Projekt ustawy o zmianie ustawy - Prawo geologiczne i górnicze oraz niektórych innych ustaw

Informacje o publikacji dokumentu

Pierwsza publikacja:

16.06.2026 14:30 Agnieszka Moskaluk

Wytwarzający/ Odpowiadający:

Minister Klimatu i Środowiska

Pokaż historię zmian

Tytuł	Wersja	Dane zmiany / publikacji
Projekt ustawy o zmianie ustawy - Prawo geologiczne i górnicze oraz niektórych innych ustaw	4.0	16.06.2026 15:18 Agnieszka Moskaluk
Projekt ustawy o zmianie ustawy - Prawo geologiczne i górnicze oraz niektórych innych ustaw	3.0	16.06.2026 15:00 Agnieszka Moskaluk
Projekt ustawy o zmianie ustawy - Prawo geologiczne i górnicze oraz niektórych innych ustaw	2.0	16.06.2026 14:56 Agnieszka Moskaluk
Projekt ustawy o zmianie ustawy - Prawo geologiczne i górnicze oraz niektórych innych ustaw	1.0	16.06.2026 14:30 Agnieszka Moskaluk

Aby uzyskać archiwalną wersję należy skontaktować się z Redakcją BIP

{"register":{"columns":[{"header":"Numer projektu","value":"UD419","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"sequence":{"regex":"UD{#UD_1}"},"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Rodzaj dokumentu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"Projekty ustaw","value":"Projekty ustaw"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Typ dokumentu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"D – pozostałe projekty","value":"D – pozostałe projekty"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Informacja dodatkowa","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Cele projektu oraz informacja o przyczynach i potrzebie rozwiązań planowanych w projekcie","value":"Zakres merytoryczny projektu wynika z przeprowadzonych analiz wewnętrznych, analiz sygnałów związanych ze stosowaniem przepisów ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. – Prawo geologiczne (Dz. U. z 2026 r. poz. 69 - „P.g.g.”) spływających w szczególności od innych organów administracji geologicznej, organów nadzoru górniczego oraz od przedsiębiorców branżowych, oceny skutków wprowadzonej w 2023 r. nowelizacji P.g.g., a także m.in wniosków z Informacji o wynikach kontroli NIK (KGP.430.5.2024). Prowadzenie działalności górniczej oraz zagospodarowanie\nkrajowych bogactw naturalnych, w szczególności surowców, stanowi ważny czynnik rozwoju gospodarczego kraju.\nGeneruje znaczące dochody zarówno dla budżetu państwa, jak również dla społeczności lokalnych oraz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej („NFOŚiGW”). Jednocześnie procedury związane z uzyskaniem odpowiednich pozwoleń na prowadzenie działalności geologicznej i górniczej należą do jednych z najbardziej skomplikowanych oraz długotrwałych. Fakt ten został potwierdzony w przywołanych ustaleniach z kontroli NIK.\nProjekt wpisuje się w aktualny trend deregulacyjny oraz dążenie do elektronizacji postępowań, ma na celu wdrożenie zaleceń NIK, w szczególności w zakresie przyspieszenia postępowań koncesyjnych.\nPrzewidziane w nowelizacji P.g.g. zmiany w głównej mierze mają na celu:\n- ułatwienie prowadzenia działalności na podstawie P.g.g., w szczególności ograniczenie obciążeń regulacyjnych oraz obniżenie kosztów dla przedsiębiorców związanych z rozpoczęciem, wykonywaniem oraz zakończeniem prowadzenia działalności na podstawie przepisów P.g.g.,\n- przyspieszenie i uproszczenie postępowań prowadzonych przez organy administracji geologicznej oraz organy nadzoru górniczego,\n- zmobilizowanie przedsiębiorców do sprawnego oraz efektywnego prowadzenia działalności na podstawie P.g.g.,\n- zwiększenie pewności prawa poprzez doprecyzowanie przepisów prawa budzących wątpliwości interpretacyjne oraz ograniczenie ryzyka sporów, w tym arbitrażowych,\n- dążenie do elektronizacji postępowań (przyspieszenie, ułatwienie przetwarzania danych oraz ograniczenie kosztów),\n- dostosowanie regulacji do obserwowanych zmian gospodarczych, w szczególności w obszarze surowcowym.\nNajważniejsze zagadnienia poddane rewizji:\n1) rozszerzenie katalogu kopalin objętych własnością górniczą o baryt, fluoryt, fosforyt i grafit naturalny, które dotychczas nie były przedmiotem regulacji art. 10 ust. 1 P.g.g.;\n2) zmiany w obszarze dotyczącym postępowań, w szczególności w sprawach:\n- koncesjonowania działalności,\n- ustanawiania użytkowania górniczego,\n- zawierania umów o korzystanie z informacji geologicznej,\n- zatwierdzania projektów robót geologicznych („PRG”)/ prowadzenia robót geologicznych na podstawie zgłoszenia,\n- zatwierdzania dokumentacji geologicznych/ przedkładania ich do organu,  prowadzenia robót geologicznych;\n3) zmiany w pozostałych obszarach, w szczególności w zakresie:\n- ochrony złóż kopalin,\n- opłat nakładanych na podstawie P.g.g.,\n- prowadzenia działalności górniczej,\n- szkód górniczych,\n- realizacji zadań państwa w obszarze geologii i górnictwa,\n- właściwości organów administracji geologicznej oraz organów nadzoru górniczego,\n- sankcji za naruszenie przepisów P.g.g.\nAd 1)\nWłasnością górniczą objęte są te złoża kopalin, które mają strategiczne znaczenie dla państwa. Ma to na celu zapewnienie kontroli państwa nad strategicznymi dla gospodarki oraz bezpieczeństwa surowcami, uporządkowane ich wydobywania oraz ochronę interesu narodowego. Obecnie własnością górniczą objęte są m.in. złoża węglowodorów, węgla kamiennego,\nwęgla brunatnego, metali w stanie rodzimym. Zmiany technologiczne i gospodarcze powodują, że lista surowców ważnych dla gospodarki zmienia się.\nW Unii Europejskiej zostały przeprowadzone analizy, w następstwie których wytypowane zostały surowce krytyczne, czyli materiały o kluczowym znaczeniu gospodarczym, których dostawy są obarczone wysokim ryzykiem z powodu koncentracji źródeł, geopolityki i braku substytutów. Są niezbędne dla transformacji energetycznej, obronności i nowoczesnych technologii (baterie, fotowoltaika, elektronika). Unia Europejska traktuje priorytetowo 34 surowce, wśród nich znajduje się baryt, fluoryt, fosforyt oraz grafit naturalny.\nObecnie złoża kopalin zawierające baryt, fluoryt, fosforyt oraz grafit naturalny nie zostały wymienione w art. 10 ust. 1 P.g.g. jako objęte własnością górniczą, co powoduje, że obowiązują w stosunku do nich zasady analogiczne jak dla złóż objętych własnością nieruchomości gruntowej, tj. piasek czy żwir, co nie jest właściwe. Z uwagi na ich znaczenie dla gospodarki powinny znajdować się we właściwości ministra właściwego ds. środowiska, co zapewni im również lepszą ochronę. \nAd 2)\nUstanowienie użytkowania górniczego - dostrzeżono problemy w stosowaniu art. 15 P.g.g. („prawo pierwszeństwa”). Przepis ten przyznaje roszczenie o ustanowienie użytkowania górniczego w pierwszeństwie przed innymi w stosunku do złoża kopaliny (objętej własnością górniczą), jeżeli zostało udokumentowane lub podniesiono kategorię jej rozpoznania.\nZ uwagi na dużą szczegółowość przepisu oraz nakładanie się zakresu różnych przepisów uznano za zasadne dokonanie zmiany tego przepisu, aby zapewnić przejrzystość systemu koncesyjnego.\nRewizji wymaga powierzchnia obszaru objętego koncesją na poszukiwanie i/lub rozpoznawanie złoża kopaliny innej niż węglowodory oraz dostosowanie jej do realnych potrzeb. W obecnym stanie prawnym maksymalny obszar objęty ww. koncesją dla złóż kopalin objętych własnością górniczą (art. 10 ust. 1 P.g.g.) wynosi 1200 km2, co prowadzi niekiedy do nadużyć oraz uniemożliwia innym przedsiębiorcom prowadzenie analogicznej działalności. Zdarza się, że przedsiębiorca\n– choć dysponuje prawem do prowadzenia poszukiwań i rozpoznania dla ogromnego obszaru - prowadzi badania jedynie w jego niewielkim fragmencie. Z przeprowadzonych analiz wynika, że zdecydowania większość obszarów objętych koncesją nie przekracza 600 km2.\nW obowiązujących przepisach nie wskazano maksymalnego czasu obowiązywania koncesji na poszukiwanie i/lub rozpoznawanie złoża kopaliny objętej własnością górniczą (innych niż węglowodory). Z tego względu przedsiębiorcy nie są dostatecznie zdyscyplinowani co do wyznaczenia celów działalności, harmonogramu realizacji zaprojektowanych prac oraz przestrzegania terminowości ich wykonywania. Wiele z obowiązujących koncesji nie jest realizowana terminowo, a część działań podejmowanych przez przedsiębiorców można wręcz uznać za iluzoryczne.\nW zakresie koncesjonowania kopalin stałych zauważa się potrzebę zastosowania trybu „open door”. W obecnym stanie prawnym przepisy przewidują możliwość składania wniosków konkurencyjnych w stosunku do wniosku o udzielenie koncesji na poszukiwanie lub rozpoznawanie złóż kopalin objętych własnością górniczą - innych niż węglowodory.\nJednakże procedura oceniania wniosków złożonych w tym trybie nie zawiera regulacji odnośnie przeprowadzania przez organ koncesyjny oceny wniosków konkurencyjnych, co powoduje, że dokonywane w toku postępowania administracyjnego oceny są podważane przez wnioskodawców.\nBrak jest również rozwiązań umożliwiających zaplanowanie polityki koncesyjnej państwa w porozumieniu z państwową służbą geologiczną („PSG”) na podstawie kryterium perspektywiczności geologicznej. Organ nie ma możliwości objęcia określonego obszaru państwa (newralgicznego z punktu widzenia bogactw surowcowych) procedurą konkurencyjną, która pozwoliłaby na ogłoszenie przetargu, w którym wszyscy zainteresowani przedsiębiorcy na zasadach transparentności mogliby ubiegać się o uzyskanie koncesji.\nNiewątpliwym utrudnieniem przy koncesjonowaniu działalności dotyczącej węglowodorów jest stosowanie odmiennych reżimów prawnych. Koncesje były wydawane na podstawie różnych aktów prawnych, co niekiedy miało miejsce na przestrzeni kilkunastu lat. W 2015 r. wprowadzone zostały koncesje łączne (na poszukiwanie i rozpoznawanie złóż węglowodorów oraz wydobywanie węglowodorów ze złóż), nazywane potocznie „nowymi” koncesjami, a jednocześnie utrzymano w mocy koncesje udzielone na mocy poprzednich przepisów prawa, obejmujące wydobywanie kopalin ze złóż, które potocznie nazywane są „starymi” koncesjami. Powoduje to, że dochodzi do sytuacji różnicowania zakresu obowiązków przedsiębiorców wykonujących tę samą działalność.\nDostrzeżono potrzebę ujednolicenia części przepisów P.g.g., które przewidują odrębne regulacje dla przenoszenia koncesji dotyczących węglowodorów oraz dla kopalin innych niż węglowodory.\nW odmienny sposób uregulowane zostały obowiązki przedsiębiorców prowadzących działalność w zakresie podziemnego składowania odpadów, podziemnego składowania dwutlenku węgla bądź wydobywania węglowodorów, w ramach których może nastąpić intensyfikacja wydobycia/ wtłaczanie wód lub cieczy do górotworu, pomimo że mogą mieć one analogiczny wpływ na środowisko. W przypadku dwóch pierwszych działalności przewidziano dodatkowe obowiązki, w szczególności: monitoring, ustanowienie zabezpieczeń oraz sporządzanie dokumentacji geologicznoinżynierskiej i dokumentacji hydrogeologicznej. Brak obowiązku stosowania analogicznych przypadków do wydobywania węglowodorów, gdy stosowana jest intensyfikacja wydobycia, może mieć negatywny wpływ na środowisko.\nObecnie udzielenie koncesji na wydobywanie kopalin ze złóż, wymaga uzgodnienia z wójtem, burmistrzem, prezydentem miasta właściwym ze względu na miejsce wykonywania zamierzonej działalności. Kryterium tego uzgodnienia jest nienaruszanie zamierzoną działalnością przeznaczenia lub sposobu korzystania z nieruchomości.\nW praktyce pojawiają się sytuacje, w których organ wykonawczy gminy, zajmując stanowisko, kieruje się przesłankami pozaprawnymi, ignorując wydane w sprawie wytyczne organu drugiej instancji, w następstwie czego proces ten przeciąga się na kilka lat, pomimo że nie istnieją obiektywne przesłanki do odmowy uzgodnienia.\nOrgan koncesyjny może czasowo wstrzymać udzielanie koncesji na obszarze części lub całego terytorium kraju, jeżeli udzielenie koncesji na tę działalność stałoby w sprzeczności z interesem publicznym. Przepis ten nie znalazł dotychczas zastosowania. Obniża on pewność inwestowania w naszym kraju oraz może powodować zmniejszenie zainteresowania prowadzeniem działalności górniczej w Polsce. W następstwie przeprowadzonej analizy uznano za zasadne wycofanie takiej możliwości z systemu koncesjonowania.\nObserwuje się niejednolitą praktykę w zakresie ustalania stron postępowania o zatwierdzenie PRG na potrzeby wykonania ujęcia wód podziemnych na obszarze górniczym, utworzonym w związku z wydobywaniem wód leczniczych. Część organów uznaje użytkownika górniczego (podmiot posiadający koncesje na wydobywanie wód leczniczych) za stronę tych postępowań, cześć prezentuje odmienne stanowisko. Z uwagi na znaczenie udziału użytkowników górniczych w przedmiotowych postępowaniach zasadne jest ujednolicenie praktyki poprzez\nwprowadzenie jednoznacznego przepisu. W celu uproszczenia i przyspieszenia procesów inwestycyjnych, zidentyfikowano następujące obszary do usprawnień:\n- Termin przystąpienia do robót geologicznych. Podmiot, który uzyskał decyzję o zatwierdzeniu PRG, zgłasza zamiar rozpoczęcia robót geologicznych najpóźniej na 14 dni przed zamierzonym terminem rozpoczęcia robót geologicznych. Termin ten opóźnia proces inwestycyjny, jest trudny do dotrzymania w przypadku inwestycji na morzu.\n- Realizacja powszechnych i nieskomplikowanych obiektów budowlanych. Długotrwała procedura zatwierdzania projektów robót geologiczno-inżynierskich na potrzeby posadowienia obiektów budowlanych powoduje, że prowadzenie prac geologicznych jest zastępowane pracami geotechnicznymi, przez co Skarb Państwa nie uzyskuje dostępu do cennej informacji geologicznej.\n- Wstępne rozpoznanie. Dla niektórych inwestycji, np. w zakresie morskich farm wiatrowych istnieje potrzeba, aby wykonać wstępne rozpoznanie geologiczne, które byłoby niewystarczające do sporządzenia szczegółowej dokumentacji geologiczno-inżynierskiej dla posadowienia obiektu budowlanego.\n- Zniesienie odpłatności za korzystanie z informacji geologicznej na etapie przed rozpoczęciem docelowej działalności gospodarczej. Działalność górnicza jest bardzo kosztowna oraz obarczona dużym ryzykiem niepowodzenia, w szczególności na etapie dokonywania rozpoznania geologicznego, dokumentowania oraz uzyskiwania niezbędnych pozwoleń. Z przeprowadzonych analiz wynika, że jakość dokumentacji geologicznych bywa niska, ponieważ przedsiębiorcy ograniczają zakres wykorzystywanej informacji geologicznej, dążąc do\nograniczenia kosztów i skrócenia procedury. Kolejnym zagadnieniem wymagającym zmiany jest dokumentacja geologiczno-inwestycyjna złoża węglowodorów. Ten rodzaj dokumentacji geologicznej został wprowadzony nowelizacją P.g.g. z 2014 r. Dokumentacja ta połączyła dotychczasową dokumentację geologiczną złoża oraz projekt zagospodarowania złoża. Ponad 10-letnie doświadczenie funkcjonowania tej dokumentacji uwidoczniło szereg praktycznych problemów, w szczególności związanych z potrzebą zmiany sposobu zagospodarowania złoża węglowodorów, która wiąże się z opracowaniem dodatku do dokumentacji geologiczno-inwestycyjnej oraz uzyskaniem decyzji zatwierdzającej ten dodatek jeszcze przed wystąpieniem\nz wnioskiem o zmianę koncesji na wydobywanie węglowodorów lub zmianę decyzji inwestycyjnej. \nAd 3) Dwuletni okres funkcjonowania zmian przepisów w obszarze systemu ochrony złóż kopalin oraz złóż strategicznych (nowelizacja P.g.g. z 16 czerwca 2023 r.) uwidocznił potrzebę dokonania rewizji lub doprecyzowania części przepisów.\nZmiany w tym obszarze nałożyły się na reformę systemu planowania i zagospodarowania przestrzennego, w szczególności wprowadzenie instytucji planów ogólnych gmin, co wywołało wiele problemów w interpretacji obowiązków związanych z ochroną złóż kopalin. Dodatkowo przedstawiciele urzędów wojewódzkich zgłaszali problemy związane ze zmianą wojewódzkich aktów planowania przestrzennego (czasochłonność i koszty oraz ryzyko wielokrotnego wszczynania procedury).\nNowelizacja P.g.g. z 2023 r. doprecyzowała właściwość organów administracji geologicznej w zakresie współdziałania w procesie planowania i zagospodarowania przestrzennego. Jest ona analogiczna jak w przypadku innych spraw, tj. zadania, które dotyczą złóż kopalin objętych własnością górniczą (art. 10 ust. 1 P.g.g.) należą do kompetencji ministra właściwego do spraw środowiska, pozostałe zaś do marszałka województwa. Jedyny wyjątek wprowadzono w przypadku uzgadniania projektów decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego/ o warunkach zabudowy dotyczących wyłącznie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego. W tym przypadku właściwy jest marszałek województwa również w stosunku do złóż kopalin objętych własnością górniczą. To rozwiązanie jednak nie sprawdziło się (nie zmniejszyło obciążenia pracą w ministerstwie oraz zwiększyło w urzędach marszałkowskich).\nNiezbędne jest uszczelnienie i uproszczenie systemu pobierania opłat, a także rewizja niektórych stawek opłat eksploatacyjnych. Analiza wysokości tych stawek, w szczególności w oparciu o aktualne ceny rynkowe kopalin wskazuje na konieczność zmian w tym zakresie. Wierzyciele opłat mogą podejmować działania zmierzających do ich wyegzekwowania dopiero od chwili wydania przez organ koncesyjny decyzji. Uznać to należy za zbędny formalizm, który utrudnia wierzycielom dochodzenie przysługujących im należności. Ponadto modyfikacjom powinna ulec nadmiernie sformalizowana procedura składania przez przedsiębiorców informacji dotyczących opłat oraz ich weryfikacji przez organy koncesyjne. Przepisy P.g.g. nie przewidują wprost możliwości składania przez przedsiębiorców korekty złożonych przez nich informacji, jak również weryfikacji takich korekt przez organy koncesyjne. Obowiązujące przepisy nie wskazują również na obowiązek informowania przez organy koncesyjne o takich czynnościach wierzycieli opłat.\nIstnieje potrzeba dostosowania katalogu zadań PSG do obecnych potrzeb państwa z zakresu geologii. Wprowadzenie zmian w tym obszarze pozwoli na faktyczne odwzorowanie tematyki podejmowanej przez tę służbę z uwagi m.in. na uwarunkowania gospodarcze i transformację energetyczną. Realizacja zadań PSG ma służyć rozwojowi gospodarczemu państwa, zapewnieniu bezpieczeństwa surowcowego oraz energetycznego, a tym samym przyczyniać się do wzrostu poziomu życia obywateli Polski.\nWażnym obszarem wymagającym weryfikacji są szkody górnicze oraz zapobieganie im. Likwidacja szkód górniczych powinna następować sprawnie i szybko, jednak obecne regulacje utrudniają poszkodowanym dochodzenie roszczeń.\nJeżeli nie istnieją przedsiębiorca i jego następca prawny, za szkodę odpowiada Skarb Państwa, reprezentowany przez dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego („OUG”). Z uwagi na odrębne regulacje dotyczące właściwości miejscowej poszczególnych OUG, poszkodowani mają problem z ustaleniem organu właściwego w sprawie.\nW przypadku wystąpienia szkody przywrócenie stanu poprzedniego może w szczególności nastąpić przez dostarczenie gruntów, obiektów budowlanych, urządzeń, lokali, wody lub innych dóbr tego samego rodzaju. W przypadku naprawy szkód górniczych przez Skarb Państwa stosowanie tego przepisu jest w praktyce znacznie utrudnione, co w rezultacie odsuwa w czasie naprawienie szkody górniczej.\nPonadto zgodnie z art. 150 P.g.g. przepisy o naprawianiu szkód stosuje się odpowiednio do zapobiegania tym szkodom. Jest to nieprecyzyjna norma, ponieważ nie wskazuje „przedmiotu” zapobiegania szkodom ani sposobu zapobiegania.\nOrganami nadzoru górniczego I instancji są dyrektorzy OUG z wyjątkami dotyczącymi obiektów infrastruktury podstawowej w podziemnych zakładach górniczych oraz niektórych obiektów budowlanych w podziemnych zakładach górniczych, dla których organem jest Prezes Wyższego Urzędu Górniczego („WUG”). Taki podział kompetencji komplikuje sprawne wykonywanie nadzoru i kontroli nad ruchem podziemnych zakładów górniczych oraz wykonywanie zadań administracji architektoniczno-budowlanej, ze względu na pojawiające się wątpliwości co do wskazania organu właściwego dla załatwienia niektórych spraw o szerszym zakresie merytorycznym. Jednocześnie Prezes WUG jest organem nadzorującym dyrektorów OUG i obowiązujący podział kompetencji może powodować konflikt interesów.\nAktualny podział kompetencji stanowi również utrudnienie dla przedsiębiorców górnictwa podziemnego, którzy mają wątpliwości, który organ jest właściwy.\nRewizji wymaga także właściwość organów nadzoru górniczego w zakresie drążenia tuneli, które to zadanie obecnie jest realizowane przez dyrektorów OUG. Powoduje to niejednolite podejście do tego rodzaju działalności, a w rezultacie brakuje konsekwencji w sprawowaniu nadzoru i kontroli nad drążeniem tuneli. Jednocześnie należy wskazać, że nie są to zadania licznie wykonywane, zatem realizacja ich przez Prezesa WUG nie będzie stanowiła nadmiernego obciążenia. Jest zmianą postulowaną przez ten organ.\nPozostałe rozwiązania planowane w projekcie stanowią konsekwencję zmian opisanych powyżej albo wynikają z potrzeby korekty innych rodzajowo przepisów, których stosowanie w praktyce – z powodu nieprawidłowej lub niejednoznacznej redakcji – wywołuje wątpliwości interpretacyjne.","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Istota rozwiązań planowanych w projekcie, w tym proponowane środki realizacji","value":"Do najważniejszych rozwiązań prawnych, które należy uznać za kluczowe z punktu widzenia przedmiotu regulacji i problemów opisanych w pkt 1 należy zaliczyć:\n1) Zmiany w obszarze dotyczącym własności górniczej W katalogu kopalin objętych własnością górniczą (art. 10 ust. 1 P.g.g.) znajdą się m.in. takie kopaliny jak: baryt, fluoryt, fosforyt oraz grafit naturalny.\n2) Zmiany dotyczące postępowań\nUżytkowanie górnicze Proponuje się powrót do wcześniejszego przepisu dot. prawa pierwszeństwa (art. 15 P.g.g.) poprzez wskazanie, że podmiot, który udokumentował złoże kopaliny w stopniu umożliwiającym sporządzenie projektu zagospodarowania złoża oraz uzyskał decyzję zatwierdzającą dokumentację geologiczną tego złoża, może żądać ustanowienia na jego rzecz\nużytkowania górniczego z pierwszeństwem przed innymi.\nDziałalność koncesjonowana\nObszar objęty koncesją – dla zdynamizowania procesu udzielania koncesji na poszukiwanie i/lub rozpoznawanie złoża kopaliny, o których mowa w art. 10 ust. 1 P.g.g. (z wyłączeniem węglowodorów) i zwiększenia jego konkurencyjności zasadne jest zmniejszenie obszaru objętego koncesją o połowę, z obecnych 1200 km2 do 600 km2 (art. 31 ust. 2 P.g.g.).\nZmiana ta ma również zapobiegać blokowaniu obszarów innym podmiotom zainteresowanym prowadzeniem działalności w takim samym zakresie.\nCzas obowiązywania koncesji na poszukiwanie i/lub rozpoznawanie złóż kopalin objętych własnością górniczą (z wyłączeniem węglowodorów) – proponuje się wprowadzenie maksymalnego czasu obowiązywania koncesji (nie dłużej niż 10 lat). Termin ten ma pełnić funkcję dyscyplinującą.\nTryb „open door” - proponuje się zmianę polegającą na tym, że organ koncesyjny będzie stosował do oceny wniosków składanych w ramach procedury „open door” kryteria przewidziane do oceny wniosków w procedurze przetargowej. Koncesjonowanie węglowodorów - celem ujednolicenia systemu koncesjonowania tej kopaliny przewiduje się m.in.:\n- pozostawienie koncesji łącznych (poszukiwania, rozpoznawanie oraz wydobywanie) oraz koncesji na wydobywanie\nwęglowodorów ze złóż,\n- wprowadzenie możliwości przekształcenia koncesji na poszukiwanie i rozpoznawanie złóż węglowodorów (udzielonych na podstawie przepisów obowiązujących przed 2015 r.) w koncesje łączne oraz ograniczenie możliwości zmiany/przedłużenia koncesji na poszukiwanie i rozpoznawanie złóż węglowodorów,\n- dostosowanie koncesji na wydobywanie węglowodorów udzielonych na podstawie P.g.g. obowiązujących przed 2015 r. do aktualnego stanu prawnego. Wprowadzona zostanie możliwość przedłużenia czasu obowiązywania całej koncesji łącznej wraz z przedłużeniem fazy poszukiwania i rozpoznawania. Dodany zostanie przepis regulujący opiniowanie i uzgadnianie zmiany koncesji łącznej w zakresie innym niż jej przedłużenie. Ponadto ujednolicone zostaną przepisy dotyczące przenoszenia koncesji węglowodorowych z przepisami dotyczącymi przenoszenia pozostałych koncesji (m.in. w odniesieniu do wnioskodawcy czy funduszu likwidacji zakładu górniczego).\nProponuje się rezygnację z obowiązku posiadania decyzji kwalifikacyjnej dla podmiotów zainteresowanych prowadzeniem działalności w zakresie poszukiwania, rozpoznawania lub wydobywania węglowodorów. Racjonalne jest również zastosowanie w przypadku intensyfikacji wydobycia i wtłaczania wód do górotworu wybranych przepisów odnoszących się do podziemnego składowania odpadów albo podziemnego składowania dwutlenku węgla.\nUzasadnione jest wprowadzenie w art. 23 P.g.g. modyfikacji polegającej na zamianie obecnego uzgadniania udzielania koncesji z organem wykonawczym gminy na opiniowanie - w stosunku do złóż objętych własnością górniczą. Należy jednak podkreślić, że utrzymany zostanie wymóg, aby prowadzenie działalności nie naruszało przeznaczenia nieruchomości określonego w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego oraz w odrębnych przepisach (art. 7 P.g.g.). Aspekt ten będzie podlegał analizie w toku postępowania. Zmiana ta powinna przyspieszyć prowadzenie postępowań, w szczególności poprzez zapobieganie sytuacjom, kiedy organ wykonawczy gminy odmawia uzgodnienia udzielenia koncesji z przyczyn innych niż normy zawarte w aktach planowania przestrzennego.\nDziałalność w zakresie bezzbiornikowego magazynowanie substancji, podziemnego składowania odpadów oraz podziemnego składowania dwutlenku węgla - przewiduje się wprowadzenie możliwości współpracy kilku podmiotów oraz udzielania koncesji na konsorcja dla tych rodzajów działalności, co powinno przyczynić się do ułatwienia prowadzenia tej działalności, w tym do rozłożenia ryzyka inwestycyjnego pomiędzy kilka podmiotów oraz zwiększenia zainteresowania przedsiębiorców prowadzeniem ww. działalności. Ponadto planuje się wprowadzenie możliwości przedłużenia koncesji powyżej 50 lat na opisaną działalność.\nJednocześnie uregulowana zostanie kwestia korzystania z informacji geologicznej na potrzeby podziemnego składowania dwutlenku węgla i podziemnego składowania odpadów.\nProponuje się usunięcie przepisu umożliwiającego czasowe wstrzymanie udzielania koncesji. Rozwiązanie to powinno zwiększyć pewność inwestowania w Polsce. Projektowanie oraz dokumentowanie robót geologicznych:\nW obszarze projektowania i dokumentowania robót geologicznych proponuje się zmiany mające na celu skrócenie procesu inwestycyjnego oraz czasu trwania postępowań, w szczególności:\n1) skrócenie terminu zgłoszenia zamiaru rozpoczęcia robót geologicznych - z 14 dni na 7 dni, a dodatkowo w przypadku inwestycji, dla których decyzja zatwierdzająca PRG posiada rygor natychmiastowej wykonalności (jak w przypadku morskich farm wiatrowych), wprowadzona będzie możliwość przystąpienie do realizacji robót od razu po zgłoszeniu,\n2) rezygnacja z zatwierdzania PRG na rzecz zgłoszenia dla niektórych rodzajów inwestycji z obszaru geologii inżynierskiej (posadowienie jedno- lub dwukondygnacyjnych budynków mieszkalnych lub gospodarczych, bez kondygnacji podziemnych w złożonych warunkach gruntowych),\n3) wprowadzenie nowego typu dokumentacji geologicznej innej dla udokumentowania prac geologicznych wykonywanych dla wstępnego rozpoznania budowy geologicznej terenu inwestycji,\n4) zatwierdzanie dokumentacji geologiczno-inżynierskich - w trybie milczącej zgody – dla wybranych prostszych dokumentacji geologiczno-inżynierskich,\n5) rezygnacja z dokumentacji geologiczno-inwestycyjnej złoża węglowodorów na rzecz powrotu do dokumentacji geologicznej złoża i projektów zagospodarowania złoża.\nKorzystanie z informacji geologicznej\nPlanowane są dalsze uproszczenia w sprawach dotyczących informacji geologicznej w tym m.in. celu ułatwienia dostępu do informacji geologicznej rezygnuje się z odpłatnego korzystania z danych geologicznych. Obecnie odpłatność jest za dane geologiczne:\n- dotyczących kopalin, których złoża objęte są własnością górniczą,\n- z otworów wiertniczych służących rozpoznaniu budowy głębokiego podłoża lub wykonania regionalnych badań budowy geologicznej kraju,\n- stanowiących wyniki pomiarów geofizycznych.\nProponowane rozwiązania powinny przyspieszyć proces inwestycyjny (brak obowiązku zawierania umów ze Skarbem Państwa) oraz mogą obniżyć koszty na wstępnym etapie realizacji projektu. Dodatkowo powinny przyczynić się do poprawy jakości opracowań geologicznych.\n3) Inne zmiany\nOchrona złóż kopalin:\nProponuje się wprowadzenie zasady, że postępowanie o uznanie złoża kopaliny za złoże strategiczne będzie możliwe w każdym czasie, niezależnie od postępowania w sprawie zatwierdzenia dokumentacji geologicznej złoża (dodatku do dokumentacji). Skoro wszczęcie takiego postępowania w stosunku do złóż objętych własnością nieruchomości gruntowej jest możliwe w każdym czasie, tym bardziej należy dopuścić taką możliwość w stosunku do złóż objętych własnością górniczą, uznawanych za najcenniejsze złoża kopalin. Należy przy tym podkreślić, że w terminie wyznaczonym w nowelizacji P.g.g. z 2023 r. minister właściwy ds. środowiska dokonał przeglądu złóż kopalin udokumentowanych przed 28 października 2023 r. oraz wszczął postępowania w stosunku do złóż, które w jego ocenie mogą spełniać przesłanki uznania za złoża strategiczne. Proponowana zmiana jest ukierunkowana na ewentualne przyszłe zmiany stosunków\ngospodarczych/ rozwój technologii, które mogłyby mieć wpływ na zapotrzebowanie na surowce oraz uzasadniały uznanie innych złóż kopalin za złoża strategiczne.\nW ramach postępowań administracyjnych proponuje się rezygnację z obligatoryjnego pozyskania opinii PSG dotyczącej spełnienia przez złoże kopaliny przesłanek uznania go za złoże strategiczne. Zmiana ta podyktowana jest tym, że w toku prowadzonych postępowań może okazać się, że zasadne jest umorzenie postępowania. W takich przypadkach występowania o opinie jest bezprzedmiotowe, powoduje wydłużenie postępowania oraz generuje niepotrzebne koszty opracowania takich opinii przez PSG.\nDodatkowo – skoro w przypadku złóż strategicznych możliwe jest odstąpienie od ochrony – poprzez uznanie złoża kopaliny za złoże strategiczne w części na podstawie art. 94a ust. 6 P.g.g., to wskazane w tym przepisie przesłanki powinny stanowić również podstawę do odstąpienia od ochrony w przypadku pozostałych złóż kopalin. Chodzi o przypadki, gdy ochrona złoża nie jest uzasadniona, gdy nie jest możliwe zagospodarowanie złoża, w szczególności ze względu na istniejącą zwartą zabudowę, infrastrukturę znajdującą się nad złożem kopaliny lub zakaz prowadzenia działalności w zakresie wydobycia na terenach podlegających szczególnej ochronie.\nW procedurze opiniowania oraz uzgadniania projektów aktów planowania przestrzennego organy administracji geologicznej będą mogły odstąpić od ochrony złóż kopalin, jeżeli będzie za tym przemawiał szczególnie ważny interes gminy (zastosowanie zasady proporcjonalności w większym zakresie niż obecnie) – przy ważeniu interesu publicznego związanego z ochroną złóż kopalin oraz interesem gminy związanym z potrzebą rozwoju społeczności lokalnej.\nDodatkowo proponuje się wprowadzenie możliwości wybilansowania złoża kopaliny, tj. uregulowanie, w jakich przypadkach oraz na podstawie jakich przesłanek organ zatwierdzający dodatek do dokumentacji geologicznej obligatoryjnie rozstrzyga o pozostawieniu lub wykreśleniu złoża z krajowego bilansu zasobów złóż kopalin. Rozstrzygnięcie takie będzie ograniczone do zakończenia lub zaniechania eksploatacji. Zaniechanie w tym przypadku rozumiane będzie jako przerwanie rozpoczętej eksploatacji. Wyłączeniu od tej zasady podlegają sytuacje, w których\neksploatacja nie została w ogóle podjęta przez przedsiębiorcę. Takie podejście stałoby bowiem w sprzeczności z brzmieniem przepisów dotyczących zatwierdzenia dodatku do dokumentacji w związku z koniecznością rozliczania zasobów. Jednocześnie zmianie ulegną przepisy art. 95 i 161b P.g.g. poprzez zawarcie w nich wyłączenia z ochrony udokumentowanych złóż kopalin, wykreślonych z krajowego bilansu zasobów złóż kopalin. Analogiczne wyłączenie zamieszczono także z art. 13b pkt 1 lit h ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym,\nUmożliwi to zaprzestanie ochrony terenów znajdujących się nad złożami wybilansowanymi i przeznaczenie ich do przyszłego zagospodarowania.\nZasadne jest również uwzględnienie postulatów dotyczących ochrony złóż kopalin w wojewódzkich aktach planistycznych, tj. ograniczenie częstotliwości dokonywanych zmian oraz stopnia szczegółowości zamieszczanych w nich informacji.\nProponuje się wprowadzenie odrębnego terminu oraz trybu na potrzeby dokonania zmian w planie zagospodarowania przestrzennego województwa (art. 95 ust. 2 P.g.g.). Zmiany te powinny być wprowadzone w ramach aktualizacji tego dokumentu, po dokonaniu okresowej oceny, o której mowa w art. 45 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, której elementem powinno być ustalenie, czy w planie tym zawarte są m.in. informacje o wszystkich złożach kopalin, które zostały udokumentowane na terenie województwa. Skoro plan zagospodarowania przestrzennego województwa podlega okresowej ocenie, która powinna zostać przeprowadzona co najmniej raz w czasie kadencji sejmiku (5 lat), to zasadne jest, aby podczas takiej oceny sprawdzić, czy w dokumencie tym są zawarte informacje o udokumentowanych złożach kopalin, wodach podziemnych oraz ww. kompleksach. Będzie to stanowiło znaczące\nograniczenie obowiązków oraz obciążeń finansowych dla województwa. Jednocześnie proponuje się ograniczenie zakresu informacji zamieszczanych w takim planie do informacji najważniejszych:\n- nazwy złoża nazwę złoża kopaliny albo nazwy ujęcia wód leczniczych, wód termalnych lub solanek, w przypadku złóż strategicznych – informację o posiadaniu takiego statusu w całości albo w części,\n- rodzaju kopaliny głównej, kopalin towarzyszących lub kopalin współwystępujących,\n- gmin, na terenie których występują udokumentowane złoża kopalin albo ujęcie wód leczniczych, termalnych albo solanek (na mapie wystarczające będzie oznaczenie symbolem złoża kopaliny).\nW ramach nowelizacji przeprowadzona zostanie zmiana organu właściwego w sprawach uzgadniania projektów decyzji o warunkach zabudowy/ projektów decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego, które obejmują wyłącznie zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego – sprawy te znajdą się we właściwości ministra właściwego ds. środowiska, jeżeli uzgodnienie będzie dotyczyło złóż objętych własnością górniczą.\nDziałalność górnicza\nW obszarze działalności górniczej do najważniejszych zmian należy zaliczyć uproszczenie polegające na tym, że przedsiębiorca przedkłada dodatek do projektu zagospodarowania złoża organowi koncesyjnemu na co najmniej 30 dni przed terminem realizacji zamierzonych zmian, dołączając już opinię wydaną przez organ nadzoru górniczego, a także oświadczenie o sposobie uwzględnienia uwag – co w praktyce przyspieszy postępowanie w sprawie ww. dodatku.\nIstnieje konieczność doprecyzowania przepisów P.g.g. poprzez wskazanie warunków i trybu wykorzystania środków finansowych zgromadzonych na funduszu likwidacji zakładu górniczego, m.in. po cofnięciu/ wygaszeniu koncesji oraz likwidacji przedsiębiorcy.\nOpłaty z Działu VII P.g.g.\nKonieczne jest uszczelnienie i uproszczenie systemu pobierania opłat, o których mowa w Dziale VII P.g.g., w szczególności w zakresie dotyczącym opłat eksploatacyjnych uiszczanych przez przedsiębiorców prowadzących działalność w zakresie wydobywania kopalin ze złóż.\nDodatkowo proponuje się wprowadzenie oddzielnej stawki dla bursztynu (obecnie znajduje się w grupie „Kamienie szlachetne, półszlachetne oraz ozdobne”) oraz zmiany w obszarze stawek niektórych opłat eksploatacyjnych.\nW zakresie dystrybucji wpływów z opłat z tytułu podziemnego składowania dwutlenku węgla rekomenduje się wprowadzenie przepisu szczególnego, aby przychody z tego tytułu stanowiły w 90% dochód gminy (gmin), na terenie którego składowany jest dwutlenek węgla oraz 10 % dochód NFOŚiGW.\nPaństwowa służba geologiczna\nW odniesieniu do realizacji zadań państwa w obszarze geologii i górnictwa zaktualizowany zostanie katalog zadań, m.in.\n- cykliczne (nie rzadziej niż co 10 lat) opracowywanie bilansu perspektywicznych zasobów kopalin,\n- przygotowywania materiałów na potrzeby przeprowadzenia postępowania przetargowego w celu udzielenia koncesji na poszukiwanie i rozpoznawanie złóż objętych własnością górniczą,\n- koordynacja zadań z zakresu ochrony georóżnorodności, w tym w zakresie nadawania przez Państwowy Instytut Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy certyfikatów geoparkom rangi krajowej,\n- koordynacja działalności edukacyjnej, informacyjnej i promocyjnej w zakresie geologii.\nSzkody górnicze\nW odniesieniu do szkód górniczych planowane są następujące zmiany:\n1) wskazanie, że tylko jeden podmiot (tj. Prezes Wyższego Urzędu Górniczego) będzie reprezentował Skarb Państwa w sprawach likwidacji szkód górniczych, co uprości stan prawny – przeciwdziałać będzie jakimkolwiek sporom kompetencyjnym, ujednolici postępowania w sprawach szkód górniczych i obniży koszty dochodzonych roszczeń,\n2) doprecyzowanie przepisów wskazujących na to, że odpowiedzialność Skarbu Państwa będzie realizowana wyłącznie jako świadczenie pieniężne, co znacznie przyspieszy proces naprawiania szkód górniczych.\nWłaściwość organów nadzoru górniczego:\n- dyrektorzy OUG przejmą nadzór nad obiektami podstawowymi w podziemnych zakładach górniczych,  nadzór i kontrolę nad działalnością w obszarze drążenia tuneli będzie sprawowana przez Prezesa WUG, którego właściwość miejscowa obejmuje cały kraj. Wyznaczenie jednego organu nadzorującego znacznie ułatwi prowadzenie działalności przedsiębiorcom drążącym tunele, w tym wpłynie na ujednolicenie praktyki w tym obszarze.\nPozostałe rozwiązania planowane w projekcie stanowią konsekwencję zmian opisanych powyżej albo wynikają z potrzeby korekty innych rodzajowo przepisów, których stosowanie w praktyce – z powodu nieprawidłowej lub niejednoznacznej redakcji – wywołuje wątpliwości interpretacyjne.","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Oddziaływanie na życie społeczne nowych regulacji prawnych","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Spodziewane skutki i następstwa projektowanych regulacji prawnych","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Sposoby mierzenia efektów nowych regulacji prawnych","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ odpowiedzialny za opracowanie projektu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"MKiŚ","value":"MKiŚ"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ współpracujący przy opracowaniu projektu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektu","value":"Krzysztof Galos Podsekretarz Stanu, Główny Geolog Kraju ","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ odpowiedzialny za przedłożenie projektu RM","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"MKiŚ","value":"MKiŚ"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Planowany termin przyjęcia projektu przez RM","value":"IV kwartał 2026 r.","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Informacja o rezygnacji z prac nad projektem","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Status realizacji","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"}]}}