Projekt ustawy o zmianie ustawy - Kodeks karny - Kancelaria Prezesa Rady Ministrów

Projekt ustawy o zmianie ustawy - Kodeks karny

Informacje o publikacji dokumentu

Pierwsza publikacja:: 18.11.2025 12:37 Edyta Kurkiewicz
Wytwarzający/ Odpowiadający:: Minister Sprawiedliwości

Tytuł	Wersja	Dane zmiany / publikacji
Projekt ustawy o zmianie ustawy - Kodeks karny	2.0	18.11.2025 12:45 Edyta Kurkiewicz
Projekt ustawy o zmianie ustawy - Kodeks karny	1.0	18.11.2025 12:37 Edyta Kurkiewicz

Aby uzyskać archiwalną wersję należy skontaktować się z Redakcją BIP

{"register":{"columns":[{"header":"Numer projektu","value":"UD333","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"sequence":{"regex":"UD{#UD_1}"},"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Rodzaj dokumentu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"Projekty ustaw","value":"Projekty ustaw"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Typ dokumentu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"D – pozostałe projekty","value":"D – pozostałe projekty"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Informacja dodatkowa","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Cele projektu oraz informacja o przyczynach i potrzebie rozwiązań planowanych w projekcie","value":"Projekt przewiduje nowelizację ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 2025 r. poz. 383), zwanej dalej „k.k.”.\nCelem projektu jest wykonanie wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 15 września 2022 r., wydanego w sprawie Rabczewska p. Polsce (skarga nr 8257/13), polegające na usunięciu z katalogu kar przewidzianych za popełnienie występku z art. 196 k.k. kary pozbawienia wolności oraz pozostawienie tylko rodzajów kar o charakterze nieizolacyjnym (kara grzywny i kara ograniczenia wolności).\n","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Istota rozwiązań planowanych w projekcie, w tym proponowane środki realizacji","value":"Projektowane rozwiązania stanowią konsekwencję wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka \nz dnia 15 września 2022 r., wydanego w sprawie Rabczewska p. Polsce (skarga nr 8257/13). \nW wyroku doszło do wskazania, że Polska naruszyła art. 10 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności poprzez naruszenie prawa do swobodnego wyrażania opinii. \nTrybunał w tej sprawie podniósł, że charakter i surowość nałożonej sankcji również są czynnikami, które należy uwzględnić przy ocenie proporcjonalności ingerencji [1]. W tym przypadku Trybunał orzekł m. in. o nieproporcjonalności sankcji w formie kary grzywny w wysokości 5.000 zł wymierzonej przez polski sąd powszechny. Zatem skoro Trybunał orzekł, że nawet wysoka kara grzywny może być nieproporcjonalna do czynu zabronionego uregulowanego w art. 196 k.k., to tym bardziej za nieproporcjonalne może być uznana kara pozbawienia wolności do lat 2, a więc kara o charakterze izolacyjnym.\nPrzestępstwo obrazy uczuć religijnych jest uregulowane w art. 196 Kodeksu karnego i jest zagrożone karą grzywny, ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. Potencjalna kara pozbawienia wolności do lat 2 może być bowiem wykorzystywana instrumentalnie przez społeczeństwo i organy procesowe ze względu na ocenny charakter znamion tego przestępstwa i zwłaszcza ze względu na możliwość stosowania tymczasowego aresztowania wobec osób podejrzanych o popełnienie tego przestępstwa. W latach 2020-2024 w związku z zastosowaniem art. 196 k.k. pozbawiono wolności 17 osób (w 2024 r. – 5) oraz tymczasowo aresztowano 5 osób [2] (w 2024 r. – 0).\nZ uwagi na powyższe, utrzymywanie kary pozbawienia wolności w odniesieniu do przestępstwa z art. 196 k.k. nie jest niezbędne dla zachowania stanu zgodnego z Konstytucją RP i zobowiązaniami międzynarodowymi Polski.\nWskazane jest zmodyfikowanie katalogu kar w przypadku popełnienia przestępstwa obrazy uczuć religijnych uregulowanego w art. 196 k.k., tak, aby brak było możliwości nakładania przez sądy surowej sankcji w postaci kary pozbawienia wolności, a jednocześnie by sądy otrzymały wyraźną ustawową wskazówkę co do dalszego orzekania w tego typu sprawach.\nW tym celu zasadnym jest wykreślenie z art. 196 k.k. – poprzez dokonanie nowelizacji tego przepisu – kary pozbawienia wolności oraz pozostawienie tylko rodzajów kar o charakterze nieizolacyjnym (kara grzywny i kara ograniczenia wolności). Eliminacja kary pozbawienia wolności jako kary najsurowszej sprawi, że wysokie grzywny będą musiały być orzekane w sposób wyważony, będący konsekwencją odpowiedniego zrównoważenia celów kary z podstawowymi zasadami wolności wypowiedzi. Ograniczy to m. in. potencjał do instrumentalnego wykorzystywania ww. przepisu do orzekania kary nieproporcjonalnej do popełnionego czynu. \nW ten sposób wyeliminowana zostanie również możliwość zastosowania tymczasowego aresztowania wobec podejrzanych albo oskarżonych o popełnienie przestępstwa z art. 196 k.k., gdyż w postępowaniu karnym nie jest możliwe zastosowanie tymczasowego aresztowania przy przestępstwie, które nie jest zagrożone sankcją pozbawienia wolności . Należy również wskazać, że wyżej wskazana nowelizacja art. 196 k.k. stanowiłaby sugestię dla organów ścigania do szerszego rozważania, czy konieczne jest zastosowanie określonych innych czynności w postaci m. in. zatrzymania czy też konkretnych wolnościowych środków zapobiegawczych.\nPrzestępstwo z art. 196 k.k. nie ulegnie derogacji, lecz modyfikacji ulegnie jedynie katalog kar za ww. czyn poprzez usunięcie kary pozbawienia wolności i pozostawienie kary grzywny i kary ograniczenia wolności.\n[1] https://etpcz.ms.gov.pl/etpccontent/$N/990000000000001_I_ETPC_008257_2013_Wy_2022-09-15_001 - teza nr 63 Trybunału - dostęp 28.05.2025.\n[2] Sprawozdanie MS-S6r w sprawie osób osądzonych w pierwszej instancji według właściwości rzeczowej.\n","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Oddziaływanie na życie społeczne nowych regulacji prawnych","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Spodziewane skutki i następstwa projektowanych regulacji prawnych","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Sposoby mierzenia efektów nowych regulacji prawnych","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ odpowiedzialny za opracowanie projektu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"MS","value":"MS"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ współpracujący przy opracowaniu projektu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektu","value":"Arkadiusz Myrcha Sekretarz Stanu ","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ odpowiedzialny za przedłożenie projektu RM","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"MS","value":"MS"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Planowany termin przyjęcia projektu przez RM","value":"IV kwartał 2025 r.","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Informacja o rezygnacji z prac nad projektem","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Status realizacji","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"}]}}

UD333

Projekty ustaw

D – pozostałe projekty

Projekt przewiduje nowelizację ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 2025 r. poz. 383), zwanej dalej „k.k.”.
Celem projektu jest wykonanie wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 15 września 2022 r., wydanego w sprawie Rabczewska p. Polsce (skarga nr 8257/13), polegające na usunięciu z katalogu kar przewidzianych za popełnienie występku z art. 196 k.k. kary pozbawienia wolności oraz pozostawienie tylko rodzajów kar o charakterze nieizolacyjnym (kara grzywny i kara ograniczenia wolności).

Projektowane rozwiązania stanowią konsekwencję wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka
z dnia 15 września 2022 r., wydanego w sprawie Rabczewska p. Polsce (skarga nr 8257/13).
W wyroku doszło do wskazania, że Polska naruszyła art. 10 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności poprzez naruszenie prawa do swobodnego wyrażania opinii.
Trybunał w tej sprawie podniósł, że charakter i surowość nałożonej sankcji również są czynnikami, które należy uwzględnić przy ocenie proporcjonalności ingerencji [1]. W tym przypadku Trybunał orzekł m. in. o nieproporcjonalności sankcji w formie kary grzywny w wysokości 5.000 zł wymierzonej przez polski sąd powszechny. Zatem skoro Trybunał orzekł, że nawet wysoka kara grzywny może być nieproporcjonalna do czynu zabronionego uregulowanego w art. 196 k.k., to tym bardziej za nieproporcjonalne może być uznana kara pozbawienia wolności do lat 2, a więc kara o charakterze izolacyjnym.
Przestępstwo obrazy uczuć religijnych jest uregulowane w art. 196 Kodeksu karnego i jest zagrożone karą grzywny, ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. Potencjalna kara pozbawienia wolności do lat 2 może być bowiem wykorzystywana instrumentalnie przez społeczeństwo i organy procesowe ze względu na ocenny charakter znamion tego przestępstwa i zwłaszcza ze względu na możliwość stosowania tymczasowego aresztowania wobec osób podejrzanych o popełnienie tego przestępstwa. W latach 2020-2024 w związku z zastosowaniem art. 196 k.k. pozbawiono wolności 17 osób (w 2024 r. – 5) oraz tymczasowo aresztowano 5 osób [2] (w 2024 r. – 0).
Z uwagi na powyższe, utrzymywanie kary pozbawienia wolności w odniesieniu do przestępstwa z art. 196 k.k. nie jest niezbędne dla zachowania stanu zgodnego z Konstytucją RP i zobowiązaniami międzynarodowymi Polski.
Wskazane jest zmodyfikowanie katalogu kar w przypadku popełnienia przestępstwa obrazy uczuć religijnych uregulowanego w art. 196 k.k., tak, aby brak było możliwości nakładania przez sądy surowej sankcji w postaci kary pozbawienia wolności, a jednocześnie by sądy otrzymały wyraźną ustawową wskazówkę co do dalszego orzekania w tego typu sprawach.
W tym celu zasadnym jest wykreślenie z art. 196 k.k. – poprzez dokonanie nowelizacji tego przepisu – kary pozbawienia wolności oraz pozostawienie tylko rodzajów kar o charakterze nieizolacyjnym (kara grzywny i kara ograniczenia wolności). Eliminacja kary pozbawienia wolności jako kary najsurowszej sprawi, że wysokie grzywny będą musiały być orzekane w sposób wyważony, będący konsekwencją odpowiedniego zrównoważenia celów kary z podstawowymi zasadami wolności wypowiedzi. Ograniczy to m. in. potencjał do instrumentalnego wykorzystywania ww. przepisu do orzekania kary nieproporcjonalnej do popełnionego czynu.
W ten sposób wyeliminowana zostanie również możliwość zastosowania tymczasowego aresztowania wobec podejrzanych albo oskarżonych o popełnienie przestępstwa z art. 196 k.k., gdyż w postępowaniu karnym nie jest możliwe zastosowanie tymczasowego aresztowania przy przestępstwie, które nie jest zagrożone sankcją pozbawienia wolności . Należy również wskazać, że wyżej wskazana nowelizacja art. 196 k.k. stanowiłaby sugestię dla organów ścigania do szerszego rozważania, czy konieczne jest zastosowanie określonych innych czynności w postaci m. in. zatrzymania czy też konkretnych wolnościowych środków zapobiegawczych.
Przestępstwo z art. 196 k.k. nie ulegnie derogacji, lecz modyfikacji ulegnie jedynie katalog kar za ww. czyn poprzez usunięcie kary pozbawienia wolności i pozostawienie kary grzywny i kary ograniczenia wolności.
[1] https://etpcz.ms.gov.pl/etpccontent/$N/990000000000001_I_ETPC_008257_2013_Wy_2022-09-15_001 - teza nr 63 Trybunału - dostęp 28.05.2025.
[2] Sprawozdanie MS-S6r w sprawie osób osądzonych w pierwszej instancji według właściwości rzeczowej.

Arkadiusz Myrcha Sekretarz Stanu

IV kwartał 2025 r.