotyczących leniency, przewidzianych w art. 113a-113k ustawy (m.in. oddzielenie wniosków o odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej i o obniżenie wymiaru kary pieniężnej), 2) zwiększeniem przejrzystości rozporządzenia dla adresatów poprzez ujednolicenie siatki terminologicznej rozporządzenia tak, aby każdorazowo odnosiło się do „wnioskodawcy”, a nie „przedsiębiorcy” (ze wskazaniem dopiero w końcowych przepisach rozporządzenia, że uregulowania zawarte w rozporządzeniu stosują się również do wniosków składanych przez osoby zarządzające), 3) zwiększeniem przejrzystości rozporządzenia w kontekście form, w jakich mogą być składane wnioski – w tym zakresie wyodrębniono wnioski składane elektronicznie, 4) stworzeniem podstaw do składania wniosków ustnych za pośrednictwem nowych środków technicznych (aplikacje komputerowe umożliwiające odbywanie wideokonferencji), rezygnacja z niektórych sposobów składania wniosków (faks), a zarazem umożliwienie Urzędowi ewentualnego przyjmowania wniosków elektronicznych za pośrednictwem technologii innych niż email oraz elektroniczna skrzynka podawcza, 5) rezygnacji z uregulowań, które straciły na znaczeniu w związku z nowelizacją ustawy lub brakiem podstaw do ich dalszego utrzymywania (brak informowania o kolejności, w jakiej wniosek wpłynął do Urzędu, które to uregulowanie służyło przede wszystkim potwierdzaniu wnioskodawcy ubiegającemu się o odstąpienie, że jest pierwszym wnioskodawcą; usunięcie braku możliwości poprawienia kolejności wniosku w przypadku nieuwzględnienia lub wycofania innego wniosku), 6) koniecznością zapewnienia, aby wnioski (wnioski pełne, wnioski o których mowa w art. 113e ust. 1, wnioski w formie uproszczonej) mogły być składane w języku państw członkowskich UE ustalonym dwustronnie przez Prezesa UOKiK i wnioskodawcę, w celu zapewnienia zharmonizowania polskich przepisów z regulacjami zawartymi w art. 20 ust. 3 i art. 21 ust. 4 dyrektywy ECN+.
Organ odpowiedzialny za opracowanie projektu:
Prezes UOKiK
Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektu:
Tomasz Chróstny Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów
Organ odpowiedzialny za przedłożenie projektu RM:
Prezes UOKiK
Planowany termin przyjęcia projektu przez RM:
II kwartał 2024 r. ZREALIZOWANY Rada Ministrów przyjęła 22 lipca 2024 r. w trybie obiegowym