| Tytuł | Wersja | Dane zmiany / publikacji |
|---|---|---|
| Projekt ustawy o jakości powietrza | 1.0 | 05.05.2026 14:42 Magdalena Kucharska |
Aby uzyskać archiwalną wersję należy skontaktować się z Redakcją BIP
{"register":{"columns":[{"header":"Numer projektu","value":"UC150","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"sequence":{"regex":"UC{#UC_1}"},"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Rodzaj dokumentu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"Projekty ustaw","value":"Projekty ustaw"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Typ dokumentu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"C – projekty implementujące UE","value":"C – projekty implementujące UE"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Informacja dodatkowa","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Cele projektu oraz informacja o przyczynach i potrzebie rozwiązań planowanych w projekcie","value":"1. Bezpośrednią przyczyną opracowania projektu ustawy o jakości powietrza jest konieczność transpozycji i implementacji przepisów dyrektywy (UE) 2024/28811.\n2. Transpozycja przepisów dyrektywy (UE) 2024/2881 wymaga realizacji celu głównego tej dyrektywy, jakim jest osiągnięcie nowych standardów jakości powietrza zapewniających ochronę zdrowia ludzkiego. Zgodnie z analizą Zespołu Roboczego ds. Wpływu Zanieczyszczenia Powietrza na Zdrowie przy Radzie do spraw Zdrowia Publicznego osiągnięcie poziomów dopuszczalnych pyłu PM2,5 wyznaczonych w dyrektywie 2024/2881 pozwoli na uniknięcie w Polsce około 30 tys. przedwczesnych zgonów rocznie.\n3. Dyrektywa (UE) 2024/2881 nie tylko uchyliła dyrektywę 2008/50/WE2, dyrektywę 2004/107/WE3 oraz dyrektywę 2015/14804, ale wprowadziła także m.in. nowe wymagania dotyczące systemu monitoringu, modelowania5 i oceny oraz zarządzania jakością powietrza. Nowa dyrektywa wprowadziła także obligatoryjne nowe narzędzia prawne mające\nna celu przeciwdziałanie naruszeniom obowiązków wynikających z przepisów, tj. powszechnemu niedotrzymywaniu standardów jakości powietrza w Unii Europejskiej, w tym w Polsce, kar i odszkodowań za szkody, także w procesach cywilnych oraz zapewnienie obligatoryjnego dostępu do wymiaru sprawiedliwości.\n4. Przepisy dyrektyw 2008/50/WE, 2004/107/WE oraz dyrektywy 2015/1480/UE zostały transponowane do polskiego porządku prawnego ustawą – Prawo ochrony środowiska6, ustawą o Inspekcji Ochrony Środowiska7, ustawą o udostępnianiu informacji o środowisku8 oraz odpowiednimi aktami wykonawczymi do tych ustaw.\n5. Aktualnie ze względu na zakres i zasięg nowych przepisów wynikających bezpośrednio z dyrektywy (UE) 2024/2881, które wymagają nowego, kompleksowego podejścia do kwestii uregulowania prawnego zagadnień związanych z systemem monitoringu, modelowania, oceny i zarządzania jakością powietrza w Polsce, transpozycja tej dyrektywy wymaga podjęcia procesu legislacyjnego, który zrealizowany zostanie w ramach nowej ustawy o jakości powietrza.\nZadanie to wiązać się będzie z uchyleniem wybranych przepisów ustawy – Prawo ochrony środowiska, transponujących wcześniejsze przepisy UE9, tj. dyrektywy 2004/107/WE, 2008/50/WE oraz 2015/1480/WE.\nDodatkowo transpozycja przepisów UE w zakresie jakości powietrza wymagała będzie zmiany innych przepisów krajowych rangi ustawowej oraz wykonawczej, których celem było wsparcie realizacji przedsięwzięć proekologicznych mających na celu osiągnięcie norm jakości powietrza określonych w przepisach prawa UE.\n6. Projektowane narzędzia interwencji są odpowiedzią na zidentyfikowane problemy w następujących obszarach:\n1) Monitoring, ocena i modelowanie jakości powietrza\na) potrzeba wprowadzenia nowych definicji w zakresie standardów jakości powietrza,\nb) potrzeba dostosowania obowiązujących poziomów dopuszczalnych i poziomów docelowych do nowych norm jakości powietrza (nowe okresy uśredniania stężeń dla wybranych substancji), a także potrzeba wprowadzenia poziomów alarmowych i informowania dla nowych substancji, potrzeba ograniczenia kosztów związanych z systemem monitoringu jakości powietrza generowanych przez obowiązującą liczbę stref (46), w których prowadzone są pomiary, modelowanie i ocena jakości powietrza oraz zarządzanie jakością powietrza,\nd) potrzeba wyznaczenia jednostek terytorialnych na potrzeby obliczania wskaźników średniego narażenia na pył zawieszony PM2,5 oraz dwutlenek azotu (NO2). Państwa członkowskie UE będą mogły wyznaczyć te jednostki na bazie NUTS110, NUTS211 lub ich kombinacji. Dyrektywa (UE) 2024/2881 rozszerza przepisy dotyczące wskaźnika średniego narażenia o NO2. Obecnie wskaźnik średniego narażenia mierzony był wyłącznie dla pyłu zawieszonego PM2,5.\nPonadto zgodnie z nowymi wymaganiami, zamiast obliczeń dla kraju, koniecznym będzie obliczanie wskaźników średniego narażenia dla jednostek terytorialnych. Wskaźnik ten będzie obliczany na podstawie pomiarów prowadzonych na wszystkich stacjach tła miejskiego na obszarze jednostki terytorialnej,\ne) potrzeba wprowadzenia wymogów redukcji średniego narażenia, które są obliczane dla jednostek terytorialnych oraz celów w zakresie średniego stężenia ekspozycji,\nf) potrzeba utworzenia stacji pomiarowych z rozbudowanym programem pomiarowym (tzw. „superstacji pomiarowych w funkcjonującym systemie monitoringu jakości powietrza”). Realizując wymogi prawa UE, w Polsce powinny zostać utworzone w kraju 3 superstacje tła regionalnego i 3 superstacje tła miejskiego.\nW Polsce poza badaniami naukowymi, dotychczas nie prowadzono pomiarów niektórych zanieczyszczeń powietrza (np. UFP12, potencjał oksydacyjny pyłu, lewoglukozan). Również dla nowych zanieczyszczeń nie wskazano metodyk referencyjnych,\ng) potrzeba utworzenia stacji/stanowisk pomiarowych na potrzeby pomiarów UFP (1 na 5 mln mieszkańców) w spodziewanych obszarach wysokich stężeń UFP,\nh) potrzeba doprecyzowania przepisów regulujących warunki rozmieszczenia stacji/stanowisk pomiarowych.\nObowiązek zwiększenia liczby stacji oddziaływania transportu (o 37 nowych stacji) wynika z wymagań dyrektywy (UE) 2024/2881. Stacje lokalizowane są głównie w największych ośrodkach miejskich w obrębie poszczególnych stref,\ni) potrzeba dostosowania obowiązujących zasad modelowania jakości powietrza wykonywanego m.in. na potrzeby: rocznych ocen jakości powietrza w celu wyznaczenia obszarów przekroczeń norm jakości powietrza, wieloletnich (pięcioletnich) ocen jakości powietrza, analiz transportu transgranicznego przenoszenia zanieczyszczeń powietrza, codziennych operacyjnych prognoz jakości powietrza, określania przestrzennej reprezentatywności stacji/stanowisk pomiarowych na podstawie modelowania i prognozowania stężeń substancji w powietrzu, a także KPOP13 do wymagań dyrektywy (UE) 2024/2881,\nj) potrzeba zapewnienia wystarczającej kompatybilności systemu gromadzenia, raportowania i wytwarzania informacji o jakości powietrza na potrzeby udostępniania społeczeństwu kompleksowej informacji o bieżącej i prognozowanej jakości powietrza, zgodnie z wymaganiami dyrektywy (UE) 2024/2881, w tym wrażliwych i szczególnie narażonych grup ludności. Koniecznym jest wprowadzenie modyfikacji dotychczasowych narzędzi informatycznych GIOŚ14,\nk) potrzeba dostosowania systemu informowania społeczeństwa o występowaniu wysokich stężeń substancji w powietrzu do wymagań dyrektywy (UE) 2024/2881 w związku z wprowadzeniem nowych poziomów alarmowych i informowania dla nowych substancji, przewidywanym zwiększeniem częstotliwości powiadamiania społeczeństwa i organów państwa o przekroczeniach, informowaniem o skutkach dla zdrowia i życia mieszkańców danego obszaru oraz koniecznością uruchamiania działań określonych w PDK15,\nl) potrzeba doprecyzowania przepisów w zakresie raportowania zbiorów danych dotyczących jakości powietrza (zbiorów danych o strefach jakości powietrza, pomiarach, modelowaniu i ocenie) na poziom UE. Aktualnie sprawozdawczość z poziomu krajowego na poziom UE odbywa się za pośrednictwem systemu sprawozdawczego Centralnego Repozytorium Danych (Central Data Repository – CDR) prowadzonego przez EEA16. EEA planuje wkrótce przejście na raportowanie do systemu Reportnet 3.0. Oznacza to konieczność doprecyzowania przepisów w zakresie raportowania wszystkich zbiorów danych dotyczących jakości powietrza (w tym zbiorów danych o strefach jakości powietrza, pomiarach, modelowaniu i ocenie jakości powietrza). W zakresie zbiorów danych dotyczących stref jakości powietrza, pomiarów, modelowania i ocen jakości powietrza zadanie to realizował Główny Inspektor Ochrony Środowiska (literalnie zadanie to nie jest ujęte w przepisach).\n2) Zarządzanie jakością powietrza\na) przepisy krajowe nie uwzględniają obowiązku opracowania nowych dokumentów strategicznych – PDJP17 dla stref jakości powietrza, w których w wyniku oceny jakości powietrza przeprowadzanych w latach 2026-2029 zostaną stwierdzone przekroczenia poziomów dopuszczalnych i poziomów docelowych substancji w powietrzu, dla których termin osiągnięcia wyznaczony został na 2030 r., a także przygotowania sprawozdań okresowych z realizacji PDJP (co 2,5 roku),\nb) potrzeba wprowadzenia możliwości występowania przez samorządy województw z wnioskami o wyłączenie ze stosowania w strefach jakości powietrza standardów jakości powietrza dla wybranych substancji w powietrzu w określonym terminie, jeżeli wykazany zostanie brak możliwości zapewnienia zgodności z poziomami dopuszczalnymi do 2030 r.,\nc) potrzeba zapewnienia przygotowania dobrej jakości PDJP, POP i PDK, aby możliwe było właściwe zaplanowanie skutecznych działań naprawczych do wdrożenia w możliwie krótkim czasie. Dodatkowo terminowość przyjęcia i jakość PDJP będzie w dużym stopniu decydowała o możliwości ubiegania się przez samorządy województw o odroczenie (derogację) obowiązywania nowych norm jakości powietrza. Będzie to niezbędne w przypadku stref, w których mimo podjęcia działań naprawczych, nie będzie możliwe osiągnięcie nowych norm do 2030 roku. Ze względu na rozszerzony zakres planowanych do opracowania POP, PDJP oraz PDK oraz sprawozdań z ich realizacji, a także precyzyjnie wskazany harmonogram ich opracowania, koniecznym jest wsparcie z poziomu krajowego samorządów województw w realizacji tego zadania w zakresie przygotowania scenariuszy emisyjnych, scentralizowanego modelowania i oceny udziału źródeł emisji.\nWskazany problem był przedmiotem postulatów UM18 zajmujących się przygotowaniem POP i PDK. Słuszne jest wprowadzenie spójnego w skali kraju podejścia do przygotowania scenariuszy emisyjnych i scentralizowanego systemu modelowania na potrzeby przygotowania POP i PDJP w celu zapewnienia metodycznej spójności i porównywalności wyników pomiędzy regionami zobligowanymi do wykonania tych dokumentów. Integracja z już funkcjonującym krajowym systemem modelowania na potrzeby oceny jakości powietrza pozwoli zagwarantować zgodność analiz z wyznaczonymi obszarami przekroczeń poziomów normowanych. Scentralizowane modelowanie pozwoli także na wiarygodne określenie tła regionalnego zanieczyszczeń oraz spójne szacowanie udziałów źródeł emisji i napływów transgranicznych, co przełoży się na bardziej efektywne planowanie działań naprawczych,\nd) potrzeba wprowadzenia możliwości udziału społecznych organizacji pozarządowych w procesie przygotowania POP19, PDJP oraz PDK na etapie konsultacji publicznych,\ne) potrzeba zapewnienia zgodności PDJP i POP z innymi dokumentami strategicznymi, w szczególności z Krajowym Programem Ograniczania Emisji Zanieczyszczeń Powietrza wynikającym z dyrektywy NEC20 i KPOP,\nf) potrzeba dostosowania zasad, zakresu oraz określenia roli organów biorących udział we współpracy transgranicznej w obszarze jakości powietrza do wymagań określonych w art. 21 dyrektywy (UE) 2024/2881,\ng) potrzeba określenia zasad podawania do wiadomości publicznej (w tym w szczególności zainteresowanych podmiotów mających potencjalnie wpływ na stan powietrza) informacji o etapach przygotowania i uchwalania oraz realizacji POP, PDK oraz PDJP, zgodnie z wymaganiami dyrektywy (UE) 2024/2881,\nh) potrzeba zapewnienia przekazywania informacji na temat przygotowywanych i realizowanych POP, PDK oraz PDJP na poziomie UE. EEA planuje wkrótce przejście na raportowanie do systemu Reportnet 3.0. Oznacza to konieczność doprecyzowania przepisów w zakresie raportowania wszystkich zbiorów danych dotyczących jakości powietrza (w tym zbiorów danych dotyczących zarządzania jakością powietrza). W Polsce, począwszy od 2022 r., ze względu na coraz bardziej skomplikowany i szeroki zakres danych o przyjętych do realizacji POP, które należało raportować, zadanie to realizował IOŚ-PIB21.\n3) Dostęp do sądów, odszkodowań oraz kar\na) przepisy krajowe nie przewidują dostępu do wymiaru sprawiedliwości w postaci skargi do sądu administracyjnego na decyzje i działania organów w odniesieniu do lokalizacji i liczby stacji/stanowisk pomiarowych, PDJP oraz zaniechania organów w odniesieniu do lokalizacji i liczby stacji/stanowisk pomiarowych oraz PDJP22,\nb) przepisy krajowe nie wskazują terminu na złożenie skargi do sądu administracyjnego na zaniechanie przyjęcia PDJP oraz na przyjęcie lub zaniechanie przyjęcia lokalizacji i liczby stacji/stanowisk pomiarowych,\nc) konieczne jest zapewnienie, aby praktyczne informacje na temat dostępu do administracyjnych i sądowych procedur odwoławczych zostały udostępnione publicznie,\nd) konieczne jest przesądzenie w przepisach, czy w odniesieniu do dostępu do wymiaru sprawiedliwości w postaci skargi do sądu administracyjnego na decyzje i działania organów w odniesieniu do POP, ich aktualizacji, PDK, PDJP oraz lokalizacji i liczby stacji/stanowisk pomiarowych, a także na ich brak będzie obowiązywać procedura wstępna przed organem administracji przewidziana w art. 27 ust. 4 dyrektywy (UE) 2024/2881,\ne) konieczne jest zapewnienie osobom fizycznym możliwości dochodzenia odszkodowania od Skarbu Państwa albo JST23 z tytułu uszczerbku na zdrowiu w wyniku naruszenia przepisów krajowych dotyczących POP, ich aktualizacji, PDK oraz PDJP, będącego wynikiem umyślnego działania lub zaniedbania przez właściwe organy,\nf) konieczne jest przesądzenie w przepisach, jak zostaną określone terminy przedawnienia roszczeń o odszkodowanie i zdarzenia będące początkiem biegu tych terminów.\n7. Dyrektywa (UE) 2024/2881 nie tylko skonsolidowała wcześniejsze dyrektywy w sprawie jakości powietrza, ale także określiła nowe zadania w tym obszarze i stanowi podstawowy akt prawny na szczeblu UE określający system pomiarów, modelowania i oceny jakości powietrza oraz system zarządzania jakością powietrza. Konieczne jest zatem zapewnienie realizacji nowych zadań wynikających z dyrektywy oraz kontynuacji zadań wynikających z ustawy z dnia 14 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska, a także ustawy z dnia 7 lipca 2022 r. o zmianie ustawy – Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw.","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Istota rozwiązań planowanych w projekcie, w tym proponowane środki realizacji","value":"Rozwiązania ujęte w projekcie ustawy o jakości powietrza, które zostały uwzględnione we Wpisie dotyczą następujących obszarów:\n1. Monitoring, ocena i modelowanie jakości powietrza\n1) utworzonych zostanie 28 stref, w których dokonuje się oceny jakości powietrza – w ustawie o jakości powietrza zmieniona zostanie definicja stref, w których dokonuje się oceny jakości powietrza na 12 aglomeracji powyżej 250 tysięcy mieszkańców oraz 16 pozostałych obszarów województwa. Projekt będzie przewidywał upoważnienie do wydania rozporządzenia w sprawie stref, w których dokonuje się oceny jakości powietrza.\nNowy podział kraju na strefy będzie nie tylko zgodny z wymaganiami dyrektywy (UE) 2024/2881, ale także pozwoli na optymalizację kosztów systemu pomiarów, modelowania, oceny i zarządzania jakością powietrza;\n2) wyznaczenie jednostek terytorialnych na potrzeby obliczania wskaźników średniego narażenia na pył zawieszony PM2,5 oraz dwutlenek azotu (NO2) – proponuje się podzielenie Polski na 16 jednostek terytorialnych odpowiadających 16 województwom, tj. na bazie podziału NUTS2 z tym, że w ramach województwa mazowieckiego zamiast 2 jednostek: warszawskiej stołecznej i mazowieckiej regionalnej zaproponowana została 1 jednostka obejmująca obszar całego województwa;\n3) wprowadzenie nowych standardów jakości powietrza. Standardy jakości środowiska w dalszym ciągu będą regulowane przepisami ustawy – Prawo ochrony środowiska natomiast standardy jakości powietrza zostaną uregulowane w ustawie o jakości powietrza. Jednocześnie w przepisach ustawy o jakości powietrza przewiduje się upoważnienie do wydania przez ministra właściwego do spraw klimatu rozporządzenia w sprawie poziomów niektórych substancji w powietrzu;\n4) określenie wskaźników średniego narażenia dla pyłu zawieszonego PM2,5 i dwutlenku azotu (NO2), wymogów redukcji średniego narażenia i celów średniego stężenia ekspozycji wraz z upoważnieniem do wydania przez ministra właściwego do spraw klimatu rozporządzenia w tym zakresie;\n5) wprowadzenie obowiązku utworzenia superstacji pomiarowych (z wykorzystaniem infrastruktury projektu ACTRIS) i stacji/stanowisk pomiarowych do pomiarów UFP;\n6) wprowadzenie obowiązku zwiększenia liczby stacji/stanowisk pomiarowych w ramach PMŚ24 na potrzeby oceny jakości powietrza, informowania społeczeństwa, zagadnień dotyczących wskaźników średniego narażenia;\n7) w związku ze znacznym zwiększeniem liczby stacji pomiarowych oraz zakresu pomiarów - utworzenie krajowej sieci stacji pomiarowych jakości powietrza w ramach PMŚ w GIOŚ z 16 wojewódzkich sieci pomiarowych.\nDziałanie to pozwoli na optymalizację kosztów monitoringu jakości powietrza i usprawni zarządzanie.\nSpodziewane korzyści to tańsze zakupy sprzętu pomiarowego, odczynników, gazów, itp., korzyści związane z krajowymi zamówieniami na serwis sprzętu pomiarowego i pomocniczego do stacji (np. priorytetowe traktowanie dużego zamawiającego, krótsze terminy napraw), możliwości wymiany sprzętu pomiarowego między województwami w przypadku konieczności zastąpienia – np. awarii. Do ustawy o jakości powietrza wprowadzone zostaną przepisy dotyczące pomiarów PMŚ w ramach krajowej sieci monitoringu jakości powietrza w celu usprawnienia systemu monitoringu i ocen. Będzie temu towarzyszyć utworzenie systemu technicznego GIOŚ wraz z infrastrukturą do gromadzenia danych ze stacji pomiarowych jakości powietrza w ramach PMŚ. Utworzenie tego nowego systemu informatycznego nie wymaga wprowadzenia nowych przepisów;\n8) wprowadzenie nowych i doprecyzowujących obowiązujące przepisy zasad dokonywania oceny jakości powietrza. Ustawa będzie przewidywała upoważnienia do wydania przez ministra właściwego do spraw klimatu rozporządzenia w sprawie dokonywania oceny poziomów substancji w powietrzu oraz rozporządzenia w sprawie skaźników średniego narażenia dla pyłu zawieszonego PM2,5 i dwutlenku azotu (NO2), wymogów redukcji średniego narażenia i celów średniego stężenia ekspozycji;\n9) rozszerzenie zadań KLRP25, w tym o udział w pracach nowego gremium EUModNet, dodatkowo do udziału w sieci laboratoriów referencyjnych AQUILA oraz o nadzór nad pomiarami wykonywanymi metodami niereferencyjnymi, w tym przede wszystkim czujnikami niskokosztowymi;\n10) rozszerzenie zadań IOŚ-PIB w zakresie promowania zharmonizowanych podejść do modelowania jakości powietrza;\n11) utworzenie w GIOŚ systemu informatycznego zasilanego prognozami wytwarzanymi przez IOŚ-PIB w celu wytwarzania informacji o występowaniu wysokich stężeń i ryzyku wystąpienia wysokich stężeń zanieczyszczeń w powietrzu;\n12) wprowadzenie do przepisów indeksu jakości powietrza na portalu „Jakość powietrza” GIOŚ i w aplikacji mobilnej „jakość powietrza w Polsce” na potrzeby informowania społeczeństwa;\n13) informowanie o skutkach zdrowotnych zanieczyszczenia powietrza oraz informacji dla wrażliwych i szczególnie narażonych grup ludności; m.in. poprzez publikowanie informacji przez GIOŚ na portalu „Jakość powietrza”, w tym publikowaniu co roku raportu problemowego GIOŚ o zanieczyszczeniu powietrza w uzdrowiskach;\n14) modelowanie jakości powietrza - nałożenie na IOŚ-PIB obowiązku realizacji nowych zadań wynikających bezpośrednio z dyrektywy (UE) 2024/2881:\na) wykonywanie modelowania na potrzeby rocznej oceny jakości powietrza w nowych strefach, z uwzględnieniem nowych wartości progowych stężeń zanieczyszczeń powietrza oraz nowych elementów analiz w każdym roku kalendarzowym; wykonywanie wieloletniej oceny jakości powietrza w nowych strefach, dla nowych wartości progowych stężeń zanieczyszczeń powietrza oraz nowych elementów analiz (przynajmniej raz na 5 lat),\nb) obliczanie udziału źródeł emisji, które mają wpływ na poziom stężeń zanieczyszczeń na terenie Polski – na potrzeby identyfikacji przyczyn przekroczeń norm jakości powietrza w każdym roku kalendarzowym.\nZadanie to będzie realizowane poprzez identyfikację udziału źródeł/kategorii emisji w kształtowaniu przekroczeń norm jakości powietrza na terenie Polski, na potrzeby interpretacji rocznej oceny jakości powietrza oraz zarządzania jakością powietrza zwłaszcza w obszarach, gdzie przekraczane będą wartości dopuszczalne,\nc) codzienne przygotowywanie krótkoterminowych prognoz jakości powietrza – aktualny system prognoz należy rozszerzyć o pył zawieszony PM2,5. Jest proponowana dodatkowa symulacja mająca na celu ocenę napływu transgranicznego w horyzoncie do 3 dni (codzienna prognoza na potrzeby GIOŚ oraz symulacje wpływu transgranicznego na potrzeby prowadzonej współpracy transgranicznej przez ministra właściwego do spraw klimatu), dane te będą zasilać system informatyczny GIOŚ, a także narzędzia GIOŚ, tj. portal jakości powietrza i aplikację mobilną „Jakość powietrza w Polsce”,\nd) codzienne udostępnianie wyników prognoz jakości powietrza poprzez stworzony w IOŚ-PIB system API26.\nCelem tego zadania będzie zapewnienie społeczeństwu dostępu do informacji o modelowanej jakości powietrza,\ne) codzienne określanie stężeń zanieczyszczeń przekraczających progi informowania i progi alarmowe – przekazywanie komunikatów ostrzegawczych o prognozowanym przekroczeniu wartości normowanych.\nZadanie to pozwoli zapewnić społeczeństwu komunikaty o modelowanych przekroczeniach poziomów normowanych, informowania oraz alarmowych. Technicznie informacje te przekazywane będą do GIOŚ jako element systemu wydawania ostrzeżeń o nieodpowiedniej jakości powietrza,\nf) ocena reprezentatywności przestrzennej stacji pomiarowych z wykorzystaniem metodyki opisanej w technicznych wytycznych do dyrektywy (UE) 2024/2881 – dla każdego stanowiska pomiarowego określa się oddzielnie reprezentatywność przestrzenną,\ng) analiza transgranicznego wpływu zanieczyszczenia powietrza w roku kalendarzowym celem oceny wielkości wpływu z poszczególnych krajów sąsiadujących z Polską,\nh) ustalenie sposobu oceny jakości powietrza w poszczególnych strefach (tzw. wieloletnia (pięcioletnia) ocena jakości powietrza). Wyniki modelowania w tym zadaniu wspierają klasyfikacje stref i planowanie sieci monitoringowej,\ni) rozwój wykorzystywanego modelu i narzędzi modelowania na potrzeby spełnienia wymagań dyrektywy (UE) 2024/2881 w zakresie zapewnienia odpowiedniej jakości modelowania,\n15) udział w pracach nowego gremium „EUModNet”, który ma stanowić unijne forum referencyjnych krajowych centrów obliczeniowych zajmujących się modelowaniem jakości powietrza w danym państwie członkowskim. \nOprócz udziału w EUModNet oczekiwana jest kontynuacja udziału w pracach forum FAIRMODE (Forum for Air Quality Modeling), koordynowanego przez Wspólnotowe Centrum Badawcze UE;15) rozwój i doskonalenie metodyk wyznaczania emisji powierzchniowej, liniowej i punktowej przez KOBiZE27 w związku ze zwiększeniem wymagań w zakresie jakości modelowania. KOBiZE, który zgodnie z ustawą z dnia 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji28 odpowiada za przygotowanie danych emisyjnych na potrzeby modelowania jakości powietrza, będzie zobowiązany do zintensyfikowania prac na rzecz doskonalenia metodyk szacowania poszczególnych rodzajów emisji. Pomocny w tym zakresie będzie udział w forach międzynarodowych, m.in. w pracach forum FAIRMODE (Forum for Air Quality Modeling), czy nowego gremium EUModNet;\n16) w celu uporządkowania zasad raportowania danych o jakości powietrza jest wskazane określenie zasad dotyczących raportowania wszystkich danych o jakości powietrza do KE/EEA, powstałych w ramach systemu monitoringu, modelowania, oceny i zarządzania jakością powietrza (część zbiorów danych przesyła Główny Inspektor Ochrony Środowiska, część zbiorów danych przesyła IOŚ-PIB). W tym celu zostaną wprowadzone przepisy do ustawy o jakości powietrza.\n2. Zarządzanie jakością powietrza\n1) Nowe zasady przygotowania i realizacji POP oraz PDK, a także wprowadzenie obowiązku przygotowania i realizacji PDJP\na) wprowadzenie przepisów określających zasady przygotowania i przyjęcia nowych dokumentów strategicznych określających politykę w postaci PDJP, określających działania naprawcze, których celem będzie osiągnięcie nowych standardów jakości powietrza do 2030 r. PDJP będą podobnie jak POP i PDK przygotowywane przez samorządy województw, które następnie będą przyjmowane uchwałami sejmików województw,\nb) wprowadzenie przepisów określających obowiązek opracowania przez samorządy województw sprawozdań z realizacji PDJP w terminie co 2,5 roku,\nc) w celu przygotowania skutecznych POP, PDK oraz PDJP oraz zapewnienia ich zgodności z wymaganiami dyrektywy (UE) 2024/2881 konieczna będzie nie tylko zmiana dotychczasowych przepisów krajowych, określające zasady oraz etapy przygotowania POP i PDK wraz z harmonogramem ich realizacji. Dodatkowo koniecznym będzie uzupełnienie przepisów o nowe, które wprowadzą obowiązek przygotowania i realizacji PDJP, na tożsamych zasadach jak w przypadku POP. W proces przygotowania POP, PDK i PDJP włączony zostanie IOŚ-PIB, który zapewni spójne w skali kraju podejście do przygotowania scenariuszy emisyjnych i scentralizowanego systemu modelowania, na potrzeby POP i PDJP co zapewni metodyczną spójność i porównywalność wyników pomiędzy regionami zobligowanymi do wykonania takich działań. W ustawie o jakości powietrza przewidziane zostaną upoważnienia do wydania przez ministra właściwego do spraw klimatu aktów wykonawczych określających szczegółowe wymagania dotyczące POP, PDK i PDJP, a także zakres i sposób przekazywania informacji dotyczących zanieczyszczenia powietrza. Włączenie IOŚ-PIB i KOBiZE, które posiadają odpowiednie zaplecze eksperckie, badawcze oraz infrastrukturalne, w proces przygotowania POP i PDJP oraz sprawozdań z ich realizacji będzie wymagało uregulowania w przepisach krajowych,\nd) wprowadzenie nowych kryteriów modelowania na poziomie krajowym na potrzeby opracowania KPOP29 (przed opracowaniem KPOP raz na 5 lat) i modelownia co 2,5 roku na poziomie krajowym w celu monitorowania postępu KPOP; modelowanie powinno zawierać scenariusze bazowy, MFTR30 i BAU31 na ustalony z MKiŚ rok bazowy, rok pośredni i rok docelowy; modelowanie będzie dotyczyć symulacji ewaluacyjnych programów strategicznych w dłuższym horyzoncie czasowym i odpowiadających potrzebom MKiŚ w zakresie dialogu z KE32,\ne) określenie etapu, w którym samorządy województw będą zobowiązane do włączenia w proces przygotowania POP, PDK i PDJP społecznych organizacji pozarządowych oraz zainteresowanych stron, których działalność może mieć wpływ na przekroczenia poziomów dopuszczalnych i/lub poziomów docelowych, to jest na etapie określania działań naprawczych oraz następnie na etapie przekazania projektu uchwały sejmiku województwa w sprawie POP, PDK oraz PDJP do konsultacji publicznych,\nf) wprowadzenie obowiązku prowadzenia przez JST działań o charakterze informacyjnym, nie tylko na etapie przygotowania POP, PDK i PDJP, ale także w trakcie ich realizacji poprzez przekazywanie do opinii publicznej szczegółowej informacji w tych zakresie,\ng) wprowadzenie obowiązku zapewnienia przez samorządy województw zgodności przygotowywanych PDJP i POP z innymi dokumentami strategicznymi, w tym zwłaszcza z Krajowym Programem Ograniczania Emisji Zanieczyszczeń Powietrza i KPOP,\nh) nałożenie na ministra właściwego do spraw klimatu zadania polegającego na przygotowaniu opinii do projektów PDJP, tak jak miało to miejsce dotychczas w przypadku POP, na etapie przekazania projektu uchwały sejmiku województwa w sprawie projektu PDJP i POP do konsultacji publicznych i opiniowania.\nWdrożenie takiego rozwiązania pozwoli na zapewnienie zgodności projektowanych dokumentów z krajowymi dokumentami strategicznymi określającymi politykę poprawy jakości powietrza oraz mającymi na nią wpływ, jak KPOP, Polityką Energetyczną Polski, czy też Krajowym Planem Energii i Klimatu oraz przepisami krajowymi. Do zadań ministra właściwego do spraw klimatu będzie należeć także opiniowanie projektów uchwał antysmogowych oraz w sprawie PDK, podobnie jak będzie miało to miejsce w przypadku PDJP, POP.\n2) Nowe zasady przygotowania i realizacji POP i PDJP ze względu na przekroczenie poziomu docelowego ozonu (O3)\nZgodnie z wymaganiami dyrektywy (UE) 2024/2881 problem z przekroczeniami poziomu docelowego dla ozonu wymaga specjalnego podejścia. Konieczne jest przygotowanie odrębnych przepisów dotyczących przygotowania POP i PDJP w związku z przekroczeniami poziomu docelowego dla tego zanieczyszczenia. Ze względu na jego specyfikę, przygotowanie POP, czy też PDJP z poziomu województwa nie będzie spełniało celu poprawy jakości powietrza. Wymaga ono podejścia strategicznego, w ramach którego skuteczne mogą być przede wszystkim działania realizowane w skali kraju czy też regionów, a nie tylko w obszarze stwierdzonych przekroczeń norm jakości powietrza. Dlatego też, wymagania dotyczące realizacji zadań odnośnie do postępowania z zanieczyszczeniem powietrza ze względu na O3, będą polegały w szczególności na:\na) przygotowaniu krajowej analizy możliwości ograniczenia stężeń O3, a następnie:\n- w przypadku stwierdzenia możliwości uzyskania efektów w postaci poprawy jakości powietrza - przygotowanie krajowego PDJP/POP ze względu na przekroczenie poziomu docelowego dla O3, który następnie byłby przyjmowany przez ministra właściwego ds. klimatu,\n- w przypadku stwierdzenia braku możliwości uzyskania efektów w postaci poprawy jakości powietrza - przygotowanie szczegółowego uzasadnienia, dlaczego nie ma możliwości znaczącego zmniejszenia przekroczenia na potrzeby przekazania takiej informacji do KE,\nb) dokonania raz na 5 lat ponownej oceny możliwości redukcji stężeń O3.\nZadania, o których mowa w lit. a i b, będą realizowane przez IOŚ-PIB.\n3) Współpraca transgraniczna\nKonieczne jest dostosowanie przepisów krajowych dotyczących zasad współpracy transgranicznej z państwami sąsiadującymi z Polską oraz KE w zakresie wzajemnego informowania o możliwym zanieczyszczeniu transgranicznym, funkcjonowaniu wspólnych zespołów ekspertów badających możliwe pochodzenie zanieczyszczenia powietrza i ewentualnych wspólnych działaniach naprawczych do określenia w POP i PDK (uzgodnienia pomiędzy państwami). W ramach tego zadania określony zakres zadań poszczególnych organów biorących udział we współpracy transgranicznej, w tym IOŚ-PIB i KOBiZE. Współpraca będzie m.in. obejmować działania w zakresie spotkań międzynarodowych (w tym bilateralnych), np. w ramach grupy eksperckiej co to pochodzenia zanieczyszczenia na podstawie prowadzonego modelowania i monitoringu w Polsce i za granicą oraz ewentualnego podejmowania wspólnych działań uzgodnionych przez strony.\n4) Wyłączenia ze stosowania określonych poziomów dopuszczalnych dla wybranych substancji w powietrzu\nZgodnie z przepisami dyrektywy (UE) 2024/2881 koniecznym jest wprowadzenie nowych przepisów umożliwiających samorządom województw wystąpienie za pośrednictwem ministra właściwego do spraw klimatu do KE o wyłączenie ze stosowania standardów jakości powietrza dla wybranych substancji w powietrzu w określonym terminie. Dotyczyć to będzie stref, w których w wyniku oceny jakości powietrza za 2026 r. stwierdzone zostaną przekroczenia poziomów dopuszczalnych i spełnione zostaną szczegółowe warunki, o których mowa w art. 18 dyrektywy (UE) 2024/2881, oraz że dla takiej strefy przygotowany zostanie PDJP.\nWnioski o ww. wyłączenie będą przekazywane za pośrednictwem ministra właściwego do spraw klimatu do KE.\n3. Dostęp do sądów, odszkodowania oraz kary\n1) zapewnienie dostępu do wymiaru sprawiedliwości poprzez wprowadzenie możliwości złożenia skargi do sądu administracyjnego na decyzje, działania oraz zaniechania organów w odniesieniu do lokalizacji i liczby stacji pomiarowych/stanowiska pomiarowego jakości powietrza, ustanawianych w ramach wykonawczego programu monitoringu środowiska w tym zakresie oraz PDJP, POP, jego aktualizacji i PDK. Zapewnienie dostępu do wymiaru sprawiedliwości dotyczy: osoby fizycznej posiadającej miejsce zamieszkania na obszarze objętym reprezentatywnością stanowiska pomiarowego/stacji pomiarowej oraz PDJP, POP, jego aktualizacji i PDK, jednostki organizacyjnej prowadzącej działalność gospodarczą na obszarze objętym reprezentatywnością stanowisk pomiarowych/stacji pomiarowych oraz PDJP, POP, jego aktualizacji i PDK, a także organizacji społecznej powołującej się na swoje cele statutowe i prowadzącej działalność statutową w zakresie ochrony środowiska lub ochrony zdrowia ludzkiego przez co najmniej 12 miesięcy przed dniem ogłoszenia uchwały sejmiku województwa w sprawie PDJP, POP, jego aktualizacji i PDK, a w przypadku projektów lokalizacji nowych stacji/stanowisk pomiarowych w terminie 14 dni od dnia opublikowania;\n2) ustalenie, że termin na złożenie skargi do sądu administracyjnego na zaniechanie przyjęcia PDJP, POP, jego aktualizacji, PDK oraz za brak wykonawczego programu monitoringu środowiska w zakresie ustanowienia stacji/stanowisk pomiarowych jakości powietrza i minimalnej liczby stacji/stanowisk pomiarowych nie będzie ograniczony;\n3) ustalenie, że nie będzie określona wstępna procedura odwoławcza przed organem administracji;\n4) udostępnienie publicznie informacji na temat dostępu do administracyjnych i sądowych procedur odwoławczych spełnione zostanie opublikowaniem ustawy o jakości powietrza w Dzienniku Urzędowym i wprowadzeniem pouczenia w odpowiednich uchwałach o możliwości zaskarżenia uchwały o przyjęciu POP, jego aktualizacji, PDK, PDJP, a także w wykonawczym programie monitoringu środowiska o możliwości zaskarżenia projektów lokalizacji stanowiska pomiarowego/stacji pomiarowej opublikowanym na portalu jakości powietrza GIOŚ;\n5) ustalenie, że za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie w odniesieniu do POP, jego aktualizacji, PDK oraz PDJP ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub JST i wprowadzenie możliwości dochodzenia odszkodowania od Skarbu Państwa albo JST za szkodę na zdrowiu w wyniku naruszenia przepisów krajowych dotyczących POP, jego aktualizacji, PDK oraz PDJP, będącego wynikiem umyślnego działania lub zaniechania przez właściwe organy;\n6) określenie terminów przedawnienia roszczeń o odszkodowanie i zdarzeń będących początkiem biegu tych terminów zgodnie z art. 28 ust. 3 dyrektywy (UE) 2024/2881;\n7) wprowadzenie przepisów określających kary zbieżnych z obowiązującymi w ustawie – Prawo ochrony środowiska.\n4. W projektowanej ustawie o jakości powietrza, w związku z koniecznością przeniesienia wymagań dyrektywy (UE) 2024/2881, za realizację których odpowiedzialne będą MKiŚ, GIOŚ, IOŚ-PIB, w tym KOBiZE, oraz samorządy województw, określone zostały maksymalne limity wydatków sektora finansów publicznych na lata 2027–2036 w ramach środków z budżetu państwa, NFOŚiGW oraz 16 wfośigw. Uwzględnione zostały także koszty zadań przeniesionych do ustawy o jakości powietrza, które wcześniej były uregulowane w innych ustawach.","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Oddziaływanie na życie społeczne nowych regulacji prawnych","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Spodziewane skutki i następstwa projektowanych regulacji prawnych","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Sposoby mierzenia efektów nowych regulacji prawnych","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ odpowiedzialny za opracowanie projektu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"MKiŚ","value":"MKiŚ"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ współpracujący przy opracowaniu projektu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektu","value":"Krzysztof Bolesta Sekretarz Stanu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ odpowiedzialny za przedłożenie projektu RM","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"MKiŚ","value":"MKiŚ"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Planowany termin przyjęcia projektu przez RM","value":"IV kwartał 2026 r.","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Informacja o rezygnacji z prac nad projektem","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Status realizacji","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"}]}}