Powrót

Projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw wspierających poprawę warunków mieszkaniowych

{"register":{"columns":[{"header":"Numer projektu","value":"UD351","registerId":20476989,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"sequence":{"regex":"UD{#UD_1}"},"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Rodzaj dokumentu","registerId":20476989,"dictionaryValues":[{"id":"Projekty ustaw","value":"Projekty ustaw"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Typ dokumentu","registerId":20476989,"dictionaryValues":[{"id":"D – pozostałe projekty","value":"D – pozostałe projekty"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Informacje o przyczynach i potrzebie wprowadzenia rozwiązań planowanych w projekcie","value":"Projektowana zmiana przepisów stanowi przede wszystkim realizację działań związanych z wdrażaniem Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (dalej „KPO”) w ramach:\n1) działania B.1.1.2-2 (część grantowa) pn. „Wymiana źródeł ciepła i poprawa efektywności energetycznej w budynkach mieszkalnych” w zakresie, w jakim działanie to dotyczy budynków mieszkalnych wielorodzinnych oraz \n2) działania B.3.5.1 (część pożyczkowa) pn. „Inwestycje w budowę mieszkań przeznaczonych dla gospodarstw domowych o niskich i umiarkowanych dochodach, z uwzględnieniem efektywności energetycznej”. \nKPO umożliwi skorzystanie ze środków Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (tzw. „Fundusz Odbudowy”) ustanowionego w związku z negatywnymi konsekwencjami pandemii COVID-19. Zmiany w przepisach ustaw regulujących zasady udzielania wsparcia z Funduszu Dopłat oraz Funduszu Termomodernizacji i Remontów posłużą realizacji celów z zakresu „zielonej transformacji”. \nProgram dotyczący zwiększenia efektywności energetycznej w budownictwie wielorodzinnym obejmuje reformę istniejącego systemu finansowania termomodernizacji i remontów oraz nowego budownictwa społecznego w zakresie, który umożliwi wdrożenie nowych rozwiązań i realizację dodatkowych inwestycji. Oparcie się na sprawdzonych i funkcjonujących od wielu lat kanałach wsparcia dystrybuowanych przez Bank Gospodarstwa Krajowego pozwoli na szybkie i efektywne wykorzystanie środków w ramach nowych instrumentów.\nZmiany wprowadzane przez projektowaną ustawę mają na celu wsparcie procesu transformacji ekologicznej w okresie, w którym będą występowały poważne skutki społeczno-ekonomiczne związane z wpływem pandemii COVID-19 na polską gospodarkę. Realizacja zawartych w projekcie rozwiązań posłuży do osiągania celów w zakresie:\n1. zwiększenia skali realizacji przedsięwzięć termomodernizacyjnych;\n2. zwiększenia produkcji energii z odnawialnych źródeł (OZE) i rozwoju OZE w sektorze mieszkaniowym;\n3. zmniejszenia emisyjności sektora mieszkaniowego;\n4. zmniejszenia zapotrzebowania na energię w budynkach mieszkalnych wielorodzinnych;\n5. poprawy stanu technicznego budynków komunalnych;\n6. propagowania wyższych standardów energetycznych w nowo budowanych budynkach społecznych i komunalnych.\nProjekt ustawy ma również na celu wprowadzenie zmian w zakresie wsparcia społecznego budownictwa czynszowego, będącego elementem programu „Mieszkanie+”, realizowanego w ramach Narodowego Programu Mieszkaniowego. Program ten uległ znacznym modyfikacjom w ramach tzw. społecznego pakietu mieszkaniowego, a zmiany te zostały wprowadzone ustawą z dnia 10 grudnia 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie sposobu finansowania programów mieszkaniowych (Dz. U. poz. 508). W tym:\n1. w ramach zmian do ustawy z dnia 26 października 1995 r. o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego (Dz. U. z 2019 r. poz. 2195 oraz z 2021 r. poz. 11, 1177, 1243 i 1535) m.in. umożliwiono najemcom lokali mieszkalnych w zasobach towarzystw budownictwa społecznego (TBS) i społecznych inicjatyw mieszkaniowych (SIM), którzy są jednocześnie partycypantami w kosztach budowy lokalu, zamianę umowy najmu na umowę najmu uwzględniającą rozliczenie partycypacji w czynszu. Będzie to możliwe po spłacie przez TBS/SIM preferencyjnego kredytu zaciągniętego na budowę lokalu. Według obowiązujących przepisów TBS/SIM nie ma obowiązku informowania najemcy o całkowitej spłacie kredytu, co może utrudniać najemcy podjęcie decyzji o wystąpieniu o zmianę umowy najmu; \n2. w ramach zmian do ustawy z dnia 8 grudnia 2006 r. o finansowym wsparciu tworzenia lokali mieszkalnych na wynajem, mieszkań chronionych, noclegowni, schronisk dla osób bezdomnych, ogrzewalni i tymczasowych pomieszczeń (Dz. U. z 2020 r. poz. 508 oraz z 2021 r. poz. 11 i 223) w istotnym stopniu zwiększono wsparcie kierowane ze środków budżetu państwa do inwestorów społecznego budownictwa czynszowego (do 35% kosztów przedsięwzięcia w przypadku lokali, których najemców wskazuje gmina; do 80% kosztów przedsięwzięcia w przypadku lokali mieszkalnych, których najemcą jest gmina, z prawem podnajmowania osobom spełniającym kryteria uzyskania lokalu w mieszkaniowym zasobie gminy). Pomimo kierowania znacznego wsparcia rządowego na inwestycje społeczne (inwestycje TBS/SIM mogą być ponadto finansowane bądź współfinansowane preferencyjnym kredytem udzielanym przez Bank Gospodarstwa Krajowego z dopłatą do oprocentowania ze środków budżetu państwa, w wysokości do 80% kosztów przedsięwzięcia), przepisy regulujące działalność TBS/SIM nie wymagają weryfikacji dochodów najemców mieszkań w trakcie trwania umowy najmu. Tym samym brak jest instrumentów prawnych do zapewnienia kierowania wsparcia do określonej w przepisach docelowej grupy najemców (osoby o dochodach niepozwalających na samodzielne zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych na rynku komercyjnym, osoby bez zdolności kredytowej).\nProjekt ustawy ma również na celu rozwiązanie problemu braku regulacji dotyczących wyodrębniania na własność lokali mieszkalnych wybudowanych przez TBS/SIM, które w wyniku likwidacji spółki znalazły się w mieszkaniowym zasobie gminy. Brak regulacji w tym zakresie powoduje zahamowanie procesu przekształceń własnościowych tych lokali. \nProjekt obejmuje ponadto kwestię wysokości stawek czynszu w zasobach SIM/TBS. Stawki te, w zależności od rodzaju wsparcia, wynoszą 4% albo 5% wartości odtworzeniowej lokalu ustalanej na podstawie ogłaszanego przez wojewodę średniego kosztu odtworzenia metra kwadratowego właściwego dla lokalizacji inwestycji. Z informacji Banku Gospodarstwa Krajowego oraz sygnałów od SIM i TBS wynika, że limit czynszów ustalanych w oparciu o taki wskaźnik może być zbyt niski i niemiarodajny w stosunku do rzeczywistych kosztów realizacji konkretnej inwestycji – tzn. może nie być wystarczający do spłaty przez SIM/TBS zobowiązań związanych z zaciągniętym preferencyjnym kredytem. Problem ten jest szczególnie widoczny w stosunku do inwestycji SIM/TBS realizowanych w województwach, gdzie wojewodowie ustalają znacząco niższe wskaźniki przeliczeniowe wartości odtworzeniowej, pomimo że w skali kraju koszty materiałów budowlanych są zbliżone. Przykładowo wskaźnik dla województwa pomorskiego na III kwartał 2021 r. jest o ponad 50% wyższy od wskaźnika dla województwa łódzkiego. Może to stanowić istotną barierę dla rozwoju społecznego budownictwa czynszowego w tym rejonie.","registerId":20476989,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Istota rozwiązań ujętych w projekcie","value":"Zmiany wdrażające Krajowy Plan Odbudowy:\n1) zmiany w systemie udzielania wsparcia na termomodernizację i remonty w ramach ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2021 r. poz. 554, 11 62 i 1243) obejmą następujące elementy:\n- grant termomodernizacyjny – zwiększenie wsparcia na głębokie i kompleksowe termomodernizacje – zasady udzielania premii termomodernizacyjnej będą uwzględniały zwiększenie udzielanego wsparcia w przypadkach, gdy w wyniku przeprowadzonej termomodernizacji budynek będzie spełniał wymagania określone w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2019 r. poz. 1065, z późn. zm.) w zakresie izolacyjności cieplnej i oszczędności energii. Celem tej zmiany jest mobilizacja właścicieli i zarządców budynków do przeprowadzania na tyle istotnych zmian w istniejących obiektach, aby osiągnęły one standard jak dla nowych budynków, co zapewni zmniejszenie zapotrzebowania na energię i poprawę efektywności jej wykorzystania;\n- grant OZE – polegający na wsparciu inwestorów dokonujących zakupu i montażu odnawialnych źródeł energii w swoich budynkach, które pozwoli na częściową lub całkowitą zmianę źródła energii w budynku. Tego rodzaju wsparcie ma przyczynić się do rozpowszechnienia OZE w sektorze mieszkaniowym. Ponadto wykorzystanie źródeł odnawialnych na cele grzewcze i energetyczne pozwoli na zmniejszenie zapotrzebowania na nieodnawialną energię pierwotną w sektorze komunalno-bytowym oraz przyczyni się do zmniejszenia emisji substancji szkodliwych z instalacji grzewczych do atmosfery;\n- grant MZG udzielany na poprawę efektywności energetycznej w budynkach z mieszkaniowego zasobu gminy – warunkiem jest, by przed lub w ramach realizacji przedsięwzięcia termomodernizacyjnego lub remontowego w poddawanym temu przedsięwzięciu budynku: zostało wykonane przyłącze do scentralizowanego źródła ciepła, wymieniono źródła energii na źródła odnawialne, zastosowano wysokosprawną kogenerację lub by nastąpiła zmiana źródeł ciepła na niskoemisyjne (z wyłączeniem kotłów na paliwo stałe);\n2) w ustawie z dnia 8 grudnia 2006 r. o finansowym wsparciu tworzenia lokali mieszkalnych na wynajem, mieszkań chronionych, noclegowni, schronisk dla osób bezdomnych, ogrzewalni i tymczasowych pomieszczeń zostaną wprowadzone następujące instrumenty:\n- wyższe wsparcie dla inwestycji realizowanych ze wsparciem z Funduszu Dopłat, polegających na remoncie mieszkań komunalnych zamieszkanych przez osoby zagrożone ubóstwem energetycznym, pod warunkiem zmiany źródła ciepła na niskoemisyjne – wsparcie dotyczące zamieszkanych lokali znajdujących się w budynkach objętych przedsięwzięciem termomodernizacyjnym lub remontowym, na które gmina uzyskała „grant MZG” (dodatkowe wsparcie z Funduszu Dopłat w wysokości 30% kosztów przeprowadzenia remontu lokalu mieszkalnego), co pozwoli na sfinansowanie w sumie 80% kosztów przedsięwzięcia; \n- dodatkowe wsparcie dla nowego budownictwa społecznego – bezzwrotne wsparcie dla inwestorów społecznego budownictwa czynszowego na pokrycie 50% kosztów przedsięwzięcia polegającego na montażu instalacji OZE w nowo budowanych budynkach;\n- preferencyjna wysokość bezzwrotnego finansowego wsparcia udzielanego samorządom z Funduszu Dopłat w związku z budową mieszkań w podwyższonym standardzie efektywności energetycznej:\na) przeznaczonych dla gospodarstw domowych o umiarkowanych dochodach (wsparcie o 25% wyższe w stosunku do wsparcia udzielanego na budowę mieszkań w podstawowym standardzie efektywności energetycznej – 60% kosztów inwestycji), \nb) przeznaczonych dla gospodarstw domowych o niższych dochodach (wsparcie o 15% wyższe w stosunku do wsparcia udzielanego na budowę mieszkań w podstawowym standardzie efektywności energetycznej – 95% kosztów inwestycji).\nPozostałe zmiany:\n1) w zakresie ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków:\n- podwyższenie wysokości premii termomodernizacyjnej i premii remontowej o 10 pp. (z 16% do 26% w przypadku premii termomodernizacyjnej oraz z 15% do 25% w przypadku premii remontowej);\n- zmiana zakresu przedmiotowego premii remontowej – premia remontowa będzie mogła być przyznawana na remonty budynków mieszkalnych wielorodzinnych oddanych do użytkowania co najmniej 40 lat przed dniem złożenia wniosku o przyznanie premii. Jak dotąd do premii kwalifikowały się jedynie budynki oddane do użytkowania przed dniem 14 sierpnia 1961 r.; \n2) w zakresie ustawy z dnia 26 października 1995 r. o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego:\n- wprowadzenie weryfikacji dochodów najemców w zasobach TBS/SIM, a w przypadku gdy przekroczą one określone w ustawie limity – możliwość podniesienia czynszu;\n- wprowadzenie obowiązku informowania przez TBS/SIM najemców będących jednocześnie partycypantami w kosztach budowy zajmowanego lokalu mieszkalnego, o spłacie preferencyjnego kredytu zaciągniętego przez spółkę – co jest warunkiem ubiegania się przez najemcę lokalu o rozliczenie partycypacji w okresie jego najmu (w tym również o zamianę umowy najmu na umowę najmu z dojściem do własności);\n- wprowadzenie regulacji, zgodnie z którymi lokale mieszkalne znajdujące się obecnie w mieszkaniowym zasobie gminy, które zostały wybudowane ze środków preferencyjnego kredytu w ramach programu SBC, mają być wyodrębniane na własność zgodnie z zasadami określonymi w ustawie z dnia 26 października 1995 r. o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego, przy czym gmina będzie mogła udzielić najemcy bonifikaty od ceny sprzedaży, nie wyższej jednak niż kwota odpowiadająca części kosztów budowy poniesionych przez TBS ze środków własnych;\n- wprowadzenie dodatkowych regulacji w zakresie ustalania stawki czynszu obowiązującej w zasobach SIM/TBS, zgodnie z którymi w sytuacji gdy wskaźnik kosztu odtworzenia lokalu ustalony przez wojewodę dla danej lokalizacji jest niższy niż mediana określona dla wszystkich wojewódzkich wskaźników, wówczas dla danej inwestycji mieszkaniowej SIM/TBS do ustalenia stawki czynszu będzie można zastosować medianę wskaźników wojewódzkich – co może znacząco ułatwić montaż finansowy inwestycji;\n- zmiany polegające na przeniesieniu do ustawy z dnia 26 października 1995 r. o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego regulacji o charakterze ustawowym z aktu wykonawczego do ustawy (rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 października 2015 r. w sprawie warunków i trybu finansowania zwrotnego w ramach realizacji przez Bank Gospodarstwa Krajowego rządowego programu popierania budownictwa mieszkaniowego oraz minimalnych wymagań dotyczących lokali powstałych przy udziale tego finansowania – Dz. U. z 2021 r. poz. 766);\n3) w zakresie ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2133, z późn. zm.):\n- wprowadzenie uprawnienia dla gmin do podwyższenia progów dochodowych, o których mowa w art. 3 ust. 1 ustawy;\n- doprecyzowanie sposobu ustalania dochodu z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne. W celu wyeliminowania wątpliwości interpretacyjnych proponuje się wskazanie w przepisie, że w kontekście dodatków mieszkaniowych należy ustalić dochód za okres trzech pełnych miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego;\n- zmiany redakcyjne, zmierzające do ujednolicenia terminologii użytej w ustawie;\n4) w zakresie ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 611, z późn. zm.):\n- zmiany redakcyjne, zmierzające do ujednolicenia terminologii użytej w ustawie,\n- wprowadzenie uprawnienia dla gmin do wydłużenia w drodze uchwały (ponad ustawowe 3 miesiące) okresu, za który osoby ubiegające się o lokal z gminnego zasobu mieszkaniowego zobowiązane będą wykazać w deklaracji wysokość dochodu. Poszczególne gminy najlepiej znają realia ekonomiczne swoich mieszkańców i są w stanie adekwatnie zaadresować pomoc, jaką jest lokal z mieszkaniowego zasobu gminy. Jeżeli dana gmina nie podejmie uchwały, wówczas zastosowanie będzie miał termin wskazany w ustawie, tj. 3 miesiące;\n- przewiduje się zmianę, zgodnie z którą przepisy ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych, dotyczące deklarowania dochodów przy ustaleniu wysokości dodatków mieszkaniowych, stosować się będzie odpowiednio. Dzięki takiemu rozwiązaniu nie będzie wątpliwości, że przyjęty przez gminę wzór deklaracji może obejmować również dochód za okres dłuższy niż trzy miesiące (w przypadku podjęcia przez gminę uchwały o wydłużeniu okresu, ponad ustawowe 3 miesiące, za który osoby ubiegające się o lokal z gminnego zasobu mieszkaniowego zobowiązane będą wykazać wysokość dochodu).","registerId":20476989,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ odpowiedzialny za opracowanie projektu","registerId":20476989,"dictionaryValues":[{"id":"MRiT","value":"MRiT"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektu","value":"Piotr Uściński Sekretarz Stanu ","registerId":20476989,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ odpowiedzialny za przedłożenie projektu RM","registerId":20476989,"dictionaryValues":[{"id":"MRiT","value":"MRiT"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Planowany termin przyjęcia projektu przez RM","value":"II kwartał 2022 r. ZREALIZOWANY Rada Ministrów przyjęła 12 lipca 2022 r. z autopoprawką","registerId":20476989,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Informacja o rezygnacji z prac nad projektem","value":"","registerId":20476989,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Status realizacji","registerId":20476989,"dictionaryValues":[{"id":"Zrealizowany","value":"Zrealizowany"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"}]}}
Numer projektu:
UD351
Rodzaj dokumentu:
Projekty ustaw
Typ dokumentu:
D – pozostałe projekty
Informacje o przyczynach i potrzebie wprowadzenia rozwiązań planowanych w projekcie:
Projektowana zmiana przepisów stanowi przede wszystkim realizację działań związanych z wdrażaniem Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (dalej „KPO”) w ramach:
1) działania B.1.1.2-2 (część grantowa) pn. „Wymiana źródeł ciepła i poprawa efektywności energetycznej w budynkach mieszkalnych” w zakresie, w jakim działanie to dotyczy budynków mieszkalnych wielorodzinnych oraz
2) działania B.3.5.1 (część pożyczkowa) pn. „Inwestycje w budowę mieszkań przeznaczonych dla gospodarstw domowych o niskich i umiarkowanych dochodach, z uwzględnieniem efektywności energetycznej”.
KPO umożliwi skorzystanie ze środków Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (tzw. „Fundusz Odbudowy”) ustanowionego w związku z negatywnymi konsekwencjami pandemii COVID-19. Zmiany w przepisach ustaw regulujących zasady udzielania wsparcia z Funduszu Dopłat oraz Funduszu Termomodernizacji i Remontów posłużą realizacji celów z zakresu „zielonej transformacji”.
Program dotyczący zwiększenia efektywności energetycznej w budownictwie wielorodzinnym obejmuje reformę istniejącego systemu finansowania termomodernizacji i remontów oraz nowego budownictwa społecznego w zakresie, który umożliwi wdrożenie nowych rozwiązań i realizację dodatkowych inwestycji. Oparcie się na sprawdzonych i funkcjonujących od wielu lat kanałach wsparcia dystrybuowanych przez Bank Gospodarstwa Krajowego pozwoli na szybkie i efektywne wykorzystanie środków w ramach nowych instrumentów.
Zmiany wprowadzane przez projektowaną ustawę mają na celu wsparcie procesu transformacji ekologicznej w okresie, w którym będą występowały poważne skutki społeczno-ekonomiczne związane z wpływem pandemii COVID-19 na polską gospodarkę. Realizacja zawartych w projekcie rozwiązań posłuży do osiągania celów w zakresie:
1. zwiększenia skali realizacji przedsięwzięć termomodernizacyjnych;
2. zwiększenia produkcji energii z odnawialnych źródeł (OZE) i rozwoju OZE w sektorze mieszkaniowym;
3. zmniejszenia emisyjności sektora mieszkaniowego;
4. zmniejszenia zapotrzebowania na energię w budynkach mieszkalnych wielorodzinnych;
5. poprawy stanu technicznego budynków komunalnych;
6. propagowania wyższych standardów energetycznych w nowo budowanych budynkach społecznych i komunalnych.
Projekt ustawy ma również na celu wprowadzenie zmian w zakresie wsparcia społecznego budownictwa czynszowego, będącego elementem programu „Mieszkanie+”, realizowanego w ramach Narodowego Programu Mieszkaniowego. Program ten uległ znacznym modyfikacjom w ramach tzw. społecznego pakietu mieszkaniowego, a zmiany te zostały wprowadzone ustawą z dnia 10 grudnia 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie sposobu finansowania programów mieszkaniowych (Dz. U. poz. 508). W tym:
1. w ramach zmian do ustawy z dnia 26 października 1995 r. o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego (Dz. U. z 2019 r. poz. 2195 oraz z 2021 r. poz. 11, 1177, 1243 i 1535) m.in. umożliwiono najemcom lokali mieszkalnych w zasobach towarzystw budownictwa społecznego (TBS) i społecznych inicjatyw mieszkaniowych (SIM), którzy są jednocześnie partycypantami w kosztach budowy lokalu, zamianę umowy najmu na umowę najmu uwzględniającą rozliczenie partycypacji w czynszu. Będzie to możliwe po spłacie przez TBS/SIM preferencyjnego kredytu zaciągniętego na budowę lokalu. Według obowiązujących przepisów TBS/SIM nie ma obowiązku informowania najemcy o całkowitej spłacie kredytu, co może utrudniać najemcy podjęcie decyzji o wystąpieniu o zmianę umowy najmu;
2. w ramach zmian do ustawy z dnia 8 grudnia 2006 r. o finansowym wsparciu tworzenia lokali mieszkalnych na wynajem, mieszkań chronionych, noclegowni, schronisk dla osób bezdomnych, ogrzewalni i tymczasowych pomieszczeń (Dz. U. z 2020 r. poz. 508 oraz z 2021 r. poz. 11 i 223) w istotnym stopniu zwiększono wsparcie kierowane ze środków budżetu państwa do inwestorów społecznego budownictwa czynszowego (do 35% kosztów przedsięwzięcia w przypadku lokali, których najemców wskazuje gmina; do 80% kosztów przedsięwzięcia w przypadku lokali mieszkalnych, których najemcą jest gmina, z prawem podnajmowania osobom spełniającym kryteria uzyskania lokalu w mieszkaniowym zasobie gminy). Pomimo kierowania znacznego wsparcia rządowego na inwestycje społeczne (inwestycje TBS/SIM mogą być ponadto finansowane bądź współfinansowane preferencyjnym kredytem udzielanym przez Bank Gospodarstwa Krajowego z dopłatą do oprocentowania ze środków budżetu państwa, w wysokości do 80% kosztów przedsięwzięcia), przepisy regulujące działalność TBS/SIM nie wymagają weryfikacji dochodów najemców mieszkań w trakcie trwania umowy najmu. Tym samym brak jest instrumentów prawnych do zapewnienia kierowania wsparcia do określonej w przepisach docelowej grupy najemców (osoby o dochodach niepozwalających na samodzielne zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych na rynku komercyjnym, osoby bez zdolności kredytowej).
Projekt ustawy ma również na celu rozwiązanie problemu braku regulacji dotyczących wyodrębniania na własność lokali mieszkalnych wybudowanych przez TBS/SIM, które w wyniku likwidacji spółki znalazły się w mieszkaniowym zasobie gminy. Brak regulacji w tym zakresie powoduje zahamowanie procesu przekształceń własnościowych tych lokali.
Projekt obejmuje ponadto kwestię wysokości stawek czynszu w zasobach SIM/TBS. Stawki te, w zależności od rodzaju wsparcia, wynoszą 4% albo 5% wartości odtworzeniowej lokalu ustalanej na podstawie ogłaszanego przez wojewodę średniego kosztu odtworzenia metra kwadratowego właściwego dla lokalizacji inwestycji. Z informacji Banku Gospodarstwa Krajowego oraz sygnałów od SIM i TBS wynika, że limit czynszów ustalanych w oparciu o taki wskaźnik może być zbyt niski i niemiarodajny w stosunku do rzeczywistych kosztów realizacji konkretnej inwestycji – tzn. może nie być wystarczający do spłaty przez SIM/TBS zobowiązań związanych z zaciągniętym preferencyjnym kredytem. Problem ten jest szczególnie widoczny w stosunku do inwestycji SIM/TBS realizowanych w województwach, gdzie wojewodowie ustalają znacząco niższe wskaźniki przeliczeniowe wartości odtworzeniowej, pomimo że w skali kraju koszty materiałów budowlanych są zbliżone. Przykładowo wskaźnik dla województwa pomorskiego na III kwartał 2021 r. jest o ponad 50% wyższy od wskaźnika dla województwa łódzkiego. Może to stanowić istotną barierę dla rozwoju społecznego budownictwa czynszowego w tym rejonie.
Istota rozwiązań ujętych w projekcie:
Zmiany wdrażające Krajowy Plan Odbudowy:
1) zmiany w systemie udzielania wsparcia na termomodernizację i remonty w ramach ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2021 r. poz. 554, 11 62 i 1243) obejmą następujące elementy:
- grant termomodernizacyjny – zwiększenie wsparcia na głębokie i kompleksowe termomodernizacje – zasady udzielania premii termomodernizacyjnej będą uwzględniały zwiększenie udzielanego wsparcia w przypadkach, gdy w wyniku przeprowadzonej termomodernizacji budynek będzie spełniał wymagania określone w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2019 r. poz. 1065, z późn. zm.) w zakresie izolacyjności cieplnej i oszczędności energii. Celem tej zmiany jest mobilizacja właścicieli i zarządców budynków do przeprowadzania na tyle istotnych zmian w istniejących obiektach, aby osiągnęły one standard jak dla nowych budynków, co zapewni zmniejszenie zapotrzebowania na energię i poprawę efektywności jej wykorzystania;
- grant OZE – polegający na wsparciu inwestorów dokonujących zakupu i montażu odnawialnych źródeł energii w swoich budynkach, które pozwoli na częściową lub całkowitą zmianę źródła energii w budynku. Tego rodzaju wsparcie ma przyczynić się do rozpowszechnienia OZE w sektorze mieszkaniowym. Ponadto wykorzystanie źródeł odnawialnych na cele grzewcze i energetyczne pozwoli na zmniejszenie zapotrzebowania na nieodnawialną energię pierwotną w sektorze komunalno-bytowym oraz przyczyni się do zmniejszenia emisji substancji szkodliwych z instalacji grzewczych do atmosfery;
- grant MZG udzielany na poprawę efektywności energetycznej w budynkach z mieszkaniowego zasobu gminy – warunkiem jest, by przed lub w ramach realizacji przedsięwzięcia termomodernizacyjnego lub remontowego w poddawanym temu przedsięwzięciu budynku: zostało wykonane przyłącze do scentralizowanego źródła ciepła, wymieniono źródła energii na źródła odnawialne, zastosowano wysokosprawną kogenerację lub by nastąpiła zmiana źródeł ciepła na niskoemisyjne (z wyłączeniem kotłów na paliwo stałe);
2) w ustawie z dnia 8 grudnia 2006 r. o finansowym wsparciu tworzenia lokali mieszkalnych na wynajem, mieszkań chronionych, noclegowni, schronisk dla osób bezdomnych, ogrzewalni i tymczasowych pomieszczeń zostaną wprowadzone następujące instrumenty:
- wyższe wsparcie dla inwestycji realizowanych ze wsparciem z Funduszu Dopłat, polegających na remoncie mieszkań komunalnych zamieszkanych przez osoby zagrożone ubóstwem energetycznym, pod warunkiem zmiany źródła ciepła na niskoemisyjne – wsparcie dotyczące zamieszkanych lokali znajdujących się w budynkach objętych przedsięwzięciem termomodernizacyjnym lub remontowym, na które gmina uzyskała „grant MZG” (dodatkowe wsparcie z Funduszu Dopłat w wysokości 30% kosztów przeprowadzenia remontu lokalu mieszkalnego), co pozwoli na sfinansowanie w sumie 80% kosztów przedsięwzięcia;
- dodatkowe wsparcie dla nowego budownictwa społecznego – bezzwrotne wsparcie dla inwestorów społecznego budownictwa czynszowego na pokrycie 50% kosztów przedsięwzięcia polegającego na montażu instalacji OZE w nowo budowanych budynkach;
- preferencyjna wysokość bezzwrotnego finansowego wsparcia udzielanego samorządom z Funduszu Dopłat w związku z budową mieszkań w podwyższonym standardzie efektywności energetycznej:
a) przeznaczonych dla gospodarstw domowych o umiarkowanych dochodach (wsparcie o 25% wyższe w stosunku do wsparcia udzielanego na budowę mieszkań w podstawowym standardzie efektywności energetycznej – 60% kosztów inwestycji),
b) przeznaczonych dla gospodarstw domowych o niższych dochodach (wsparcie o 15% wyższe w stosunku do wsparcia udzielanego na budowę mieszkań w podstawowym standardzie efektywności energetycznej – 95% kosztów inwestycji).
Pozostałe zmiany:
1) w zakresie ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków:
- podwyższenie wysokości premii termomodernizacyjnej i premii remontowej o 10 pp. (z 16% do 26% w przypadku premii termomodernizacyjnej oraz z 15% do 25% w przypadku premii remontowej);
- zmiana zakresu przedmiotowego premii remontowej – premia remontowa będzie mogła być przyznawana na remonty budynków mieszkalnych wielorodzinnych oddanych do użytkowania co najmniej 40 lat przed dniem złożenia wniosku o przyznanie premii. Jak dotąd do premii kwalifikowały się jedynie budynki oddane do użytkowania przed dniem 14 sierpnia 1961 r.;
2) w zakresie ustawy z dnia 26 października 1995 r. o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego:
- wprowadzenie weryfikacji dochodów najemców w zasobach TBS/SIM, a w przypadku gdy przekroczą one określone w ustawie limity – możliwość podniesienia czynszu;
- wprowadzenie obowiązku informowania przez TBS/SIM najemców będących jednocześnie partycypantami w kosztach budowy zajmowanego lokalu mieszkalnego, o spłacie preferencyjnego kredytu zaciągniętego przez spółkę – co jest warunkiem ubiegania się przez najemcę lokalu o rozliczenie partycypacji w okresie jego najmu (w tym również o zamianę umowy najmu na umowę najmu z dojściem do własności);
- wprowadzenie regulacji, zgodnie z którymi lokale mieszkalne znajdujące się obecnie w mieszkaniowym zasobie gminy, które zostały wybudowane ze środków preferencyjnego kredytu w ramach programu SBC, mają być wyodrębniane na własność zgodnie z zasadami określonymi w ustawie z dnia 26 października 1995 r. o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego, przy czym gmina będzie mogła udzielić najemcy bonifikaty od ceny sprzedaży, nie wyższej jednak niż kwota odpowiadająca części kosztów budowy poniesionych przez TBS ze środków własnych;
- wprowadzenie dodatkowych regulacji w zakresie ustalania stawki czynszu obowiązującej w zasobach SIM/TBS, zgodnie z którymi w sytuacji gdy wskaźnik kosztu odtworzenia lokalu ustalony przez wojewodę dla danej lokalizacji jest niższy niż mediana określona dla wszystkich wojewódzkich wskaźników, wówczas dla danej inwestycji mieszkaniowej SIM/TBS do ustalenia stawki czynszu będzie można zastosować medianę wskaźników wojewódzkich – co może znacząco ułatwić montaż finansowy inwestycji;
- zmiany polegające na przeniesieniu do ustawy z dnia 26 października 1995 r. o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego regulacji o charakterze ustawowym z aktu wykonawczego do ustawy (rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 października 2015 r. w sprawie warunków i trybu finansowania zwrotnego w ramach realizacji przez Bank Gospodarstwa Krajowego rządowego programu popierania budownictwa mieszkaniowego oraz minimalnych wymagań dotyczących lokali powstałych przy udziale tego finansowania – Dz. U. z 2021 r. poz. 766);
3) w zakresie ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2133, z późn. zm.):
- wprowadzenie uprawnienia dla gmin do podwyższenia progów dochodowych, o których mowa w art. 3 ust. 1 ustawy;
- doprecyzowanie sposobu ustalania dochodu z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne. W celu wyeliminowania wątpliwości interpretacyjnych proponuje się wskazanie w przepisie, że w kontekście dodatków mieszkaniowych należy ustalić dochód za okres trzech pełnych miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego;
- zmiany redakcyjne, zmierzające do ujednolicenia terminologii użytej w ustawie;
4) w zakresie ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 611, z późn. zm.):
- zmiany redakcyjne, zmierzające do ujednolicenia terminologii użytej w ustawie,
- wprowadzenie uprawnienia dla gmin do wydłużenia w drodze uchwały (ponad ustawowe 3 miesiące) okresu, za który osoby ubiegające się o lokal z gminnego zasobu mieszkaniowego zobowiązane będą wykazać w deklaracji wysokość dochodu. Poszczególne gminy najlepiej znają realia ekonomiczne swoich mieszkańców i są w stanie adekwatnie zaadresować pomoc, jaką jest lokal z mieszkaniowego zasobu gminy. Jeżeli dana gmina nie podejmie uchwały, wówczas zastosowanie będzie miał termin wskazany w ustawie, tj. 3 miesiące;
- przewiduje się zmianę, zgodnie z którą przepisy ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych, dotyczące deklarowania dochodów przy ustaleniu wysokości dodatków mieszkaniowych, stosować się będzie odpowiednio. Dzięki takiemu rozwiązaniu nie będzie wątpliwości, że przyjęty przez gminę wzór deklaracji może obejmować również dochód za okres dłuższy niż trzy miesiące (w przypadku podjęcia przez gminę uchwały o wydłużeniu okresu, ponad ustawowe 3 miesiące, za który osoby ubiegające się o lokal z gminnego zasobu mieszkaniowego zobowiązane będą wykazać wysokość dochodu).
Organ odpowiedzialny za opracowanie projektu:
MRiT
Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektu:
Piotr Uściński Sekretarz Stanu
Organ odpowiedzialny za przedłożenie projektu RM:
MRiT
Planowany termin przyjęcia projektu przez RM:
II kwartał 2022 r. ZREALIZOWANY Rada Ministrów przyjęła 12 lipca 2022 r. z autopoprawką
Status realizacji:
Zrealizowany