Projekt uchwały Rady Ministrów w sprawie przyjęcia „Programu transformacji cyfrowej małych i średnich przedsiębiorstw do 2035 roku”
1.0
09.10.2026 08:56 Agnieszka Kowalska
Aby uzyskać archiwalną wersję należy skontaktować się z Redakcją BIP
{"register":{"columns":[{"header":"Numer projektu","value":"ID300","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"sequence":{"regex":"ID{#ID_1}"},"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Rodzaj dokumentu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"Projekty innych dokumentów rządowych","value":"Projekty innych dokumentów rządowych"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Typ dokumentu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"D – pozostałe projekty","value":"D – pozostałe projekty"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Informacja dodatkowa","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Cele projektu oraz informacja o przyczynach i potrzebie rozwiązań planowanych w projekcie","value":"Celem przyjęcia uchwały Rady Ministrów w sprawie przyjęcia „Programu transformacji cyfrowej małych i średnich przedsiębiorstw do 2035 roku”, zwanego dalej „Programem”, jest stworzenie efektywnego systemu zarządzania procesami wsparcia transformacji cyfrowej przedsiębiorstw zarówno po stronie popytowej (firmy z sektora małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP)), jak i po stronie podażowej (podmiotów zaangażowanych w tworzenie instrumentów wsparcia i świadczenie usług wspierających cyfryzację, w tym podmiotów publicznych, instytucji otoczenia biznesu, dostawców technologii). \nRelatywnie niski poziom cyfryzacji sektora MŚP w Polsce, przy jednoczesnej bardzo słabej motywacji do zmiany cyfrowej, pozostaje dużym wyzwaniem zarówno dla polityk krajowych i regionalnych, jak i na poziomie samych przedsiębiorstw. Program stanowi odpowiedź na zidentyfikowane problemy transformacji cyfrowej przedsiębiorstw. Głównym założeniem Programu jest odpowiedź na realne, specyficzne potrzeby przedsiębiorstw, a tym samym dostosowanie rozwiązań do zmieniających się warunków rynkowych, w tym dostępności i rozwoju technologii, sytuacji społeczno-gospodarczej, a także zmian w poziomie adopcji technologii, w tym gotowości organizacji do wdrażania coraz bardziej zaawansowanych rozwiązań cyfrowych.\nZidentyfikowano następujące, podstawowe wyzwania w ramach systemu wsparcia transformacji cyfrowej MŚP w Polsce:\n- brak szeroko dostępnego wsparcia doradczego dla przedsiębiorstw, w szczególności na wczesnych etapach transformacji,\n- brak łatwo dostępnej, spójnej i przejrzystej informacji na temat dostępnych form wsparcia transformacji cyfrowej,\n- niewystarczająca oferta instrumentów wsparcia w sposób kompleksowy odpowiadających na specyficzne potrzeby przedsiębiorstw, w tym uwzględniających odmienny poziom gotowości cyfrowej organizacji oraz nastawienie na rozwój procesów biznesowych i wprowadzenie zmiany w organizacji.\nW Polsce funkcjonuje obecnie 2,3 mln przedsiębiorstw niefinansowych, z których małe i średnie przedsiębiorstwa stanowią 99,8%. Sektor MŚP ma znaczący udział w tworzeniu polskiego PKB (46,6%) i zatrudnia 6,9 mln pracowników, co stanowi 67% wszystkich pracujących w sektorze przedsiębiorstw.\nZ danych statystycznych wyłania się następujący obraz poziomu wykorzystania technologii i postaw MŚP:\n- ponad dwie trzecie polskich przedsiębiorstw zostało zaliczonych do grupy o bardzo niskiej lub niskiej intensywności cyfrowej,\n- 32% MŚP w Polsce nie wykorzystuje żadnych narzędzi cyfrowych (wśród mikroprzedsiębiorców odsetek jest wyższy – 39%), \n- wśród firm, które deklarują wykorzystywanie narzędzi cyfrowych, dominują rozwiązania podstawowe, takie jak media społecznościowe i płatności online (38%),\n- tylko 69% polskich MŚP charakteryzuje się co najmniej podstawową intensywnością cyfrową, 47% korzysta z rozwiązań chmurowych, 19% prowadzi analitykę danych, a tylko 6% korzysta ze sztucznej inteligencji (wskaźniki Cyfrowej Dekady),\n- w zakresie cyberbezpieczeństwa: szyfrowanie danych osobowych stosuje tylko 26,3%, tyle samo ma opracowaną procedurę postępowania w przypadku incydentów cybernetycznych. Aż 84% firm nie dysponuje pracownikiem zajmującym się wyłącznie cyberbezpieczeństwem jest to niepokojące, zważywszy na fakt, że za znaczącą większość (od 60% do 90%) incydentów odpowiada brak wiedzy i podatność pracowników na manipulacje stosowane przez sprawców cyberataków,\n- 1/3 polskich firm jest zupełnie niezainteresowana zastępowaniem tradycyjnych sposobów pracy nowoczesnymi technologiami i narzędziami cyfrowymi (33% segment „Niezainteresowani”),\n- firmy na poziomie deklaratywnym wyrażają gotowość do wdrożenia rozwiązań cyfrowych, świadomość korzyści z tego płynących oraz konieczności dbania o cyberbezpieczeństwo firmy, ale nie ma to odzwierciedlenia w planach rozwoju firmy – firmy wdrażają cyfryzację na minimalnym poziomie, wynikającym wprost z wymogów regulacyjnych, firmy uważają wdrażanie rozwiązań cyfrowych za niski priorytet.\nPowyższe statystyki świadczą o istnieniu szeregu barier uniemożliwiających transformację cyfrową MŚP. Brak potrzeby cyfryzacji jest często tłumaczony chęcią skupienia na bieżącej działalności przedsiębiorcy, konsumującej cały jego czas, ograniczeniami finansowymi, ludzkimi, kompetencyjnymi, typem lub niewielką skalą działalności, niepewnością korzyści i przekonaniem, że stosowane w firmie rozwiązania cyfrowe są wystarczające. Ważnym elementem są też aspekty psychologiczne, takie jak zdystansowany stosunek kierownictwa do technologii lub niechęć pracowników do zmian.\nBardzo istotną barierą, niezależną od przedsiębiorców, której zniwelowanie będzie należało głównie do państwa, jest niewystarczająca oferta wsparcia instytucjonalnego transformacji cyfrowej. W grupie przedsiębiorców, która jest zainteresowana rozpoczęciem transformacji panuje bowiem przekonanie, że dostępne instrumenty wsparcia nie są dostosowane do ich faktycznych potrzeb, a rozproszenie samych źródeł i informacji o nich powoduje niepewność w zakresie wyboru najkorzystniejszych rozwiązań cyfrowych. Firmy słabo oceniają działania administracji publicznej w tym obszarze – więcej niż połowa przedstawicieli przedsiębiorstw (ok. 58%) uważa, że administracja publiczna nie wspiera MŚP we wdrażaniu rozwiązań cyfrowych, a znacząca większość firm (91%) w ogóle nie planuje korzystać z rządowych źródeł wsparcia. Co więcej, sektor małych i średnich przedsiębiorstw nisko ocenia procedury wnioskowania o udzielenie wsparcia publicznego, które są zbyt skomplikowane i obciążające nadmiernie przedsiębiorców. Oczekiwania przedsiębiorców wobec administracji publicznej koncentrują się na organizacji dedykowanych programów szkoleniowych dla MŚP, zapewnieniu wsparcia finansowego i doradczego, zagwarantowaniu przewidywalności regulacyjnej oraz redukcji obciążeń biurokratycznych.\nNależy też zaadresować barierę wynikającą z polaryzacji systemu instytucji wspierających cyfryzację firm, niespójności kierunków wsparcia i braku podmiotu koordynującego (właściciela biznesowego) transformacji cyfrowej przedsiębiorstw. Zauważalny jest brak systemowego podejścia do transformacji cyfrowej MŚP w Polsce, które w sposób precyzyjny definiowałoby role i zakresy odpowiedzialności w ramach systemu instytucji publicznych oraz wyznaczało kierunki wsparcia w sposób odpowiadający na realne potrzeby przedsiębiorstw w kontekście dynamicznie zmieniających się uwarunkowań rynkowych, w tym technologii i przemian społeczno-gospodarczych. \nWażnym aspektem pozostaje również dbałość instytucji o stałe zachowywanie elastyczności instrumentów wsparcia – niestety zbyt często tracą one na aktualności w zmieniającym się nieustannie świecie technologii. Liczba potencjalnych źródeł finansowania oraz duży stopień rozproszenia działań w zakresie wsparcia transformacji cyfrowej szczególnie wymagają zapewnienia lepszej koordynacji i wymiany informacji pomiędzy instytucjami.","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Istota rozwiązań planowanych w projekcie, w tym proponowane środki realizacji","value":"Program stanowi kompleksowe ujęcie zagadnień związanych z cyfryzacją przedsiębiorstw, ze szczególnym uwzględnieniem sektora małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP). Pomimo obowiązywania szeregu dokumentów strategicznych dotyczących transformacji cyfrowej, działania publiczne pozostają rozproszone i wymagają lepszej koordynacji oraz uporządkowania. Program odpowiada na potrzebę stworzenia spójnego systemu wspierania cyfryzacji MŚP, zwiększenia skuteczności instrumentów oraz zapewnienia komplementarności działań między instytucjami rządowymi, regionalnymi i otoczeniem biznesu. Program nie wywiera wpływu oraz nie wymaga wprowadzania zmian w polskim porządku prawnym. Należy jednak zaznaczyć, że jego realizacja będzie przebiegała w oparciu o kluczowe, ustanowione do tej pory i będące w opracowaniu dokumenty strategiczne i plany oraz w zgodzie z nimi.\nSystem zarządzania Programem\nInstytucją Koordynującą Program jest obsługujące ministra właściwego ds. gospodarki Ministerstwo Rozwoju i Technologii (MRiT). Do jego zadań należy:\n- opracowanie i aktualizacja rocznego planu działań Programu,\n- ustalanie standardów współpracy i wymiany informacji pomiędzy instytucjami,\n- monitorowanie wskaźników realizacji oraz nadzór nad sprawozdawczością,\n- przygotowywanie raportów zbiorczych i rekomendacji dla Rady Ministrów.\nInstytucje Współrealizujące to:\nMinisterstwo Funduszy i Polityki Regionalnej (MFPR), Ministerstwo Cyfryzacji, Ministerstwo Zdrowia, Ministerstwo Klimatu i Środowiska, Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP), Polska Agencja Inwestycji i Handlu (PAIH), Instytut Łączności – Państwowy Instytut Badawczy (IŁ-PIB), Naukowa i Akademicka Sieć Komputerowa – Państwowy Instytut Badawczy (NASK-PIB), Urząd Dozoru Technicznego (UDT), Bank Gospodarstwa Krajowego (BGK), Polski Fundusz Rozwoju (PFR S.A.).\nKażda z ww. instytucji realizuje przypisane działania w ramach swoich kompetencji oraz przekazuje dane do Instytucji Koordynującej. Sprawozdawczość odbywa się corocznie, na podstawie uzgodnionych mierników, m.in.: liczby wspartych firm, liczby wdrożonych rozwiązań cyfrowych, liczby usług doradczych oraz oceny jakości wsparcia. Na poziomie regionalnym Program jest realizowany przez JST – jednostkami samorządu terytorialnego (urzędy marszałkowskie), które realizują działania uzupełniające, zwłaszcza w zakresie kompetencji cyfrowych, inwestycji oraz wsparcia lokalnych systemów innowacji.\nCele Programu\nProgram zakłada:\n- zwiększenie poziomu intensywności cyfrowej przedsiębiorstw zgodnie z celami Cyfrowej Dekady,\n- uporządkowanie i zwiększenie efektywności instrumentów wsparcia transformacji cyfrowej MŚP,\n- usprawnienie koordynacji systemu instytucjonalnego oraz podniesienie jakości usług doradczych,\n- zapewnienie dostępu do pełnej i aktualnej informacji o instrumentach finansowania oraz usługach wspierających cyfryzację,\n- bieżący monitoring i analizę skuteczności działań cyfryzacyjnych.\nW Programie priorytetowo traktowane są branże o dużym znaczeniu dla gospodarki i relatywnie niskiej intensywności cyfrowej, m.in. budownictwo, opieka zdrowotna, transport i logistyka, handel detaliczny (z wyłączeniami), działalność informatyczna, usługi profesjonalne, przetwórstwo przemysłowe i edukacja.\nZakres działań i instytucje\nMinisterstwo Rozwoju i Technologii (MRiT):\n- Rozwój eksportu cyfrowego MŚP – działania w ramach projektu „Umiędzynarodowienie MŚP – BrandHub” (FENG[1] 2.26),\n- Cyfrowy Start dla Biznesu – wsparcie przedsiębiorców rozpoczynających działalność na portalu biznes.gov.pl,\n- Elektronizacja umów i procesów kadrowych – umożliwienie prowadzenia dokumentacji pracowniczej w pełni cyfrowo,\n- Kampania informacyjno-edukacyjna – upowszechnianie korzyści z cyfryzacji i podnoszenie świadomości w zakresie cyberbezpieczeństwa,\n- Rozwój portalu biznes.gov.pl oraz Konta Przedsiębiorcy – dalsza cyfryzacja usług administracji,\n- Program „AI dla firm” – szkolenia i doradztwo dotyczące sztucznej inteligencji,\n- Program „Firma Bezpieczna Cyfrowo” – rozwój kompetencji w obszarze cyberbezpieczeństwa.\nMinisterstwo Funduszy i Polityki Regionalnej (MFPR):\n- Europejskie Huby Innowacji Cyfrowych (European Digital Innovation Hubs, EDIH) – ośrodki typu one-stop-shop dla MŚP oferujące szkolenia, doradztwo i testowanie technologii,\n- Wsparcie inwestycji w robotyzację i cyfryzację przedsiębiorstw,\n- Dig.IT – Transformacja Cyfrowa – granty dla MŚP na zakup i wdrażanie rozwiązań IT,\n- Fundusz Transformacji Cyfrowej i Przyjaznej dla Środowiska (FTCiŚ),\n- Ścieżka SMART – wsparcie projektów B+R, wdrożeń innowacji i rozwoju kompetencji,\n- TEF AI – Testing and Experimentation Facilities for Artificial Intelligence czyli Ośrodki Testowania i Eksperymentowania dla Sztucznej Inteligencji, zwiększenie konkurencyjności MŚP w obszarze sztucznej inteligencji,\n- Automatyzacja i robotyzacja w MŚP – kompleksowe wsparcie transformacji w kierunku Przemysłu 4.0,\n- Rozwój oferty ośrodków innowacji (OI), w tym Digital Innovation Hubs (DIH) oraz Green Innovation Hubs (GIH).\nMinisterstwo Cyfryzacji (MC):\n- Wsparcie zaawansowanej transformacji cyfrowej przez instrumenty pożyczkowe,\n- Współpraca resortów w ramach Rady Funduszy AI.\nMinisterstwo Cyfryzacji (MC), Ministerstwo Obrony Narodowej (MON), Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego (MNiSW), Bank Gospodarstwa Krajowego (BGK), Polski Fundusz Rozwoju S.A. (PFR), Narodowe Centrum Badań i Rozwoju (NCBR) oraz Narodowe Centrum Nauki (NCN) koordynują działania dotyczące finansowania rozwoju sztucznej inteligencji, zapewniając dostęp przedsiębiorstw do informacji o instrumentach wsparcia.\nMinisterstwo Zdrowia (MZ):\n- Rozwój usług e-zdrowia i przyspieszenie cyfryzacji procesów w podmiotach leczniczych.\nMinisterstwo Klimatu i Środowiska (MKŚ):\n- Platforma Informatyczna OZE (PIOZE) – cyfryzacja procesu wydawania pozwoleń dla inwestycji w odnawialne źródła energii.\nInstytut Łączności – Państwowy Instytut Badawczy (IŁ-PIB):\n- Walidator – Laboratorium E-dostępności – wsparcie przedsiębiorstw w spełnianiu wymogów ustawy o dostępności,\n- Program NIS2C4 – krajowy program wsparcia certyfikacji cyberbezpieczeństwa zgodnej z normą Common Criteria (CC – międzynarodowy standard oceny bezpieczeństwa produktów i usług teleinformatycznych), inspirowany wymaganiami dyrektywy NIS2,\n- Ośrodek Kompetencji Łączności Hybrydowej (OKŁH) – doradztwo dla MŚP oraz możliwość testowania usług i aplikacji w środowisku test-lab (laboratorium testowe OKŁH).\nNASK – Państwowy Instytut Badawczy (NASK-PIB)\n- Program certyfikacji urządzeń Internetu Rzeczy (Internet of Things, IoT) zgodnie z CRA – Aktem o Cyberodporności (rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/2847 z dnia 23 października 2024 r. w sprawie horyzontalnych wymogów w zakresie cyberbezpieczeństwa dla produktów z elementami cyfrowymi),\n- System Ewaluacji Kompetencji Cyfrowych – certyfikacja kompetencji w obszarze cyberbezpieczeństwa i sztucznej inteligencji.\nPolska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP):\n- PARP4Digital – program integrujący i porządkujący działania Agencji w obszarze cyfryzacji, obejmujący m.in. narzędzia diagnostyczne, usługi doradcze, szkolenia oraz inicjatywy wspierające transformację cyfrową MŚP,\n- Narzędzia diagnostyczne do oceny dojrzałości cyfrowej,\n- Konkurs „Fabryka Przyszłości”,\n- Wydarzenia i działania animacyjne wspierające transformację MŚP.\nPolska Agencja Inwestycji i Handlu (PAIH):\n- Akademia Biznesu – szkolenia z zakresu kompetencji cyfrowych i internacjonalizacji,\n- Program „E-commerce cross-border dla MŚP” – wsparcie firm w sprzedaży międzynarodowej online, rozwijaniu kompetencji cyfrowych oraz wyborze odpowiednich rynków i kanałów sprzedaży.\nUrząd Dozoru Technicznego (UDT):\n- Poradnik dobrych praktyk dotyczących cyberbezpieczeństwa urządzeń podlegających dozorowi technicznemu.\nBank Gospodarstwa Krajowego (BGK):\n- Instrumenty finansowe wspierające inwestycje w transformację cyfrową.\nPolski Fundusz Rozwoju (PFR S.A.):\n- Realizacja działania „Cyfrowa Wyprawka dla Firm” – dostarczenie MŚP zestawu narzędzi, szkoleń i usług wspierających rozwój kompetencji cyfrowych, dojrzałości technologicznej oraz wdrażanie nowoczesnych rozwiązań teleinformatycznych.\nPoziom regionalny – jednostki samorządu terytorialnego (JST):\nJST wspierają cyfryzację MŚP przez podnoszenie kompetencji cyfrowych, udzielanie wsparcia doradczego (Przemysł 4.0, GOZ), finansowanie inwestycji (sprzęt, oprogramowanie, cyberbezpieczeństwo) oraz rozwój regionalnych systemów innowacji.\n____________________\n[1] Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki 2021-2027","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Oddziaływanie na życie społeczne nowych regulacji prawnych","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Spodziewane skutki i następstwa projektowanych regulacji prawnych","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Sposoby mierzenia efektów nowych regulacji prawnych","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ odpowiedzialny za opracowanie projektu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"MFiG","value":"MFiG"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ współpracujący przy opracowaniu projektu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektu","value":"Michał Jaros Sekretarz Stanu w Ministerstwie Rozwoju i Technologii","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ odpowiedzialny za przedłożenie projektu RM","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"MFiG","value":"MFiG"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Planowany termin przyjęcia projektu przez RM","value":"IV kwartał 2026 r.","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Informacja o rezygnacji z prac nad projektem","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Status realizacji","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"}]}}
Numer projektu:
ID300
Rodzaj dokumentu:
Projekty innych dokumentów rządowych
Typ dokumentu:
D – pozostałe projekty
Cele projektu oraz informacja o przyczynach i potrzebie rozwiązań planowanych w projekcie:
Celem przyjęcia uchwały Rady Ministrów w sprawie przyjęcia „Programu transformacji cyfrowej małych i średnich przedsiębiorstw do 2035 roku”, zwanego dalej „Programem”, jest stworzenie efektywnego systemu zarządzania procesami wsparcia transformacji cyfrowej przedsiębiorstw zarówno po stronie popytowej (firmy z sektora małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP)), jak i po stronie podażowej (podmiotów zaangażowanych w tworzenie instrumentów wsparcia i świadczenie usług wspierających cyfryzację, w tym podmiotów publicznych, instytucji otoczenia biznesu, dostawców technologii). Relatywnie niski poziom cyfryzacji sektora MŚP w Polsce, przy jednoczesnej bardzo słabej motywacji do zmiany cyfrowej, pozostaje dużym wyzwaniem zarówno dla polityk krajowych i regionalnych, jak i na poziomie samych przedsiębiorstw. Program stanowi odpowiedź na zidentyfikowane problemy transformacji cyfrowej przedsiębiorstw. Głównym założeniem Programu jest odpowiedź na realne, specyficzne potrzeby przedsiębiorstw, a tym samym dostosowanie rozwiązań do zmieniających się warunków rynkowych, w tym dostępności i rozwoju technologii, sytuacji społeczno-gospodarczej, a także zmian w poziomie adopcji technologii, w tym gotowości organizacji do wdrażania coraz bardziej zaawansowanych rozwiązań cyfrowych. Zidentyfikowano następujące, podstawowe wyzwania w ramach systemu wsparcia transformacji cyfrowej MŚP w Polsce: - brak szeroko dostępnego wsparcia doradczego dla przedsiębiorstw, w szczególności na wczesnych etapach transformacji, - brak łatwo dostępnej, spójnej i przejrzystej informacji na temat dostępnych form wsparcia transformacji cyfrowej, - niewystarczająca oferta instrumentów wsparcia w sposób kompleksowy odpowiadających na specyficzne potrzeby przedsiębiorstw, w tym uwzględniających odmienny poziom gotowości cyfrowej organizacji oraz nastawienie na rozwój procesów biznesowych i wprowadzenie zmiany w organizacji. W Polsce funkcjonuje obecnie 2,3 mln przedsiębiorstw niefinansowych, z których małe i średnie przedsiębiorstwa stanowią 99,8%. Sektor MŚP ma znaczący udział w tworzeniu polskiego PKB (46,6%) i zatrudnia 6,9 mln pracowników, co stanowi 67% wszystkich pracujących w sektorze przedsiębiorstw. Z danych statystycznych wyłania się następujący obraz poziomu wykorzystania technologii i postaw MŚP: - ponad dwie trzecie polskich przedsiębiorstw zostało zaliczonych do grupy o bardzo niskiej lub niskiej intensywności cyfrowej, - 32% MŚP w Polsce nie wykorzystuje żadnych narzędzi cyfrowych (wśród mikroprzedsiębiorców odsetek jest wyższy – 39%), - wśród firm, które deklarują wykorzystywanie narzędzi cyfrowych, dominują rozwiązania podstawowe, takie jak media społecznościowe i płatności online (38%), - tylko 69% polskich MŚP charakteryzuje się co najmniej podstawową intensywnością cyfrową, 47% korzysta z rozwiązań chmurowych, 19% prowadzi analitykę danych, a tylko 6% korzysta ze sztucznej inteligencji (wskaźniki Cyfrowej Dekady), - w zakresie cyberbezpieczeństwa: szyfrowanie danych osobowych stosuje tylko 26,3%, tyle samo ma opracowaną procedurę postępowania w przypadku incydentów cybernetycznych. Aż 84% firm nie dysponuje pracownikiem zajmującym się wyłącznie cyberbezpieczeństwem jest to niepokojące, zważywszy na fakt, że za znaczącą większość (od 60% do 90%) incydentów odpowiada brak wiedzy i podatność pracowników na manipulacje stosowane przez sprawców cyberataków, - 1/3 polskich firm jest zupełnie niezainteresowana zastępowaniem tradycyjnych sposobów pracy nowoczesnymi technologiami i narzędziami cyfrowymi (33% segment „Niezainteresowani”), - firmy na poziomie deklaratywnym wyrażają gotowość do wdrożenia rozwiązań cyfrowych, świadomość korzyści z tego płynących oraz konieczności dbania o cyberbezpieczeństwo firmy, ale nie ma to odzwierciedlenia w planach rozwoju firmy – firmy wdrażają cyfryzację na minimalnym poziomie, wynikającym wprost z wymogów regulacyjnych, firmy uważają wdrażanie rozwiązań cyfrowych za niski priorytet. Powyższe statystyki świadczą o istnieniu szeregu barier uniemożliwiających transformację cyfrową MŚP. Brak potrzeby cyfryzacji jest często tłumaczony chęcią skupienia na bieżącej działalności przedsiębiorcy, konsumującej cały jego czas, ograniczeniami finansowymi, ludzkimi, kompetencyjnymi, typem lub niewielką skalą działalności, niepewnością korzyści i przekonaniem, że stosowane w firmie rozwiązania cyfrowe są wystarczające. Ważnym elementem są też aspekty psychologiczne, takie jak zdystansowany stosunek kierownictwa do technologii lub niechęć pracowników do zmian. Bardzo istotną barierą, niezależną od przedsiębiorców, której zniwelowanie będzie należało głównie do państwa, jest niewystarczająca oferta wsparcia instytucjonalnego transformacji cyfrowej. W grupie przedsiębiorców, która jest zainteresowana rozpoczęciem transformacji panuje bowiem przekonanie, że dostępne instrumenty wsparcia nie są dostosowane do ich faktycznych potrzeb, a rozproszenie samych źródeł i informacji o nich powoduje niepewność w zakresie wyboru najkorzystniejszych rozwiązań cyfrowych. Firmy słabo oceniają działania administracji publicznej w tym obszarze – więcej niż połowa przedstawicieli przedsiębiorstw (ok. 58%) uważa, że administracja publiczna nie wspiera MŚP we wdrażaniu rozwiązań cyfrowych, a znacząca większość firm (91%) w ogóle nie planuje korzystać z rządowych źródeł wsparcia. Co więcej, sektor małych i średnich przedsiębiorstw nisko ocenia procedury wnioskowania o udzielenie wsparcia publicznego, które są zbyt skomplikowane i obciążające nadmiernie przedsiębiorców. Oczekiwania przedsiębiorców wobec administracji publicznej koncentrują się na organizacji dedykowanych programów szkoleniowych dla MŚP, zapewnieniu wsparcia finansowego i doradczego, zagwarantowaniu przewidywalności regulacyjnej oraz redukcji obciążeń biurokratycznych. Należy też zaadresować barierę wynikającą z polaryzacji systemu instytucji wspierających cyfryzację firm, niespójności kierunków wsparcia i braku podmiotu koordynującego (właściciela biznesowego) transformacji cyfrowej przedsiębiorstw. Zauważalny jest brak systemowego podejścia do transformacji cyfrowej MŚP w Polsce, które w sposób precyzyjny definiowałoby role i zakresy odpowiedzialności w ramach systemu instytucji publicznych oraz wyznaczało kierunki wsparcia w sposób odpowiadający na realne potrzeby przedsiębiorstw w kontekście dynamicznie zmieniających się uwarunkowań rynkowych, w tym technologii i przemian społeczno-gospodarczych. Ważnym aspektem pozostaje również dbałość instytucji o stałe zachowywanie elastyczności instrumentów wsparcia – niestety zbyt często tracą one na aktualności w zmieniającym się nieustannie świecie technologii. Liczba potencjalnych źródeł finansowania oraz duży stopień rozproszenia działań w zakresie wsparcia transformacji cyfrowej szczególnie wymagają zapewnienia lepszej koordynacji i wymiany informacji pomiędzy instytucjami.
Istota rozwiązań planowanych w projekcie, w tym proponowane środki realizacji:
Program stanowi kompleksowe ujęcie zagadnień związanych z cyfryzacją przedsiębiorstw, ze szczególnym uwzględnieniem sektora małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP). Pomimo obowiązywania szeregu dokumentów strategicznych dotyczących transformacji cyfrowej, działania publiczne pozostają rozproszone i wymagają lepszej koordynacji oraz uporządkowania. Program odpowiada na potrzebę stworzenia spójnego systemu wspierania cyfryzacji MŚP, zwiększenia skuteczności instrumentów oraz zapewnienia komplementarności działań między instytucjami rządowymi, regionalnymi i otoczeniem biznesu. Program nie wywiera wpływu oraz nie wymaga wprowadzania zmian w polskim porządku prawnym. Należy jednak zaznaczyć, że jego realizacja będzie przebiegała w oparciu o kluczowe, ustanowione do tej pory i będące w opracowaniu dokumenty strategiczne i plany oraz w zgodzie z nimi. System zarządzania Programem Instytucją Koordynującą Program jest obsługujące ministra właściwego ds. gospodarki Ministerstwo Rozwoju i Technologii (MRiT). Do jego zadań należy: - opracowanie i aktualizacja rocznego planu działań Programu, - ustalanie standardów współpracy i wymiany informacji pomiędzy instytucjami, - monitorowanie wskaźników realizacji oraz nadzór nad sprawozdawczością, - przygotowywanie raportów zbiorczych i rekomendacji dla Rady Ministrów. Instytucje Współrealizujące to: Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej (MFPR), Ministerstwo Cyfryzacji, Ministerstwo Zdrowia, Ministerstwo Klimatu i Środowiska, Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP), Polska Agencja Inwestycji i Handlu (PAIH), Instytut Łączności – Państwowy Instytut Badawczy (IŁ-PIB), Naukowa i Akademicka Sieć Komputerowa – Państwowy Instytut Badawczy (NASK-PIB), Urząd Dozoru Technicznego (UDT), Bank Gospodarstwa Krajowego (BGK), Polski Fundusz Rozwoju (PFR S.A.). Każda z ww. instytucji realizuje przypisane działania w ramach swoich kompetencji oraz przekazuje dane do Instytucji Koordynującej. Sprawozdawczość odbywa się corocznie, na podstawie uzgodnionych mierników, m.in.: liczby wspartych firm, liczby wdrożonych rozwiązań cyfrowych, liczby usług doradczych oraz oceny jakości wsparcia. Na poziomie regionalnym Program jest realizowany przez JST – jednostkami samorządu terytorialnego (urzędy marszałkowskie), które realizują działania uzupełniające, zwłaszcza w zakresie kompetencji cyfrowych, inwestycji oraz wsparcia lokalnych systemów innowacji. Cele Programu Program zakłada: - zwiększenie poziomu intensywności cyfrowej przedsiębiorstw zgodnie z celami Cyfrowej Dekady, - uporządkowanie i zwiększenie efektywności instrumentów wsparcia transformacji cyfrowej MŚP, - usprawnienie koordynacji systemu instytucjonalnego oraz podniesienie jakości usług doradczych, - zapewnienie dostępu do pełnej i aktualnej informacji o instrumentach finansowania oraz usługach wspierających cyfryzację, - bieżący monitoring i analizę skuteczności działań cyfryzacyjnych. W Programie priorytetowo traktowane są branże o dużym znaczeniu dla gospodarki i relatywnie niskiej intensywności cyfrowej, m.in. budownictwo, opieka zdrowotna, transport i logistyka, handel detaliczny (z wyłączeniami), działalność informatyczna, usługi profesjonalne, przetwórstwo przemysłowe i edukacja. Zakres działań i instytucje Ministerstwo Rozwoju i Technologii (MRiT): - Rozwój eksportu cyfrowego MŚP – działania w ramach projektu „Umiędzynarodowienie MŚP – BrandHub” (FENG[1] 2.26), - Cyfrowy Start dla Biznesu – wsparcie przedsiębiorców rozpoczynających działalność na portalu biznes.gov.pl, - Elektronizacja umów i procesów kadrowych – umożliwienie prowadzenia dokumentacji pracowniczej w pełni cyfrowo, - Kampania informacyjno-edukacyjna – upowszechnianie korzyści z cyfryzacji i podnoszenie świadomości w zakresie cyberbezpieczeństwa, - Rozwój portalu biznes.gov.pl oraz Konta Przedsiębiorcy – dalsza cyfryzacja usług administracji, - Program „AI dla firm” – szkolenia i doradztwo dotyczące sztucznej inteligencji, - Program „Firma Bezpieczna Cyfrowo” – rozwój kompetencji w obszarze cyberbezpieczeństwa. Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej (MFPR): - Europejskie Huby Innowacji Cyfrowych (European Digital Innovation Hubs, EDIH) – ośrodki typu one-stop-shop dla MŚP oferujące szkolenia, doradztwo i testowanie technologii, - Wsparcie inwestycji w robotyzację i cyfryzację przedsiębiorstw, - Dig.IT – Transformacja Cyfrowa – granty dla MŚP na zakup i wdrażanie rozwiązań IT, - Fundusz Transformacji Cyfrowej i Przyjaznej dla Środowiska (FTCiŚ), - Ścieżka SMART – wsparcie projektów B+R, wdrożeń innowacji i rozwoju kompetencji, - TEF AI – Testing and Experimentation Facilities for Artificial Intelligence czyli Ośrodki Testowania i Eksperymentowania dla Sztucznej Inteligencji, zwiększenie konkurencyjności MŚP w obszarze sztucznej inteligencji, - Automatyzacja i robotyzacja w MŚP – kompleksowe wsparcie transformacji w kierunku Przemysłu 4.0, - Rozwój oferty ośrodków innowacji (OI), w tym Digital Innovation Hubs (DIH) oraz Green Innovation Hubs (GIH). Ministerstwo Cyfryzacji (MC): - Wsparcie zaawansowanej transformacji cyfrowej przez instrumenty pożyczkowe, - Współpraca resortów w ramach Rady Funduszy AI. Ministerstwo Cyfryzacji (MC), Ministerstwo Obrony Narodowej (MON), Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego (MNiSW), Bank Gospodarstwa Krajowego (BGK), Polski Fundusz Rozwoju S.A. (PFR), Narodowe Centrum Badań i Rozwoju (NCBR) oraz Narodowe Centrum Nauki (NCN) koordynują działania dotyczące finansowania rozwoju sztucznej inteligencji, zapewniając dostęp przedsiębiorstw do informacji o instrumentach wsparcia. Ministerstwo Zdrowia (MZ): - Rozwój usług e-zdrowia i przyspieszenie cyfryzacji procesów w podmiotach leczniczych. Ministerstwo Klimatu i Środowiska (MKŚ): - Platforma Informatyczna OZE (PIOZE) – cyfryzacja procesu wydawania pozwoleń dla inwestycji w odnawialne źródła energii. Instytut Łączności – Państwowy Instytut Badawczy (IŁ-PIB): - Walidator – Laboratorium E-dostępności – wsparcie przedsiębiorstw w spełnianiu wymogów ustawy o dostępności, - Program NIS2C4 – krajowy program wsparcia certyfikacji cyberbezpieczeństwa zgodnej z normą Common Criteria (CC – międzynarodowy standard oceny bezpieczeństwa produktów i usług teleinformatycznych), inspirowany wymaganiami dyrektywy NIS2, - Ośrodek Kompetencji Łączności Hybrydowej (OKŁH) – doradztwo dla MŚP oraz możliwość testowania usług i aplikacji w środowisku test-lab (laboratorium testowe OKŁH). NASK – Państwowy Instytut Badawczy (NASK-PIB) - Program certyfikacji urządzeń Internetu Rzeczy (Internet of Things, IoT) zgodnie z CRA – Aktem o Cyberodporności (rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/2847 z dnia 23 października 2024 r. w sprawie horyzontalnych wymogów w zakresie cyberbezpieczeństwa dla produktów z elementami cyfrowymi), - System Ewaluacji Kompetencji Cyfrowych – certyfikacja kompetencji w obszarze cyberbezpieczeństwa i sztucznej inteligencji. Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP): - PARP4Digital – program integrujący i porządkujący działania Agencji w obszarze cyfryzacji, obejmujący m.in. narzędzia diagnostyczne, usługi doradcze, szkolenia oraz inicjatywy wspierające transformację cyfrową MŚP, - Narzędzia diagnostyczne do oceny dojrzałości cyfrowej, - Konkurs „Fabryka Przyszłości”, - Wydarzenia i działania animacyjne wspierające transformację MŚP. Polska Agencja Inwestycji i Handlu (PAIH): - Akademia Biznesu – szkolenia z zakresu kompetencji cyfrowych i internacjonalizacji, - Program „E-commerce cross-border dla MŚP” – wsparcie firm w sprzedaży międzynarodowej online, rozwijaniu kompetencji cyfrowych oraz wyborze odpowiednich rynków i kanałów sprzedaży. Urząd Dozoru Technicznego (UDT): - Poradnik dobrych praktyk dotyczących cyberbezpieczeństwa urządzeń podlegających dozorowi technicznemu. Bank Gospodarstwa Krajowego (BGK): - Instrumenty finansowe wspierające inwestycje w transformację cyfrową. Polski Fundusz Rozwoju (PFR S.A.): - Realizacja działania „Cyfrowa Wyprawka dla Firm” – dostarczenie MŚP zestawu narzędzi, szkoleń i usług wspierających rozwój kompetencji cyfrowych, dojrzałości technologicznej oraz wdrażanie nowoczesnych rozwiązań teleinformatycznych. Poziom regionalny – jednostki samorządu terytorialnego (JST): JST wspierają cyfryzację MŚP przez podnoszenie kompetencji cyfrowych, udzielanie wsparcia doradczego (Przemysł 4.0, GOZ), finansowanie inwestycji (sprzęt, oprogramowanie, cyberbezpieczeństwo) oraz rozwój regionalnych systemów innowacji. ____________________ [1] Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki 2021-2027
Organ odpowiedzialny za opracowanie projektu:
MFiG
Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektu:
Michał Jaros Sekretarz Stanu w Ministerstwie Rozwoju i Technologii