Projekt ustawy o zmianie ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz ustawy Kodeks postępowania cywilnego
1.0
12.02.2026 10:32 Agnieszka Moskaluk
Aby uzyskać archiwalną wersję należy skontaktować się z Redakcją BIP
{"register":{"columns":[{"header":"Numer projektu","value":"UD366","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"sequence":{"regex":"UD{#UD_1}"},"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Rodzaj dokumentu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"Projekty ustaw","value":"Projekty ustaw"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Typ dokumentu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"D – pozostałe projekty","value":"D – pozostałe projekty"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Informacja dodatkowa","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Cele projektu oraz informacja o przyczynach i potrzebie rozwiązań planowanych w projekcie","value":"Projektowana regulacja ma na celu wypełnienie luki prawnej w zakresie ochrony życia rodzinnego dorosłych osób ubezwłasnowolnionych całkowicie. Aktualnie obowiązujące przepisy regulują jedynie kontakty z bliskimi osób małoletnich. Zarazem nie ma podstaw do stosowania tych przepisów w przypadku osób pełnoletnich, nawet jeżeli są to osoby ubezwłasnowolnione całkowicie. Na brak stosownych regulacji wskazał Sąd Najwyższy już w uchwale z 17 maja 2018 r., III CZP 11/18, w której podniósł, że przepisy ustawy – Kodeks rodziny i opiekuńczy (dalej jako „k.r.o.”),\nodnoszące się do kontroli sądu opiekuńczego nad sprawowaniem opieki nad osobą ubezwłasnowolnią całkowicie (art. 165 k.r.o. i art. 168 k.r.o.), nie kreują uprawnienia do domagania się uregulowania kontaktów z taką osobą.\nProponuje się wprowadzenie nowych przepisów do Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz Kodeksu postępowania cywilnego (dalej jako „k.p.c.”), które umożliwią sądowe ustalenie kontaktów osoby całkowicie ubezwłasnowolnionej z osobami bliskimi – zarówno w znaczeniu rodzinnym, jak i emocjonalnym.","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Istota rozwiązań planowanych w projekcie, w tym proponowane środki realizacji","value":"Proponuje się wprowadzenie w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym przepisu, który określa zasady sprawowania przez opiekuna prawnego pieczy nad osobą ubezwłasnowolnioną całkowicie oraz uzyskiwania przez niego decyzji sądu opiekuńczego w każdym przypadku ograniczenia albo zakazania kontaktów ubezwłasnowolnionego z innymi osobami.\nPostuluje się wprowadzenie dwóch przypadków, w których możliwe byłoby ograniczenie lub zakazanie takich kontaktów, tj.:\n- gdy ich utrzymywanie byłoby sprzeczne z interesem osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie, lub - zagrażałoby jej zdrowiu albo życiu.\nW takich sytuacjach na opiekunie prawnym ciążyłby obowiązek powiadomienia sądu opiekuńczego, który mógłby ograniczyć lub zakazać takich kontaktów ze względu na uzasadniony interes osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie. Postępowanie takie sąd mógłby wszcząć z urzędu.\nW celu prawidłowego zagwarantowania praw osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie w przedmiocie kontaktów, należy wprowadzić unormowanie stanowiące podstawę materialno-prawną zgłoszenia żądania w przedmiocie ich ustalenia.\nRozwiązaniem, które pozwoli na właściwe uregulowanie tej kwestii, będzie odpowiednie stosowanie do kontaktów z całkowicie ubezwłasnowolnionym przepisów o kontaktach z dzieckiem, przy jednoczesnej eliminacji możliwości stosowania przepisów, nakładających obowiązek utrzymywania przez taką osobę kontaktów z jej rodzicami. Aby natomiast zapewnić ochronę więzi łączących osobę ubezwłasnowolnioną z bliskimi jej osobami – zarówno w znaczeniu rodziny, jak i relacji emocjonalnych – jak również zwiększyć jej bezpieczeństwo, należało przyznać prawo\ndo wystąpienia z wnioskiem w przedmiocie kontaktów z ubezwłasnowolnionym całkowicie nie tylko opiekunowi prawnemu i dorosłej osobie ubezwłasnowolnionej całkowicie, ale i każdej osobie, która wykaże uzasadniony interes faktyczny w kwestii tychże kontaktów.\nZe względu na specyfikę postępowania w przedmiocie kontaktów z dorosłą osobą ubezwłasnowolnioną całkowicie, jego uczestnikami powinni być:\n- osoba ubezwłasnowolniona całkowicie,\n- jej opiekun prawny,\n- osoba, której dotyczy wniosek.\nW sprawach o ustalenie kontaktów z osobą ubezwłasnowolnioną całkowicie nie będzie miał zastosowania przepis art. 5821 § 3 pkt 2 k.p.c., natomiast w sprawach o wykonywanie kontaktów z osobą ubezwłasnowolnioną całkowicie nie będzie stosowany art. 59815 § 2 k.p.c. (nakazanie zapłaty ). Zamysłem jest, by nierealizowanie lub niewłaściwe realizowanie kontaktów z dorosłą osobą ubezwłasnowolnioną całkowicie nie pociągało za sobą zagrożenia nakazaniem zapłaty określonej sumy pieniężnej.\nW sprawie o uregulowanie kontaktów, osobę ubezwłasnowolnioną całkowicie należy będzie wysłuchać, stosując odpowiednio przepisy o wysłuchaniu osoby niepełnosprawnej. Z uwagi na specyfikę postępowania w sprawie o kontakty z dorosłą osobą ubezwłasnowolnioną całkowicie, zdecydowano o poszerzeniu zakresu wywiadu środowiskowego, o którym mowa w art. 600 § 5 k.p.c., poprzez ustalenie w drodze takiego wywiadu nie tylko sposobu funkcjonowania osoby ubezwłasnowolnionej, ale także warunków, w jakich taka osoba przebywa, jej sytuacji bytowej, stanu zdrowia, szczególnych potrzeb i kontaktów środowiskowych.","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Oddziaływanie na życie społeczne nowych regulacji prawnych","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Spodziewane skutki i następstwa projektowanych regulacji prawnych","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Sposoby mierzenia efektów nowych regulacji prawnych","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ odpowiedzialny za opracowanie projektu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"MS","value":"MS"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ współpracujący przy opracowaniu projektu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektu","value":"Arkadiusz Myrcha Sekretarz Stanu ","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ odpowiedzialny za przedłożenie projektu RM","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"MS","value":"MS"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Planowany termin przyjęcia projektu przez RM","value":"II kwartał 2026 r.","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Informacja o rezygnacji z prac nad projektem","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Status realizacji","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"}]}}
Numer projektu:
UD366
Rodzaj dokumentu:
Projekty ustaw
Typ dokumentu:
D – pozostałe projekty
Cele projektu oraz informacja o przyczynach i potrzebie rozwiązań planowanych w projekcie:
Projektowana regulacja ma na celu wypełnienie luki prawnej w zakresie ochrony życia rodzinnego dorosłych osób ubezwłasnowolnionych całkowicie. Aktualnie obowiązujące przepisy regulują jedynie kontakty z bliskimi osób małoletnich. Zarazem nie ma podstaw do stosowania tych przepisów w przypadku osób pełnoletnich, nawet jeżeli są to osoby ubezwłasnowolnione całkowicie. Na brak stosownych regulacji wskazał Sąd Najwyższy już w uchwale z 17 maja 2018 r., III CZP 11/18, w której podniósł, że przepisy ustawy – Kodeks rodziny i opiekuńczy (dalej jako „k.r.o.”), odnoszące się do kontroli sądu opiekuńczego nad sprawowaniem opieki nad osobą ubezwłasnowolnią całkowicie (art. 165 k.r.o. i art. 168 k.r.o.), nie kreują uprawnienia do domagania się uregulowania kontaktów z taką osobą. Proponuje się wprowadzenie nowych przepisów do Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz Kodeksu postępowania cywilnego (dalej jako „k.p.c.”), które umożliwią sądowe ustalenie kontaktów osoby całkowicie ubezwłasnowolnionej z osobami bliskimi – zarówno w znaczeniu rodzinnym, jak i emocjonalnym.
Istota rozwiązań planowanych w projekcie, w tym proponowane środki realizacji:
Proponuje się wprowadzenie w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym przepisu, który określa zasady sprawowania przez opiekuna prawnego pieczy nad osobą ubezwłasnowolnioną całkowicie oraz uzyskiwania przez niego decyzji sądu opiekuńczego w każdym przypadku ograniczenia albo zakazania kontaktów ubezwłasnowolnionego z innymi osobami. Postuluje się wprowadzenie dwóch przypadków, w których możliwe byłoby ograniczenie lub zakazanie takich kontaktów, tj.: - gdy ich utrzymywanie byłoby sprzeczne z interesem osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie, lub - zagrażałoby jej zdrowiu albo życiu. W takich sytuacjach na opiekunie prawnym ciążyłby obowiązek powiadomienia sądu opiekuńczego, który mógłby ograniczyć lub zakazać takich kontaktów ze względu na uzasadniony interes osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie. Postępowanie takie sąd mógłby wszcząć z urzędu. W celu prawidłowego zagwarantowania praw osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie w przedmiocie kontaktów, należy wprowadzić unormowanie stanowiące podstawę materialno-prawną zgłoszenia żądania w przedmiocie ich ustalenia. Rozwiązaniem, które pozwoli na właściwe uregulowanie tej kwestii, będzie odpowiednie stosowanie do kontaktów z całkowicie ubezwłasnowolnionym przepisów o kontaktach z dzieckiem, przy jednoczesnej eliminacji możliwości stosowania przepisów, nakładających obowiązek utrzymywania przez taką osobę kontaktów z jej rodzicami. Aby natomiast zapewnić ochronę więzi łączących osobę ubezwłasnowolnioną z bliskimi jej osobami – zarówno w znaczeniu rodziny, jak i relacji emocjonalnych – jak również zwiększyć jej bezpieczeństwo, należało przyznać prawo do wystąpienia z wnioskiem w przedmiocie kontaktów z ubezwłasnowolnionym całkowicie nie tylko opiekunowi prawnemu i dorosłej osobie ubezwłasnowolnionej całkowicie, ale i każdej osobie, która wykaże uzasadniony interes faktyczny w kwestii tychże kontaktów. Ze względu na specyfikę postępowania w przedmiocie kontaktów z dorosłą osobą ubezwłasnowolnioną całkowicie, jego uczestnikami powinni być: - osoba ubezwłasnowolniona całkowicie, - jej opiekun prawny, - osoba, której dotyczy wniosek. W sprawach o ustalenie kontaktów z osobą ubezwłasnowolnioną całkowicie nie będzie miał zastosowania przepis art. 5821 § 3 pkt 2 k.p.c., natomiast w sprawach o wykonywanie kontaktów z osobą ubezwłasnowolnioną całkowicie nie będzie stosowany art. 59815 § 2 k.p.c. (nakazanie zapłaty ). Zamysłem jest, by nierealizowanie lub niewłaściwe realizowanie kontaktów z dorosłą osobą ubezwłasnowolnioną całkowicie nie pociągało za sobą zagrożenia nakazaniem zapłaty określonej sumy pieniężnej. W sprawie o uregulowanie kontaktów, osobę ubezwłasnowolnioną całkowicie należy będzie wysłuchać, stosując odpowiednio przepisy o wysłuchaniu osoby niepełnosprawnej. Z uwagi na specyfikę postępowania w sprawie o kontakty z dorosłą osobą ubezwłasnowolnioną całkowicie, zdecydowano o poszerzeniu zakresu wywiadu środowiskowego, o którym mowa w art. 600 § 5 k.p.c., poprzez ustalenie w drodze takiego wywiadu nie tylko sposobu funkcjonowania osoby ubezwłasnowolnionej, ale także warunków, w jakich taka osoba przebywa, jej sytuacji bytowej, stanu zdrowia, szczególnych potrzeb i kontaktów środowiskowych.
