Projekt ustawy o umowach międzynarodowych

Informacje o publikacji dokumentu

Pierwsza publikacja:: 30.06.2025 14:21 Agnieszka Moskaluk
Wytwarzający/ Odpowiadający:: Minister Spraw Zagranicznych

Tytuł	Wersja	Dane zmiany / publikacji
Projekt ustawy o umowach międzynarodowych	1.0	30.06.2025 14:21 Agnieszka Moskaluk

Aby uzyskać archiwalną wersję należy skontaktować się z Redakcją BIP

{"register":{"columns":[{"header":"Numer projektu","value":"UD251","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"sequence":{"regex":"UD{#UD_1}"},"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Rodzaj dokumentu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"Projekty ustaw","value":"Projekty ustaw"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Typ dokumentu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"D – pozostałe projekty","value":"D – pozostałe projekty"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Informacja dodatkowa","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Cele projektu oraz informacja o przyczynach i potrzebie rozwiązań planowanych w projekcie","value":" Zgodnie z art. 89 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasady oraz tryb zawierania, ratyfikowania i wypowiadania umów międzynarodowych określa ustawa. Przedmiotowe zasady i tryb zostały wprowadzone do polskiego porządku prawnego w drodze ustawy z dnia 14 kwietnia 2000 r. o umowach międzynarodowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 127), zwanej dalej „ustawą”. Dodatkowo ustawa ta uregulowała również kwestie ogłaszania umów międzynarodowych, wykonując art. 88 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. \nUstawa weszła w życie dnia 17 czerwca 2000 r., co oznacza, że obowiązuje już 25 lat, będąc w tym okresie pięciokrotnie nowelizowana. Największa nowelizacja ustawy miała miejsce w 2011 r., na skutek wejścia w życie ustawy z dnia \n8 października 2010 r. o współpracy Rady Ministrów z Sejmem i Senatem w sprawach związanych z członkostwem Rzeczypospolitej Polskiej w Unii Europejskiej (Dz. U. poz. 1395). \nJednym z istotnych problemów z obowiązującym aktem jest to, że uniemożliwia szybkie i skuteczne działania władz Rzeczypospolitej Polskiej w przypadku konieczności pilnego zawieszenia umowy międzynarodowej, co miało miejsce podczas przeprowadzania wiosną 2024 r. procedury zawieszania Traktatu o Konwencjonalnych Siłach Zbrojnych w Europie, po tym, jak wypowiedziała go Rosja. Zdecydowana większość państw NATO zawiesiła Traktat niezwłocznie po wydaniu przez NATO komunikatu o zawieszeniu tego Traktatu przez sojuszników, natomiast w Polsce procedury trwały 6 miesięcy (zgodę na zawieszenie Traktatu musiał wyrazić Parlament i Prezydent RP). Polska była przedostatnim państwem sojuszniczym, które zawiesiło Traktat (tuż przed Węgrami). \nMając na uwadze powyższe oraz kierując się wieloletnią praktyką w stosowaniu przepisów ustawy oraz świadomością spraw, których ustawa nie określa, postanowiono przygotować projekt nowego aktu prawnego, który w sposób kompleksowy ureguluje kwestie związane w szczególności z:\n1) zawieraniem, zatwierdzaniem, ratyfikowaniem, tymczasowym stosowaniem i wypowiadaniem umów międzynarodowych,\n2) ogłaszaniem, gromadzeniem, przechowywaniem, rejestrowaniem oraz wykonywaniem umów międzynarodowych,\n3) udzielaniem pełnomocnictw do dokonywania czynności w stosunkach międzynarodowych\n– uwzględniając przy tym postulaty zgłaszane przez urzędy obsługujące członków Rady Ministrów oraz inne organy, które stosują obowiązującą ustawę, w ramach przypisanych im zadań. \n","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Istota rozwiązań planowanych w projekcie, w tym proponowane środki realizacji","value":"Zakres projektowanych przepisów oraz ich układ w istotnym stopniu odpowiada przepisom obecnie obowiązującej ustawy.\nW porównaniu do aktualnego stanu prawnego, na mocy zaproponowanych rozwiązań, Rada Ministrów uzyska kompetencję do wyrażenia, w formie uchwały, zgody na:\n1)\tprzedłużenie obowiązywania umowy międzynarodowej, która nie zawiera klauzuli o automatycznym przedłużeniu mocy obowiązującej; \n2)\tzawieszenie stosowania umowy międzynarodowej w całości lub w części albo przywrócenie stosowania umowy międzynarodowej w całości lub w części;\n3)\tzgłoszenie deklaracji Rzeczypospolitej Polskiej do umowy międzynarodowej, której Rzeczpospolita Polska jest stroną;\n4)\tzgłoszenie sprzeciwu Rzeczypospolitej Polskiej wobec zastrzeżeń zgłoszonych do umowy międzynarodowej, której Rzeczpospolita Polska jest stroną, przez stronę związującą się tą umową międzynarodową;\n5)\tzmianę albo wycofanie deklaracji lub zastrzeżeń zgłoszonych przez Rzeczpospolitą Polską do umowy międzynarodowej oraz wycofanie sprzeciwów zgłoszonych przez Rzeczpospolitą Polską do zastrzeżeń zgłoszonych przez strony wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych;\n6)\tzakończeniu przez Rzeczpospolitą Polskę tymczasowego stosowania umowy międzynarodowej nie wynikającego \nz faktu wejścia w życie umowy międzynarodowej, której dotyczyło tymczasowe stosowanie.\nWejście ustawy w życie projektu spowoduje, że na jego podstawie Rada Ministrów uzyska więcej kompetencji w procedurze prawno-traktatowej związywania Rzeczypospolitej Polskiej umowami międzynarodowymi, takich jak wydawanie zgody, w formie uchwały, na rozpoczęcie przez właściwy organ negocjowania umowy międzynarodowej (obecnie zgodę wydaje Prezes Rady Ministrów). W aktualnym stanie prawnym wydawanie zgody na prowadzenie negocjacji umowy międzynarodowej jest jedynym etapem procedury związywania RP umową międzynarodowa, na który nie wyraża zgody Rada Ministrów.\nNowa ustawa ureguluje także kwestie do tej pory w polskim prawie niezdefiniowane, takie jak tymczasowe stosowanie umowy międzynarodowej przed jej wejściem w życie.\nPonadto w projekcie określono obowiązki Ministra Spraw Zagranicznych dotyczące gromadzenia, rejestrowania, archiwizowania oraz kierowania do rejestracji w ONZ umów międzynarodowych wiążących Polskę oraz kwestie związane z pełnieniem przez MSZ funkcji depozytariusza umów międzynarodowych. Część z wymienionych obowiązków w obecnym stanie prawnym jest regulowana przez rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 sierpnia 2000 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o umowach międzynarodowych (Dz. U. poz. 891). W ocenie projektodawcy dookreślenie powyższych zadań oraz wskazanie organu odpowiedzialnego za ich realizacje powinno stanowić materię ustawową. \nW projekcie zaproponowano również przeniesienie do ustawy szeregu innych kwestii obecnie regulowanych ww. rozporządzeniu Rady Ministrów, takich jak określenie, że projekty wniosków dotyczących wyrażenia zgody Rady Ministrów na negocjowanie, podpisanie, ratyfikowanie, zatwierdzenie czy wypowiedzenie umowy międzynarodowej podlegają konsultacjom z ministrem właściwym do spraw zagranicznych, z innymi ministrami oraz z Prezesem Rządowego Centrum Legislacji. Zrezygnowano przy tym z możliwości przeprowadzania konsultacji tylko z zainteresowanymi ministrami, bowiem doprowadziło to do dużej dowolności w wyborze konsultowanych ministrów przez organy inicjujące procedury uzgodnień międzyresortowych i zdarzało się, że ww. wnioski nie były konsultowane ze wszystkimi właściwymi ministerstwami. W nowej ustawie, dzięki zaproponowanemu rozwiązaniu, wszystkie resorty będą mieć wiedzę o trwających procedurach prawno-traktatowych oraz będą mogły zgłaszać uwagi do projektowanych tekstów umów międzynarodowych.\nKonsekwencją wejścia w życie projektu będzie utrata mocy obowiązującej ustawy z dnia 14 kwietnia 2000 r. o umowach międzynarodowych.\n","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Oddziaływanie na życie społeczne nowych regulacji prawnych","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Spodziewane skutki i następstwa projektowanych regulacji prawnych","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Sposoby mierzenia efektów nowych regulacji prawnych","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ odpowiedzialny za opracowanie projektu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"MSZ","value":"MSZ"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ współpracujący przy opracowaniu projektu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektu","value":"Henryka Mościcka-Dendys Podsekretarz Stanu ","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ odpowiedzialny za przedłożenie projektu RM","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"MSZ","value":"MSZ"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Planowany termin przyjęcia projektu przez RM","value":"I kwartał 2026 r.","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Informacja o rezygnacji z prac nad projektem","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Status realizacji","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"}]}}

UD251

Projekty ustaw

D – pozostałe projekty

Zgodnie z art. 89 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasady oraz tryb zawierania, ratyfikowania i wypowiadania umów międzynarodowych określa ustawa. Przedmiotowe zasady i tryb zostały wprowadzone do polskiego porządku prawnego w drodze ustawy z dnia 14 kwietnia 2000 r. o umowach międzynarodowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 127), zwanej dalej „ustawą”. Dodatkowo ustawa ta uregulowała również kwestie ogłaszania umów międzynarodowych, wykonując art. 88 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Ustawa weszła w życie dnia 17 czerwca 2000 r., co oznacza, że obowiązuje już 25 lat, będąc w tym okresie pięciokrotnie nowelizowana. Największa nowelizacja ustawy miała miejsce w 2011 r., na skutek wejścia w życie ustawy z dnia
8 października 2010 r. o współpracy Rady Ministrów z Sejmem i Senatem w sprawach związanych z członkostwem Rzeczypospolitej Polskiej w Unii Europejskiej (Dz. U. poz. 1395).
Jednym z istotnych problemów z obowiązującym aktem jest to, że uniemożliwia szybkie i skuteczne działania władz Rzeczypospolitej Polskiej w przypadku konieczności pilnego zawieszenia umowy międzynarodowej, co miało miejsce podczas przeprowadzania wiosną 2024 r. procedury zawieszania Traktatu o Konwencjonalnych Siłach Zbrojnych w Europie, po tym, jak wypowiedziała go Rosja. Zdecydowana większość państw NATO zawiesiła Traktat niezwłocznie po wydaniu przez NATO komunikatu o zawieszeniu tego Traktatu przez sojuszników, natomiast w Polsce procedury trwały 6 miesięcy (zgodę na zawieszenie Traktatu musiał wyrazić Parlament i Prezydent RP). Polska była przedostatnim państwem sojuszniczym, które zawiesiło Traktat (tuż przed Węgrami).
Mając na uwadze powyższe oraz kierując się wieloletnią praktyką w stosowaniu przepisów ustawy oraz świadomością spraw, których ustawa nie określa, postanowiono przygotować projekt nowego aktu prawnego, który w sposób kompleksowy ureguluje kwestie związane w szczególności z:
1) zawieraniem, zatwierdzaniem, ratyfikowaniem, tymczasowym stosowaniem i wypowiadaniem umów międzynarodowych,
2) ogłaszaniem, gromadzeniem, przechowywaniem, rejestrowaniem oraz wykonywaniem umów międzynarodowych,
3) udzielaniem pełnomocnictw do dokonywania czynności w stosunkach międzynarodowych
– uwzględniając przy tym postulaty zgłaszane przez urzędy obsługujące członków Rady Ministrów oraz inne organy, które stosują obowiązującą ustawę, w ramach przypisanych im zadań.

Zakres projektowanych przepisów oraz ich układ w istotnym stopniu odpowiada przepisom obecnie obowiązującej ustawy.
W porównaniu do aktualnego stanu prawnego, na mocy zaproponowanych rozwiązań, Rada Ministrów uzyska kompetencję do wyrażenia, w formie uchwały, zgody na:
1) przedłużenie obowiązywania umowy międzynarodowej, która nie zawiera klauzuli o automatycznym przedłużeniu mocy obowiązującej;
2) zawieszenie stosowania umowy międzynarodowej w całości lub w części albo przywrócenie stosowania umowy międzynarodowej w całości lub w części;
3) zgłoszenie deklaracji Rzeczypospolitej Polskiej do umowy międzynarodowej, której Rzeczpospolita Polska jest stroną;
4) zgłoszenie sprzeciwu Rzeczypospolitej Polskiej wobec zastrzeżeń zgłoszonych do umowy międzynarodowej, której Rzeczpospolita Polska jest stroną, przez stronę związującą się tą umową międzynarodową;
5) zmianę albo wycofanie deklaracji lub zastrzeżeń zgłoszonych przez Rzeczpospolitą Polską do umowy międzynarodowej oraz wycofanie sprzeciwów zgłoszonych przez Rzeczpospolitą Polską do zastrzeżeń zgłoszonych przez strony wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych;
6) zakończeniu przez Rzeczpospolitą Polskę tymczasowego stosowania umowy międzynarodowej nie wynikającego
z faktu wejścia w życie umowy międzynarodowej, której dotyczyło tymczasowe stosowanie.
Wejście ustawy w życie projektu spowoduje, że na jego podstawie Rada Ministrów uzyska więcej kompetencji w procedurze prawno-traktatowej związywania Rzeczypospolitej Polskiej umowami międzynarodowymi, takich jak wydawanie zgody, w formie uchwały, na rozpoczęcie przez właściwy organ negocjowania umowy międzynarodowej (obecnie zgodę wydaje Prezes Rady Ministrów). W aktualnym stanie prawnym wydawanie zgody na prowadzenie negocjacji umowy międzynarodowej jest jedynym etapem procedury związywania RP umową międzynarodowa, na który nie wyraża zgody Rada Ministrów.
Nowa ustawa ureguluje także kwestie do tej pory w polskim prawie niezdefiniowane, takie jak tymczasowe stosowanie umowy międzynarodowej przed jej wejściem w życie.
Ponadto w projekcie określono obowiązki Ministra Spraw Zagranicznych dotyczące gromadzenia, rejestrowania, archiwizowania oraz kierowania do rejestracji w ONZ umów międzynarodowych wiążących Polskę oraz kwestie związane z pełnieniem przez MSZ funkcji depozytariusza umów międzynarodowych. Część z wymienionych obowiązków w obecnym stanie prawnym jest regulowana przez rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 sierpnia 2000 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o umowach międzynarodowych (Dz. U. poz. 891). W ocenie projektodawcy dookreślenie powyższych zadań oraz wskazanie organu odpowiedzialnego za ich realizacje powinno stanowić materię ustawową.
W projekcie zaproponowano również przeniesienie do ustawy szeregu innych kwestii obecnie regulowanych ww. rozporządzeniu Rady Ministrów, takich jak określenie, że projekty wniosków dotyczących wyrażenia zgody Rady Ministrów na negocjowanie, podpisanie, ratyfikowanie, zatwierdzenie czy wypowiedzenie umowy międzynarodowej podlegają konsultacjom z ministrem właściwym do spraw zagranicznych, z innymi ministrami oraz z Prezesem Rządowego Centrum Legislacji. Zrezygnowano przy tym z możliwości przeprowadzania konsultacji tylko z zainteresowanymi ministrami, bowiem doprowadziło to do dużej dowolności w wyborze konsultowanych ministrów przez organy inicjujące procedury uzgodnień międzyresortowych i zdarzało się, że ww. wnioski nie były konsultowane ze wszystkimi właściwymi ministerstwami. W nowej ustawie, dzięki zaproponowanemu rozwiązaniu, wszystkie resorty będą mieć wiedzę o trwających procedurach prawno-traktatowych oraz będą mogły zgłaszać uwagi do projektowanych tekstów umów międzynarodowych.
Konsekwencją wejścia w życie projektu będzie utrata mocy obowiązującej ustawy z dnia 14 kwietnia 2000 r. o umowach międzynarodowych.

MSZ

Henryka Mościcka-Dendys Podsekretarz Stanu

MSZ

I kwartał 2026 r.