Projekt uchwały Rady Ministrów w sprawie ,,Krajowego Programu Działań wobec Chorób Otępiennych na lata 2025-2030”

Informacje o publikacji dokumentu

Pierwsza publikacja:

26.05.2025 14:29 Edyta Kurkiewicz

Wytwarzający/ Odpowiadający:

Minister Zdrowia

Pokaż historię zmian

Tytuł	Wersja	Dane zmiany / publikacji
Projekt uchwały Rady Ministrów w sprawie ,,Krajowego Programu Działań wobec Chorób Otępiennych na lata 2025-2030”	4.0	18.12.2025 19:39 Agnieszka Moskaluk
Projekt uchwały Rady Ministrów w sprawie ,,Krajowego Programu Działań wobec Chorób Otępiennych na lata 2025-2030”	3.0	10.10.2025 15:49 Magdalena Kucharska
Projekt uchwały Rady Ministrów w sprawie ,,Krajowego Programu Działań wobec Chorób Otępiennych na lata 2025-2030”	2.0	26.05.2025 14:29 Edyta Kurkiewicz
Projekt uchwały Rady Ministrów w sprawie ,,Krajowego Programu Działań wobec Chorób Otępiennych na lata 2025-2030”	1.0	26.05.2025 14:29 Edyta Kurkiewicz

Aby uzyskać archiwalną wersję należy skontaktować się z Redakcją BIP

{"register":{"columns":[{"header":"Numer projektu","value":"ID125","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"sequence":{"regex":"ID{#ID_1}"},"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Rodzaj dokumentu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"Projekty innych dokumentów rządowych","value":"Projekty innych dokumentów rządowych"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Typ dokumentu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"D – pozostałe projekty","value":"D – pozostałe projekty"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Informacja dodatkowa","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Cele projektu oraz informacja o przyczynach i potrzebie rozwiązań planowanych w projekcie","value":"Zmiany, które zachodzą w strukturze wiekowej światowej populacji, przyczyniają się do wzrostu liczby osób dotkniętych chorobami otępiennymi, w tym chorobą Alzheimera. Z tego powodu uznaje się te schorzenia za choroby cywilizacyjne współczesnego świata i jedno z większych wyzwań stojących przed ludzkością w XXI wieku. Potwierdza to World Alzheimer Report 2021, według którego 55 milionów osób na świecie cierpi na demencję. Według prognoz zawartych w tym raporcie, do 2030 r. problemy te mogą dotyczyć nawet 78. milionów osób” [1].Według szacunków Alzheimer's Disease International (ADI), do 2050 r. liczba osób cierpiących na choroby otępienne w skali światowej może wzrosnąć do 152. milionów. Oznacza to, że liczba chorych ulegnie do tego czasu potrojeniu. \nWiek stanowi główny czynnik ryzyka rozwoju chorób otępiennych. Choroby te dotykają głównie, choć nie tylko, osób powyżej 60. roku życia i są jedną z istotnych przyczyn niepełnosprawności wśród osób starszych.\nW ostatnich latach także w Rzeczypospolitej Polskiej obserwowany jest nasilający się proces starzenia się społeczeństwa. Dane pochodzące z projektu „PolSenior 2. Badanie poszczególnych obszarów stanu zdrowia osób starszych, w tym jakości życia związanej ze zdrowiem” (realizowanego w latach 2017–2020) są alarmujące. Częstość występowania zaburzeń funkcji poznawczych w populacji osób starszych w kraju jest wysoka. Średnio co szósta osoba w wieku 60. i więcej lat w kraju prezentuje deficyt poznawczy w stopniu nasuwającym podejrzenie otępienia. Oszacowano, iż 16,8% osób w wieku 60 i więcej lat w kraju prezentuje łagodne zaburzenia poznawcze. Objawy otępienia występują u 15,8% osób w wieku 60 lat lub więcej, przy czym w większości przypadków jest to otępienie o nasileniu lekkim (11,6%). Otępienie o nasileniu umiarkowanym i ciężkim stanowi odpowiednio 2,8% i 1,4% przypadków. Wykazano wyraźne narastanie częstości podejrzenia otępienia od 12,2% w najmłodszej grupie wieku (60–64 lata), aż do ponad połowy populacji osób w wieku 90 i więcej lat. Wyniki prezentowanego badania, w porównaniu do wyników projektu PolSenior1, wskazują, że na przestrzeni dekady wzrosła w starszej populacji nie tylko częstość podejrzenia otępienia ogółem, ale wzrost ten dotyczył również bardziej zaawansowanych etapów choroby (umiarkowanego i znacznego) – z 3,6% do 4,2%, w porównaniu do badania „PolSenior 1”. Wzrost ten obserwowano zwłaszcza w grupie kobiet [2] . \nSytuacja ta stanowi coraz większe wyzwanie dla systemu opieki zdrowotnej oraz polityki społecznej, bowiem koszty leczenia i opieki nad chorym z otępieniem wzrastają bardzo wyraźnie wraz z postępem choroby, a wydatki te należą obecnie do największych, po wydatkach na nowotwory, choroby sercowo-naczyniowe oraz udary mózgu.\nJednocześnie należy pamiętać, że na choroby otępienne zapadają nie tylko osoby starsze. Według szacunków Narodowego Funduszu Zdrowia, opartych o dane porównawcze Institute for Health Metrics and Evaluation, w 2019 r. w Rzeczypospolitej Polskiej na chorobę Alzheimera lub choroby pokrewne chorowało 585 tys. osób (1,5% populacji, o 0,2 p.p. więcej niż w 2014 r.). Standaryzowany wiekiem odsetek chorych na chorobę Alzheimera lub choroby pokrewne był w 2019 r. na zbliżonym poziomie co w 2014 r. i nie różnił się znacząco od standaryzowanego wiekiem odsetka dla Unii Europejskiej [3] .\nDostrzegając wyzwania związane z rosnącą liczbą chorych, w dniu 29 maja 2017 r. 70. Światowe Zgromadzenie Zdrowia w Genewie zatwierdziło „Globalny plan działania dotyczący reakcji zdrowia publicznego na demencję na lata 2017–2025” („Global action plan on the public health response to dementia 2017–2025”). Został on jednogłośnie przyjęty przez 194 kraje WHO, w tym Rzecząpospolitą Polską. Pierwszy cel powyższego dokumentu, zatytułowany „Choroby otępienne jako priorytet zdrowia publicznego” zakłada, iż 75% państw członkowskich WHO (146 krajów) opracuje do 2025 r. stosowne polityki, strategie, plany czy ramy działania dotyczące chorób otępiennych, albo jako odrębne dokumenty albo jako składowe zintegrowanych strategii lub planów. W kraju do tej pory nie funkcjonował tego typu dokument skupiający działania, które powinny być realizowane w celu poprawy jakości życia osób z zaburzeniami otępiennymi i ich opiekunów.\nCele wskazane w projekcie „Krajowego Programu Działań wobec Chorób Otępiennych na lata 2025–2030” są zbieżne z celami społeczno-gospodarczymi, określonymi w innych dokumentach rozwojowych o charakterze strategicznym dla państwa.\nW dokumencie zatytułowanym „Zdrowa Przyszłość. Ramy Strategiczne Rozwoju Systemu Ochrony Zdrowia na lata 2021–2027, z perspektywą do 2030 r.”, przyjętym przez Radę Ministrów uchwałą nr 196/2021 z dnia 27 grudnia 2021 r. w sprawie ustanowienia polityki publicznej, wskazano, iż „Ważnym elementem opieki na styku systemu ochrony zdrowia i pomocy społecznej jest organizacja wsparcia dla osób z chorobami otępiennymi, niepełnosprawnych i starszych oraz opiekunów osób wymagających pomocy w codziennym funkcjonowaniu”. W „Strategii deinstytucjonalizacji: Opieka zdrowotna nad osobami starszymi”, stanowiącej załącznik nr 1 do wspomnianego dokumentu podkreślono, iż „Mając na uwadze potrzebę stworzenia kompleksowego systemu opieki nad osobami z demencją, podjęto decyzję dotyczącą opracowania i wdrożenia krajowego planu działań wobec demencji”.\nW „Polityce społecznej wobec osób starszych 2030. BEZPIECZEŃSTWO–UCZESTNICTWO–SOLIDARNOŚĆ”, przyjętej uchwałą Nr 161 Rady Ministrów z dnia 26 października 2018 r. (M.P. poz. 1169) i stanowiącej projekt strategiczny wskazany w „Strategii na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju roku 2020 (z perspektywą do 2030 r.)”, wskazano zadanie obejmujące opracowanie programu działań skierowanych do osób starszych chorych na choroby otępienne. Zadanie to zostało przypisane do koordynacji Ministerstwu Zdrowia. Dodatkowo, jeden z kierunków interwencji powyższej „Strategii” zakłada m.in. wsparcie deinstytucjonalizacji opieki nad osobami niesamodzielnymi, możliwie szeroki rozwój usług środowiskowych (opiekuńczych oraz asystenckich), a także wsparcie rodziny i opiekunów faktycznych w pełnieniu ich roli opiekuńczo-wychowawczej, np. w postaci tworzenia regionalnych centrów wsparcia opiekunów nieformalnych lub faktycznych osób niesamodzielnych – starszych, niepełnosprawnych. \nZakresy interwencji zaplanowane w „Krajowym Programie Działań wobec Chorób Otępiennych na lata 2025–2030” są komplementarne z zadaniami ujętymi w „Narodowym Programie Zdrowia na lata 2021–2025”, zwanym dalej „NPZ”, który stanowi podstawę działań w zakresie zdrowia publicznego i którego głównym celem jest zwiększenie liczby lat przeżytych w zdrowiu oraz zmniejszenie społecznych nierówności w zdrowiu. \nTakże Najwyższa Izba Kontroli w informacji o wynikach kontroli „Opieka nad osobami chorymi na chorobę Alzheimera oraz wsparcie dla ich rodzin” (2017) zwracała uwagę na zasadność podjęcia działań pozwalających na skuteczne rozwiązywanie problemów zdrowotnych i opiekuńczych osób z chorobą Alzheimera, w tym w szczególności:\n1) zabezpieczenie dostępu do wiarygodnych danych w celu poznania skali zjawiska oraz problemów osób chorych i ich opiekunów;\n2) opracowanie i wdrożenie standardów dotyczących wczesnego wykrywania symptomów choroby Alzheimera oraz standardów postępowania leczniczego i opiekuńczego wobec osób chorych.\nZ powodu braku świadomości społecznej ludzie często lekceważą symptomy chorób otępiennych, nie zgłaszają się do lekarza, izolują chorych bliskich i siebie od otoczenia, co ma ogromny wpływ na przebieg choroby i zdolność przygotowania się do jej przebiegu. Stygmatyzacja, brak informacji lub błędne informacje dotyczące otępienia są dużym problemem społecznym. Z badań towarzyszących kampanii ukierunkowanej na problem demencji, prowadzonej przez Ministerstwo Zdrowia w latach 2022–2023 ,,Zostań dłużej na scenie życia\" wynikało, iż aż 40% respondentów w wieku powyżej 40. lat nie ma świadomości istnienia chorób otępiennych.\nProjektowany „Krajowy Program Działań wobec Chorób Otępiennych na lata 2025–2030”, będzie stanowił załącznik do uchwały Rady Ministrów ze względu na jego interdyscyplinarny charakter. Założenia poszczególnych działań zostały sformułowane na podstawie propozycji przedstawionych przez przedstawicieli ministerstw i instytucji centralnych, a także jako propozycja Ministerstwa Zdrowia – w oparciu o doświadczenia innych krajów.\nCelem głównym projektu jest wzrost liczby osób, u których przeprowadzono testy oceniające funkcje poznawcze w podstawowej opiece zdrowotnej, a także zwiększenie dostępu do wsparcia dla opiekunów osób z chorobami otępiennymi. \n\n\n[1] Cyt. za Mroczko, P., Kryminologiczne, prawne i medyczne aspekty choroby Alzheimera, rozprawa doktorska, Uniwersytet w Białymstoku, Białystok 2021.\n[2] Por. Błędowski P., Grodzicki T., Mossakowska M., Zdrojewski T. (red.). PolSenior2. [3] Badanie poszczególnych obszarów stanu zdrowia osób starszych, w tym jakości życia związanej ze zdrowiem. Gdański Uniwersytet Medyczny, Gdańsk 2021.\n[3] Por. Barcikowska-Kotowicz, M., Barczak, A., Gabryelewicz, T., Gałązka-Sobotka, M. i in., NFZ o zdrowiu. Choroba Alzheimera i choroby pokrewne, NFZ, Warszawa 2022.\n","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Istota rozwiązań planowanych w projekcie, w tym proponowane środki realizacji","value":"Jako główne obszary działania „Krajowego Programu Działań wobec Chorób Otępiennych na lata 2025‒2030” wskazano:\nI. PODNOSZENIE ŚWIADOMOŚCI SPOŁECZNEJ\n– w szczególności działania mające na celu ograniczenie zachowań stygmatyzujących oraz ukierunkowane na uwrażliwienie społeczeństwa na potrzeby osób z chorobami otępiennymi i ich bliskich, działania edukacyjne dla różnych grup odbiorców, tworzenie przestrzeni przyjaznej osobom chorym.\nII. ZMNIEJSZANIE RYZYKA ZACHOROWANIA \n– w szczególności działania informacyjne na temat modyfikowalnych czynników ryzyka wystąpienia zaburzeń otępiennych oraz możliwych do podjęcia działań profilaktycznych, projektowanie działań promujących aktywność fizyczną, intelektualną, artystyczną i społeczną, przygotowywanie wytycznych, np. dla jednostek samorządu terytorialnego w zakresie działań aktywizujących wspierających prewencję chorób otępiennych.\nIII. WSPARCIE WCZESNEJ DIAGNOSTYKI\n– w szczególności działania wpływające na usprawnienie diagnostyki osób z podejrzeniem występowania zaburzeń otępiennych, w tym ewentualnego zaimplementowania do systemu nowych metod i sposobów diagnostyki, wdrożenie narzędzi zwiększających wykrywalność zaburzeń otępiennych na wczesnym etapie oraz określenie ich etiologii.\nIV. LECZENIE, OPIEKA I WSPARCIE DLA CHORYCH\n– w szczególności działania z zakresu rozwoju opieki dziennej oraz domowej, ochrony praw osób z zaburzeniami otępiennymi, w tym wprowadzenie systemu wspieranego podejmowania decyzji, wsparcie informacyjne odnośnie postępowania w różnych sytuacjach związanych z chorobę.\nV. WSPARCIE DLA OPIEKUNÓW \n– w szczególności działania z zakresu wsparcia psychologicznego i informacyjnego dla opiekunów nieformalnych, opieka wytchnieniowa, działania szkoleniowe.\nVI. BUDOWANIE SYSTEMÓW GROMADZENIA DANYCH\n– w szczególności działania z zakresu gromadzenia oraz monitorowania danych na temat chorób otępiennych.\nVII. BADANIA NAUKOWE I INNOWACJE \n– w szczególności prowadzenie badań naukowych oraz opracowywanie i wdrażanie innowacyjnych rozwiązań w zakresie chorób otępiennych, wsparcie nowoczesnych technologii w opiece nad osobami z demencją.\n\n","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Oddziaływanie na życie społeczne nowych regulacji prawnych","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Spodziewane skutki i następstwa projektowanych regulacji prawnych","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Sposoby mierzenia efektów nowych regulacji prawnych","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ odpowiedzialny za opracowanie projektu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"MZ","value":"MZ"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ współpracujący przy opracowaniu projektu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektu","value":"Jolanta Sobierańska-Grenda Minister Zdrowia","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ odpowiedzialny za przedłożenie projektu RM","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"MZ","value":"MZ"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Planowany termin przyjęcia projektu przez RM","value":"III kwartał 2025 r. ZREALIZOWANY Rada Ministrów przyjęła 11 grudnia 2025 r. w trybie obiegowym","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Informacja o rezygnacji z prac nad projektem","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Status realizacji","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"Zrealizowany","value":"Zrealizowany"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"}]}}