Projekt zwiększa kontrolę sądową nad decyzjami prokuratorów, dzięki czemu obywatele zyskają dodatkową gwarancję ochrony swoich praw. Obecnie, jeśli prokurator odmówi w śledztwie dopuszczenia pełnomocnika (np. adwokata) osoby niebędącej stroną postępowania, można złożyć zażalenie tylko do prokuratora wyższego szczebla. Po zmianach, takie zażalenie będzie rozpoznawał sąd rejonowy odpowiedni dla miejsca prowadzenia postępowania. Oznacza to wprowadzenie niezależnej kontroli decyzji prokuratora przez sąd. Rozwiązanie jest odpowiedzią na wątpliwości zgłaszane m.in. przez Rzecznika Praw Obywatelskich i ekspertów prawa karnego.

Najważniejsze rozwiązania

• Nowe przepisy wprowadzają sądową kontrolę decyzji prokuratora o odmowie dopuszczenia pełnomocnika osoby niebędącej stroną postępowania.
• Sąd będzie miał 7 dni na rozpatrzenie zażalenia od momentu otrzymania sprawy.
  • Termin ten ma zapewnić szybkie rozstrzygnięcie i nie blokować postępowania przygotowawczego.

• Aktualnie osoba, która formalnie nie jest stroną sprawy (np. świadek lub osoba, na którą postępowanie może mieć wpływ), może ustanowić pełnomocnika, jeśli jest to potrzebne do ochrony jej praw. Prokurator może odmówić udziału takiego pełnomocnika, gdy uzna, że nie jest on potrzebny do ochrony interesów tej osoby.
  • Obecnie odmowa prokuratora działa od razu.
  • Nowe przepisy wprowadzają zasadę, że odmowa dopuszczenia pełnomocnika stanie się wykonalna dopiero wtedy, gdy decyzja stanie się prawomocna.
• Od reguły tej ustanowione zostaną wyjątki. Jeżeli sprawa wymaga natychmiastowego działania (np. pilne przesłuchanie albo ważny interes śledztwa), prokurator będzie mógł przeprowadzić czynność bez udziału pełnomocnika jeszcze przed upływem terminu na złożenie zażalenia lub rozstrzygnięcia go przez sąd.
• Zażalenia, które zostały złożone przed wejściem w życie ustawy, a nie zostały jeszcze rozpoznane, będą rozpoznawane przez sąd według nowych zasad.

Nowe przepisy mają wejść w życie po 14 dniach od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.