Projekt uchwały Rady Ministrów w sprawie ustanowienia programu wieloletniego na rzecz Osób Starszych „Aktywni Seniorzy - ASY” na lata 2026-2030

27.02.2026

Materiały

Raport z konsultacji
Raport​_z​_konsultacji​_.pdf 0.07MB

Informacje o publikacji dokumentu

Pierwsza publikacja:

25.11.2025 14:26 Monika Majewska

Wytwarzający/ Odpowiadający:

Minister do spraw Polityki Senioralnej

Pokaż historię zmian

Tytuł	Wersja	Dane zmiany / publikacji
Projekt uchwały Rady Ministrów w sprawie ustanowienia programu wieloletniego na rzecz Osób Starszych „Aktywni Seniorzy - ASY” na lata 2026-2030	3.0	27.02.2026 10:45 Anna Gmitrzuk
Projekt uchwały Rady Ministrów w sprawie ustanowienia programu wieloletniego na rzecz Osób Starszych „Aktywni Seniorzy - ASY” na lata 2026-2030	2.0	18.12.2025 19:43 Agnieszka Moskaluk
Projekt uchwały Rady Ministrów w sprawie ustanowienia programu wieloletniego na rzecz Osób Starszych „Aktywni Seniorzy - ASY” na lata 2026-2030	1.0	25.11.2025 14:26 Monika Majewska

Aby uzyskać archiwalną wersję należy skontaktować się z Redakcją BIP

{"register":{"columns":[{"header":"Numer projektu","value":"ID168","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"sequence":{"regex":"ID{#ID_1}"},"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Rodzaj dokumentu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"Projekty innych dokumentów rządowych","value":"Projekty innych dokumentów rządowych"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Typ dokumentu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"D – pozostałe projekty","value":"D – pozostałe projekty"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Informacja dodatkowa","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Cele projektu oraz informacja o przyczynach i potrzebie rozwiązań planowanych w projekcie","value":"Celem projektu uchwały Rady Ministrów w sprawie ustanowienia programu wieloletniego na rzecz Osób Starszych „Aktywni Seniorzy - ASY” na lata 2026–2030 (zwanego dalej Program) jest zapewnienie rozwiązań, które będą włączały osoby starsze w działania umożliwiające im aktywny udział w życiu społecznym, kulturalnym czy edukacyjnym. Dzięki ww. działaniom osoby starsze będą mogły skorzystać z różnorodnych form spędzania czasu, m.in. oferowanych przez ośrodki wsparcia, miejsca aktywności senioralnej czy organizacje społeczne. Przede wszystkim działania te będą promowały wewnątrzpokoleniową integrację. Dzięki kompleksowemu podejściu do wdrażania ww. rozwiązań możliwe będzie zapewnienie godnej i aktywnej starości, uwzględniając przy tym procesy wynikające ze zmian w strukturze demograficznej ludności, które powodują stały przyrost liczby osób starszych w społeczeństwie, co stanowi duże wyzwania społeczne dla Rządu.\nProces starzenia się społeczeństwa związany jest m.in. z wydłużającym się przeciętnym trwaniem życia [1], lepszą jakością i dostępnością do usług ochrony zdrowia, zmiany modelu rodziny i utrzymującego się niskiego poziomu wskaźnika dzietności [2], który nie gwarantuje zastępowalności pokoleń. Efektem tych zjawisk jest stały przyrost liczby osób starszych w społeczeństwie oraz zwiększenie ich udziału w populacji. Proces ten potwierdzają wyniki Prognozy ludności do 2050 r., przygotowanej przez Główny Urząd Statystyczny [3].\nNa koniec 2024 r. liczba ludności Polski wyniosła niespełna 37,5 mln osób. Blisko 10 mln osób stanowiły osoby w wieku 60 lat i więcej, co odpowiadało 26,6% ludności Polski. W 2012 r. populacja tej grupy osób wyniosła nieco powyżej 8 mln osób i stanowiła 20,9% ludności ogółem. Natomiast na początku lat 90. ubiegłego wieku było to 5,6 mln tj. ok. 15% ludności Polski [4]. Proces starzenia się ludności w Polsce w najbliższych latach będzie nabierał tempa. Według prognozy GUS, liczba ludności w wieku 60 lat i więcej w Polsce w roku 2050 ma wzrosnąć z obecnych blisko 10 mln do 12,4 mln i będzie stanowić około 40% ogółu ludności Polski [5]. Natomiast liczba osób w wieku 85 i więcej lat podwoi się – wzrośnie z 0,84 mln do 1,7 mln osób, a zatem o ponad 100% [6]. \nW 2024 roku w subpopulacji osób starszych najliczniejszą grupę osób starszych stanowią osoby w wieku 65-69 lat. Ich odsetek w 2024 r. wyniósł 25,1%. Drugą pod względem liczebności grupę stanowiły osoby w wieku 60-64 lata, osiągając poziom 22,6%. Nieco mniej liczną, ale rosnącą w ostatnich latach jest grupa osób w wieku 70-74 lata. W 2024 r. w stosunku do roku poprzedniego liczba osób w tym wieku wzrosła o 2,2% , a ich udział w populacji osób starszych osiągnął poziom 21,6%.\nW 2024 r. w populacji osób starszych większość stanowiły kobiety (58,0%). Na 100 mężczyzn przypadało ich 138 (dla ludności Polski wskaźnik feminizacji wyniósł 107). Przewaga liczebna kobiet wzrasta wraz z przechodzeniem do kolejnych grup wieku, np. w grupie wieku 60-64 lata kobiety w 2024 r. stanowiły 52,6% ogółu osób starszych (współczynnik feminizacji 111), podczas gdy wśród osób w wieku 85 lat i więcej kobiety stanowiły 71,9% (współczynnik feminizacji 256). Całkowity współczynnik obciążenia demograficznego [7] wzrośnie od wartości 42 osoby w 2013 r. do 81 osób w 2050 r. (87 w miastach i 75 na wsi) [8]. \nWedług danych GUS, w 2024 r. przeciętny czas trwania życia mężczyzn zamieszkałych w miastach wynosił 75,07 lat i było 0,4 roku dłuższy niż dla mężczyzn zamieszkałych na wsiach. Przeciętny czas trwania życia kobiet wynosił z kolei 81,7 lat [9].\nOd 2000 roku przeciętny dalszy czas trwania życia w odniesieniu zarówno do mężczyzn, jak i do kobiet wzrósł o około 4 lata. Po 60 roku życia mężczyźni w Polsce mają przed sobą przeciętnie 19,1 lat życia, a kobiety 24,2 lata. Oznacza to, że około jedna czwarta życia Polaków przypada na okres, który Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) określa mianem wczesnej (60-75 lat) i późnej (75-90 lat) starości.\nNa poprawę jakości życia seniorów wpływa możliwość uczestniczenia w życiu społecznym. Wyjście z domu, udział w aktywnościach, rozwijanie zainteresowań z jednej strony sprzyjają integracji, z drugiej – pomagają w zachowaniu zdrowia, kondycji psychicznej i sprawności intelektualnej.\nInicjatywą znaną i cenioną od lat [10], skierowaną do osób po 50. roku życia, które zakończyły aktywność zawodową, są Uniwersytety Trzeciego Wieku (UTW). Obecnie w Polsce funkcjonuje ok.707 UTW [11], a w oferowanych zajęciach uczestniczy ok. 100 tys. osób [12]. W roku akademickim 2021/22 w badaniu statystycznym przeprowadzonym przez GUS wzięły udział 552 uniwersytety trzeciego wieku (UTW), do których łącznie uczęszczało ponad 86 tys. osób.\nOsoby w wieku 60 lat i więcej stanowiły blisko 93% słuchaczy uniwersytetów trzeciego wieku. Najliczniejszą grupę uczestników UTW tworzyli seniorzy w wieku 70–79 lat (41,9%), nieco niższy udział miały osoby w grupie wieku 60–69 lat (41,0%). Prawie co dziesiąty słuchacz to osoba w wieku 80 lat i więcej.\nSłuchaczami były głównie kobiety (83,8%), osoby w wieku 60-79 lat (82,9%), z wykształceniem średnim (48,9%) i mające status emeryta (88,6%) [13]. \nWspółczesne wyzwania demograficzne wzmacniają również potrzebę tworzenia przestrzeni, w której jest miejsce na zagospodarowanie potencjału pokolenia zarówno osób starszych, jak i młodszych. Rady seniorów, zgodnie z prawem, mają charakter doradczy i konsultacyjny, a większość z nich swoje działania koncentruje na aktywizacji i integracji osób w podeszłym wieku. Odgrywają bardzo ważną rolę w aktywizacji obywatelskiej osób starszych we współpracy z władzami samorządowymi oraz lokalnymi organizacjami. W Polsce funkcjonuje ok. 500 gminnych/miejskich rad seniorów.\nW latach 2015–2020 program „ASOS” oraz Program Wieloletni „Senior-WIGOR”, który następnie zmienił nazwę na „Senior+”, realizowany był przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Socjalnej. W latach 2021–2025 realizowane były dwa kolejne programy: Program Wieloletni „Senior+” na lata 2021–2025, skierowany do jednostek samorządu terytorialnego, z budżetem 60 mln zł rocznie, oraz Program Wieloletni na rzecz Osób Starszych „Aktywni+” na lata 2021–2025, skierowany do organizacji pozarządowych, z budżetem 40 mln zł rocznie. \nZgodnie z uchwałą Nr 191 Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2020 r. w sprawie ustanowienia programu wieloletniego „Senior+” na lata 2021–2025 zapisano, że w 2025 r. zakłada się ewaluację Programu.\nWyniki badania ewaluacyjnego jednoznacznie wskazują, że oba programy pełnią istotną funkcję w procesie aktywizacji społecznej seniorów. Programy przynoszą wyraźne korzyści w zakresie aktywizacji społecznej i poprawy jakości życia uczestników. Działania edukacyjne, rozwijające kompetencje i budujące relacje społeczne są oceniane jako najbardziej wartościowe. Wypowiedzi beneficjentów wskazują, że uczestnictwo w zajęciach, warsztatach, czy wydarzeniach kulturalnych pozwala im nie tylko zdobywać nowe umiejętności, lecz przede wszystkim nawiązywać kontakty, poczuć się potrzebnymi i sprawczymi. Programy te mają zatem wymierny efekt psychologiczny i społeczny, przeciwdziałają samotności, zwiększają pewność siebie i wzmacniają integrację wewnątrzpokoleniową.\nWyniki badania ewaluacyjnego wskazują również na potrzebę kontynuacji programu. Z uwagi na obecną i prognozowaną sytuację demograficzną kraju, zapotrzebowanie na miejsca i usługi dla seniorów będzie rosnąć. Konieczne jest zatem wprowadzenie programu, który pozwoli na wsparcie samorządów i organizacji pozarządowych w realizacji tych działań. \nPowyższe dane na temat struktury demograficznej ludności Polski, w tym prognozowanego zwiększenia udziału osób starszych, uzasadniają konieczność przyjęcia nowego programu wieloletniego na rzecz Osób Starszych „Aktywni Seniorzy - ASY” na lata 2026–2030, który prezentuje horyzontalne podejście do polityki senioralnej, z aktywną rolą jednostek samorządu terytorialnego i partnerów społecznych, uwzględniając przede wszystkim różnorodny i lokalny charakter populacji osób starszych oraz wewnątrzpokoleniową integrację.\nW związku z powyższym zaprojektowany został program wieloletni na rzecz Osób Starszych „Aktywni Seniorzy - ASY” na lata 2026–2030. Program koncentruje się na wzmacnianiu aktywności społecznej osób starszych m.in. poprzez kreowanie rozwiązań adekwatnych do uwarunkowań lokalnych i opiera się na dwóch nowych, wzajemnie zintegrowanych założeniach: różnorodności potrzeb społeczności lokalnych osób starszych oraz wewnątrzpokoleniowej integracji osób starszych.\n…………….\n[1] Korzystne zmiany obserwowane są we wszystkich grupach wieku. W Polsce w 2018 r. mężczyzna w wieku 60 lat miał przed sobą jeszcze – średnio – nieco ponad 19 lat życia, zaś kobieta w tym wieku ponad 24 lata, czyli o 4-5 lat więcej niż w 1991 r.\n[2] W 2017 r. wskaźnik dzietności kobiet wyniósł 1,45.\n[3] GUS, Prognoza ludności na lata 2023–2060, Warszawa 2023\n[4] GUS, Bank danych lokalnych, ludność wg grup wieku i płci\n[5] GUS, Prognoza ludności na lata 2023–2060, Warszawa 2023\n[6] Sytuacja osób starszych w Polsce w 2023 roku. Analizy statystyczne, GUS - Urząd Statystyczny w Białymstoku, Warszawa, Białystok 2024, str. 10.\n[7] Całkowity współczynnik obciążenia demograficznego oznacza liczbę dzieci (0-14 lat) i starszych (65 lat i więcej) przypadającą na 100 osób w wieku 15-64 lat. Współczynnik składa się z dwóch mierników: współczynnika obciążenia demograficznego dziećmi oraz współczynnika obciążenia demograficznego osobami starszymi, które w liczniku mają odpowiednio liczbę dzieci 0-14 lat lub osób starszych 65 i więcej. [cyt. za: Prognoza ludności na lata 2014-2050, GUS, Warszawa 2015, s. 139]\n[8] Prognoza ludności na lata 2014-2050, GUS, Warszawa 2015, s. 140.\n[9] Tablice trwania życia, GUS, Warszawa 2019 oraz Polska w liczbach 2019, GUS, Warszawa 2019\n[10] Uniwersytety Trzeciego Wieku w 2025 r. w Polsce obchodzą swoje 50-lecie.\n[11] Badanie przeprowadzone przez Fundację Ogólnopolskie Porozumienie UTW\n[12] https://www.cowzdrowiu.pl/aktualnosci/post/uniwersytety-trzeciego-wieku-na-strazy-zdrowia-seniorow [14.11.2025]\n[13] Uniwersytety trzeciego wieku w Polsce w roku akademickim 2021/2022, GUS, Warszawa, Gdańsk 2023, s. 9.","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Istota rozwiązań planowanych w projekcie, w tym proponowane środki realizacji","value":"Mając na uwadze holistyczne podejście do polityki senioralnej, zaprojektowany został nowy Program łączący idee obu programów – program wieloletni na rzecz Osób Starszych „Aktywni Seniorzy - ASY” na lata 2026–2030.\nOstatecznymi Beneficjentami dofinansowanych projektów będą: \n1. Osoby starsze, zgodnie z definicją z ustawy o osobach starszych, czyli osoby w wieku 60 \ni więcej lat;\n2. Opiekunowie osób starszych.\nPośrednimi beneficjentami będą także m.in.: \n1. Jednostki samorządu terytorialnego;\n2. Organizacje pozarządowe, o których mowa w art. 3 ust. 2 i 3 ustawy o działalności pożytku publicznego i wolontariacie;\n3. Uniwersytety Trzeciego Wieku;\n4. Rady Seniorów; \n5. Administracja rządowa;\n6. Osoby działające na rzecz administracji rządowej (audytorzy, oceniający wnioski).\nProgram opiera się na pięciu głównych priorytetach:\nPriorytet I. Rozwój strategicznych koncepcji w zakresie polityki senioralnej\nPriorytet II. Edukacja osób starszych\nPriorytet III. Partycypacja społeczna osób starszych \nPriorytet IV. Integracja wewnątrzpokoleniowa \nPriorytet V. Rozwój dziennych form wsparcia\nW ramach priorytetów przewidziano następujące działania:\nPriorytet I. Rozwój strategicznych koncepcji w zakresie polityki senioralnej.\nPriorytet ten ma na celu wspieranie projektowania i tworzenia innowacyjnych koncepcji w zakresie polityki senioralnej oraz kreowanie uniwersalnych rozwiązania na rzecz osób starszych o zasięgu ogólnokrajowym.\nPriorytet II. Edukacja osób starszych.\nPriorytet ten obejmuje działania na rzecz rozwoju uniwersytetów trzeciego wieku w zakresie aktywności społecznej osób starszych, uwzględniając różne dziedziny i formy edukacji, które pozwalają na aktywne włączenie się w życie społeczności lokalnych osób starszych oraz promowanie wolontariatu.\nPriorytet III. Partycypacja społeczna osób starszych.\nPriorytet ten zakłada wsparcie samoorganizowania się środowisk osób starszych w celu zwiększenia ich udziału w życiu społecznym, w tym oddziaływaniu na sprawy publiczne. Pomaga tworzyć warunki do pobudzania aktywności obywatelskiej osób starszych w społeczności lokalnej. Wspiera działania na rzecz osób osamotnionych, w szczególności animuje ich do udziału w życiu społecznym. \nPriorytet IV. Integracja wewnątrzpokoleniowa.\nPriorytet ten zakłada rozwój różnych form aktywności osób starszych, w tym wolontariat osób starszych, aktywność fizyczną, zajęcia w obszarze kultury przy zaangażowaniu różnych pokoleń i zdrowy styl życia. Przez dialog wewnątrzpokoleniowy działania będą sprzyjały rozwojowi umiejętności osób starszych.\nPriorytet V. Rozwój dziennych form wsparcia.\nPriorytet ten obejmuje działania służące rozwojowi różnych form wsparcia dziennego, w szczególności wsparcie funkcjonowania (utrzymania) i wyposażenia istniejących ośrodków wsparcia działających w formie dziennych domów pobytu i klubów samopomocy powstałych w ramach Programów Senior Wigor i Senior +. W obu ww. przypadkach ważnym działaniem będzie wsparcie seniorów, ze szczególnym uwzględnieniem przeciwdziałaniu chorobom otępiennym.\nŚrodki finansowe na realizację Programu planowane są w rezerwie celowej przeznaczonej na realizację Programu w wysokości 610 mln zł (z tego w 2026 r. – 100 mln zł, w 2027 r. – 120 mln zł, w 2028 r. – 130 mln zł, w 2029 r. – 130 mln zł, w 2030 r. – 130 mln zł). \nProgram zakłada udział kosztów obsługi do 5% budżetu (środki techniczne). Środki techniczne zostaną przeznaczone na obsługę Programu, w tym wymianę dobrych praktyk oraz monitoring i ewaluację działania Programu w latach 2026–2030, z podziałem na środki do dyspozycji Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, z których część – do 4% budżetu rocznego Programu – może zostać przekazana do urzędów wojewódzkich w związku z realizacją części zadań w ramach Programu na poziomie wojewódzkim. \nW ramach oczekiwanych efektów proponowanych rozwiązań przewiduje się dostosowanie działań strony samorządowej do potrzeb i oczekiwań osób starszych, zachęcenie strony samorządowej do utrzymania istniejących ośrodków wsparcia dla osób starszych lub zwiększenia oferty działań skierowanych do osób starszych w danej społeczności lokalnej, zwiększenie samoorganizacji środowiska osób starszych w życiu społecznym lub publicznym, a także rozwijanie kompetencji społecznych i zwiększenie poziomu aktywności edukacyjnej osób starszych.","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Oddziaływanie na życie społeczne nowych regulacji prawnych","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Spodziewane skutki i następstwa projektowanych regulacji prawnych","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Sposoby mierzenia efektów nowych regulacji prawnych","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ odpowiedzialny za opracowanie projektu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"Minister do spraw Polityki Senioralnej","value":"Minister do spraw Polityki Senioralnej"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ współpracujący przy opracowaniu projektu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektu","value":"Marzena Okła-Drewnowicz Sekretarz Stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ odpowiedzialny za przedłożenie projektu RM","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"Minister do spraw Polityki Senioralnej","value":"Minister do spraw Polityki Senioralnej"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Planowany termin przyjęcia projektu przez RM","value":"IV kwartał 2025 r. ZREALIZOWANY Rada Ministrów przyjęła 12 grudnia 2025 r. w trybie obiegowym","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Informacja o rezygnacji z prac nad projektem","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Status realizacji","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"Zrealizowany","value":"Zrealizowany"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"}]}}