Osoby żyjące w związkach nieformalnych zyskają możliwość kształtowania wzajemnych praw i obowiązków w sferze majątkowej, rodzinnej oraz osobistej, dzięki zawarciu umowy cywilnoprawnej przed notariuszem. Chodzi o najważniejsze kwestie dotyczące codziennego życia – wspólne rozliczanie PIT, zwolnienie z podatku od spadku i darowizn, dostęp do informacji i dokumentacji medycznej, prawo do mieszkania, dziedziczenie testamentowe oraz uprawnienia dotyczące ubezpieczenia zdrowotnego, renty rodzinnej, prawa do pochówku czy zasiłku opiekuńczego.

Projekt odpowiada na potrzeby społeczne, które zgłaszane są od wielu lat. Nowe przepisy zwiększą ochronę osób tworzących niesformalizowane związki, niezależnie od płci. Zapewnią im także realny dostęp do uprawnień, które wynikają z pozostawania w trwałej relacji.

Najważniejsze rozwiązania

• Osoby, które ukończyły 18 lat, bez względu na płeć, będą mogły zawrzeć przed notariuszem umowę cywilnoprawną o wspólnym pożyciu.
  • Umowa zostanie następnie zarejestrowana w urzędzie stanu cywilnego. Dzięki temu uzyskany zostanie status osoby najbliższej w związku.
• Umowa o wspólnym pożyciu umożliwi:
  • wybór wspólności majątkowej, dzięki czemu osoby w związku zyskają możliwość wspólnego rozliczania się PIT (po pełnym roku podatkowym)
  • zwolnienie z podatku od spadków i darowizn;
  • uzyskanie prawa do korzystania ze wspólnego mieszkania;
  • nadanie drugiej osobie uprawnień do dostępu do informacji i dokumentacji medycznych;
  • uzyskanie pełnomocnictwa do działania w imieniu drugiej osoby przed sądami i administracją publiczną;
  • uprawnienia dotyczące m.in. ubezpieczenia zdrowotnego, renty rodzinnej, prawa do pochówku oraz zasiłku opiekuńczego;
  • ustanowienie obowiązku alimentacyjnego w przypadku rozwiązania umowy;
  • dziedziczenie testamentowe.
• W ramach umowy o wspólnym pożyciu nie będzie możliwa wspólna adopcja dzieci.  Nie będzie też możliwe przysposobienie dziecka drugiej strony.
• Umowa o wspólnym pożyciu będzie mogła zostać rozwiązana bez postępowania sądowego, na podstawie oświadczeń złożonych przed notariuszem.

Nowe przepisy mają wejść w życie 1 stycznia 2027 roku.