Powrót

Projekt ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przechowywania nawozów naturalnych

{"register":{"columns":[{"header":"Numer projektu","value":"UD217","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"sequence":{"regex":"UD{#UD_1}"},"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Rodzaj dokumentu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"Projekty ustaw","value":"Projekty ustaw"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Typ dokumentu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"D – pozostałe projekty","value":"D – pozostałe projekty"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Informacja dodatkowa","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Cele projektu oraz informacja o przyczynach i potrzebie rozwiązań planowanych w projekcie","value":"W dniu 23 stycznia 2025 r. Stały Komitet Rady Ministrów uzgodnił, że istnieje pilna potrzeba wydłużenia terminu na dostosowanie miejsc do przechowywania nawozów naturalnych przez gospodarstwa posiadające do 210 DJP. Jednocześnie zobowiązał Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do pilnego przygotowania, we współpracy z Ministrem Infrastruktury oraz Rządowym Centrum Legislacji, projektu przepisów, których celem będzie wydłużenie terminu na dostosowanie powierzchni/pojemności miejsc do przechowywania nawozów naturalnych. Komitet zalecił uzgodnienie projektu z zainteresowanymi ministrami (w szczególności z Ministrem Finansów) i po zaopiniowaniu projektu przez Komitet do Spraw Europejskich przedstawienie go do rozpatrzenia przez Stały Komitet Rady Ministrów.\nW związku z dyskusją na Zespole do spraw Programowania Prac Rządu w dniu 10 lutego 2025 r., w dniu 20 lutego 2025 r. z inicjatywy przedstawicieli MRiRW odbyło się drugie robocze spotkanie (pierwsze spotkanie odbyło się 13 grudnia 2024 r.) z właściwymi w sprawie przedstawicielami Komisji Europejskiej (DG Envi; Nitrates Team; Unit D1: Land Use and Management) w celu omówienia i uzgodnienia zakresu zmian wynikających z potrzeby wydłużenia w Polsce terminu na dostosowanie miejsc do przechowywania nawozów naturalnych przez gospodarstwa posiadające do 210 DJP, w tym przesłanej do Komisarz ds. Środowiska, Oceanów i Rybołówstwa przez Ministra Infrastruktury przy piśmie z dnia 28 stycznia 2025 r. propozycji rozwiązań prawnych. Podczas spotkania w dniu 20 lutego 2025 r. otrzymano od przedstawicieli Komisji Europejskiej (KE) następujące informacje: \n-\tKE oczekuje zapewnienia, że w procesie legislacyjnym nie zostaną wydłużone terminy na dostosowanie (do 20 DJP – do 31.12.2025, >20-210DJP – do 31.12.2027) wskazane w projekcie przekazanym KE pismem z dnia 28.01.2025 r.\n-\tKE proponuje rozważenie wprowadzenia uproszczeń administracyjnych. Strona PL poinformowała, że analizuje te kwestie i m.in. w ostatnim czasie wprowadzono do projektu przepisów uproszczenia w ramach ustawy o planowaniu przestrzennym.\n-\tKE wskazała potrzebę zapewnienia wsparcia finansowego rolników niedostosowanych do wymogów – Dyrektor Departamentu Gospodarki Wodnej w Ministerstwie Infrastruktury poinformowała KE, że MI prowadzi rozmowy z NFOSiGW w celu uruchomienia mechanizmu wsparcia ze środków funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej.\nW dniu 19 marca 2025 r. przy piśmie Komisarz ds. środowiska, Pani Jessiki Roswall, stronie Polskiej zostało przekazane oficjalne stanowisko z akceptacją omówionych podczas spotkania rozwiązań (uwzględnionych w projekcie przekazanym KE pismem z dnia 28.01.2025 r.).\nPrzepisy dotyczące przechowywania nawozów naturalnych zawiera ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1087, z późn. zm.) oraz przyjmowany przez Radę Ministrów, w drodze rozporządzenia, na podstawie art. 106 ust. 4 ww. ustawy – Program działań. Takie umiejscowienie wymogów związanych ze stosowaniem nawozów zawierających w składzie azot oraz przechowywania nawozów naturalnych jest wynikiem ustaleń Rządu RP w związku z wyrokiem TSUE w sprawie C-356/13 z 20 listopada 2014 r. – dotyczącej wdrażania dyrektywy azotanowej mającej na celu ochronę wód przed zanieczyszczeniem azotanami pochodzenia rolniczego.\nPrzyjęty przez Radę Ministrów w 2018 r. Program działań wprowadził dla rolników okresy przejściowe na dostosowanie powierzchni i pojemności posiadanych miejsc do przechowywania nawozów naturalnych do określonych w tych przepisach wymagań. Dla rolników prowadzących chów lub hodowlę zwierząt gospodarskich w liczbie mniejszej lub równej 210 DJP okres przejściowy wynosił ok. 6 lat i zakończył się 31 grudnia 2024 r.\nWiele podmiotów w szczególności gospodarstwa drobne tj. do 20 DJP nie miało możliwości dostosować się w terminie do 31 grudnia 2024 r. \nPandemia ujawniła nowe problemy, z którymi musieli zmierzyć się rolnicy: ograniczenia w pracy przedsiębiorstw, zakłócenia dostaw, ograniczona dostępność pracowników i materiałów, zmiany w funkcjonowaniu urzędów. Przestoje, a także ostrożność w podejmowaniu decyzji inwestycyjnych, miały wpływ na wydłużenie niezbędnego czasu na realizację inwestycji w miejsca do przechowywania nawozów naturalnych. Ponadto większość drobnych podmiotów (do 20 DJP) w sytuacji kryzysu stanęła przed wyborem, czy koszty doposażenia pokryte zostaną przez prowadzoną przez nich produkcję zwierzęcą.\nPonadto w latach 2010–2020 w rolnictwie w Polsce zachodziły istotne zmiany mające wpływ na sposób i skalę magazynowania nawozów naturalnych. W okresie tym nastąpiło istotne zmniejszenie liczby podmiotów utrzymujących zwierzęta gospodarskie, w wyniku masowego rezygnowania z produkcji zwierzęcej przez gospodarstwa rolne, zwłaszcza o małej i bardzo małej liczebności stad na rzecz koncentracji produkcji zwierzęcej w gospodarstwach wielkotowarowych. Natomiast to co należy podkreślić, mniejsze gospodarstwa najczęściej stosują tradycyjne metody produkcji – utrzymywanie na ściółce, okresowy wypas i mało intensywne metody chowu i hodowli. W gospodarstwach tych zrównoważona produkcja może wiązać się z większym powiązaniem produkcji roślinnej i zwierzęcej, z utrzymywaniem rodzimych i lokalnych ras zwierząt gospodarskich, które są dostosowane do lokalnego środowiska i tradycyjnych sposobów produkcji. Jednak gospodarstwa o mniejszej skali produkcji zwierzęcej mają mniejsze możliwości inwestycyjne pozwalające na wyposażenie gospodarstwa w profesjonalne płyty obornikowe czy zbiorniki na płynne nawozy naturalne. W połączeniu z innymi wymaganiami i obciążeniami oraz niestabilną sytuacją rynkową, może to przyczyniać się do rezygnacji z produkcji zwierzęcej. Rezygnacja kolejnych małych gospodarstw z produkcji zwierzęcej prowadzonej na małą skalę może w negatywny sposób wpłynąć nie tylko na pogłowie zwierząt, w szczególności ras ekstensywnych i lokalnych, ale również na prośrodowiskowe łączenie produkcji zwierzęcej z produkcją roślinną. Może to powodować także skutki w zakresie zachowania różnorodności biologicznej, negatywnie wpłynąć na prowadzone programy ochrony zasobów genetycznych zwierząt gospodarskich, jak również utrzymanie dobrego stanów wód i gleb. Produkowany w takich systemach nawóz naturalny np. obornik wykorzystywany jest lokalnie w prowadzonej produkcji roślinnej. Warto podkreślić, że obornik zawiera nie tylko niezbędne dla roślin składniki pokarmowe tj. azot, potas, fosfor, wapń, magnez, siarkę, bor, miedź, mangan ale przede wszystkim substancje organiczne, które z czasem przekształcają się w próchnicę – tak ważną dla utrzymania zdrowotności gleb, magazynowania wody, czy zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych, takich jak dwutlenek węgla. Zwiększenie ilości materii organicznej w glebie, do czego przyczynia się stosowanie obornika, pomaga zachować w glebie wodę, co jest szczególnie ważne w regionach podatnych na suszę. Dlatego utrzymanie produkcji zwierzęcej w małych gospodarstwach ma kluczowe znaczenie dla promowania zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich oraz ochrony środowiska jako całości.\nPonadto budowa zbiorników na przechowywanie płynnych nawozów naturalnych, czy też płyt na przechowywanie stałych nawozów naturalnych wymaga zarówno zapewnienia wymaganych zgód/zezwoleń, środków finansowych na realizację, jak i odpowiedniego czasu na sam proces budowy. Mając na względzie trudną sytuację ekonomiczną w gospodarstwach rolnych spowodowaną, m.in. konsekwencjami pandemii, wojny na Ukrainie, destabilizacją rynków rolnych, czego nie można było przewidzieć planując ww. okresy przejściowe, spowodowała potrzebę wyprowadzenia nowych rozwiązań w tym zakresie – wydłużenia terminu na dostosowanie.\nW ostatnich latach część gmin, w związku z przystąpieniem do sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zawiesza postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy, tym samym rolnicy nie uzyskują niezbędnych dokumentów do rozpoczęcia inwestycji dotyczących przechowywania nawozów, co skutkuje brakiem możliwości szybkiego rozpoczęcia procesu budowlanego. W ocenie inwestorów (rolników) właśnie etap uzyskiwania decyzji o ustaleniu warunków zabudowy najczęściej wydłuża proces przygotowania dokumentacji niezbędnej do rozpoczęcia realizacji inwestycji. Przepis art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1130, z późn. zm.), daje możliwość zawieszenia postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy na 18 miesięcy. Jako przykład można podać rolnika, który wiedząc o tym, że do końca 2024 r. musi mieć płytę obornikową dla kilku hodowanych przez siebie zwierząt zlecił pod koniec 2023 r. wykonanie projektu i wystąpił do starosty ze zgłoszeniem budowy oraz złożył wniosek do ARiMR o dofinansowanie budowy płyty. Starosta wezwał rolnika do uzupełnienia wniesionego zgłoszenia budowy tej płyty przez dostarczenie prawomocnej decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla płyty. Wobec tego rolnik złożył stosowny wniosek do wójta. Wójt zawiadomił rolnika, że sprawa jest \"skomplikowana\" i wydanie takiej decyzji zajmie do 2 miesięcy. W lutym 2024 r. rada gminy, w której jest położone gospodarstwo rolnika podjęła uchwałę o przystąpieniu do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a wójt wydał postanowienie o zawieszeniu postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy, o które rolnik wnosił. Rolnik ponownie złożył wniosek o ustalenie warunków zabudowy dla płyty ok. 25 m2. Wójt ponownie wysłał zawiadomienie, że sprawa jest \"skomplikowana\" i że postępowanie przedłuży się do 2 miesięcy, a następnie wysłał postanowienie o zawieszeniu postępowania w sprawie o ustalenie warunków zabudowy dla płyty na okres 18 miesięcy ze względu na fakt przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (uznając jednocześnie w/w płytę obornikową za istotny element urbanistyczny, który determinuje zagospodarowanie przestrzenne wsi, co stanowiło podstawę do skorzystania przez gminę uprawnienia wynikającego z przywołanego wyżej przepisu). Rolnik wniósł zażalenie do wojewody (za pośrednictwem gminy). W tym stanie faktycznym rolnik na decyzję o ustaleniu warunków zabudowy dla płyty obornikowej czekać będzie ok. 2 lat.\nWprowadzone uproszczenia pozwolą zatem na zdecydowanie szybsze i sprawniejsze realizowanie inwestycji polegających na budowie odpowiednich miejsc do przechowywania nawozów naturalnych w gospodarstwach rolnych, co jest niezwykle istotne ze względu na ochronę wód przed zanieczyszczeniem azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych. Proponowana regulacja ma zatem nie tylko pozwolić na szybkie i sprawne realizowanie inwestycji związanych z miejscami do przechowywania nawozów naturalnych w gospodarstwach rolnych, ale również na dążenie do osiągnięcia celów środowiskowych, tj. ochrona środowiska i klimatu, przy jednoczesnym utrzymaniu konkurencyjności krajowego sektora rolnego na europejskim i światowym rynku.\n","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Istota rozwiązań planowanych w projekcie, w tym proponowane środki realizacji","value":"Proponowana ustawa wprowadza szczególne rozwiązania w zakresie przechowywania nawozów naturalnych polegające na wydłużenia terminu na dostosowanie miejsc do przechowywania nawozów naturalnych do końca 2027 r. dla podmiotów prowadzących chów lub hodowlę zwierząt gospodarskich w liczbie mniejszej lub równej 20 DJP oraz do końca 2025 r. dla podmiotów prowadzących chów lub hodowlę zwierząt gospodarskich w liczbie większej niż 20 DJP jednak nie większej niż 210 DJP.\nPrzygotowanie projektu ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przechowywania nawozów naturalnych wynika z ustaleń Stałego Komitetu Rady Ministrów podjętych podczas posiedzenia, które odbyło się w dniu 23 stycznia 2025 r.\nPrzygotowany projekt ustawy obejmuje:\n-\twydłużenie o 3 lata terminu na dostosowanie miejsc do przechowywania nawozów naturalnych przez podmioty posiadające do 20 DJP;\n-\twydłużenie o rok terminu na dostosowanie miejsc do przechowywania nawozów naturalnych przez podmioty posiadające powyżej 20 do 210 DJP;\n-\tzgłoszenie przez rolników do MRiRW przez udostępniony formularz informacji o potrzebie wydłużenia terminu na dostosowanie w terminach nie dłuższych niż ww.;\n-\tumorzenie postępowań wszczętych na podstawie art. 109 ust. 1 ustawy – Prawo wodne, dotyczących przechowywania od dnia 1 stycznia 2025 r. przez podmioty prowadzące chów lub hodowlę zwierząt gospodarskich w liczbie mniejszej lub równej 210 DJP nawozów naturalnych niezgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 106 ust. 4 ustawy – Prawo wodne, i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, jeżeli te podmioty dokonają zgłoszenia we wskazanym terminie;\n-\tuproszczenie procedur administracyjnych związanych z budową miejsc do przechowywania nawozów naturalnych wynikających z ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1130, z późn. zm.).;\n-\tprzekazanie informacji o podmiotach, które złożyły zgłoszenie potrzeby dłuższego czasu na dostosowanie, instytucjom, które prowadzą kontrole przestrzegania wymagań w zakresie realizacji wymogów dyrektywy azotanowej.\nProponowana ustawa wprowadza również szczególne rozwiązania w zakresie realizowania inwestycji polegających na budowie odpowiednich miejsc do przechowywania nawozów naturalnych w gospodarstwach rolnych. Proponuje się aby nie było wymagane uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w odniesieniu do budowy obiektów gospodarczych związanych z produkcją rolną i uzupełniających zabudowę zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej: \n-\tpłyt do składowania obornika;\n-\tszczelnych zbiorników na gnojówkę lub gnojowicę.\nProponowane rozwiązania, w tym uproszczenie wprowadzonych w ostatnich latach procedur pozwolą na szybsze i sprawniejsze realizowanie inwestycji budowlanych w gospodarstwach rolnych oraz wpłyną pozytywnie na ochronę wód przed zanieczyszczeniem azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych.\nW okresie negocjacji terminów na dostosowanie miejsc do przechowywania nawozów naturalnych, tj. w latach 2017–2018, ani też przed tym okresem nie mieliśmy do czynienia i nie przewidywaliśmy sytuacji pandemii, czy wojny na Ukrainie. Dlatego działania Rządu RP muszą być dostosowywane do obecnych, a nie przeszłych sytuacji, w tym identyfikowanych problemów, potrzeb oraz skutków sytuacji z jakimi się spotykamy.\nWprowadzone uproszczenia pozwolą zatem na zdecydowanie szybsze i sprawniejsze realizowanie inwestycji polegających na budowie odpowiednich miejsc do przechowywania nawozów naturalnych w gospodarstwach rolnych, co jest niezwykle istotne ze względu na ochronę wód przed zanieczyszczeniem azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych. Proponowana regulacja ma zatem nie tylko pozwolić na szybkie i sprawne realizowanie inwestycji związanych z miejscami do przechowywania nawozów naturalnych w gospodarstwach rolnych, ale również na dążenie do osiągnięcia celów środowiskowych, tj. ochrona środowiska i klimatu, przy jednoczesnym utrzymaniu konkurencyjności krajowego sektora rolnego na europejskim i światowym rynku.\n","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Oddziaływanie na życie społeczne nowych regulacji prawnych","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Spodziewane skutki i następstwa projektowanych regulacji prawnych","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Sposoby mierzenia efektów nowych regulacji prawnych","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ odpowiedzialny za opracowanie projektu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"MRiRW","value":"MRiRW"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ współpracujący przy opracowaniu projektu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektu","value":"Michał Kołodziejczak Sekretarz Stanu ","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ odpowiedzialny za przedłożenie projektu RM","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"MRiRW","value":"MRiRW"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Planowany termin przyjęcia projektu przez RM","value":"II kwartał 2025 r. ZREALIZOWANY Rada Ministrów przyjęła 24 czerwca 2025 r.","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Informacja o rezygnacji z prac nad projektem","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Status realizacji","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"Zrealizowany","value":"Zrealizowany"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"}]}}
Numer projektu:
UD217
Rodzaj dokumentu:
Projekty ustaw
Typ dokumentu:
D – pozostałe projekty
Cele projektu oraz informacja o przyczynach i potrzebie rozwiązań planowanych w projekcie:
W dniu 23 stycznia 2025 r. Stały Komitet Rady Ministrów uzgodnił, że istnieje pilna potrzeba wydłużenia terminu na dostosowanie miejsc do przechowywania nawozów naturalnych przez gospodarstwa posiadające do 210 DJP. Jednocześnie zobowiązał Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do pilnego przygotowania, we współpracy z Ministrem Infrastruktury oraz Rządowym Centrum Legislacji, projektu przepisów, których celem będzie wydłużenie terminu na dostosowanie powierzchni/pojemności miejsc do przechowywania nawozów naturalnych. Komitet zalecił uzgodnienie projektu z zainteresowanymi ministrami (w szczególności z Ministrem Finansów) i po zaopiniowaniu projektu przez Komitet do Spraw Europejskich przedstawienie go do rozpatrzenia przez Stały Komitet Rady Ministrów.
W związku z dyskusją na Zespole do spraw Programowania Prac Rządu w dniu 10 lutego 2025 r., w dniu 20 lutego 2025 r. z inicjatywy przedstawicieli MRiRW odbyło się drugie robocze spotkanie (pierwsze spotkanie odbyło się 13 grudnia 2024 r.) z właściwymi w sprawie przedstawicielami Komisji Europejskiej (DG Envi; Nitrates Team; Unit D1: Land Use and Management) w celu omówienia i uzgodnienia zakresu zmian wynikających z potrzeby wydłużenia w Polsce terminu na dostosowanie miejsc do przechowywania nawozów naturalnych przez gospodarstwa posiadające do 210 DJP, w tym przesłanej do Komisarz ds. Środowiska, Oceanów i Rybołówstwa przez Ministra Infrastruktury przy piśmie z dnia 28 stycznia 2025 r. propozycji rozwiązań prawnych. Podczas spotkania w dniu 20 lutego 2025 r. otrzymano od przedstawicieli Komisji Europejskiej (KE) następujące informacje:
- KE oczekuje zapewnienia, że w procesie legislacyjnym nie zostaną wydłużone terminy na dostosowanie (do 20 DJP – do 31.12.2025, >20-210DJP – do 31.12.2027) wskazane w projekcie przekazanym KE pismem z dnia 28.01.2025 r.
- KE proponuje rozważenie wprowadzenia uproszczeń administracyjnych. Strona PL poinformowała, że analizuje te kwestie i m.in. w ostatnim czasie wprowadzono do projektu przepisów uproszczenia w ramach ustawy o planowaniu przestrzennym.
- KE wskazała potrzebę zapewnienia wsparcia finansowego rolników niedostosowanych do wymogów – Dyrektor Departamentu Gospodarki Wodnej w Ministerstwie Infrastruktury poinformowała KE, że MI prowadzi rozmowy z NFOSiGW w celu uruchomienia mechanizmu wsparcia ze środków funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej.
W dniu 19 marca 2025 r. przy piśmie Komisarz ds. środowiska, Pani Jessiki Roswall, stronie Polskiej zostało przekazane oficjalne stanowisko z akceptacją omówionych podczas spotkania rozwiązań (uwzględnionych w projekcie przekazanym KE pismem z dnia 28.01.2025 r.).
Przepisy dotyczące przechowywania nawozów naturalnych zawiera ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1087, z późn. zm.) oraz przyjmowany przez Radę Ministrów, w drodze rozporządzenia, na podstawie art. 106 ust. 4 ww. ustawy – Program działań. Takie umiejscowienie wymogów związanych ze stosowaniem nawozów zawierających w składzie azot oraz przechowywania nawozów naturalnych jest wynikiem ustaleń Rządu RP w związku z wyrokiem TSUE w sprawie C-356/13 z 20 listopada 2014 r. – dotyczącej wdrażania dyrektywy azotanowej mającej na celu ochronę wód przed zanieczyszczeniem azotanami pochodzenia rolniczego.
Przyjęty przez Radę Ministrów w 2018 r. Program działań wprowadził dla rolników okresy przejściowe na dostosowanie powierzchni i pojemności posiadanych miejsc do przechowywania nawozów naturalnych do określonych w tych przepisach wymagań. Dla rolników prowadzących chów lub hodowlę zwierząt gospodarskich w liczbie mniejszej lub równej 210 DJP okres przejściowy wynosił ok. 6 lat i zakończył się 31 grudnia 2024 r.
Wiele podmiotów w szczególności gospodarstwa drobne tj. do 20 DJP nie miało możliwości dostosować się w terminie do 31 grudnia 2024 r.
Pandemia ujawniła nowe problemy, z którymi musieli zmierzyć się rolnicy: ograniczenia w pracy przedsiębiorstw, zakłócenia dostaw, ograniczona dostępność pracowników i materiałów, zmiany w funkcjonowaniu urzędów. Przestoje, a także ostrożność w podejmowaniu decyzji inwestycyjnych, miały wpływ na wydłużenie niezbędnego czasu na realizację inwestycji w miejsca do przechowywania nawozów naturalnych. Ponadto większość drobnych podmiotów (do 20 DJP) w sytuacji kryzysu stanęła przed wyborem, czy koszty doposażenia pokryte zostaną przez prowadzoną przez nich produkcję zwierzęcą.
Ponadto w latach 2010–2020 w rolnictwie w Polsce zachodziły istotne zmiany mające wpływ na sposób i skalę magazynowania nawozów naturalnych. W okresie tym nastąpiło istotne zmniejszenie liczby podmiotów utrzymujących zwierzęta gospodarskie, w wyniku masowego rezygnowania z produkcji zwierzęcej przez gospodarstwa rolne, zwłaszcza o małej i bardzo małej liczebności stad na rzecz koncentracji produkcji zwierzęcej w gospodarstwach wielkotowarowych. Natomiast to co należy podkreślić, mniejsze gospodarstwa najczęściej stosują tradycyjne metody produkcji – utrzymywanie na ściółce, okresowy wypas i mało intensywne metody chowu i hodowli. W gospodarstwach tych zrównoważona produkcja może wiązać się z większym powiązaniem produkcji roślinnej i zwierzęcej, z utrzymywaniem rodzimych i lokalnych ras zwierząt gospodarskich, które są dostosowane do lokalnego środowiska i tradycyjnych sposobów produkcji. Jednak gospodarstwa o mniejszej skali produkcji zwierzęcej mają mniejsze możliwości inwestycyjne pozwalające na wyposażenie gospodarstwa w profesjonalne płyty obornikowe czy zbiorniki na płynne nawozy naturalne. W połączeniu z innymi wymaganiami i obciążeniami oraz niestabilną sytuacją rynkową, może to przyczyniać się do rezygnacji z produkcji zwierzęcej. Rezygnacja kolejnych małych gospodarstw z produkcji zwierzęcej prowadzonej na małą skalę może w negatywny sposób wpłynąć nie tylko na pogłowie zwierząt, w szczególności ras ekstensywnych i lokalnych, ale również na prośrodowiskowe łączenie produkcji zwierzęcej z produkcją roślinną. Może to powodować także skutki w zakresie zachowania różnorodności biologicznej, negatywnie wpłynąć na prowadzone programy ochrony zasobów genetycznych zwierząt gospodarskich, jak również utrzymanie dobrego stanów wód i gleb. Produkowany w takich systemach nawóz naturalny np. obornik wykorzystywany jest lokalnie w prowadzonej produkcji roślinnej. Warto podkreślić, że obornik zawiera nie tylko niezbędne dla roślin składniki pokarmowe tj. azot, potas, fosfor, wapń, magnez, siarkę, bor, miedź, mangan ale przede wszystkim substancje organiczne, które z czasem przekształcają się w próchnicę – tak ważną dla utrzymania zdrowotności gleb, magazynowania wody, czy zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych, takich jak dwutlenek węgla. Zwiększenie ilości materii organicznej w glebie, do czego przyczynia się stosowanie obornika, pomaga zachować w glebie wodę, co jest szczególnie ważne w regionach podatnych na suszę. Dlatego utrzymanie produkcji zwierzęcej w małych gospodarstwach ma kluczowe znaczenie dla promowania zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich oraz ochrony środowiska jako całości.
Ponadto budowa zbiorników na przechowywanie płynnych nawozów naturalnych, czy też płyt na przechowywanie stałych nawozów naturalnych wymaga zarówno zapewnienia wymaganych zgód/zezwoleń, środków finansowych na realizację, jak i odpowiedniego czasu na sam proces budowy. Mając na względzie trudną sytuację ekonomiczną w gospodarstwach rolnych spowodowaną, m.in. konsekwencjami pandemii, wojny na Ukrainie, destabilizacją rynków rolnych, czego nie można było przewidzieć planując ww. okresy przejściowe, spowodowała potrzebę wyprowadzenia nowych rozwiązań w tym zakresie – wydłużenia terminu na dostosowanie.
W ostatnich latach część gmin, w związku z przystąpieniem do sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zawiesza postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy, tym samym rolnicy nie uzyskują niezbędnych dokumentów do rozpoczęcia inwestycji dotyczących przechowywania nawozów, co skutkuje brakiem możliwości szybkiego rozpoczęcia procesu budowlanego. W ocenie inwestorów (rolników) właśnie etap uzyskiwania decyzji o ustaleniu warunków zabudowy najczęściej wydłuża proces przygotowania dokumentacji niezbędnej do rozpoczęcia realizacji inwestycji. Przepis art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1130, z późn. zm.), daje możliwość zawieszenia postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy na 18 miesięcy. Jako przykład można podać rolnika, który wiedząc o tym, że do końca 2024 r. musi mieć płytę obornikową dla kilku hodowanych przez siebie zwierząt zlecił pod koniec 2023 r. wykonanie projektu i wystąpił do starosty ze zgłoszeniem budowy oraz złożył wniosek do ARiMR o dofinansowanie budowy płyty. Starosta wezwał rolnika do uzupełnienia wniesionego zgłoszenia budowy tej płyty przez dostarczenie prawomocnej decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla płyty. Wobec tego rolnik złożył stosowny wniosek do wójta. Wójt zawiadomił rolnika, że sprawa jest "skomplikowana" i wydanie takiej decyzji zajmie do 2 miesięcy. W lutym 2024 r. rada gminy, w której jest położone gospodarstwo rolnika podjęła uchwałę o przystąpieniu do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a wójt wydał postanowienie o zawieszeniu postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy, o które rolnik wnosił. Rolnik ponownie złożył wniosek o ustalenie warunków zabudowy dla płyty ok. 25 m2. Wójt ponownie wysłał zawiadomienie, że sprawa jest "skomplikowana" i że postępowanie przedłuży się do 2 miesięcy, a następnie wysłał postanowienie o zawieszeniu postępowania w sprawie o ustalenie warunków zabudowy dla płyty na okres 18 miesięcy ze względu na fakt przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (uznając jednocześnie w/w płytę obornikową za istotny element urbanistyczny, który determinuje zagospodarowanie przestrzenne wsi, co stanowiło podstawę do skorzystania przez gminę uprawnienia wynikającego z przywołanego wyżej przepisu). Rolnik wniósł zażalenie do wojewody (za pośrednictwem gminy). W tym stanie faktycznym rolnik na decyzję o ustaleniu warunków zabudowy dla płyty obornikowej czekać będzie ok. 2 lat.
Wprowadzone uproszczenia pozwolą zatem na zdecydowanie szybsze i sprawniejsze realizowanie inwestycji polegających na budowie odpowiednich miejsc do przechowywania nawozów naturalnych w gospodarstwach rolnych, co jest niezwykle istotne ze względu na ochronę wód przed zanieczyszczeniem azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych. Proponowana regulacja ma zatem nie tylko pozwolić na szybkie i sprawne realizowanie inwestycji związanych z miejscami do przechowywania nawozów naturalnych w gospodarstwach rolnych, ale również na dążenie do osiągnięcia celów środowiskowych, tj. ochrona środowiska i klimatu, przy jednoczesnym utrzymaniu konkurencyjności krajowego sektora rolnego na europejskim i światowym rynku.
Istota rozwiązań planowanych w projekcie, w tym proponowane środki realizacji:
Proponowana ustawa wprowadza szczególne rozwiązania w zakresie przechowywania nawozów naturalnych polegające na wydłużenia terminu na dostosowanie miejsc do przechowywania nawozów naturalnych do końca 2027 r. dla podmiotów prowadzących chów lub hodowlę zwierząt gospodarskich w liczbie mniejszej lub równej 20 DJP oraz do końca 2025 r. dla podmiotów prowadzących chów lub hodowlę zwierząt gospodarskich w liczbie większej niż 20 DJP jednak nie większej niż 210 DJP.
Przygotowanie projektu ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przechowywania nawozów naturalnych wynika z ustaleń Stałego Komitetu Rady Ministrów podjętych podczas posiedzenia, które odbyło się w dniu 23 stycznia 2025 r.
Przygotowany projekt ustawy obejmuje:
- wydłużenie o 3 lata terminu na dostosowanie miejsc do przechowywania nawozów naturalnych przez podmioty posiadające do 20 DJP;
- wydłużenie o rok terminu na dostosowanie miejsc do przechowywania nawozów naturalnych przez podmioty posiadające powyżej 20 do 210 DJP;
- zgłoszenie przez rolników do MRiRW przez udostępniony formularz informacji o potrzebie wydłużenia terminu na dostosowanie w terminach nie dłuższych niż ww.;
- umorzenie postępowań wszczętych na podstawie art. 109 ust. 1 ustawy – Prawo wodne, dotyczących przechowywania od dnia 1 stycznia 2025 r. przez podmioty prowadzące chów lub hodowlę zwierząt gospodarskich w liczbie mniejszej lub równej 210 DJP nawozów naturalnych niezgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 106 ust. 4 ustawy – Prawo wodne, i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, jeżeli te podmioty dokonają zgłoszenia we wskazanym terminie;
- uproszczenie procedur administracyjnych związanych z budową miejsc do przechowywania nawozów naturalnych wynikających z ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1130, z późn. zm.).;
- przekazanie informacji o podmiotach, które złożyły zgłoszenie potrzeby dłuższego czasu na dostosowanie, instytucjom, które prowadzą kontrole przestrzegania wymagań w zakresie realizacji wymogów dyrektywy azotanowej.
Proponowana ustawa wprowadza również szczególne rozwiązania w zakresie realizowania inwestycji polegających na budowie odpowiednich miejsc do przechowywania nawozów naturalnych w gospodarstwach rolnych. Proponuje się aby nie było wymagane uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w odniesieniu do budowy obiektów gospodarczych związanych z produkcją rolną i uzupełniających zabudowę zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej:
- płyt do składowania obornika;
- szczelnych zbiorników na gnojówkę lub gnojowicę.
Proponowane rozwiązania, w tym uproszczenie wprowadzonych w ostatnich latach procedur pozwolą na szybsze i sprawniejsze realizowanie inwestycji budowlanych w gospodarstwach rolnych oraz wpłyną pozytywnie na ochronę wód przed zanieczyszczeniem azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych.
W okresie negocjacji terminów na dostosowanie miejsc do przechowywania nawozów naturalnych, tj. w latach 2017–2018, ani też przed tym okresem nie mieliśmy do czynienia i nie przewidywaliśmy sytuacji pandemii, czy wojny na Ukrainie. Dlatego działania Rządu RP muszą być dostosowywane do obecnych, a nie przeszłych sytuacji, w tym identyfikowanych problemów, potrzeb oraz skutków sytuacji z jakimi się spotykamy.
Wprowadzone uproszczenia pozwolą zatem na zdecydowanie szybsze i sprawniejsze realizowanie inwestycji polegających na budowie odpowiednich miejsc do przechowywania nawozów naturalnych w gospodarstwach rolnych, co jest niezwykle istotne ze względu na ochronę wód przed zanieczyszczeniem azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych. Proponowana regulacja ma zatem nie tylko pozwolić na szybkie i sprawne realizowanie inwestycji związanych z miejscami do przechowywania nawozów naturalnych w gospodarstwach rolnych, ale również na dążenie do osiągnięcia celów środowiskowych, tj. ochrona środowiska i klimatu, przy jednoczesnym utrzymaniu konkurencyjności krajowego sektora rolnego na europejskim i światowym rynku.
Organ odpowiedzialny za opracowanie projektu:
MRiRW
Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektu:
Michał Kołodziejczak Sekretarz Stanu
Organ odpowiedzialny za przedłożenie projektu RM:
MRiRW
Planowany termin przyjęcia projektu przez RM:
II kwartał 2025 r. ZREALIZOWANY Rada Ministrów przyjęła 24 czerwca 2025 r.
Status realizacji:
Zrealizowany