Projekt przewiduje rozwiązanie problemu gruntów, z których spółdzielnie mieszkaniowe korzystają od wielu lat, ale nie mają do nich trwałego tytułu prawnego. Nowe przepisy mają umożliwić przyznanie spółdzielniom praw do takich nieruchomości, a w konsekwencji poprawić sytuację mieszkańców budynków spółdzielczych.

Problem dotyczy gruntów, do których spółdzielnie mieszkaniowe nie mają prawa własności ani użytkowania wieczystego. W takiej sytuacji spółdzielnia nie może ustanawiać spółdzielczych praw do lokali ani odrębnej własności lokali. Mieszkańcy nie mogą więc założyć księgi wieczystej dla swoich mieszkań. Utrudnia to również sprzedaż lokali oraz uzyskanie kredytu hipotecznego na ich zakup.

Najważniejsze rozwiązania

• Spółdzielnie mieszkaniowe będą mogły wystąpić o uregulowanie praw do gruntów.
  • Chodzi o określone grunty należące do Skarbu Państwa lub samorządów, które od wielu lat pozostają w posiadaniu spółdzielni i na których znajdują się budynki spółdzielcze.
• Spółdzielnie będą mogły żądać ustanowienia użytkowania wieczystego gruntu.
  • Użytkowanie wieczyste to prawo, które pozwala korzystać z gruntu i rozporządzać tym prawem w określonych granicach, mimo że właścicielem nieruchomości pozostaje Skarb Państwa albo samorząd.
• Własność budynków znajdujących się na takich gruntach zostanie nieodpłatnie przeniesiona na spółdzielnię.
  • Rozwiązanie obejmie grunty spełniające warunki określone w projekcie, m.in. takie, na których spółdzielnie lub ich poprzednicy prawni wybudowali budynki za zgodą właściwych organów.
• Nowe przepisy obejmą również niektóre niezabudowane grunty pozostające w posiadaniu spółdzielni.
  • Warunkiem będzie m.in. nieprzerwane posiadanie gruntu od 5 grudnia 1990 r. do dnia zgłoszenia żądania.
  • Rozwiązanie nie będzie dotyczyć gruntów wykorzystywanych lub przeznaczonych na cele publiczne w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego.
  • Na gruntach tych będzie możliwe realizowanie przedsięwzięć w ramach społecznego budownictwa czynszowego.
• Sprawy będą rozpatrywane w postępowaniu administracyjnym.
  • Oznacza to, że spółdzielnia będzie składać żądanie do właściwego organu, który wyda decyzję w sprawie oddania gruntu w użytkowanie wieczyste oraz nieodpłatnego przeniesienia własności budynku.
  • Decyzja w sprawie będzie wydawana w ciągu 12 miesięcy od złożenia żądania. Na jej podstawie będzie zawierana u notariusza umowa dotycząca oddania gruntu w użytkowanie wieczyste i przeniesienia własności budynku.
  • Spółdzielnie otrzymają możliwość odwołania się od decyzji. Postępowanie administracyjne zapewni im m.in. możliwość zaskarżenia rozstrzygnięcia do organu wyższej instancji oraz złożenia ponaglenia, jeżeli sprawa nie zostanie rozpatrzona w terminie.

• Ponadto projekt zakłada wprowadzenie preferencyjnych opłat z tytułu użytkowania wieczystego ustanowionego na cele społecznego budownictwa mieszkaniowego oraz budowy akademików.
  • Pierwsza opłata za oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste nie będzie mogła przekraczać 10% jego ceny, zaś stawka procentowa opłaty rocznej będzie wynosić 0,3%.

Nowe przepisy mają wejść w życie po 14 dniach od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.