Powrót

Projekt ustawy o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela

Logo Biuletynu Informacji Publicznej
Informacje o publikacji dokumentu
Pierwsza publikacja:
19.05.2026 15:07 Edyta Kurkiewicz
Wytwarzający/ Odpowiadający:
Minister Edukacji
Tytuł Wersja Dane zmiany / publikacji
Projekt ustawy o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela 1.0 19.05.2026 15:07 Edyta Kurkiewicz

Aby uzyskać archiwalną wersję należy skontaktować się z Redakcją BIP

{"register":{"columns":[{"header":"Numer projektu","value":"UD410","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"sequence":{"regex":"UD{#UD_1}"},"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Rodzaj dokumentu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"Projekty ustaw","value":"Projekty ustaw"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Typ dokumentu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"D – pozostałe projekty","value":"D – pozostałe projekty"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Informacja dodatkowa","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Cele projektu oraz informacja o przyczynach i potrzebie rozwiązań planowanych w projekcie","value":"Celem projektu ustawy o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela jest usprawnienie, w tym przyspieszenie, postępowań wyjaśniających oraz postępowań dyscyplinarnych prowadzonych wobec nauczycieli, zwiększenie ich przejrzystości i przewidywalności, a także zapewnienie wyższego poziomu profesjonalizmu i rzetelności tych postępowań. Jednocześnie celem tego projektu jest zapewnienie nauczycielom większej ochrony przed nadmierną opresyjnością systemu dyscyplinarnego oraz wzmocnienie gwarancji procesowych, w tym prawa nauczycieli do obrony, a także wzmocnienie i ochrona praw i dobra dziecka. Ponadto zachodzi potrzeba doprecyzowania i uporządkowania niektórych przepisów rozdziału 10 Odpowiedzialność dyscyplinarna ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2026 r. poz. 515), zwanej dalej „ustawą – Karta Nauczyciela”, w celu wyeliminowania wątpliwości interpretacyjnych oraz przypadków niewłaściwego stosowania przepisów.\nW związku z wnioskami kierowanymi do Ministra Edukacji przez nauczycielskie organizacje związkowe i inne środowiska oświatowe o zmianę niektórych rozwiązań zawartych w pragmatyce zawodowej nauczycieli zarządzeniem Ministra Edukacji z dnia 26 kwietnia 2024 r. w sprawie powołania Zespołu do spraw pragmatyki zawodowej nauczycieli (Dz. Urz. ME poz. 32) został powołany Zespół do spraw pragmatyki zawodowej nauczycieli. W skład tego Zespołu wchodzą przedstawiciele strony rządowej, organizacji związkowych reprezentatywnych w rozumieniu ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2232, z późn. zm.) oraz ogólnopolskich organizacji jednostek samorządu terytorialnego, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 6 maja 2005 r. o Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego oraz o przedstawicielach Rzeczypospolitej Polskiej w Komitecie Regionów Unii Europejskiej (Dz. U. z 2024 r. poz. 949). Zgodnie z § 3 ww. zarządzenia zadaniem Zespołu jest przygotowanie propozycji rozwiązań w zakresie pragmatyki zawodowej nauczycieli, w szczególności w zakresie wynagradzania, awansu zawodowego, oceny pracy, doskonalenia zawodowego i odpowiedzialności dyscyplinarnej, a także rozwiązań w zakresie uprawnień do nauczycielskich świadczeń kompensacyjnych. Z uwagi na powyższe, w celu wypracowania propozycji rozwiązań w zakresie odpowiedzialności dyscyplinarnej nauczycieli w ramach Zespołu została powołana Grupa robocza do spraw odpowiedzialności dyscyplinarnej nauczycieli. Na prośbę związków zawodowych do prac tej Grupy zostali zaproszeni również przewodniczący komisji dyscyplinarnych pierwszych instancji oraz odwoławczych komisji dyscyplinarnych. Zarówno członkowie Grupy, jak i przewodniczący tych komisji, zgłosili wiele postulatów zmian w zakresie odpowiedzialności dyscyplinarnej nauczycieli. Część z tych postulatów, które w opinii Ministra Edukacji przyczynią się do realizacji opisanego powyżej celu nowelizacji ustawy – Karta Nauczyciela, została uwzględniona w projekcie ustawy.\nPonadto, w celu wzmocnienia ochrony praw i dobra dziecka, w projekcie ustawy uwzględniono również postulat zgłoszony przez Rzecznika Praw Dziecka dotyczący wprowadzenia obowiązku zawiadamiania przez organy sprawujące nadzór pedagogiczny rzeczników dyscyplinarnych o podejrzeniu popełnienia przez nauczyciela lub dyrektora szkoły czynu naruszającego prawa i dobro dziecka, jeśli taką informację organ uzyska w toku sprawowania nadzoru pedagogicznego.\nNiezbędne jest również doprecyzowanie niektórych przepisów rozdziału 10 ustawy – Karta Nauczyciela, tak aby nie rodziły one wątpliwości interpretacyjnych lub trudności w stosowaniu. Kwestie wymagające doprecyzowania były zgłaszane w szczególności przez dyrektorów szkół, nauczycieli i inne podmioty zainteresowane sprawami oświaty.\n","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Istota rozwiązań planowanych w projekcie, w tym proponowane środki realizacji","value":"W projekcie ustawy proponuje się wprowadzenie następujących zmian w ustawie – Karta Nauczyciela.\n1. Zmiany usprawniające i przyspieszające postępowania wyjaśniające i dyscyplinarne prowadzone wobec nauczycieli oraz zapewniające wyższy poziom profesjonalizmu i rzetelności tych postępowań:\n1) wskazanie elementów, które powinno zawierać zawiadomienie dyrektora szkoły, organu prowadzącego szkołę oraz organu sprawującego nadzór pedagogiczny, o podejrzeniu popełnienia przez nauczyciela lub dyrektora szkoły czynu naruszającego prawa i dobro dziecka;\n2) określenie terminu na wszczęcie postępowania wyjaśniającego przez rzecznika dyscyplinarnego – 7 dni od dnia otrzymania polecenia organu, który go powołał;\n3) wprowadzenie możliwości zawieszenia postępowania wyjaśniającego, w przypadku gdy o ten sam czyn wszczęto wobec nauczyciela postępowanie karne albo postępowanie w sprawach o wykroczenia, na czas trwania tych postępowań – zmiana ta ma na celu umożliwienie zawieszenia postępowania wyjaśniającego, w sytuacjach gdy nie ma możliwości pozyskania dowodów w szkole, bowiem nauczyciel dopuścił się czynu uchybiającego godności zawodu nauczyciela lub obowiązkom, o których mowa w art. 6 ustawy – Karta Nauczyciela, poza terenem szkoły i są one wyłącznie w dyspozycji prokuratury lub Policji;\n4) zmiany w zakresie przesłuchania świadka w postępowaniu wyjaśniającym i dyscyplinarnym, w tym świadka, który w chwili przesłuchania nie ukończył 18. roku życia:\na) wprowadzenie możliwości przesłuchania świadka przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie tej czynności na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, w przypadku gdy świadek nie stawia się na rozprawę, ponieważ jest chory, albo przebywa za granicą, W postępowaniu wyjaśniającym decyzję w tym zakresie będzie podejmował rzecznik dyscyplinarny, a w postępowaniu dyscyplinarnym przewodniczący składu orzekającego, jeżeli będą istniały ku temu warunki techniczne,\nb) wprowadzenie możliwości odczytania na rozprawie protokołów zeznań świadka złożonych w postępowaniu wyjaśniającym, w przypadku trudności z jego stawiennictwem na rozprawie, np. ze względu na długotrwałą chorobę, wyjazd za granicę, oraz braku możliwości przesłuchania go za pomocą środków komunikacji na odległość, lub gdy świadek zmarł,\nc) wprowadzenie możliwości pominięcia zeznań świadka, gdy świadek mimo skutecznego zawiadomienia regularnie nie stawia się na rozprawę lub gdy świadek zmarł;\nd) dookreślenie roli i zadań psychologa obecnego podczas przesłuchania świadka, który w chwili przesłuchania nie ukończył 18. roku życia. Przy przesłuchaniu świadka, który w chwili przesłuchania nie ukończył 18. roku życia, obecny psycholog nie tylko będzie pełnił rolę ochronną, dbając o dobro dziecka, ale również będzie zobowiązany do wydania opinii na temat przebiegu przesłuchania tego świadka, która będzie służyć rzecznikowi dyscyplinarnemu oraz komisji dyscyplinarnej do oceny wiarygodności zeznań tego świadka, a zatem psycholog swoją wiedzą specjalistyczną będzie skutecznie wspomagał w działaniu rzecznika dyscyplinarnego oraz komisję dyscyplinarną;\n5) wprowadzenie rozwiązań ograniczających możliwość instrumentalnego wykorzystywania przez obwinionych lub ich obrońców wniosków o wyłączenie członka składu orzekającego przez pozostawienie bez rozpoznania wniosku:\na) opartego na tych samych podstawach faktycznych, co wniosek wcześniej rozpoznany,\nb) złożonego po otwarciu rozprawy, chyba że przyczyna wyłączenia powstała lub stała się wiadoma dopiero po rozpoczęciu rozprawy;\n6) wprowadzenie możliwości wyznaczenia nowego członka składu orzekającego, bez obowiązku prowadzenia rozprawy od początku, w przypadku odwołania członka składu orzekającego albo długotrwałej nieobecności członka spowodowanej chorobą;\n7) wskazanie w przepisach, że w przypadku gdy rzecznik dyscyplinarny wnosi o orzeczenie kary dyscyplinarnej, o której mowa w art. 76 ust. 1 pkt 4 ustawy – Karta Nauczyciela, tj. wydalenia z zawodu nauczyciela, a obwiniony nie ma obrońcy z urzędu, wyznaczenie obrońcy z urzędu należy do przewodniczącego komisji dyscyplinarnej, a nie przewodniczącego składu orzekającego;\n8) uregulowanie możliwości łączenia spraw na potrzeby sprawnego prowadzenia postępowania dyscyplinarnego, jeżeli sprawa dotyczy kilku nauczycieli i tego samego zdarzenia, co wpłynie m.in. na ograniczenie powielania czynności dowodowych, np. przesłuchań tych samych świadków czy analizy tych samych dokumentów;\n9) uregulowanie, iż w przypadku wydania przez odwoławczą komisję dyscyplinarną orzeczenia uchylającego zaskarżone orzeczenie i przekazania sprawy komisji dyscyplinarnej pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, odwoławcza komisja dyscyplinarna będzie obowiązana wskazać, jakie okoliczności komisja dyscyplinarna pierwszej instancji powinna wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy oraz jakie czynności powinna powtórzyć lub uzupełnić – zmiana ta pozwoli na uniknięcie powtarzania tych samych błędów przez komisję dyscyplinarną pierwszej instancji i wpłynie na bardziej rzetelne rozpoznanie sprawy w pierwszej instancji;\n10) rezygnacja z obowiązku każdorazowego przekazywania przez odwoławczą komisję dyscyplinarną sprawy do ponownego rozpatrzenia komisji dyscyplinarnej pierwszej instancji, w przypadku wznowienia postępowania dyscyplinarnego, jeżeli przyczyny wznowienia dotyczą postępowania przed odwoławczą komisją dyscyplinarną, np. skład odwoławczej komisji dyscyplinarnej nie odpowiadał warunkom określonym w art. 81 ust. 2–4 ustawy – Karta Nauczyciela lub zasiadała w niej osoba podlegająca wyłączeniu;\n11)\twprowadzenie rozwiązań ograniczających zjawisko przewlekłości postępowań dyscyplinarnych prowadzonych wobec nauczycieli:\na) określenie terminu, w którym powinna odbyć się rozprawa przed komisją dyscyplinarną pierwszej instancji oraz odwoławczą komisją dyscyplinarną – rozprawa przed komisją dyscyplinarną pierwszej instancji będzie odbywała się nie później niż w terminie 2 miesięcy od dnia otrzymania wniosku rzecznika dyscyplinarnego o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego, natomiast przed odwoławczą komisją dyscyplinarną nie później niż w terminie 5 miesięcy od dnia otrzymania odwołania od orzeczenia komisji dyscyplinarnej pierwszej instancji,\nb) wprowadzenie możliwości wyznaczenia obwinionemu obrońcy z urzędu przez przewodniczącą komisji dyscyplinarnej, w przypadku gdy obwiniony wielokrotnie przedkłada zwolnienia lekarskie w dniach, w których ma się odbyć rozprawa, tak aby komisja dyscyplinarna mogła zakończyć postępowanie dyscyplinarne;\n12) wprowadzenie wymagania niezbędnego do pełnienia funkcji rzecznika dyscyplinarnego – rzecznik dyscyplinarny będzie musiał legitymować się wykształceniem prawniczym. Wymóg ten nie będzie dotyczył zastępców rzecznika dyscyplinarnego. Nie będzie również dotyczył rzeczników dyscyplinarnych powołanych przed dniem wejścia w życie ustawy – rzecznicy niespełniający tego wymogu będą mogli pełnić swoją funkcję, z tym że nie dłużej niż do czasu zakończenia kadencji komisji dyscyplinarnej, przy której zostali powołani;\n13) odstąpienie od zasady określonej w art. 81 ust. 3 ustawy – Karta Nauczyciela, zgodnie z którą do składu orzekającego komisji dyscyplinarnej pierwszej instancji wchodzi co najmniej jeden nauczyciel, a do składu odwoławczej komisji dyscyplinarnej – co najmniej dwóch nauczycieli zatrudnionych w szkole tego samego typu co nauczyciel, którego dotyczy postępowanie; projektowana zmiana przyczyni się m. in. do zwiększenia elastyczności w powoływaniu składów orzekających oraz wzmocnienia bezstronności tych składów. Jednocześnie proponuje się doprecyzowanie przepisów w zakresie powoływania członków komisji dyscyplinarnej pierwszej instancji oraz odwoławczej komisji dyscyplinarnej, tak aby w skład tych komisji powoływani byli nauczyciele ze wszystkich typów szkół i rodzajów placówek funkcjonujących na terenie odpowiednio województwa lub kraju;\n14) zwiększenie liczby członków składu orzekającego w odwoławczej komisji dyscyplinarnej z 3 do 5, w przypadku gdy rzecznik dyscyplinarny wniósł odwołanie od orzeczenia komisji dyscyplinarnej pierwszej instancji i zawnioskował o wymierzenie kary dyscyplinarnej, o której mowa w art. 76 ust. 1 pkt 4 ustawy – Karta Nauczyciela, tj. wydalenia z zawodu nauczyciela; zmiana wpłynie na podniesienie standardu rozpoznania najpoważniejszych spraw oraz wzmocni gwarancje procesowe dla obwinionego nauczyciela;\n15) wprowadzenie procedury wzywania do uzupełnienia braków pisma oraz pełnomocnictwa, pod rygorem zwrotu pisma lub pominięcia czynności dokonanych przy udziale pełnomocnika/obrońcy działającego bez pełnomocnictwa;\n16) zaktualizowanie treści art. 85i ust. 1 i 3 ustawy – Karta Nauczyciela o zmiany wprowadzone odpowiednio w ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2026 r. poz. 490) oraz w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691) w zakresie doręczeń;\n17) odstąpienie od obowiązku ustalania przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania, w drodze zarządzenia, listy obrońców z urzędu dla komisji dyscyplinarnych przy wojewodach oraz odwoławczej komisji dyscyplinarnej przy ministrze właściwym do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego i nałożenie tego obowiązku na wojewodów i ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego;\n18) wprowadzenie wynagrodzenia dla wszystkich członków składu orzekającego (obecnie takie wynagrodzenie otrzymuje tylko przewodniczący składu orzekającego) za rozpoznanie sprawy zakończonej wydaniem orzeczenia lub postanowienia. Wysokość tego wynagrodzenia będzie ustalał organ, przy którym działa komisja dyscyplinarna, z uwzględnieniem obecnego przedziału kwotowego, który został określony w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 grudnia 2016 r. w sprawie sposobu ustalania wysokości wynagrodzenia przewodniczących komisji dyscyplinarnych i ich zastępców, przewodniczących składów orzekających oraz rzeczników dyscyplinarnych i ich zastępców, a także wysokości wynagrodzenia obrońcy z urzędu (Dz. U. z 2024 r. poz. 49), tj. od 200 do 900 zł brutto, w zależności od zawiłości sprawy. Powyższa zmiana wpłynie na zwiększenie motywacji i zaangażowania wszystkich członków składu orzekającego i tym samym na zwiększenie profesjonalizmu i sprawności działania komisji dyscyplinarnych;\n19) nałożenie na przewodniczącego komisji dyscyplinarnej pierwszej instancji obowiązku sporządzenia zawiadomienia o zakończeniu okresu zawieszenia w pełnieniu obowiązków nauczyciela lub dyrektora szkoły i przesłania go do rejestru niezwłocznie po zakończeniu okresu zawieszenia, a w przypadku gdy nauczyciel lub dyrektor szkoły jest zawieszony do zakończenia postępowania dyscyplinarnego i wniesiono odwołanie od orzeczenia komisji dyscyplinarnej pierwszej instancji – nałożenie powyższego obowiązku na przewodniczącego odwoławczej komisji dyscyplinarnej; zmiana ta przyczyni się do zwiększenia rzetelności i aktualności danych w rejestrze;\n20) usunięcie nadmiarowych danych, które zawiera wniosek dyrektora szkoły o uzyskanie informacji z rejestru, o którym mowa w art. 85w ustawy – Karta Nauczyciela oraz informacja z tego rejestru. Z uwagi na zbyt rozbudowane dane, jakie powinien zawierać wniosek o uzyskanie informacji z rejestru oraz informacja z tego rejestru, proponuje się usunięcie w art. 85y w ust. 3 w pkt 2 oraz w art. 85y w ust. 6 w pkt 1 ustawy – Karta Nauczyciela następujących danych: płeć, data i miejsce urodzenia, imiona rodziców, obywatelstwo lub obywatelstwa, miejsce zamieszkania.\n\n2. Zmiany zmniejszające opresyjność systemu odpowiedzialności dyscyplinarnej nauczycieli i zapewniające proporcjonalność reakcji na naruszenia oraz wzmacniające gwarancje procesowe i prawo do obrony nauczycieli w postępowaniach wyjaśniających oraz dyscyplinarnych:\n1) uregulowanie kwestii związanych z możliwością skierowania przez dyrektora szkoły spraw do mediacji, co ułatwi rozwiązywanie konfliktów w środowisku szkolnym, odbudowę relacji oraz ograniczy eskalację sporów. W tym zakresie przewiduje się, że:\na) do mediacji kierowane byłyby wyłącznie sprawy, których charakter na to pozwala, tj. w których są osoby pokrzywdzone deliktem dyscyplinarnym nauczyciela, z wyłączeniem spraw będących jednocześnie przestępstwem;\nb) dyrektor szkoły oraz organ prowadzący szkołę, w przypadku popełnienia odpowiednio przez nauczyciela lub dyrektora szkoły czynu naruszającego prawa i dobro dziecka, nadal będą obowiązani zawiadomić o tym rzecznika dyscyplinarnego i jednocześnie będą informowali o skierowaniu sprawy do mediacji, a następnie o wyniku tej mediacji;\nc) mediacja będzie dobrowolna, a czas jej trwania nie będzie dłuższy niż 30 dni;\nd) mediację będzie prowadzić osoba, która nie była skazana prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe oraz nie była prawomocnie ukarana karą dyscyplinarną; na osobę mediatora musi zgodzić się nauczyciel, który dopuścił się deliktu dyscyplinarnego, oraz osoba pokrzywdzona tym deliktem;\ne) na czas trwania mediacji bieg terminu, o którym mowa w art. 85 ust. 3 ustawy – Karta Nauczyciela (tj. trzymiesięcznego terminu na skierowanie przez rzecznika dyscyplinarnego do komisji wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego albo na wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania wyjaśniającego), będzie ulegał zawieszeniu; w konsekwencji powyższego, bieg pięciomiesięcznego terminu, o którym mowa w art. 85o ust. 1 ustawy – Karta Nauczyciela (tj. terminu na wszczęcie postępowania dyscyplinarnego), nie rozpoczynałby się, a rozpoczęty ulegałby zawieszeniu na czas trwania mediacji;\nf) jeżeli w wyniku mediacji zostanie zawarta ugoda, a czyn, którego dopuścił się nauczyciel w nieznacznym stopniu uchybia godności zawodu nauczyciela lub obowiązkom, o których mowa w art. 6 ustawy – Karta Nauczyciela, rzecznik dyscyplinarny, za zgodą organu, który go powołał, będzie mógł umorzyć postępowanie wyjaśniające bez przeprowadzania dalszych czynności (fakultatywna przesłanka umorzenia postępowania wyjaśniającego), albo przeprowadzić postępowanie wyjaśniające i za zgodą organu, który go powołał, skierować wniosek do komisji dyscyplinarnej o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego albo wydać postanowienie o umorzeniu postępowania wyjaśniającego;\n2) wprowadzenie dodatkowej przesłanki umorzenia postępowania wyjaśniającego oraz umorzenia postępowania dyscyplinarnego, jeżeli nauczyciel popełnił czyn, który w nieznacznym stopniu uchybia godności zawodu nauczyciela lub obowiązkom, o których mowa w art. 6 ustawy – Karta Nauczyciela;\n3) umożliwienie złożenia przez nauczyciela, którego dotyczy postępowanie wyjaśniające, lub obwinionego, wniosku o dobrowolne poddanie się karze, bez przeprowadzania postępowania dowodowego w postępowaniu dyscyplinarnym; rzecznik dyscyplinarny będzie mógł uwzględnić taki wniosek nauczyciela we wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego, a następnie komisja dyscyplinarna uwzględniając wniosek nauczyciela będzie mogła odstąpić od przeprowadzania postępowania dowodowego w sprawie i zakończyć postępowanie dyscyplinarne. W przypadku nieuwzględnienia wniosku obwinionego o dobrowolne poddanie się karze, komisja dyscyplinarna będzie prowadzić postępowanie dyscyplinarne w normalnym trybie;\n4) zmiany w katalogu kar dyscyplinarnych – wprowadzenie kary upomnienia, zastąpienie kary nagany z ostrzeżeniem karą nagany oraz modyfikacja kary zwolnienia z pracy z zakazem przyjmowania ukaranego do pracy w zawodzie nauczyciela w okresie 3 lat od ukarania polegająca na wprowadzeniu możliwości miarkowania okresu zakazu przyjmowania ukaranego do pracy w zawodzie nauczyciela w okresie od 6 miesięcy do 3 lat, z zastrzeżeniem, że kara ta wymierzana jest w latach i miesiącach;\n5) wprowadzenie możliwości orzeczenia przez komisję dyscyplinarną pierwszej instancji kary upomnienia na posiedzeniu niejawnym, bez przeprowadzenia rozprawy, na podstawie wniosku rzecznika dyscyplinarnego. Rozwiązanie to miałoby zastosowanie, jeżeli zebrane w postępowaniu wyjaśniającym dowody pozwalają na ustalenie, że okoliczności czynu i wina nauczyciela nie budzą wątpliwości. Od takiego orzeczenia nauczycielowi będzie przysługiwał sprzeciw, w wyniku którego sprawa trafi na rozprawę;\n6) wprowadzenie obowiązku zawieszenia postępowania dyscyplinarnego, w przypadku gdy o ten sam czyn wszczęto wobec obwinionego postępowanie karne albo postępowanie w sprawach o wykroczenia, na czas trwania postępowania karnego albo postępowania w sprawach o wykroczenia, co doprowadzi do ujednolicenia ustaleń faktycznych, ograniczy ryzyko wydania sprzecznych rozstrzygnięć, a także wpłynie na zwiększenie ochrony praw nauczyciela, bowiem zmniejszy ryzyko naruszenia zasady domniemania niewinności;\n7) wprowadzenie obowiązku wysłuchania nauczyciela albo dyrektora szkoły przed podjęciem decyzji o zawieszeniu w pełnieniu obowiązków w szkole przez uprawniony do tego organ; zmiana ta wzmocni prawo do obrony, bowiem nauczyciel albo dyrektor szkoły będzie miał możliwość przedstawienia swojego stanowiska, wyjaśnienia okoliczności zdarzenia czy wskazania dowodów, jeszcze przed zastosowaniem dotkliwego środka jakim jest zawieszenie w pełnieniu obowiązków w szkole;\n8) określenie terminu na przekazanie odwołania od decyzji dyrektora szkoły albo organu prowadzącego szkołę o zawieszeniu nauczyciela albo dyrektora szkoły w pełnieniu obowiązków w szkole do komisji dyscyplinarnej pierwszej instancji. Organ, który wydał taką decyzję, będzie zobowiązany przekazać odwołanie od tej decyzji do komisji dyscyplinarnej pierwszej instancji w terminie 7 dni od dnia doręczenia odwołania;\n9) umożliwienie nauczycielom, którym w okresie zawieszenia w pełnieniu obowiązków w szkole zostało zmniejszone wynagrodzenie zasadnicze, odwołania się nie tylko od decyzji w zakresie zawieszenia w pełnieniu obowiązków, ale również w zakresie zmniejszenia tego wynagrodzenia. Proponuje się, aby o zasadności zmniejszenia tego wynagrodzenia, biorąc pod uwagę stan rodzinny nauczyciela, rozstrzygała komisja dyscyplinarna pierwszej instancji w ramach rozpatrywania odwołania od decyzji o zawieszeniu nauczyciela w pełnieniu obowiązków w szkole, a w drugiej instancji odwoławcza komisja dyscyplinarna.\n\n3. Zmiany wzmacniające ochronę praw i dobra dziecka:\n1) wprowadzenie obowiązku zawiadamiania przez organy sprawujące nadzór pedagogiczny rzeczników dyscyplinarnych o podejrzeniu popełnienia przez nauczyciela lub dyrektora szkoły czynu naruszającego prawa i dobro dziecka, jeżeli taką informację organ uzyska w toku sprawowania nadzoru pedagogicznego, na wzór tożsamego obowiązku dyrektora szkoły oraz organu prowadzącego szkołę, uregulowanego w art. 75 ust. 2a ustawy – Karta Nauczyciela;\n2) wskazanie w przepisach ustawy – Karta Nauczyciela, że przy przesłuchaniu świadka, który w chwili przesłuchania ukończył 18. rok życia, nie może być obecny odpowiednio nauczyciel, którego dotyczy postępowanie wyjaśniające, lub obwiniony, jeżeli świadek ten nadal jest uczniem szkoły, w której zatrudniony jest nauczyciel, którego dotyczy postępowanie wyjaśniające, lub obwiniony. Zmiana ma na celu wzmocnienie ochrony ucznia jako świadka oraz zwiększenie wiarygodności jego zeznań, a także zapewnienie swobody wypowiedzi i autentyczności w składaniu przez niego zeznań, bez skrępowania czy strachu przed konsekwencjami ze strony nauczyciela, którego dotyczy postępowanie wyjaśniające, lub obwinionego.\n\n4. Zmiany o charakterze doprecyzowującym, wpływające na wyeliminowanie wątpliwości interpretacyjnych i przypadków niewłaściwego stosowania przepisów w zakresie odpowiedzialności dyscyplinarnej nauczycieli:\n1) doprecyzowanie, że zarówno w postępowaniu wyjaśniającym nauczyciel, którego dotyczy to postępowanie, jak i obwiniony w postępowaniu dyscyplinarnym, mogą mieć nie więcej niż dwóch obrońców z wyboru;\n2) doprecyzowanie przepisów art. 85 ust. 3a ustawy – Karta Nauczyciela dotyczących zawieszenia biegu terminu, o którym mowa w art. 85 ust. 3 ustawy – Karta Nauczyciela, przez wskazanie, że jeżeli nauczyciel, którego dotyczy postępowanie wyjaśniające, z powodu niezdolności do pracy nie ma możliwości złożenia wyjaśnień, bieg terminu, o którym mowa w art. 85 ust. 3 ustawy – Karta Nauczyciela, będzie ulegał zawieszeniu do dnia stawienia się nauczyciela do pracy; \n3) doprecyzowanie przepisów w zakresie składania zażaleń na postanowienia wydawane w ramach postępowania wyjaśniającego oraz postępowania dyscyplinarnego, w tym art. 85 ust. 5 i art. 85f ust. 2 ustawy – Karta Nauczyciela, polegające na wskazaniu organu, za pośrednictwem którego jest składane zażalenie, a także art. 85b ust. 2 ustawy – Karta Nauczyciela, polegające na wskazaniu organu, za pośrednictwem którego jest składane zażalenie na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania dyscyplinarnego; prawo do złożenia tego zażalenia przyznaje się również rzecznikowi dyscyplinarnemu;\n4) doprecyzowanie przepisów dotyczących udostępniania akt postępowania dyscyplinarnego oraz przepisów dotyczących zawieszenia w pełnieniu obowiązków przez wskazanie, że:\na) oprócz obwinionego lub jego obrońcy, możliwość przeglądania akt sprawy oraz sporządzania z nich notatek i kopii posiada również rzecznik dyscyplinarny, który jest uprawniony do złożenia wniosku o sprostowanie protokołu z przebiegu rozprawy,\nb) przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek i kopii przez obwinionego lub jego obrońcę oraz rzecznika dyscyplinarnego, a po śmierci obwinionego lub gdy zachodzą uzasadnione wątpliwości co do jego poczytalności – przez jego małżonka, rodzeństwo lub powinowatego w linii prostej, może mieć miejsce nie tylko na każdym etapie postępowania dyscyplinarnego, ale również po zakończonym postępowaniu dyscyplinarnym, z uwagi na możliwość wznowienia postępowania dyscyplinarnego zakończonego prawomocnym orzeczeniem,\nc) obwiniony lub jego obrońca mogą przeglądać również akta sprawy związanej z zawieszeniem w pełnieniu obowiązków, a także sporządzać z nich notatki i kopie;\n5) uregulowanie okresów zatarcia wprowadzanych kar dyscyplinarnych przy jednoczesnym dookreśleniu, że zatarcie tych kar liczy się od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o ukaraniu, a nie od momentu doręczenia nauczycielowi prawomocnego orzeczenia, co wpłynie na pewność i przejrzystość obliczania terminów zatarcia tych kar. Proponuje się, aby kara upomnienia podlegała zatarciu po upływie roku od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o ukaraniu, kara nagany – po upływie 3 lat od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o ukaraniu, a kara zwolnienia z pracy z zakazem przyjmowania ukaranego do pracy w zawodzie nauczyciela w okresie od 6 miesięcy do 3 lat od ukarania – po upływie 5 lat od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o ukaraniu;\n6) doprecyzowanie przepisu art. 85r ust. 5 ustawy – Karta Nauczyciela poprzez wskazanie, że obsługę komisji dyscyplinarnej, w tym obsługę prawną, zapewnia organ, przy którym działa ta komisja;\n7) wskazanie elementów, które powinna zawierać decyzja dyrektora szkoły albo organu prowadzącego szkołę o zawieszeniu nauczyciela albo dyrektora szkoły w pełnieniu obowiązków w szkole, co zapewni jednolitość decyzji;\n8) doprecyzowanie kwestii zwrotu wynagrodzenia nauczycielowi lub dyrektorowi szkoły za okres zawieszenia, w przypadku gdy postępowanie karne lub postępowanie dyscyplinarne zakończy się umorzeniem z braku dowodów winy albo wydaniem wyroku lub orzeczenia uniewinniającego. Zwrot ten będzie obejmował nie tylko wstrzymaną wypłatę części wynagrodzenia zasadniczego, ale również dodatków do wynagrodzenia oraz wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe;\n9) dookreślenie, że przewodniczącym komisji dyscyplinarnych i ich zastępcom przysługuje wynagrodzenie w tych miesiącach, w których faktycznie wykonują czynności związane z pracami komisji;\n10) doprecyzowanie kwestii związanej z potwierdzeniem przez nauczyciela, przed nawiązaniem z nim stosunku pracy, spełniania warunku, o którym mowa w art. 10 ust. 5 pkt 3 ustawy – Karta Nauczyciela. Proponuje się, aby w celu potwierdzenia spełniania warunku dotyczącego nietoczenia się przeciwko nauczycielowi postępowania karnego w sprawie o umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub postępowania dyscyplinarnego, nauczyciel przed nawiązaniem stosunku pracy był zobowiązany do złożenia oświadczenia w powyższym zakresie, pod rygorem odpowiedzialności karnej.\n","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Oddziaływanie na życie społeczne nowych regulacji prawnych","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Spodziewane skutki i następstwa projektowanych regulacji prawnych","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Sposoby mierzenia efektów nowych regulacji prawnych","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ odpowiedzialny za opracowanie projektu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"ME","value":"ME"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ współpracujący przy opracowaniu projektu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektu","value":"Henryk Kiepura Sekretarz Stanu ","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ odpowiedzialny za przedłożenie projektu RM","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"ME","value":"ME"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Planowany termin przyjęcia projektu przez RM","value":"IV kwartał 2026 r.","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Informacja o rezygnacji z prac nad projektem","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Status realizacji","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"Zrealizowany","value":"Zrealizowany"}],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"}]}}
Numer projektu:
UD410
Rodzaj dokumentu:
Projekty ustaw
Typ dokumentu:
D – pozostałe projekty
Cele projektu oraz informacja o przyczynach i potrzebie rozwiązań planowanych w projekcie:
Celem projektu ustawy o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela jest usprawnienie, w tym przyspieszenie, postępowań wyjaśniających oraz postępowań dyscyplinarnych prowadzonych wobec nauczycieli, zwiększenie ich przejrzystości i przewidywalności, a także zapewnienie wyższego poziomu profesjonalizmu i rzetelności tych postępowań. Jednocześnie celem tego projektu jest zapewnienie nauczycielom większej ochrony przed nadmierną opresyjnością systemu dyscyplinarnego oraz wzmocnienie gwarancji procesowych, w tym prawa nauczycieli do obrony, a także wzmocnienie i ochrona praw i dobra dziecka. Ponadto zachodzi potrzeba doprecyzowania i uporządkowania niektórych przepisów rozdziału 10 Odpowiedzialność dyscyplinarna ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2026 r. poz. 515), zwanej dalej „ustawą – Karta Nauczyciela”, w celu wyeliminowania wątpliwości interpretacyjnych oraz przypadków niewłaściwego stosowania przepisów.
W związku z wnioskami kierowanymi do Ministra Edukacji przez nauczycielskie organizacje związkowe i inne środowiska oświatowe o zmianę niektórych rozwiązań zawartych w pragmatyce zawodowej nauczycieli zarządzeniem Ministra Edukacji z dnia 26 kwietnia 2024 r. w sprawie powołania Zespołu do spraw pragmatyki zawodowej nauczycieli (Dz. Urz. ME poz. 32) został powołany Zespół do spraw pragmatyki zawodowej nauczycieli. W skład tego Zespołu wchodzą przedstawiciele strony rządowej, organizacji związkowych reprezentatywnych w rozumieniu ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2232, z późn. zm.) oraz ogólnopolskich organizacji jednostek samorządu terytorialnego, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 6 maja 2005 r. o Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego oraz o przedstawicielach Rzeczypospolitej Polskiej w Komitecie Regionów Unii Europejskiej (Dz. U. z 2024 r. poz. 949). Zgodnie z § 3 ww. zarządzenia zadaniem Zespołu jest przygotowanie propozycji rozwiązań w zakresie pragmatyki zawodowej nauczycieli, w szczególności w zakresie wynagradzania, awansu zawodowego, oceny pracy, doskonalenia zawodowego i odpowiedzialności dyscyplinarnej, a także rozwiązań w zakresie uprawnień do nauczycielskich świadczeń kompensacyjnych. Z uwagi na powyższe, w celu wypracowania propozycji rozwiązań w zakresie odpowiedzialności dyscyplinarnej nauczycieli w ramach Zespołu została powołana Grupa robocza do spraw odpowiedzialności dyscyplinarnej nauczycieli. Na prośbę związków zawodowych do prac tej Grupy zostali zaproszeni również przewodniczący komisji dyscyplinarnych pierwszych instancji oraz odwoławczych komisji dyscyplinarnych. Zarówno członkowie Grupy, jak i przewodniczący tych komisji, zgłosili wiele postulatów zmian w zakresie odpowiedzialności dyscyplinarnej nauczycieli. Część z tych postulatów, które w opinii Ministra Edukacji przyczynią się do realizacji opisanego powyżej celu nowelizacji ustawy – Karta Nauczyciela, została uwzględniona w projekcie ustawy.
Ponadto, w celu wzmocnienia ochrony praw i dobra dziecka, w projekcie ustawy uwzględniono również postulat zgłoszony przez Rzecznika Praw Dziecka dotyczący wprowadzenia obowiązku zawiadamiania przez organy sprawujące nadzór pedagogiczny rzeczników dyscyplinarnych o podejrzeniu popełnienia przez nauczyciela lub dyrektora szkoły czynu naruszającego prawa i dobro dziecka, jeśli taką informację organ uzyska w toku sprawowania nadzoru pedagogicznego.
Niezbędne jest również doprecyzowanie niektórych przepisów rozdziału 10 ustawy – Karta Nauczyciela, tak aby nie rodziły one wątpliwości interpretacyjnych lub trudności w stosowaniu. Kwestie wymagające doprecyzowania były zgłaszane w szczególności przez dyrektorów szkół, nauczycieli i inne podmioty zainteresowane sprawami oświaty.
Istota rozwiązań planowanych w projekcie, w tym proponowane środki realizacji:
W projekcie ustawy proponuje się wprowadzenie następujących zmian w ustawie – Karta Nauczyciela.
1. Zmiany usprawniające i przyspieszające postępowania wyjaśniające i dyscyplinarne prowadzone wobec nauczycieli oraz zapewniające wyższy poziom profesjonalizmu i rzetelności tych postępowań:
1) wskazanie elementów, które powinno zawierać zawiadomienie dyrektora szkoły, organu prowadzącego szkołę oraz organu sprawującego nadzór pedagogiczny, o podejrzeniu popełnienia przez nauczyciela lub dyrektora szkoły czynu naruszającego prawa i dobro dziecka;
2) określenie terminu na wszczęcie postępowania wyjaśniającego przez rzecznika dyscyplinarnego – 7 dni od dnia otrzymania polecenia organu, który go powołał;
3) wprowadzenie możliwości zawieszenia postępowania wyjaśniającego, w przypadku gdy o ten sam czyn wszczęto wobec nauczyciela postępowanie karne albo postępowanie w sprawach o wykroczenia, na czas trwania tych postępowań – zmiana ta ma na celu umożliwienie zawieszenia postępowania wyjaśniającego, w sytuacjach gdy nie ma możliwości pozyskania dowodów w szkole, bowiem nauczyciel dopuścił się czynu uchybiającego godności zawodu nauczyciela lub obowiązkom, o których mowa w art. 6 ustawy – Karta Nauczyciela, poza terenem szkoły i są one wyłącznie w dyspozycji prokuratury lub Policji;
4) zmiany w zakresie przesłuchania świadka w postępowaniu wyjaśniającym i dyscyplinarnym, w tym świadka, który w chwili przesłuchania nie ukończył 18. roku życia:
a) wprowadzenie możliwości przesłuchania świadka przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie tej czynności na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, w przypadku gdy świadek nie stawia się na rozprawę, ponieważ jest chory, albo przebywa za granicą, W postępowaniu wyjaśniającym decyzję w tym zakresie będzie podejmował rzecznik dyscyplinarny, a w postępowaniu dyscyplinarnym przewodniczący składu orzekającego, jeżeli będą istniały ku temu warunki techniczne,
b) wprowadzenie możliwości odczytania na rozprawie protokołów zeznań świadka złożonych w postępowaniu wyjaśniającym, w przypadku trudności z jego stawiennictwem na rozprawie, np. ze względu na długotrwałą chorobę, wyjazd za granicę, oraz braku możliwości przesłuchania go za pomocą środków komunikacji na odległość, lub gdy świadek zmarł,
c) wprowadzenie możliwości pominięcia zeznań świadka, gdy świadek mimo skutecznego zawiadomienia regularnie nie stawia się na rozprawę lub gdy świadek zmarł;
d) dookreślenie roli i zadań psychologa obecnego podczas przesłuchania świadka, który w chwili przesłuchania nie ukończył 18. roku życia. Przy przesłuchaniu świadka, który w chwili przesłuchania nie ukończył 18. roku życia, obecny psycholog nie tylko będzie pełnił rolę ochronną, dbając o dobro dziecka, ale również będzie zobowiązany do wydania opinii na temat przebiegu przesłuchania tego świadka, która będzie służyć rzecznikowi dyscyplinarnemu oraz komisji dyscyplinarnej do oceny wiarygodności zeznań tego świadka, a zatem psycholog swoją wiedzą specjalistyczną będzie skutecznie wspomagał w działaniu rzecznika dyscyplinarnego oraz komisję dyscyplinarną;
5) wprowadzenie rozwiązań ograniczających możliwość instrumentalnego wykorzystywania przez obwinionych lub ich obrońców wniosków o wyłączenie członka składu orzekającego przez pozostawienie bez rozpoznania wniosku:
a) opartego na tych samych podstawach faktycznych, co wniosek wcześniej rozpoznany,
b) złożonego po otwarciu rozprawy, chyba że przyczyna wyłączenia powstała lub stała się wiadoma dopiero po rozpoczęciu rozprawy;
6) wprowadzenie możliwości wyznaczenia nowego członka składu orzekającego, bez obowiązku prowadzenia rozprawy od początku, w przypadku odwołania członka składu orzekającego albo długotrwałej nieobecności członka spowodowanej chorobą;
7) wskazanie w przepisach, że w przypadku gdy rzecznik dyscyplinarny wnosi o orzeczenie kary dyscyplinarnej, o której mowa w art. 76 ust. 1 pkt 4 ustawy – Karta Nauczyciela, tj. wydalenia z zawodu nauczyciela, a obwiniony nie ma obrońcy z urzędu, wyznaczenie obrońcy z urzędu należy do przewodniczącego komisji dyscyplinarnej, a nie przewodniczącego składu orzekającego;
8) uregulowanie możliwości łączenia spraw na potrzeby sprawnego prowadzenia postępowania dyscyplinarnego, jeżeli sprawa dotyczy kilku nauczycieli i tego samego zdarzenia, co wpłynie m.in. na ograniczenie powielania czynności dowodowych, np. przesłuchań tych samych świadków czy analizy tych samych dokumentów;
9) uregulowanie, iż w przypadku wydania przez odwoławczą komisję dyscyplinarną orzeczenia uchylającego zaskarżone orzeczenie i przekazania sprawy komisji dyscyplinarnej pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, odwoławcza komisja dyscyplinarna będzie obowiązana wskazać, jakie okoliczności komisja dyscyplinarna pierwszej instancji powinna wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy oraz jakie czynności powinna powtórzyć lub uzupełnić – zmiana ta pozwoli na uniknięcie powtarzania tych samych błędów przez komisję dyscyplinarną pierwszej instancji i wpłynie na bardziej rzetelne rozpoznanie sprawy w pierwszej instancji;
10) rezygnacja z obowiązku każdorazowego przekazywania przez odwoławczą komisję dyscyplinarną sprawy do ponownego rozpatrzenia komisji dyscyplinarnej pierwszej instancji, w przypadku wznowienia postępowania dyscyplinarnego, jeżeli przyczyny wznowienia dotyczą postępowania przed odwoławczą komisją dyscyplinarną, np. skład odwoławczej komisji dyscyplinarnej nie odpowiadał warunkom określonym w art. 81 ust. 2–4 ustawy – Karta Nauczyciela lub zasiadała w niej osoba podlegająca wyłączeniu;
11) wprowadzenie rozwiązań ograniczających zjawisko przewlekłości postępowań dyscyplinarnych prowadzonych wobec nauczycieli:
a) określenie terminu, w którym powinna odbyć się rozprawa przed komisją dyscyplinarną pierwszej instancji oraz odwoławczą komisją dyscyplinarną – rozprawa przed komisją dyscyplinarną pierwszej instancji będzie odbywała się nie później niż w terminie 2 miesięcy od dnia otrzymania wniosku rzecznika dyscyplinarnego o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego, natomiast przed odwoławczą komisją dyscyplinarną nie później niż w terminie 5 miesięcy od dnia otrzymania odwołania od orzeczenia komisji dyscyplinarnej pierwszej instancji,
b) wprowadzenie możliwości wyznaczenia obwinionemu obrońcy z urzędu przez przewodniczącą komisji dyscyplinarnej, w przypadku gdy obwiniony wielokrotnie przedkłada zwolnienia lekarskie w dniach, w których ma się odbyć rozprawa, tak aby komisja dyscyplinarna mogła zakończyć postępowanie dyscyplinarne;
12) wprowadzenie wymagania niezbędnego do pełnienia funkcji rzecznika dyscyplinarnego – rzecznik dyscyplinarny będzie musiał legitymować się wykształceniem prawniczym. Wymóg ten nie będzie dotyczył zastępców rzecznika dyscyplinarnego. Nie będzie również dotyczył rzeczników dyscyplinarnych powołanych przed dniem wejścia w życie ustawy – rzecznicy niespełniający tego wymogu będą mogli pełnić swoją funkcję, z tym że nie dłużej niż do czasu zakończenia kadencji komisji dyscyplinarnej, przy której zostali powołani;
13) odstąpienie od zasady określonej w art. 81 ust. 3 ustawy – Karta Nauczyciela, zgodnie z którą do składu orzekającego komisji dyscyplinarnej pierwszej instancji wchodzi co najmniej jeden nauczyciel, a do składu odwoławczej komisji dyscyplinarnej – co najmniej dwóch nauczycieli zatrudnionych w szkole tego samego typu co nauczyciel, którego dotyczy postępowanie; projektowana zmiana przyczyni się m. in. do zwiększenia elastyczności w powoływaniu składów orzekających oraz wzmocnienia bezstronności tych składów. Jednocześnie proponuje się doprecyzowanie przepisów w zakresie powoływania członków komisji dyscyplinarnej pierwszej instancji oraz odwoławczej komisji dyscyplinarnej, tak aby w skład tych komisji powoływani byli nauczyciele ze wszystkich typów szkół i rodzajów placówek funkcjonujących na terenie odpowiednio województwa lub kraju;
14) zwiększenie liczby członków składu orzekającego w odwoławczej komisji dyscyplinarnej z 3 do 5, w przypadku gdy rzecznik dyscyplinarny wniósł odwołanie od orzeczenia komisji dyscyplinarnej pierwszej instancji i zawnioskował o wymierzenie kary dyscyplinarnej, o której mowa w art. 76 ust. 1 pkt 4 ustawy – Karta Nauczyciela, tj. wydalenia z zawodu nauczyciela; zmiana wpłynie na podniesienie standardu rozpoznania najpoważniejszych spraw oraz wzmocni gwarancje procesowe dla obwinionego nauczyciela;
15) wprowadzenie procedury wzywania do uzupełnienia braków pisma oraz pełnomocnictwa, pod rygorem zwrotu pisma lub pominięcia czynności dokonanych przy udziale pełnomocnika/obrońcy działającego bez pełnomocnictwa;
16) zaktualizowanie treści art. 85i ust. 1 i 3 ustawy – Karta Nauczyciela o zmiany wprowadzone odpowiednio w ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2026 r. poz. 490) oraz w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691) w zakresie doręczeń;
17) odstąpienie od obowiązku ustalania przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania, w drodze zarządzenia, listy obrońców z urzędu dla komisji dyscyplinarnych przy wojewodach oraz odwoławczej komisji dyscyplinarnej przy ministrze właściwym do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego i nałożenie tego obowiązku na wojewodów i ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego;
18) wprowadzenie wynagrodzenia dla wszystkich członków składu orzekającego (obecnie takie wynagrodzenie otrzymuje tylko przewodniczący składu orzekającego) za rozpoznanie sprawy zakończonej wydaniem orzeczenia lub postanowienia. Wysokość tego wynagrodzenia będzie ustalał organ, przy którym działa komisja dyscyplinarna, z uwzględnieniem obecnego przedziału kwotowego, który został określony w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 grudnia 2016 r. w sprawie sposobu ustalania wysokości wynagrodzenia przewodniczących komisji dyscyplinarnych i ich zastępców, przewodniczących składów orzekających oraz rzeczników dyscyplinarnych i ich zastępców, a także wysokości wynagrodzenia obrońcy z urzędu (Dz. U. z 2024 r. poz. 49), tj. od 200 do 900 zł brutto, w zależności od zawiłości sprawy. Powyższa zmiana wpłynie na zwiększenie motywacji i zaangażowania wszystkich członków składu orzekającego i tym samym na zwiększenie profesjonalizmu i sprawności działania komisji dyscyplinarnych;
19) nałożenie na przewodniczącego komisji dyscyplinarnej pierwszej instancji obowiązku sporządzenia zawiadomienia o zakończeniu okresu zawieszenia w pełnieniu obowiązków nauczyciela lub dyrektora szkoły i przesłania go do rejestru niezwłocznie po zakończeniu okresu zawieszenia, a w przypadku gdy nauczyciel lub dyrektor szkoły jest zawieszony do zakończenia postępowania dyscyplinarnego i wniesiono odwołanie od orzeczenia komisji dyscyplinarnej pierwszej instancji – nałożenie powyższego obowiązku na przewodniczącego odwoławczej komisji dyscyplinarnej; zmiana ta przyczyni się do zwiększenia rzetelności i aktualności danych w rejestrze;
20) usunięcie nadmiarowych danych, które zawiera wniosek dyrektora szkoły o uzyskanie informacji z rejestru, o którym mowa w art. 85w ustawy – Karta Nauczyciela oraz informacja z tego rejestru. Z uwagi na zbyt rozbudowane dane, jakie powinien zawierać wniosek o uzyskanie informacji z rejestru oraz informacja z tego rejestru, proponuje się usunięcie w art. 85y w ust. 3 w pkt 2 oraz w art. 85y w ust. 6 w pkt 1 ustawy – Karta Nauczyciela następujących danych: płeć, data i miejsce urodzenia, imiona rodziców, obywatelstwo lub obywatelstwa, miejsce zamieszkania.

2. Zmiany zmniejszające opresyjność systemu odpowiedzialności dyscyplinarnej nauczycieli i zapewniające proporcjonalność reakcji na naruszenia oraz wzmacniające gwarancje procesowe i prawo do obrony nauczycieli w postępowaniach wyjaśniających oraz dyscyplinarnych:
1) uregulowanie kwestii związanych z możliwością skierowania przez dyrektora szkoły spraw do mediacji, co ułatwi rozwiązywanie konfliktów w środowisku szkolnym, odbudowę relacji oraz ograniczy eskalację sporów. W tym zakresie przewiduje się, że:
a) do mediacji kierowane byłyby wyłącznie sprawy, których charakter na to pozwala, tj. w których są osoby pokrzywdzone deliktem dyscyplinarnym nauczyciela, z wyłączeniem spraw będących jednocześnie przestępstwem;
b) dyrektor szkoły oraz organ prowadzący szkołę, w przypadku popełnienia odpowiednio przez nauczyciela lub dyrektora szkoły czynu naruszającego prawa i dobro dziecka, nadal będą obowiązani zawiadomić o tym rzecznika dyscyplinarnego i jednocześnie będą informowali o skierowaniu sprawy do mediacji, a następnie o wyniku tej mediacji;
c) mediacja będzie dobrowolna, a czas jej trwania nie będzie dłuższy niż 30 dni;
d) mediację będzie prowadzić osoba, która nie była skazana prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe oraz nie była prawomocnie ukarana karą dyscyplinarną; na osobę mediatora musi zgodzić się nauczyciel, który dopuścił się deliktu dyscyplinarnego, oraz osoba pokrzywdzona tym deliktem;
e) na czas trwania mediacji bieg terminu, o którym mowa w art. 85 ust. 3 ustawy – Karta Nauczyciela (tj. trzymiesięcznego terminu na skierowanie przez rzecznika dyscyplinarnego do komisji wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego albo na wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania wyjaśniającego), będzie ulegał zawieszeniu; w konsekwencji powyższego, bieg pięciomiesięcznego terminu, o którym mowa w art. 85o ust. 1 ustawy – Karta Nauczyciela (tj. terminu na wszczęcie postępowania dyscyplinarnego), nie rozpoczynałby się, a rozpoczęty ulegałby zawieszeniu na czas trwania mediacji;
f) jeżeli w wyniku mediacji zostanie zawarta ugoda, a czyn, którego dopuścił się nauczyciel w nieznacznym stopniu uchybia godności zawodu nauczyciela lub obowiązkom, o których mowa w art. 6 ustawy – Karta Nauczyciela, rzecznik dyscyplinarny, za zgodą organu, który go powołał, będzie mógł umorzyć postępowanie wyjaśniające bez przeprowadzania dalszych czynności (fakultatywna przesłanka umorzenia postępowania wyjaśniającego), albo przeprowadzić postępowanie wyjaśniające i za zgodą organu, który go powołał, skierować wniosek do komisji dyscyplinarnej o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego albo wydać postanowienie o umorzeniu postępowania wyjaśniającego;
2) wprowadzenie dodatkowej przesłanki umorzenia postępowania wyjaśniającego oraz umorzenia postępowania dyscyplinarnego, jeżeli nauczyciel popełnił czyn, który w nieznacznym stopniu uchybia godności zawodu nauczyciela lub obowiązkom, o których mowa w art. 6 ustawy – Karta Nauczyciela;
3) umożliwienie złożenia przez nauczyciela, którego dotyczy postępowanie wyjaśniające, lub obwinionego, wniosku o dobrowolne poddanie się karze, bez przeprowadzania postępowania dowodowego w postępowaniu dyscyplinarnym; rzecznik dyscyplinarny będzie mógł uwzględnić taki wniosek nauczyciela we wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego, a następnie komisja dyscyplinarna uwzględniając wniosek nauczyciela będzie mogła odstąpić od przeprowadzania postępowania dowodowego w sprawie i zakończyć postępowanie dyscyplinarne. W przypadku nieuwzględnienia wniosku obwinionego o dobrowolne poddanie się karze, komisja dyscyplinarna będzie prowadzić postępowanie dyscyplinarne w normalnym trybie;
4) zmiany w katalogu kar dyscyplinarnych – wprowadzenie kary upomnienia, zastąpienie kary nagany z ostrzeżeniem karą nagany oraz modyfikacja kary zwolnienia z pracy z zakazem przyjmowania ukaranego do pracy w zawodzie nauczyciela w okresie 3 lat od ukarania polegająca na wprowadzeniu możliwości miarkowania okresu zakazu przyjmowania ukaranego do pracy w zawodzie nauczyciela w okresie od 6 miesięcy do 3 lat, z zastrzeżeniem, że kara ta wymierzana jest w latach i miesiącach;
5) wprowadzenie możliwości orzeczenia przez komisję dyscyplinarną pierwszej instancji kary upomnienia na posiedzeniu niejawnym, bez przeprowadzenia rozprawy, na podstawie wniosku rzecznika dyscyplinarnego. Rozwiązanie to miałoby zastosowanie, jeżeli zebrane w postępowaniu wyjaśniającym dowody pozwalają na ustalenie, że okoliczności czynu i wina nauczyciela nie budzą wątpliwości. Od takiego orzeczenia nauczycielowi będzie przysługiwał sprzeciw, w wyniku którego sprawa trafi na rozprawę;
6) wprowadzenie obowiązku zawieszenia postępowania dyscyplinarnego, w przypadku gdy o ten sam czyn wszczęto wobec obwinionego postępowanie karne albo postępowanie w sprawach o wykroczenia, na czas trwania postępowania karnego albo postępowania w sprawach o wykroczenia, co doprowadzi do ujednolicenia ustaleń faktycznych, ograniczy ryzyko wydania sprzecznych rozstrzygnięć, a także wpłynie na zwiększenie ochrony praw nauczyciela, bowiem zmniejszy ryzyko naruszenia zasady domniemania niewinności;
7) wprowadzenie obowiązku wysłuchania nauczyciela albo dyrektora szkoły przed podjęciem decyzji o zawieszeniu w pełnieniu obowiązków w szkole przez uprawniony do tego organ; zmiana ta wzmocni prawo do obrony, bowiem nauczyciel albo dyrektor szkoły będzie miał możliwość przedstawienia swojego stanowiska, wyjaśnienia okoliczności zdarzenia czy wskazania dowodów, jeszcze przed zastosowaniem dotkliwego środka jakim jest zawieszenie w pełnieniu obowiązków w szkole;
8) określenie terminu na przekazanie odwołania od decyzji dyrektora szkoły albo organu prowadzącego szkołę o zawieszeniu nauczyciela albo dyrektora szkoły w pełnieniu obowiązków w szkole do komisji dyscyplinarnej pierwszej instancji. Organ, który wydał taką decyzję, będzie zobowiązany przekazać odwołanie od tej decyzji do komisji dyscyplinarnej pierwszej instancji w terminie 7 dni od dnia doręczenia odwołania;
9) umożliwienie nauczycielom, którym w okresie zawieszenia w pełnieniu obowiązków w szkole zostało zmniejszone wynagrodzenie zasadnicze, odwołania się nie tylko od decyzji w zakresie zawieszenia w pełnieniu obowiązków, ale również w zakresie zmniejszenia tego wynagrodzenia. Proponuje się, aby o zasadności zmniejszenia tego wynagrodzenia, biorąc pod uwagę stan rodzinny nauczyciela, rozstrzygała komisja dyscyplinarna pierwszej instancji w ramach rozpatrywania odwołania od decyzji o zawieszeniu nauczyciela w pełnieniu obowiązków w szkole, a w drugiej instancji odwoławcza komisja dyscyplinarna.

3. Zmiany wzmacniające ochronę praw i dobra dziecka:
1) wprowadzenie obowiązku zawiadamiania przez organy sprawujące nadzór pedagogiczny rzeczników dyscyplinarnych o podejrzeniu popełnienia przez nauczyciela lub dyrektora szkoły czynu naruszającego prawa i dobro dziecka, jeżeli taką informację organ uzyska w toku sprawowania nadzoru pedagogicznego, na wzór tożsamego obowiązku dyrektora szkoły oraz organu prowadzącego szkołę, uregulowanego w art. 75 ust. 2a ustawy – Karta Nauczyciela;
2) wskazanie w przepisach ustawy – Karta Nauczyciela, że przy przesłuchaniu świadka, który w chwili przesłuchania ukończył 18. rok życia, nie może być obecny odpowiednio nauczyciel, którego dotyczy postępowanie wyjaśniające, lub obwiniony, jeżeli świadek ten nadal jest uczniem szkoły, w której zatrudniony jest nauczyciel, którego dotyczy postępowanie wyjaśniające, lub obwiniony. Zmiana ma na celu wzmocnienie ochrony ucznia jako świadka oraz zwiększenie wiarygodności jego zeznań, a także zapewnienie swobody wypowiedzi i autentyczności w składaniu przez niego zeznań, bez skrępowania czy strachu przed konsekwencjami ze strony nauczyciela, którego dotyczy postępowanie wyjaśniające, lub obwinionego.

4. Zmiany o charakterze doprecyzowującym, wpływające na wyeliminowanie wątpliwości interpretacyjnych i przypadków niewłaściwego stosowania przepisów w zakresie odpowiedzialności dyscyplinarnej nauczycieli:
1) doprecyzowanie, że zarówno w postępowaniu wyjaśniającym nauczyciel, którego dotyczy to postępowanie, jak i obwiniony w postępowaniu dyscyplinarnym, mogą mieć nie więcej niż dwóch obrońców z wyboru;
2) doprecyzowanie przepisów art. 85 ust. 3a ustawy – Karta Nauczyciela dotyczących zawieszenia biegu terminu, o którym mowa w art. 85 ust. 3 ustawy – Karta Nauczyciela, przez wskazanie, że jeżeli nauczyciel, którego dotyczy postępowanie wyjaśniające, z powodu niezdolności do pracy nie ma możliwości złożenia wyjaśnień, bieg terminu, o którym mowa w art. 85 ust. 3 ustawy – Karta Nauczyciela, będzie ulegał zawieszeniu do dnia stawienia się nauczyciela do pracy;
3) doprecyzowanie przepisów w zakresie składania zażaleń na postanowienia wydawane w ramach postępowania wyjaśniającego oraz postępowania dyscyplinarnego, w tym art. 85 ust. 5 i art. 85f ust. 2 ustawy – Karta Nauczyciela, polegające na wskazaniu organu, za pośrednictwem którego jest składane zażalenie, a także art. 85b ust. 2 ustawy – Karta Nauczyciela, polegające na wskazaniu organu, za pośrednictwem którego jest składane zażalenie na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania dyscyplinarnego; prawo do złożenia tego zażalenia przyznaje się również rzecznikowi dyscyplinarnemu;
4) doprecyzowanie przepisów dotyczących udostępniania akt postępowania dyscyplinarnego oraz przepisów dotyczących zawieszenia w pełnieniu obowiązków przez wskazanie, że:
a) oprócz obwinionego lub jego obrońcy, możliwość przeglądania akt sprawy oraz sporządzania z nich notatek i kopii posiada również rzecznik dyscyplinarny, który jest uprawniony do złożenia wniosku o sprostowanie protokołu z przebiegu rozprawy,
b) przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek i kopii przez obwinionego lub jego obrońcę oraz rzecznika dyscyplinarnego, a po śmierci obwinionego lub gdy zachodzą uzasadnione wątpliwości co do jego poczytalności – przez jego małżonka, rodzeństwo lub powinowatego w linii prostej, może mieć miejsce nie tylko na każdym etapie postępowania dyscyplinarnego, ale również po zakończonym postępowaniu dyscyplinarnym, z uwagi na możliwość wznowienia postępowania dyscyplinarnego zakończonego prawomocnym orzeczeniem,
c) obwiniony lub jego obrońca mogą przeglądać również akta sprawy związanej z zawieszeniem w pełnieniu obowiązków, a także sporządzać z nich notatki i kopie;
5) uregulowanie okresów zatarcia wprowadzanych kar dyscyplinarnych przy jednoczesnym dookreśleniu, że zatarcie tych kar liczy się od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o ukaraniu, a nie od momentu doręczenia nauczycielowi prawomocnego orzeczenia, co wpłynie na pewność i przejrzystość obliczania terminów zatarcia tych kar. Proponuje się, aby kara upomnienia podlegała zatarciu po upływie roku od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o ukaraniu, kara nagany – po upływie 3 lat od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o ukaraniu, a kara zwolnienia z pracy z zakazem przyjmowania ukaranego do pracy w zawodzie nauczyciela w okresie od 6 miesięcy do 3 lat od ukarania – po upływie 5 lat od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o ukaraniu;
6) doprecyzowanie przepisu art. 85r ust. 5 ustawy – Karta Nauczyciela poprzez wskazanie, że obsługę komisji dyscyplinarnej, w tym obsługę prawną, zapewnia organ, przy którym działa ta komisja;
7) wskazanie elementów, które powinna zawierać decyzja dyrektora szkoły albo organu prowadzącego szkołę o zawieszeniu nauczyciela albo dyrektora szkoły w pełnieniu obowiązków w szkole, co zapewni jednolitość decyzji;
8) doprecyzowanie kwestii zwrotu wynagrodzenia nauczycielowi lub dyrektorowi szkoły za okres zawieszenia, w przypadku gdy postępowanie karne lub postępowanie dyscyplinarne zakończy się umorzeniem z braku dowodów winy albo wydaniem wyroku lub orzeczenia uniewinniającego. Zwrot ten będzie obejmował nie tylko wstrzymaną wypłatę części wynagrodzenia zasadniczego, ale również dodatków do wynagrodzenia oraz wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe;
9) dookreślenie, że przewodniczącym komisji dyscyplinarnych i ich zastępcom przysługuje wynagrodzenie w tych miesiącach, w których faktycznie wykonują czynności związane z pracami komisji;
10) doprecyzowanie kwestii związanej z potwierdzeniem przez nauczyciela, przed nawiązaniem z nim stosunku pracy, spełniania warunku, o którym mowa w art. 10 ust. 5 pkt 3 ustawy – Karta Nauczyciela. Proponuje się, aby w celu potwierdzenia spełniania warunku dotyczącego nietoczenia się przeciwko nauczycielowi postępowania karnego w sprawie o umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub postępowania dyscyplinarnego, nauczyciel przed nawiązaniem stosunku pracy był zobowiązany do złożenia oświadczenia w powyższym zakresie, pod rygorem odpowiedzialności karnej.
Organ odpowiedzialny za opracowanie projektu:
ME
Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektu:
Henryk Kiepura Sekretarz Stanu
Organ odpowiedzialny za przedłożenie projektu RM:
ME
Planowany termin przyjęcia projektu przez RM:
IV kwartał 2026 r.