Powrót

Projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks wyborczy oraz niektórych innych ustaw

{"register":{"columns":[{"header":"Numer projektu","value":"UD457","registerId":20476989,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"sequence":{"regex":"UD{#UD_1}"},"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Rodzaj dokumentu","registerId":20476989,"dictionaryValues":[{"id":"Projekty ustaw","value":"Projekty ustaw"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Typ dokumentu","registerId":20476989,"dictionaryValues":[{"id":"D – pozostałe projekty","value":"D – pozostałe projekty"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Informacje o przyczynach i potrzebie wprowadzenia rozwiązań planowanych w projekcie","value":"Obowiązujące przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy przewidują funkcjonowanie rejestrów wyborców.\nDecentralizacja rozwiązań (blisko 2,5 tys. baz danych o wyborcach) generuje liczne problemy z organizacją wyborów, w związku z uprawnieniami wyborców w zakresie:\n- możliwości wyboru jako stałego miejsca na głosowanie gminy miejsca zamieszkania, innej niż gmina miejsca zameldowania;\n- możliwości zmiany miejsca głosowania na konkretne wybory.\nKonieczność przekazywania zawiadomień między gminami o zmianach miejsca głosowania wyborców wymaga bardzo dużego zaangażowania urzędników samorządowych w proces dopisywania oraz skreślania wyborców ze spisów wyborców przed wyborami, a także powiadamiania wyborców o dokonanych czynnościach. Wiąże się to się także z ryzykiem figurowania danego wyborcy w więcej niż jednym rejestrze lub spisie wyborców. W różny sposób gminy obsługują proces organizacji wyborów, przekazywania danych do Państwowej Komisji Wyborczej, a także proces obsługi obywateli zamierzających korzystać z praw wyborczych. Rozproszenie informacji utrudnia również proces organizacji wyborów za granicą. Każdy wyborca, który zgłasza się do konsula z wnioskiem o dopisanie go do spisu wyborców w wyborach parlamentarnych i wyborach Prezydenta Rzeczypospolitej musi zostać zweryfikowany w zakresie posiadania czynnego prawa wyborczego, co rodzi konieczność wymiany informacji z gminą w kraju. Ponadto, gmina jest zobowiązana do wykreślenia wyborcy przebywającego za granicą ze spisu wyborców w tej gminie. Bardzo krótki czas na weryfikację danych rodzi ryzyko nieuprawnionego głosowania i niewykreślenia wyborcy ze spisu w kraju. Istnieje więc ryzyko niespójności w danych wyborców z uwagi na wielokrotne ich powielanie (lokalne rejestry wyborców bazują na danych zgromadzonych w rejestrach mieszkańców gminy, a te z kolei rejestry zasilane są przez rejestr PESEL). Biorąc to wszystko pod uwagę w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów został przygotowany projekt przepisów zakładający budowę centralnego rejestru wyborców zawierającego dane o wszystkich wyborcach. Projekt ustawy powstał na bazie spotkań z przedstawicielami organów gmin, Krajowego Biura Wyborczego i przedstawicieli ministerstwa spraw wewnętrznych i administracji.","registerId":20476989,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Istota rozwiązań ujętych w projekcie","value":"Projekt stwarza podstawy prawne do funkcjonowania Centralnego Rejestru Wyborców, przetwarzania w nim danych wyborców oraz wykorzystywania rejestru do realizacji zadań związanych ze sporządzaniem spisów wyborców.\nW projekcie nie zmienia się zasad realizacji prawa wybierania, ale ułatwia się ich realizację. Osoby zameldowane na pobyt stały nie muszą podejmować żadnych czynności, aby znaleźć się w rejestrze wyborców. Osoby, które mieszkają na stałe poza miejscem swojego zameldowania mają prawo głosować w gminie miejsca zamieszkania, ale tak jak dotychczas dopisanie się na stałe do listy wyborców danej gminy wymagać będzie wniosku. Składanie wniosku w tej sprawie, jak również zgłoszenie zamiaru głosowania korespondencyjnego lub głosowania przez pełnomocnika możliwe będzie z wykorzystaniem e-usługi. Kluczową usługą będzie zaś transakcyjna usługa dopisania się do spisu wyborców jednorazowo na dane wybory, jeżeli wyborca nie może głosować w miejscu zamieszkania. Wyborca automatycznie zostanie przypisany do obwodu właściwego dla adresu przebywania w dniu wyborów, co daje gwarancję realizacji prawa głosowania w wybranym miejscu. Wyborcy, którzy nie wiedzą w jakim miejscu będą przebywać w dniu głosowania, w dalszym ciągu będą mogli pobrać zaświadczenie o prawie do głosowania, jeżeli w danych wyborach będzie to możliwe (np. wybory Prezydenta RP) i oddać swój głos w dowolnym lokalu wyborczym. Zaświadczenie będzie wydawane w dowolnie wybranym urzędzie gminy, a ponadto o jego wydanie można będzie wnioskować także z wykorzystaniem komunikacji elektronicznej. \nWyborca, który nie będzie zaś wiedział, w którym lokalu wyborczym może zrealizować swoje prawo do głosowania, będzie mógł to zweryfikować poprzez usługę wglądu do swoich danych w Centralnym Rejestrze Wyborców. W danych będzie udostępniany również adres lokalu wyborczego.\nWprowadzane regulacje ułatwią także sporządzanie spisu. Gminy nie będą musiały wymieniać się informacjami o wyborcach zmieniających miejsce głosowania, gdyż nastąpi automatyzacja przypisywania do obwodu i okręgu. Jest to istotne tuż przed wyborami, gdyż właśnie wtedy najwięcej wyborców korzysta z prawa do zmiany miejsca głosowania.\nProjekty spisów będą się tworzyć automatycznie w systemie, ale tak jak dotychczas będą drukowane na poszczególne wybory. W dniu wyborów, tak jak dotychczas, fakt pobrania kart do głosowania będzie potwierdzany własnoręcznym podpisem na wydruku.\nDostęp do danych zgromadzonych w Centralnym Rejestrze Wyborców będą miały organy zaangażowane w utrzymanie rejestru i organizujące wybory w kraju i za granicą. Poza tym dane będą udostępniane wyłącznie osobom, których dane dotyczą. Źródłem danych o wyborcach będzie rejestr PESEL, jako rejestr referencyjny dla podstawowych danych\nidentyfikującą osobę.\nDotychczasowe rejestry prowadzone w sposób autonomiczny w gminach nie będą mogły być wykorzystywane do organizacji wyborów powszechnych po wdrożeniu Centralnego Rejestru Wyborców. W ciągu dwóch lat gminy będą musiały zdecydować, czy wykorzystywać rejestr do wyborów do jednostek pomocniczych (np. rady osiedla) czy zlikwidować dotychczasowy rejestr. Centralny Rejestr Wyborców będzie gotowy na przekazywanie danych do lokalnych rejestrów mechanizmem tzw. subskrypcji i do decyzji gminy będzie należało podjęcie decyzji o dostosowaniu się do tego mechanizmu.\nProjekt nie zawiera zmian w zasadach przeprowadzania wyborów. Ustawa nie dotyczy kwestii związanych w prawem wybieralności, zgłaszaniem kandydatów na poszczególne wybory. Obowiązujące przepisy w tym zakresie pozostają bez zmian. Ponadto informacje o kandydatach nie będą przetwarzane w Centralnym Rejestrze Wyborców.","registerId":20476989,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ odpowiedzialny za opracowanie projektu","registerId":20476989,"dictionaryValues":[{"id":"MC","value":"MC"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektu","value":"Janusz Cieszyński Sekretarz Stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów","registerId":20476989,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ odpowiedzialny za przedłożenie projektu RM","registerId":20476989,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Planowany termin przyjęcia projektu przez RM","value":"I kwartał 2023 r. ZREALIZOWANY Rada Ministrów przyjęła 17 listopada 2022 r. z autopoprawką w trybie obiegowym","registerId":20476989,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Informacja o rezygnacji z prac nad projektem","value":"","registerId":20476989,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Status realizacji","registerId":20476989,"dictionaryValues":[{"id":"Zrealizowany","value":"Zrealizowany"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"}]}}
Numer projektu:
UD457
Rodzaj dokumentu:
Projekty ustaw
Typ dokumentu:
D – pozostałe projekty
Informacje o przyczynach i potrzebie wprowadzenia rozwiązań planowanych w projekcie:
Obowiązujące przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy przewidują funkcjonowanie rejestrów wyborców.
Decentralizacja rozwiązań (blisko 2,5 tys. baz danych o wyborcach) generuje liczne problemy z organizacją wyborów, w związku z uprawnieniami wyborców w zakresie:
- możliwości wyboru jako stałego miejsca na głosowanie gminy miejsca zamieszkania, innej niż gmina miejsca zameldowania;
- możliwości zmiany miejsca głosowania na konkretne wybory.
Konieczność przekazywania zawiadomień między gminami o zmianach miejsca głosowania wyborców wymaga bardzo dużego zaangażowania urzędników samorządowych w proces dopisywania oraz skreślania wyborców ze spisów wyborców przed wyborami, a także powiadamiania wyborców o dokonanych czynnościach. Wiąże się to się także z ryzykiem figurowania danego wyborcy w więcej niż jednym rejestrze lub spisie wyborców. W różny sposób gminy obsługują proces organizacji wyborów, przekazywania danych do Państwowej Komisji Wyborczej, a także proces obsługi obywateli zamierzających korzystać z praw wyborczych. Rozproszenie informacji utrudnia również proces organizacji wyborów za granicą. Każdy wyborca, który zgłasza się do konsula z wnioskiem o dopisanie go do spisu wyborców w wyborach parlamentarnych i wyborach Prezydenta Rzeczypospolitej musi zostać zweryfikowany w zakresie posiadania czynnego prawa wyborczego, co rodzi konieczność wymiany informacji z gminą w kraju. Ponadto, gmina jest zobowiązana do wykreślenia wyborcy przebywającego za granicą ze spisu wyborców w tej gminie. Bardzo krótki czas na weryfikację danych rodzi ryzyko nieuprawnionego głosowania i niewykreślenia wyborcy ze spisu w kraju. Istnieje więc ryzyko niespójności w danych wyborców z uwagi na wielokrotne ich powielanie (lokalne rejestry wyborców bazują na danych zgromadzonych w rejestrach mieszkańców gminy, a te z kolei rejestry zasilane są przez rejestr PESEL). Biorąc to wszystko pod uwagę w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów został przygotowany projekt przepisów zakładający budowę centralnego rejestru wyborców zawierającego dane o wszystkich wyborcach. Projekt ustawy powstał na bazie spotkań z przedstawicielami organów gmin, Krajowego Biura Wyborczego i przedstawicieli ministerstwa spraw wewnętrznych i administracji.
Istota rozwiązań ujętych w projekcie:
Projekt stwarza podstawy prawne do funkcjonowania Centralnego Rejestru Wyborców, przetwarzania w nim danych wyborców oraz wykorzystywania rejestru do realizacji zadań związanych ze sporządzaniem spisów wyborców.
W projekcie nie zmienia się zasad realizacji prawa wybierania, ale ułatwia się ich realizację. Osoby zameldowane na pobyt stały nie muszą podejmować żadnych czynności, aby znaleźć się w rejestrze wyborców. Osoby, które mieszkają na stałe poza miejscem swojego zameldowania mają prawo głosować w gminie miejsca zamieszkania, ale tak jak dotychczas dopisanie się na stałe do listy wyborców danej gminy wymagać będzie wniosku. Składanie wniosku w tej sprawie, jak również zgłoszenie zamiaru głosowania korespondencyjnego lub głosowania przez pełnomocnika możliwe będzie z wykorzystaniem e-usługi. Kluczową usługą będzie zaś transakcyjna usługa dopisania się do spisu wyborców jednorazowo na dane wybory, jeżeli wyborca nie może głosować w miejscu zamieszkania. Wyborca automatycznie zostanie przypisany do obwodu właściwego dla adresu przebywania w dniu wyborów, co daje gwarancję realizacji prawa głosowania w wybranym miejscu. Wyborcy, którzy nie wiedzą w jakim miejscu będą przebywać w dniu głosowania, w dalszym ciągu będą mogli pobrać zaświadczenie o prawie do głosowania, jeżeli w danych wyborach będzie to możliwe (np. wybory Prezydenta RP) i oddać swój głos w dowolnym lokalu wyborczym. Zaświadczenie będzie wydawane w dowolnie wybranym urzędzie gminy, a ponadto o jego wydanie można będzie wnioskować także z wykorzystaniem komunikacji elektronicznej.
Wyborca, który nie będzie zaś wiedział, w którym lokalu wyborczym może zrealizować swoje prawo do głosowania, będzie mógł to zweryfikować poprzez usługę wglądu do swoich danych w Centralnym Rejestrze Wyborców. W danych będzie udostępniany również adres lokalu wyborczego.
Wprowadzane regulacje ułatwią także sporządzanie spisu. Gminy nie będą musiały wymieniać się informacjami o wyborcach zmieniających miejsce głosowania, gdyż nastąpi automatyzacja przypisywania do obwodu i okręgu. Jest to istotne tuż przed wyborami, gdyż właśnie wtedy najwięcej wyborców korzysta z prawa do zmiany miejsca głosowania.
Projekty spisów będą się tworzyć automatycznie w systemie, ale tak jak dotychczas będą drukowane na poszczególne wybory. W dniu wyborów, tak jak dotychczas, fakt pobrania kart do głosowania będzie potwierdzany własnoręcznym podpisem na wydruku.
Dostęp do danych zgromadzonych w Centralnym Rejestrze Wyborców będą miały organy zaangażowane w utrzymanie rejestru i organizujące wybory w kraju i za granicą. Poza tym dane będą udostępniane wyłącznie osobom, których dane dotyczą. Źródłem danych o wyborcach będzie rejestr PESEL, jako rejestr referencyjny dla podstawowych danych
identyfikującą osobę.
Dotychczasowe rejestry prowadzone w sposób autonomiczny w gminach nie będą mogły być wykorzystywane do organizacji wyborów powszechnych po wdrożeniu Centralnego Rejestru Wyborców. W ciągu dwóch lat gminy będą musiały zdecydować, czy wykorzystywać rejestr do wyborów do jednostek pomocniczych (np. rady osiedla) czy zlikwidować dotychczasowy rejestr. Centralny Rejestr Wyborców będzie gotowy na przekazywanie danych do lokalnych rejestrów mechanizmem tzw. subskrypcji i do decyzji gminy będzie należało podjęcie decyzji o dostosowaniu się do tego mechanizmu.
Projekt nie zawiera zmian w zasadach przeprowadzania wyborów. Ustawa nie dotyczy kwestii związanych w prawem wybieralności, zgłaszaniem kandydatów na poszczególne wybory. Obowiązujące przepisy w tym zakresie pozostają bez zmian. Ponadto informacje o kandydatach nie będą przetwarzane w Centralnym Rejestrze Wyborców.
Organ odpowiedzialny za opracowanie projektu:
MC
Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektu:
Janusz Cieszyński Sekretarz Stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów
Planowany termin przyjęcia projektu przez RM:
I kwartał 2023 r. ZREALIZOWANY Rada Ministrów przyjęła 17 listopada 2022 r. z autopoprawką w trybie obiegowym
Informacja o rezygnacji z prac nad projektem:
Status realizacji:
Zrealizowany