Projekt ustawy o wykonywaniu orzeczeń Europejskiego Trybunału Praw Człowieka
{"register":{"columns":[{"header":"Numer projektu","value":"UD177","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"sequence":{"regex":"UD{#UD_1}"},"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Rodzaj dokumentu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"Projekty ustaw","value":"Projekty ustaw"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Typ dokumentu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"D – pozostałe projekty","value":"D – pozostałe projekty"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Informacja dodatkowa","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Cele projektu oraz informacja o przyczynach i potrzebie rozwiązań planowanych w projekcie","value":"Liczba orzeczeń Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (dalej: „ETPC”) w sprawach, w których stroną jest Rzeczpospolita Polska, znajdujących się w procedurze nadzoru nad wykonywaniem, prowadzonej przez Komitet Ministrów Rady Europy, po okresie spadków na przestrzeni ostatniej dekady, ponownie wzrasta (wg stanu na dzień 4 grudnia 2024 r. - 163, na koniec 2023 r. - 131, w najkorzystniejszym 2020 r. - 89).\nProblem związany z niekorzystnym bilansem orzeczeń pozytywnych w stosunku do negatywnych, który pociąga za sobą również rosnącą liczbę orzeczeń wymagających wykonania, pogłębia długi okres pozostawania orzeczenia w procesie wykonywania. Według stanu na dzień 4 grudnia 2024 r. aż 39 wyroków (29% wszystkich wyroków) w sprawach polskich znajduje się w procedurze nadzoru Komitetu Ministrów RE dłużej niż pięć lat, a najstarsze polskie wyroki w procesie wykonywania pochodzą z 2005 r.\nDuża liczba orzeczeń niekorzystnych dla Rządu oraz długi okres ich wykonywania, należy uznać za problemy nadrzędne związane z procesem wykonywania wyroków ETPC w Polsce.\nProjektowana ustawa stanowi niezbędny element procesu przywracania praworządności w Polsce. W celu rozwiązania między innymi problemów z wykonywaniem orzeczeń ETPC wydanych w sprawach, w których stroną jest Polska, Rząd – Komitet do spraw Europejskich, przyjął w dn. 19 lutego 2024 r. Plan Działań Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie przywracania praworządności, który w punkcie VI zakłada stworzenie nowego instytucjonalnego systemu wykonywania wyroków ETPC, uwzględniającego zalecenia zawarte w rekomendacjach Komitetu Ministrów Rady Europy i w rezolucjach Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy.\n","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Istota rozwiązań planowanych w projekcie, w tym proponowane środki realizacji","value":"Projektowana regulacja odpowiada na wskazane problemy, tj. dużą liczbę orzeczeń ETPC niekorzystnych dla Rządu oraz długi okres ich wykonywania poprzez wprowadzenie ustawowego mechanizmu koordynacji wykonywania orzeczeń ETPC w sprawach polskich. Przyjęcie takiego rozwiązania umożliwi bardziej precyzyjne zdefiniowanie obowiązków i określenie zasad współpracy między poszczególnymi organami krajowymi w zakresie wykonywania orzeczeń ETPC, w tym poszerzy zakres możliwych działań ze strony organu koordynującego proces wykonywania wyroków. Pozwoli również na zobowiązanie wszystkich organów władzy publicznej do współdziałania na rzecz wykonania wyroków. Celem wprowadzenia takiego mechanizmu jest:\n1) odniesienie się do występującego obecnie problemu braku wystarczającej wiedzy organów i podmiotów wykonujących zadania publiczne, które są właściwe do podjęcia działań celem wykonania orzeczenia ETPC, na temat sposobu postępowania po wydaniu wyroku ETPC i ich obowiązków w procesie wykonywania;\n2) rozwiązanie kwestii braku skutecznych narzędzi po stronie organu koordynującego wykonywanie wyroków (MSZ) do wskazania organu właściwego do podjęcia działań celem wykonania wyroku, możliwych sposobów, narzędzi i terminów jego wykonania;\n3) wprowadzenie zobowiązania do współdziałania podmiotów wykonujących zadania publiczne w zakresie wykonywania orzeczeń ETPC;\n4) uregulowanie procesu wypłaty słusznego zadośćuczynienia zasądzonego przez ETPC;\n5) zmniejszenie liczby skarg komunikowanych przez ETPC (tj. notyfikowanych Rządowi przez ETPC celem ustosunkowania się do wskazanych zarzutów podniesionych w skardze) w sprawach przeciwko Polsce.\nPonadto projektowana ustawa:\n1) potwierdza opiniodawczo-doradczą rolę działającego obecnie na podstawie zarządzenia Prezesa Rady Ministrów Zespołu ds. ETPC, który na mocy rozporządzenia do ustawy zostanie ustanowiony przy Ministrze Spraw Zagranicznych;\n2) zakłada wprowadzenie mechanizmu umożliwiającego zwrócenie szczególnej uwagi na orzeczenia pozostające w procesie wykonywania przez długi czas;\n3) potwierdza uprawnienia Sejmu i Senatu RP oraz Rzecznika Praw Obywatelskich do zgłaszania propozycji ws. wykonywania orzeczeń;\n4) przewiduje szereg zmian w ustawach szczególnych, w tym potwierdzenie, że dział sprawy zagraniczne obejmuje koordynację wykonywania orzeczeń sądów i trybunałów międzynarodowych (z wyjątkiem sądów UE) oraz umożliwia dostęp ministra spraw zagranicznych do akt spraw sądów administracyjnych oraz Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego, akt postępowań administracyjnych i karnoskarbowych. \n","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Oddziaływanie na życie społeczne nowych regulacji prawnych","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Spodziewane skutki i następstwa projektowanych regulacji prawnych","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Sposoby mierzenia efektów nowych regulacji prawnych","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ odpowiedzialny za opracowanie projektu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"MSZ","value":"MSZ"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ współpracujący przy opracowaniu projektu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektu","value":"Henryka Mościcka-Dendys Podsekretarz Stanu ","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ odpowiedzialny za przedłożenie projektu RM","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"MSZ","value":"MSZ"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Planowany termin przyjęcia projektu przez RM","value":"III kwartał 2025 r. ZREALIZOWANY Rada Ministrów przyjęła 11 lutego 2026 r.","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Informacja o rezygnacji z prac nad projektem","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Status realizacji","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"Zrealizowany","value":"Zrealizowany"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"}]}}
Numer projektu:
UD177
Rodzaj dokumentu:
Projekty ustaw
Typ dokumentu:
D – pozostałe projekty
Cele projektu oraz informacja o przyczynach i potrzebie rozwiązań planowanych w projekcie:
Liczba orzeczeń Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (dalej: „ETPC”) w sprawach, w których stroną jest Rzeczpospolita Polska, znajdujących się w procedurze nadzoru nad wykonywaniem, prowadzonej przez Komitet Ministrów Rady Europy, po okresie spadków na przestrzeni ostatniej dekady, ponownie wzrasta (wg stanu na dzień 4 grudnia 2024 r. - 163, na koniec 2023 r. - 131, w najkorzystniejszym 2020 r. - 89). Problem związany z niekorzystnym bilansem orzeczeń pozytywnych w stosunku do negatywnych, który pociąga za sobą również rosnącą liczbę orzeczeń wymagających wykonania, pogłębia długi okres pozostawania orzeczenia w procesie wykonywania. Według stanu na dzień 4 grudnia 2024 r. aż 39 wyroków (29% wszystkich wyroków) w sprawach polskich znajduje się w procedurze nadzoru Komitetu Ministrów RE dłużej niż pięć lat, a najstarsze polskie wyroki w procesie wykonywania pochodzą z 2005 r. Duża liczba orzeczeń niekorzystnych dla Rządu oraz długi okres ich wykonywania, należy uznać za problemy nadrzędne związane z procesem wykonywania wyroków ETPC w Polsce. Projektowana ustawa stanowi niezbędny element procesu przywracania praworządności w Polsce. W celu rozwiązania między innymi problemów z wykonywaniem orzeczeń ETPC wydanych w sprawach, w których stroną jest Polska, Rząd – Komitet do spraw Europejskich, przyjął w dn. 19 lutego 2024 r. Plan Działań Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie przywracania praworządności, który w punkcie VI zakłada stworzenie nowego instytucjonalnego systemu wykonywania wyroków ETPC, uwzględniającego zalecenia zawarte w rekomendacjach Komitetu Ministrów Rady Europy i w rezolucjach Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy.
Istota rozwiązań planowanych w projekcie, w tym proponowane środki realizacji:
Projektowana regulacja odpowiada na wskazane problemy, tj. dużą liczbę orzeczeń ETPC niekorzystnych dla Rządu oraz długi okres ich wykonywania poprzez wprowadzenie ustawowego mechanizmu koordynacji wykonywania orzeczeń ETPC w sprawach polskich. Przyjęcie takiego rozwiązania umożliwi bardziej precyzyjne zdefiniowanie obowiązków i określenie zasad współpracy między poszczególnymi organami krajowymi w zakresie wykonywania orzeczeń ETPC, w tym poszerzy zakres możliwych działań ze strony organu koordynującego proces wykonywania wyroków. Pozwoli również na zobowiązanie wszystkich organów władzy publicznej do współdziałania na rzecz wykonania wyroków. Celem wprowadzenia takiego mechanizmu jest: 1) odniesienie się do występującego obecnie problemu braku wystarczającej wiedzy organów i podmiotów wykonujących zadania publiczne, które są właściwe do podjęcia działań celem wykonania orzeczenia ETPC, na temat sposobu postępowania po wydaniu wyroku ETPC i ich obowiązków w procesie wykonywania; 2) rozwiązanie kwestii braku skutecznych narzędzi po stronie organu koordynującego wykonywanie wyroków (MSZ) do wskazania organu właściwego do podjęcia działań celem wykonania wyroku, możliwych sposobów, narzędzi i terminów jego wykonania; 3) wprowadzenie zobowiązania do współdziałania podmiotów wykonujących zadania publiczne w zakresie wykonywania orzeczeń ETPC; 4) uregulowanie procesu wypłaty słusznego zadośćuczynienia zasądzonego przez ETPC; 5) zmniejszenie liczby skarg komunikowanych przez ETPC (tj. notyfikowanych Rządowi przez ETPC celem ustosunkowania się do wskazanych zarzutów podniesionych w skardze) w sprawach przeciwko Polsce. Ponadto projektowana ustawa: 1) potwierdza opiniodawczo-doradczą rolę działającego obecnie na podstawie zarządzenia Prezesa Rady Ministrów Zespołu ds. ETPC, który na mocy rozporządzenia do ustawy zostanie ustanowiony przy Ministrze Spraw Zagranicznych; 2) zakłada wprowadzenie mechanizmu umożliwiającego zwrócenie szczególnej uwagi na orzeczenia pozostające w procesie wykonywania przez długi czas; 3) potwierdza uprawnienia Sejmu i Senatu RP oraz Rzecznika Praw Obywatelskich do zgłaszania propozycji ws. wykonywania orzeczeń; 4) przewiduje szereg zmian w ustawach szczególnych, w tym potwierdzenie, że dział sprawy zagraniczne obejmuje koordynację wykonywania orzeczeń sądów i trybunałów międzynarodowych (z wyjątkiem sądów UE) oraz umożliwia dostęp ministra spraw zagranicznych do akt spraw sądów administracyjnych oraz Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego, akt postępowań administracyjnych i karnoskarbowych.
Organ odpowiedzialny za opracowanie projektu:
MSZ
Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektu:
Henryka Mościcka-Dendys Podsekretarz Stanu
Organ odpowiedzialny za przedłożenie projektu RM:
MSZ
Planowany termin przyjęcia projektu przez RM:
III kwartał 2025 r. ZREALIZOWANY Rada Ministrów przyjęła 11 lutego 2026 r.