Nowe przepisy porządkują system mediacji sądowej i ułatwią obywatelom wybór profesjonalnego mediatora. Utworzenie Krajowego Rejestru Mediatorów zapewni bezpłatny dostęp do aktualnych informacji o ich kwalifikacjach i specjalizacjach. Jednolite wymagania oraz standardy szkolenia zagwarantują lepsze przygotowanie mediatorów do prowadzenia mediacji ze skierowania sądu, a tym samym przyczynią się do podniesienia jakości mediacji. Przejrzyste zasady oraz łatwy dostęp do rzetelnych informacji wzmocnią również zaufanie społeczne do mediacji jako alternatywnego sposobu rozwiązywania sporów.

Najważniejsze rozwiązania

• Projekt wprowadza do systemu prawa instytucję mediatora sądowego.
  • W obecnym stanie prawnym odpowiednikiem mediatorów sądowych są stali mediatorzy.
• Utworzenie publicznego Krajowego Rejestru Mediatorów w formie elektronicznej.
  • Rejestr zastąpi rozproszone papierowe listy stałych mediatorów prowadzone przez prezesów sądów okręgowych oraz wykazy instytucji i osób uprawnionych do prowadzenia mediacji w sprawach karnych.
  • Umożliwi to łatwe sprawdzenie aktualnych informacji o mediatorach, w tym ich kwalifikacji i specjalizacji.

• Wprowadzenie jednolitych wymagań dla mediatorów sądowych.
  • Mediatorem sądowym będzie mogła zostać osoba, która m.in. posiada wykształcenie wyższe, ma co najmniej 26 lat, ukończyła szkolenie bazowe i szkolenie specjalizacyjne w instytucji szkolącej i została wpisana do Krajowego Rejestru Mediatorów.
• Mediatorem sądowym nie będzie mógł zostać sędzia, prokurator, asesor sądowy, asesor prokuratury, aplikant aplikacji sędziowskiej lub prokuratorskiej, funkcjonariusz instytucji uprawnionej do ścigania przestępstw ani ławnik sądowy w czasie trwania kadencji.
  • Zakaz nie będzie dotyczył sędziów i prokuratorów w stanie spoczynku.

• Wprowadzenie jednolitych standardów szkoleń.
  • Szkolenia bazowe będą przygotowywać do prowadzenia mediacji w ogólnym zakresie, natomiast szkolenia specjalizacyjne pozwolą zdobyć kwalifikacje do prowadzenia określonych rodzajów spraw.
• Utworzenie bazy instytucji szkolących.
  • Szkolenia dla przyszłych mediatorów sądowych będą mogły prowadzić podmioty spełniające określone wymagania, m.in. dysponujące odpowiednio wykwalifikowanym zespołem specjalistów.
• Minister Sprawiedliwości będzie mógł powołać Radę Mediacyjną jako organ opiniodawczo-doradczy.
  • Rada będzie m.in. analizować proces szkoleń, proponować zmiany w organizacji mediacji, opiniować projekty aktów prawnych oraz pracować nad kodeksem etyki mediatorów.

Nowe przepisy mają wejść w życie 1 września 2027 r.