Projekt umożliwia wprowadzenie prostszych i bardziej przejrzystych pouczeń dla świadków, pokrzywdzonych i oskarżonych oraz rozszerzenie informacji o przysługujących im prawach. Dzięki temu uczestnicy postępowań łatwiej zrozumieją swoje prawa i obowiązki. Przepisy umożliwią Ministrowi Sprawiedliwości ustalanie wzorów tych pouczeń. Będą one dostępne m.in. na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości wraz z tłumaczeniami na najczęściej używane języki obce.

Najważniejsze rozwiązania

• Uporządkowanie i doprecyzowanie zasad informowania uczestników postępowania karnego o ich prawach i obowiązkach.
  • Projekt określa zakres pouczeń przekazywanych oskarżonym, pokrzywdzonym i świadkom oraz dostosowuje je do etapu postępowania.
• Rozszerzenie pouczeń dla osób zatrzymanych i tymczasowo aresztowanych.
  • Będą one dodatkowo informowane o prawie do dochodzenia odszkodowania i zadośćuczynienia w przypadku niewątpliwie niesłusznego zatrzymania lub tymczasowego aresztowania.
• Uproszczenie i uporządkowanie pouczeń w postępowaniu przygotowawczym.
  • Usunięte zostaną informacje dotyczące praw, które aktualizują się dopiero na etapie postępowania sądowego.
  • Dodane zostaną m.in. informacje o konsekwencjach niestawiennictwa na czynności procesowe i zasadach usprawiedliwiania nieobecności.
• Uzupełnienie informacji przekazywanych oskarżonym przy doręczeniu aktu oskarżenia.
  • Chodzi m.in. o prawo do korzystania z pomocy obrońcy, możliwość ubiegania się o obrońcę z urzędu, zasady dostępu do akt sprawy.
• Rozszerzenie pouczeń związanych z wyrokiem nakazowym.
  • Oskarżeni będą otrzymywać bardziej szczegółowe informacje dotyczące zasad wniesienia sprzeciwu, terminów, możliwości ich przywrócenia oraz skutków złożenia sprzeciwu po terminie.
• Wprowadzenie nowych pouczeń dla stron postępowania w związku z posiedzeniami i rozprawami:
  • Informacje będą obejmować m.in. zasady korzystania z pomocy obrońcy, pełnomocnika i tłumacza, warunkowego umorzenia postępowania.
• Określenie wzorów pouczeń przez Ministra Sprawiedliwości:
  • wzory będą publikowane w drodze rozporządzeń oraz dostępne na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości wraz z tłumaczeniami na najczęściej używane języki obce.

Nowe przepisy mają wejść w życie 1 stycznia 2027 r.