| Tytuł | Wersja | Dane zmiany / publikacji |
|---|---|---|
| Projekt ustawy o udziale Rzeczypospolitej Polskiej w systemie Eurodac | 1.0 | 13.01.2026 14:46 Monika Majewska |
Aby uzyskać archiwalną wersję należy skontaktować się z Redakcją BIP
{"register":{"columns":[{"header":"Numer projektu","value":"UC139","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"sequence":{"regex":"UC{#UC_1}"},"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Rodzaj dokumentu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"Projekty ustaw","value":"Projekty ustaw"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Typ dokumentu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"C – projekty implementujące UE","value":"C – projekty implementujące UE"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Informacja dodatkowa","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Cele projektu oraz informacja o przyczynach i potrzebie rozwiązań planowanych w projekcie","value":"Projektowana ustawa służy stosowaniu w polskim porządku prawnym rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1358 z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ustanowienia systemu Eurodac do porównywania danych biometrycznych w celu skutecznego stosowania rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1351 i (UE) 2024/1350 i dyrektywy Rady 2001/55/WE oraz w celu identyfikowania nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich oraz bezpaństwowców, w sprawie występowania z wnioskami o porównanie z danymi Eurodac przez organy ścigania państw członkowskich i Europol na potrzeby ochrony porządku publicznego, w sprawie zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1240 i (UE) 2019/818 oraz w sprawie uchylenia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 603/2013, zwanego dalej „rozporządzeniem 2024/1358”.\nJak wskazano w motywie 33 rozporządzenia 2024/1358 Eurodac został pierwotnie ustanowiony po to, aby ułatwić stosowanie Konwencji wyznaczającej państwo odpowiedzialne za rozpatrywanie wniosków o azyl złożonych w jednym z Państw Członkowskich Wspólnot Europejskich, sporządzonej w Dublinie dnia 15 czerwca 1990 r. (tzw. Konwencja dublińska). Rozporządzenie 603/2013 [1] stanowiło dotychczasową podstawę prawną funkcjonowania systemu Eurodac. W art. 1 ust. 1 i 2 ww. aktu prawnego ustanowiono system o nazwie Eurodac, którego celem jest pomoc w ustalaniu, które państwo członkowskie, zgodnie z rozporządzeniem (UE) nr 604/2013 [2], odpowiada za rozpatrywanie wniosków o ochronę międzynarodową złożonych w państwie członkowskim przez obywatela państwa trzeciego lub bezpaństwowca, a także ułatwianie w inny sposób stosowania rozporządzenia (UE) nr 604/2013. Rozporządzenie 603/2013 ustanowiło ponadto warunki, na jakich wyznaczone organy państw członkowskich oraz Europejski Urząd Policji (Europol) mogą występować z wnioskiem o porównanie danych daktyloskopijnych z danymi przechowywanymi w systemie centralnym na potrzeby ochrony porządku publicznego.\nRozporządzenie 2024/1358 przewiduje inne cele funkcjonowania systemu Eurodac. Ma on służyć do porównywania danych biometrycznych w celu skutecznego stosowania rozporządzenia 2024/1351 [3], rozporządzenia 2024/1350 [4] i dyrektywy 2021/55/WE [5] oraz w celu identyfikowania nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich oraz bezpaństwowców (cele te w sposób bardziej szczegółowy zostały wskazane w art. 1 ust. 1 rozporządzenia 2024/1358). Zakresem regulacji rozporządzenia 2024/1358 objęte jest również występowanie z wnioskami o porównanie z danymi Eurodac przez organy ścigania państw członkowskich i Europol na potrzeby ochrony porządku publicznego.\nBiorąc pod uwagę powyższe należy zauważyć, że główne cele ustanowienia systemu Eurodac są związane ze sprawami azylu, migracji oraz przyznawania ochrony międzynarodowej cudzoziemcom poszukującym takiej ochrony na terytorium Unii Europejskiej, gdyż dla tych celów niezbędne jest by każde państwo członkowskie miało możliwość sprawdzania, czy obywatel państwa trzeciego lub bezpaństwowiec, uznani za przebywających nielegalnie na jego terytorium, wystąpili o udzielenie ochrony międzynarodowej w innym państwie członkowskim.\nZgodnie z motywami 30 i 33 rozporządzenia 2024/1358 dostęp do systemu Eurodac jedynie dodatkowo może odbywać się w celu zapewnienia bezpieczeństwa wewnętrznego, gdy zachodzi uzasadnione podejrzenie, że sprawca przestępstwa terrorystycznego lub innego poważnego przestępstwa wystąpił o udzielenie ochrony międzynarodowej. Dostęp do systemu Eurodac w tych celach zgodnie z zasadą proporcjonalności wymaga, aby zapytań w systemie Eurodac dokonywać w takich celach wyłącznie wtedy, gdy występują nadrzędne względy dotyczące bezpieczeństwa publicznego, to znaczy jeżeli czyn popełniony przez przestępcę lub terrorystę, który ma zostać zidentyfikowany, jest na tyle naganny, że uzasadnia przeszukanie bazy danych, w której rejestrowane są osoby niekarane. Dostęp do systemu Eurodac na potrzeby zapobiegania przestępstwom terrorystycznym lub innym poważnym przestępstwom, ich wykrywania lub prowadzenia postępowań przygotowawczych w ich sprawie stanowi dalsze rozszerzenie pierwotnego celu Eurodac. Zgodnie z art. 52 ust. 1 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej wszelkie ograniczenia w korzystaniu z prawa podstawowego dotyczącego poszanowania życia prywatnego osób fizycznych, których dane osobowe są przetwarzane w systemie Eurodac, muszą być przewidziane prawem, które należy sformułować dostatecznie precyzyjnie, aby umożliwić osobom fizycznym dostosowanie swojego postępowania. Prawo to powinno chronić te osoby przed arbitralnością, jak również wskazywać dostatecznie jasno zakres swobody uznania przyznanej właściwym organom oraz sposób korzystania z tej swobody. Z zastrzeżeniem zasady proporcjonalności każde takie ograniczenie musi być konieczne i rzeczywiście odpowiadać celom interesu ogólnego uznawanego przez Unię.\nW związku z powyższym należy wskazać, że cele ustanowienia systemu Eurodac dotyczące spraw związanych z azylem i migracją, przesiedleniami i przyjmowaniem ze względów humanitarnych oraz udzielaniem ochrony międzynarodowej osobom poszukującym takiej ochrony na terytorium Unii Europejskiej są wiodące względem dodatkowych celów funkcjonowania systemu Eurodac związanych z zapobieganiem przestępstwom terrorystycznym lub innym poważnym przestępstwom, ich wykrywaniem lub prowadzeniem postępowań przygotowawczych w ich sprawie.\nZe względu na dotychczasowe cele funkcjonowania systemu Eurodac w polskim porządku prawnym do tej pory nie funkcjonowała ustawa kompleksowo określająca zasady udziału Rzeczypospolitej Polskiej w tym systemie. Regulacje w tym zakresie są obecnie rozproszone i znajdują się w kilku ustawach. Są to: ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2025 r. poz. 636, z późn. zm.), zwana dalej „ustawą o Policji”, ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2025 r. poz. 1079), zwana dalej „ustawą o cudzoziemcach”, oraz ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2025 r. poz. 223, z późn. zm.), zwana dalej „ustawą o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP”.\nZgodnie z art. 145j ust. 1 pkt 7 ustawy o Policji Komendant Główny Policji wykonuje zadania krajowego punktu dostępu do systemu Eurodac, o którym mowa w rozporządzeniu 603/2013. Natomiast na podstawie art. 145j ust. 5b ustawy o Policji do zadań krajowego punktu dostępu do systemu Eurodac, o którym mowa w ust. 1 pkt 7, należy:\n1) przesyłanie do systemu Eurodac danych daktyloskopijnych wraz z właściwymi numerami referencyjnymi zgodnie z art. 24 ust. 1 rozporządzenia 603/2013;\n2) weryfikowanie wyników porównania zgodnie z art. 25 ust. 4 rozporządzenia 603/2013;\n3) komunikowanie się z systemem Eurodac zgodnie z art. 26 rozporządzenia 603/2013;\n4) przekazywanie wyników porównania danych daktyloskopijnych z danymi Eurodac właściwym organom.\nZadania te, zgodnie z art. 145j ust. 6 ustawy o Policji Komendant Główny Policji wykonuje przy pomocy Centralnego Laboratorium Kryminalistycznego Policji.\nW myśl art. 22 ust. 1 pkt 10a lit. b ustawy o cudzoziemcach do zadań Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców należy pełnienie funkcji organu wyznaczonego do celów określonych w art. 1 ust. 1 rozporządzenia 603/2013, o którym mowa w art. 27 ust. 2 tego rozporządzenia, z wyłączeniem obowiązków wynikających z art. 9 ust. 1 i art. 14 ust. 1 i 2 tego rozporządzenia.\nNatomiast zgodnie z art. 8 pkt 27 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP w postępowaniach i rejestrach prowadzonych na podstawie tej ustawy mogą być przetwarzane następujące dane cudzoziemca: informacje o wynikach sprawdzenia cudzoziemca w jednostce centralnej, zgodnie z rozporządzeniem 603/2013 oraz o czynnościach podjętych na podstawie rozporządzenia 604/2013.\nNa podstawie art. 30 ust. 1 pkt 5 lit. d oraz pkt 11 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP organ Straży Granicznej właściwy do przyjęcia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej przekazuje wnioskodawcy na piśmie w języku dla niego zrozumiałym informacje o których mowa w art. 29 ust. 1 rozporządzenia 603/2013, a także przesyła, za pośrednictwem Komendanta Głównego Policji, odciski linii papilarnych osoby, której dotyczy wniosek, do systemu centralnego, o którym mowa w art. 3 ust. 1 lit. a rozporządzenia 603/2013. Na podstawie art. 30 ust. 1a ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP organ Straży Granicznej, o którym mowa w ust. 1, może dokonać czynności, o której mowa w ust. 1 pkt 11, przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego, o którym mowa w art. 449 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach.\nArt. 36 ust. 2 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP wskazuje, że Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców jest organem właściwym w sprawach, o których mowa w art. 13 ust. 1, art. 18 ust. 1 i 3 i art. 29 ust. 4-11 rozporządzenia 603/2013, zaś zgodnie z art. 36 ust. 3 tej ustawy wykonując zadania, o których mowa w art. 13 ust. 1 oraz art. 18 ust. 1 i 3 rozporządzenia 603/2013, Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców działa za pośrednictwem Komendanta Głównego Policji albo korzysta z systemu teleinformatycznego, o którym mowa w art. 449 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach.\nZgodnie z art. 52 ust. 2 i 4 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców lub Rada do Spraw Uchodźców wykonują zadania, o których mowa w art. 18 ust. 1 i 3 rozporządzenia 603/2013. Wykonując zadania, o których mowa w ust. 2, Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców lub Rada do Spraw Uchodźców działają za pośrednictwem Komendanta Głównego Policji albo korzystają z systemu teleinformatycznego, o którym mowa w art. 449 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach.\nNa podstawie art. 89p ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP do zadań Rady do Spraw Uchodźców należy oznaczanie danych, o którym mowa w art. 18 ust. 1 rozporządzenia 603/2013, w przypadku nadania cudzoziemcowi statusu uchodźcy lub udzielenia ochrony uzupełniającej oraz usuwanie oznaczenia danych, o którym mowa w art. 18 ust. 3 rozporządzenia 603/2013, w przypadku pozbawienia cudzoziemca statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej.\nObowiązujące przepisy prawa polskiego odnoszące się do funkcjonowania systemu Eurodac mają więc charakter punktowy i dotyczą przede wszystkim określenia właściwości poszczególnych organów do wykonywania zadań wynikających z przepisów rozporządzenia 603/2013. Zadania te są realizowane przede wszystkim przez Straż Graniczną i Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, natomiast Policja odpowiada za wykonywanie zadań krajowego punktu dostępu do systemu Eurodac.\nZgodnie z art. 63 ust. 2 rozporządzenia 2024/1358 stosuje się je od dnia 12 czerwca 2026 r.\n…………\n[1] Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 603/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie ustanowienia systemu Eurodac do porównywania odcisków palców w celu skutecznego stosowania rozporządzenia (UE) nr 604/2013 w sprawie ustanowienia kryteriów i mechanizmów ustalania państwa członkowskiego odpowiedzialnego za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej złożonego w jednym z państw członkowskich przez obywatela państwa trzeciego lub bezpaństwowca oraz w sprawie występowania o porównanie z danymi Eurodac przez organy ścigania państw członkowskich i Europol na potrzeby ochrony porządku publicznego, oraz zmieniające rozporządzenie (UE) nr 1077/2011 ustanawiające Europejską Agencję ds. Zarządzania Operacyjnego Wielkoskalowymi Systemami Informatycznymi w Przestrzeni Wolności, Bezpieczeństwa i Sprawiedliwości.\n[2] Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 604/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie ustanowienia kryteriów i mechanizmów ustalania państwa członkowskiego odpowiedzialnego za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej złożonego w jednym z państw członkowskich przez obywatela państwa trzeciego lub bezpaństwowca.\n[3] Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1351 z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie zarządzania azylem i migracją, zmiany rozporządzeń (UE) 2021/1147 i (UE) 2021/1060 oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 604/2013.\n[4] Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1350 z dnia 14 maja 2024 r. ustanawiające unijne ramy przesiedleń i przyjmowania ze względów humanitarnych oraz zmieniające rozporządzenie (UE) 2021/1147.\n[5] Dyrektywa Rady 2001/55/WE z dnia 20 lipca 2001 r. w sprawie minimalnych standardów przyznawania tymczasowej ochrony na wypadek masowego napływu wysiedleńców oraz środków wspierających równowagę wysiłków między Państwami Członkowskimi związanych z przyjęciem takich osób wraz z jego następstwami.","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Istota rozwiązań planowanych w projekcie, w tym proponowane środki realizacji","value":"Ze względu na rozszerzenie celów funkcjonowania systemu Eurodac i wynikające z tego rozszerzenie zakresu zadań realizowanych przez państwa członkowskie związanych z obsługą systemu Eurodac celowe wydaje się zastąpienie dotychczasowych rozproszonych regulacji dotyczących udziału organów władzy publicznej w tym systemie jedną ustawą w kompleksowy sposób określającą zasady i sposób realizacji udziału Rzeczypospolitej Polskiej w systemie Eurodac, w tym obowiązki i uprawnienia organów dotyczące przetwarzania danych Eurodac.\nZaproponowane rozwiązanie odpowiada dotychczasowym doświadczeniom legislacyjnym związanym z określaniem zasad udziału Rzeczypospolitej Polskiej w wielkoskalowych systemach informacyjnych Unii Europejskiej. Przykładami takich kompleksowych regulacji są ustawa z dnia 24 sierpnia 2007 r. o udziale Rzeczypospolitej Polskiej w Systemie Informacyjnym Schengen oraz Wizowym Systemie Informacyjnym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1355, z późn. zm.) oraz ustawa z dnia 18 października 2024 r. o udziale Rzeczypospolitej Polskiej w Systemie Wjazdu/Wyjazdu (Dz. U. z 2024 r. poz. 1688).\nPrzepisy projektowanej ustawy stanowią samoistną podstawę prawną do pobierania danych biometrycznych od osób, o których mowa w art. 15 ust. 1, art. 18 ust. 1 i 2, art. 20 ust. 1, art. 22 ust. 1, art. 23 ust. 1, art. 24 ust. 1 i art. 26 ust. 1 rozporządzenia 2024/1358. W przepisach tych wskazano również organy właściwe w zakresie pobierania tych danych, przesyłania do NAP Eurodac zestawów danych zawierających dane biometryczne w celu porównania oraz zapisania w systemie Eurodac oraz aktualizacji zestawów danych o tych osobach.\nW projektowanej ustawie określono także obowiązek osób, o których mowa w art. 15 ust. 1, art. 18 ust. 1 i 2, art. 20 ust. 1, art. 22 ust. 1, art. 23 ust. 1, art. 24 ust. 1 i art. 26 ust. 1 rozporządzenia 2024/1358, polegający na umożliwieniu pobrania swoich danych biometrycznych. W celu wykonania art. 13 ust. 3 rozporządzenia 2024/1358 w projekcie ustanowiono środki administracyjne w postaci możliwości nałożenia administracyjnej kary pieniężnej w celu zapewnienia wykonania obowiązku polegającego na udostępnieniu danych biometrycznych. Projektowana ustawa przewiduje również możliwość użycia środków przymusu bezpośredniego przez funkcjonariuszy organów uprawnionych do pobierania tych danych, jeżeli jest to konieczne do pobrania danych biometrycznych osoby, o której mowa w art. 15 ust. 1, art. 18 ust. 1 i 2, art. 20 ust. 1, art. 22 ust. 1, art. 23 ust.1, art. 24 ust. 1 lub art. 26 ust. 1 rozporządzenia 2024/1358.\nProjektowana ustawa zakłada, że Komendant Główny Policji będzie organem odpowiedzialnym za zapewnienie działania NAP Eurodac (wyznaczonej komórki organizacyjnej znajdującej się w strukturze Centralnego Laboratorium Kryminalistycznego Policji, zajmującej się w szczególności obsługą krajowego punktu dostępu, o którym mowa w art. 2 ust. 1 lit. k rozporządzenia 2024/1358) oraz Centralnego Organu Technicznego Eurodac, zwanego dalej „COT Eurodac”. Podobne rozwiązanie zostało przewidziane w ustawie z dnia 18 października 2024 r. o udziale Rzeczypospolitej Polskiej w Systemie Wjazdu/Wyjazdu. Zadania związane z obsługą Systemu Wjazdu/Wyjazdu zostały podzielone pomiędzy Krajową Jednostkę ds. EES oraz Centralny Organ Techniczny Krajowego Systemu Informatycznego EES. Rolę obu tych podmiotów pełni Komendant Główny Straży Granicznej.\nW projekcie określono również właściwość organów, służb i instytucji państwowych w zakresie realizacji zadań państwa członkowskiego wynikających z przepisów rozporządzenia 2024/1358. Zadania te zostały podzielone pomiędzy Policję, Straż Graniczną, Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, Radę do Spraw Uchodźców, ministra właściwego do spraw wewnętrznych oraz Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych.","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Oddziaływanie na życie społeczne nowych regulacji prawnych","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Spodziewane skutki i następstwa projektowanych regulacji prawnych","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Sposoby mierzenia efektów nowych regulacji prawnych","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ odpowiedzialny za opracowanie projektu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"MSWiA","value":"MSWiA"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ współpracujący przy opracowaniu projektu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektu","value":"Tomasz Szymański Sekretarz Stanu, Pełnomocnik Rządu do spraw Wielkoskalowych Systemów Informacyjnych Unii Europejskiej","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ odpowiedzialny za przedłożenie projektu RM","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"MSWiA","value":"MSWiA"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Planowany termin przyjęcia projektu przez RM","value":"II kwartał 2026 r. ","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Informacja o rezygnacji z prac nad projektem","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Status realizacji","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"}]}}