{"register":{"columns":[{"header":"Numer projektu","value":"ID356","registerId":20476989,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"sequence":{"regex":"ID{#ID_1}"},"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Rodzaj dokumentu","registerId":20476989,"dictionaryValues":[{"id":"Projekty innych dokumentów rządowych","value":"Projekty innych dokumentów rządowych"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Typ dokumentu","registerId":20476989,"dictionaryValues":[{"id":"D – pozostałe projekty","value":"D – pozostałe projekty"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Informacje o przyczynach i potrzebie wprowadzenia rozwiązań planowanych w projekcie","value":"Przygotowanie Programu wieloletniego pn. Kompleksowe zagospodarowanie Odry środkowej (dalej: Program) jest wypełnieniem obowiązków ministra właściwego do spraw żeglugi śródlądowej wskazanych w art. 42a ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o żegludze śródlądowej. Zgodnie z zapisami przedmiotowej ustawy, minister właściwy do spraw żeglugi śródlądowej jest zobowiązany do opracowania planu lub programu rozwoju śródlądowych dróg wodnych o szczególnym znaczeniu transportowym, kierując się potrzebą zapewnienia warunków do zrównoważonego rozwoju systemu transportowego kraju.\nDokument jest również odpowiedzią na ratyfikowane przez Polskę w 2017 r. Europejskie porozumienie w sprawie głównych śródlądowych dróg wodnych o znaczeniu międzynarodowym (dalej: Porozumienie AGN), w którym wskazano drogi wodne o znaczeniu międzynarodowym znajdujące się na terenie Polski. Wśród nich wskazana została międzynarodowa droga wodna E30. \nPodpisując Porozumienie AGN, Polska wyraziła intencję do rozwoju i modernizacji wskazanych w Porozumieniu AGN dróg wodnych w sposób mający zapewnić warunki nawigacyjne spełniające kryteria właściwe dla śródlądowych dróg wodnych o znaczeniu międzynarodowym, tzw. klasy „E”, odpowiadające, co najmniej IV klasie żeglowności [1] oraz włączenia do sieci europejskich korytarzy transportowych. \nObjęty zakresem interwencji szlak Odry środkowej stanowi polski odcinek międzynarodowej drogi wodnej E30. Odcinek charakteryzuje się złym stanem szlaku żeglugowego, niewystarczającą dla potrzeb transportowych głębokością tranzytową, występowaniem budowli hydrotechnicznym w różnym stanie technicznym – ostróg regulacyjnych, wałów przeciwpowodziowych oraz nabrzeża i portu w Malczycach. Jakość śródlądowych dróg wodnych bezpośrednio przekłada się na możliwość prowadzenia opłacalnego ekonomicznie transportu wodnego śródlądowego. Co za tym idzie, Odra nie spełnia warunków umożliwiających prowadzenie efektywnej ekonomicznie żeglugi śródlądowej, w tym na zapleczu portów morskich o podstawowym znaczeniu dla gospodarki narodowej. \nRegion Odry środkowej jest obszarem praktycznie niewykorzystywanym do regularnego przewozu ładunków i stanowi największe „wąskie gardło” warunkujące potencjał transportowego wykorzystania całego szlaku żeglugowego w przebiegu Gliwice – Police – Zespół Portów Morskich Szczecin–Świnoujście, na osi północ-południe, umożliwiające transport pomiędzy najważniejszymi rejonami Odrzańskiej Drogi Wodnej (dalej: ODW), tj. Dolną Odrą i Górną skanalizowaną.\nPrzystosowanie odcinka drogi wodnej do warunków dających śródlądowemu transportowi wodnemu odpowiednią pozycję w zrównoważonym systemie transportowym kraju wymaga kompleksowego zagospodarowania dróg wodnych, zgodnego z celami polityki transportowej kraju, a co za tym idzie wypełnienia zobowiązań wynikających z Porozumienia AGN.\nProgram jest również instrumentem wdrożeniowym polityki rozwoju sektora transportu wodnego śródlądowego określonej w projekcie Krajowego Programu Żeglugowego do roku 2030 (dalej: KPŻ2030). Dodatkowo, stanowi wypełnienie części wskazanych w nim zobowiązań. Przyjęcie i realizacja Programu będzie stanowiło jeden z elementów pozwalających na realizację dwóch kamieni milowych wskazanych w KPŻ2030.\nOprócz kwestii transportowych zauważalna jest konieczność uwzględnienia celów polityki wodnej mającej wpływ na zrównoważone gospodarowanie wodą, dostosowanie do zmian klimatu oraz ochronę środowiska.\nZasoby wodne w Polsce zaliczane są do najniższych w Europie (roczny zasób wodny na 1 mieszkańca w Polsce wynosi 1,4 dam3, w większości państw europejskich to 5 dam3). Tylko w 2015 roku nieprzerwana susza hydrologiczna trwała 166 dni, a straty w rolnictwie oszacowano na ponad 1 mld zł. Z kolei intensywne powodzie przynoszą wielomiliardowe straty w gospodarce, narażają ludzi na utratę zdrowia, życia i mienia, a przedsiębiorców i rolników pozbawiają części lub całości majątków. Należy przy tym podkreślić, że w warunkach geograficznych Polski najskuteczniejszą metodą zapobiegania powodziom zatorowym na dużych rzekach są akcje lodołamania. Wszystkie dotychczasowe opracowania, dotyczące zjawisk lodowych na Odrze, wskazują na powszechność zjawiska i duże trudności z prognozowaniem powstawania zatorów lodowych na rzece. Obserwowane zjawiska zlodzeń na Odrze środkowej pokazują, że zatory mogą powstawać na znacznych długościach rzeki. Przyczyną tego jest zarówno charakter hydrologiczny Odry jak i wieloletnie zaniedbania w stosunku do istniejących niekiedy od przeszło 100 lat budowli regulacyjnych.\nReasumując, istotą problemów zauważalnych w obszarze oddziaływania Programu zalicza się:\n1. brak zagospodarowania odcinka Odry środkowej i dostosowania jej do możliwości przewożenia towarów, w szczególności poprzez wypełnienie postanowień AGN;\n2. brak pełnej modalności systemu transportowego, szczególnie na zapleczach portów morskich;\n3. spadek liczby śluzowań pasażerskich i turystycznych przekładający się na zahamowanie rozwoju turystyki wodnej;\n4. występujące gwałtowne zmiany pogody zagrażają bezpieczeństwu, zdrowiu i życiu mieszkańców, a także przynoszą wielomilionowe straty dla gospodarki;\n5. spadek jakości życia mieszkańców ze względu na stałe zagrożenie spowodowane zmianami klimatu oraz pogarszającą się jakość powietrza i wzrost hałasu emitowanego przez transport kołowy.\n\n[1] IV klasa żeglowności – zgodnie z klasyfikacją dróg wodnych w Polsce określoną przez rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 maja 2002 r. w sprawie klasyfikacji śródlądowych dróg wodnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1170), wydanego na podstawie art. 42 ust. 4 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o żegludze śródlądowej (Dz. U. z 2022 r. poz. 1097) – to klasa o znaczeniu międzynarodowym, dla której przyjęto następujące parametry: minimalna szerokości szlaku żeglownego na rzece: 40 m; minimalna głębokość tranzytowa na rzece: 2,8m; minimalna szerokości szlaku żeglownego na kanale: 40 m; minimalna głębokość tranzytowa kanału: 3,5 m; promień łuku osi szlaku żeglownego: 650 m; minimalna szerokość śluzy: 12 m; minimalna długość śluzy: 120 m oraz minimalna głębokość na progu dolnym śluzy: 3,5 m. ","registerId":20476989,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Istota rozwiązań ujętych w projekcie","value":"Program odpowiada na potrzebę wykorzystania potencjału Odry środkowej, realizacji postanowień Porozumienia AGN oraz konieczność kontynuacji działań wskazanych w ramach projektu KPŻ2030. Wdrożenie dokumentu zapewni dalszy rozwój warunków żeglugowych na Odrze i pozwoli na zwiększenie dynamiki rozwoju transportu wodnego śródlądowego na zapleczu portów morskich o podstawowym znaczeniu dla gospodarki narodowej. Ponadto dokument wypełnia również zobowiązania wskazane w kamieniach milowych KPŻ203 (cel szczegółowy 3) określonych jako przeprowadzenie procedur Strategicznej Oceny Oddziaływania na Środowisko dla programów rozwoju dróg wodnych przygotowywanych na podstawie art. 42a ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o żegludze śródlądowej (3a) oraz opracowanie systemu i instrumentów finansowania działalności utrzymaniowej i inwestycyjnej na śródlądowych drogach wodnych (3f).\nGłównym celem realizacji Programu jest kompleksowe zagospodarowanie Odry środkowej uwzględniające cele polityki transportowej i wodnej. Realizacja celu głównego umożliwi utrzymanie możliwości prowadzenia transportu wodnego śródlądowego na całej długości Odry poprzez eliminację istotnego wąskiego gardła na odcinku środkowej Odry. Ponadto, przyczyni się do zapewnienia bezpieczeństwa przeciwpowodziowego oraz wpłynie na poprawę bezpieczeństwa energetycznego. \nCel główny Programu zostanie zrealizowany poprzez osiągnięcie celów szczegółowych:\n- cel szczegółowy 1 – wzmocnienie integracji portów morskich Szczecin i Świnoujście z zapleczem lądowym,\n- cel szczegółowy 2 – zwiększenie produkcji hydroenergii,\n- cel szczegółowy 3 – poprawa funkcjonowania gospodarki wodnej w ujęciu regionalnym.\nRealizacja Programu zakłada budowę dwóch inwestycji na międzynarodowej drodze wodnej Odrze Środkowej: na wysokości miejscowości Lubiąż (i wsi Gliniany) oraz na wysokości miasta Ścinawa. Analizowany obszar znajduje się na terenie województwa dolnośląskiego, w obrębie 10 gmin: Wołów, Środa Śląska, Brzeg Dolny, Miękinia, Malczyce, Prochowice, Ścinawa, Wińsko, Lubin (gmina miejska) oraz Lubin (gmina wiejska).\nAnalizy wykonane za pomocą modelu ruchu żeglugi śródlądowej, w ramach prac nad Analizą Kosztów i Korzyści Modernizacji Odrzańskiej Drogi Wodnej, wykazały, że realizacja inwestycji dot. budowy stopni wodnych Lubiąż i Ścinawa wraz usunięciem innych miejsc limitujących żeglugę (odbudowa zabudowy regulacyjnej na odcinku Odry granicznej i środkowej) umożliwi średnioroczny transport ładunków na poziomie ok. 7,5 mln ton ładunków, przy wykonywanej pracy przewozowej na poziomie 1,3 mld t-km.\nRealizacja Programu umożliwi przeciwdziałanie i ochronę przed ekstremalnymi zjawiskami przyrodniczymi, jakimi są susza i powódź, poprzez zwiększenie ochrony przeciwpowodziowej w obszarze oddziałania Programu oraz zwiększenie retencji korytowej na terenach w strefie oddziaływania, co pośrednio przełoży się na powiększenie wielkości rezerwy dla wód powodziowych. Prognozuje się podniesienie poziomu zabezpieczenia przed powodzią poprzez stabilizację dolnego stanowiska stopnia wodnego Brzeg Dolny i Malczyce. Liczba osób chronionych przed powodzią – 30 tys. osób. Szacunkowa wartość chronionego majątku przewyższa 2 mld zł.\nRealizacja Programu przewiduje budowę hydroelektrowni przy każdym z planowanych stopni wodnych, zwiększającej wykorzystanie źródeł odnawialnych do produkcji energii elektrycznej. Inwestycja, poza produkcją odnawialnej zeroemisyjnej energii elektrycznej, będzie spełniała szereg innych funkcji, związanych przede wszystkim z racjonalnym gospodarowaniem wodami oraz skuteczniejszej realizacji celów współczesnej polityki klimatyczno-energetycznej poprzez zwiększenie poziomu bezpieczeństwa i stabilizacji krajowego systemu energetycznego. \nW kontekście wielowymiarowym Program przyczyni się do:\n1. rozwoju transportu wodnego śródlądowego,\n2. zwiększenia konkurencyjności portów morskich poprzez połączenie ich Odrzańską Drogą Wodną z zapleczem gospodarczym zarówno w kierunku wschód-zachód jak i północ-południe, podnosząc warunki nawigacyjne pozwalające na efektywną i opłacalną żeglugę śródlądową,\n3. zabezpieczenia zasobów wodnych na cele żeglugowe i poza żeglugowe poprzez zwiększenie zasobów w korycie rzeki,\n4. możliwości skoordynowanego rozwoju dróg wodnych zgodnie z Porozumieniem AGN,\n5. wypełnienia kamieni milowych KPŻ2030,\n6. zwiększenia poziomu bezpieczeństwa powodziowego oraz zmniejszenia zagrożenia związanego z powodziami zatorowo-lodowymi i śryżowym,\n7. zwiększenia retencji wody gruntowej w dolinie Odry środkowej,\n8. rozwoju energetyki wodnej poprzez uruchomienie nowych elektrowni wodnych zlokalizowanych przy stopniach wodnych,\n9. stworzenia warunków dla stabilnego ujęcia wody powierzchniowej dla przemysłu i rolnictwa,\n10. poprawy tempa wzrostu i rozwoju gospodarczego regionu.\nNależy podkreślić, że nie jest możliwe osiągnięcie celów za pomocą innych środków, ze względu na wynikającą z przepisów prawa obligatoryjność wydania uchwały. Nie jest również możliwe osiągnięcie celu za pomocą innych rozwiązań technicznych, które byłyby racjonalne pod względem ekonomicznym, społecznym, gospodarczym i środowiskowych.","registerId":20476989,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ odpowiedzialny za opracowanie projektu","registerId":20476989,"dictionaryValues":[{"id":"MI","value":"MI"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektu","value":"Marek Gróbarczyk Sekretarz Stanu ","registerId":20476989,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ odpowiedzialny za przedłożenie projektu RM","registerId":20476989,"dictionaryValues":[{"id":"MI","value":"MI"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Planowany termin przyjęcia projektu przez RM","value":"III kwartał 2023 r.","registerId":20476989,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Informacja o rezygnacji z prac nad projektem","value":"","registerId":20476989,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Status realizacji","registerId":20476989,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"}]}}