| Tytuł | Wersja | Dane zmiany / publikacji |
|---|---|---|
| Projekt ustawy o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce | 1.0 | 02.06.2026 13:29 Agnieszka Kowalska |
Aby uzyskać archiwalną wersję należy skontaktować się z Redakcją BIP
{"register":{"columns":[{"header":"Numer projektu","value":"UPRO11","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"sequence":{"regex":"UPRO{#UPRO_1}"},"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Rodzaj dokumentu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"Projekty ustaw","value":"Projekty ustaw"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Typ dokumentu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"PRO – projekty priorytetowe","value":"PRO – projekty priorytetowe"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Informacja dodatkowa","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Cele projektu oraz informacja o przyczynach i potrzebie rozwiązań planowanych w projekcie","value":"Regulacje proponowane w projektowanej nowelizacji ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą”, wynikają z wprowadzenia założeń nowego modelu oceny działalności naukowej, który jest jednym z priorytetów polityki Rady Ministrów w Obszarze 3 „Sprawne państwo i wysoka jakość usług publicznych” (ID P48).\nDo Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego docierały liczne uwagi i postulaty wobec dotychczas stosowanego systemu ewaluacji jakości działalności naukowej, zwanej dalej „ewaluacją”, wśród których znalazły się m.in.:\n1) wprowadzenie dodatkowego warunku uzyskania uprawnienia do nadawania stopni naukowych i stopni w zakresie sztuki, zwanych dalej łącznie „stopniami”, dotyczącego zatrudniania odpowiedniej liczby osób posiadających stopień naukowy doktora habilitowanego (stopień doktora habilitowanego w zakresie sztuki) lub tytuł profesora;\n2) zmiana warunku, od którego zależy objęcie ewaluacją, w szczególności liczby zatrudnionych pracowników prowadzących działalność naukową w danej dyscyplinie naukowej albo artystycznej, zwanej dalej „dyscypliną”, w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy, zwanej dalej „liczbą N”;\n3) zmiana koncepcji raportowania publikacji naukowych z udziałami cząstkowymi w ramach wypełnianych tzw. slotów;\n4) zwiększenie udziału przychodów z działalności naukowej, w tym komercjalizacji wyników badań naukowych i prac rozwojowych oraz know-how związanego z tymi wynikami, zwanej dalej „komercjalizacją”, w procesie ewaluacji;\n5) zmniejszenie liczby ocenianych osiągnięć naukowych tak, aby w działalności naukowej skupiać się bardziej na jakości niż na liczbie publikacji naukowych;\n6) stworzenie mechanizmów przeciwdziałania nieetycznym zachowaniom w nauce oraz niewłaściwym praktykom publikacyjnym;\n7) uwzględnienie w ocenie działalności naukowej popularyzacji osiągnięć naukowych lub artystycznych, zwanych dalej „osiągnięciami”, oraz ich transferu do innych obszarów działalności podmiotów systemu szkolnictwa wyższego i nauki, w tym do działalności dydaktycznej.\nPostulaty te zostały uwzględnione podczas prac powołanego przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego Zespołu do spraw opracowania założeń do nowego modelu ewaluacji jakości działalności naukowej, zwanego dalej „zespołem”. Zespół pracował pod przewodnictwem Sekretarz Stanu dr Karoliny Zioło-Pużuk od dnia 8 kwietnia 2025 r. do dnia 30 września 2025 r. W pracy zespołu wzięło udział 31 ekspertek i ekspertów z różnych dziedzin nauki i z dziedziny sztuki, będących reprezentantami instytucji oraz gremiów przedstawicielskich środowiska szkolnictwa wyższego i nauki. Zespół zapoznał się ze zgłaszanymi od 2023 r. postulatami:\n- Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich, zwanej dalej „KRASP”,\n- Rady Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego,\n- Rady Doskonałości Naukowej,\n- Polskiej Akademii Nauk,\n- Rady Głównej Instytutów Badawczych,\n- Akademii Młodych Uczonych Polskiej Akademii Nauk,\n- Konferencji Rektorów Polskich Uczelni Technicznych,\n- Zgromadzenia Dyrektorów Instytutów Polskiej Akademii Nauk,\n- Akademii Wychowania Fizycznego im. Polskich Olimpijczyków we Wrocławiu,\n- Komitetu Biologii Molekularnej Komórki Polskiej Akademii Nauk.\nZespół dokonał analizy aktualnego stanu prawnego w obszarze ewaluacji. Utworzono także podzespoły robocze zajmujące się szczegółowo poszczególnymi zagadnieniami. Zespół spotkał się także z Komitetem Polityki Naukowej celem opracowania rozwiązań dotyczących wykorzystania ewaluacji jako narzędzia kreowania polityki naukowej państwa. Przewodnicząca zespołu przeprowadziła ponadto szereg rozmów z KRASP oraz konsultacje w formie webinariów, w których uczestniczyło łącznie ok. 3500 uczestników. \nPodczas prac zespołu i webinariów ze środowiskiem naukowym zgłaszano wiele postulatów. Jednym z nich był postulat Konferencji Rektorów Polskich Uczelni Technicznych i KRASP wprowadzenia całościowej oceny podmiotów prowadzących działalność naukową stanowiącej formę akredytacji. \nPowyższe postulaty ujawniają kluczowe niedoskonałości obowiązującego modelu ewaluacji. Model ten koncentruje się przede wszystkim na liczbie i punktacji publikacji naukowych, przez co w ograniczonym stopniu odzwierciedla faktyczny potencjał badawczy podmiotów systemu szkolnictwa wyższego i nauki oraz ich wpływ na rozwój nauki i życia społeczno-gospodarczego. W obecnym modelu brakuje narzędzi pozwalających na systematyczną ocenę takich elementów jak: strategia rozwoju podmiotu, jakość środowiska pracy naukowej, wsparcie dla kadry naukowej na różnym etapie rozwoju naukowego, czy efektywny transfer wiedzy do gospodarki, działalności dydaktycznej oraz popularyzacja osiągnięć naukowych.\nProblemem jest także minimalna liczba pracowników prowadzących działalność naukową w danej dyscyplinie wyznaczająca obowiązek objęcia ewaluacją działalności naukowej prowadzonej przez podmiot w tej dyscyplinie oraz wyznaczenie dnia, na który wymóg ten musi być spełniony. Obowiązujące rozwiązania, oparte na stanie zatrudnienia na dzień 31 grudnia roku poprzedzającego ewaluację, sprzyjają działaniom doraźnym i nie odzwierciedlają stabilności potencjału kadrowego ewaluowanych podmiotów. W praktyce prowadzi to do podważania sensowności prowadzenia ewaluacji za cały okres, mimo że większość osiągnięć jest uwzględniana w odniesieniu do wartości średniej ze wszystkich lat objętych ewaluacją. \nIstotnym ograniczeniem obecnego modelu ewaluacji jest również czteroletni okres podlegający ocenie. Przy takiej częstotliwości ewaluowane podmioty ponoszą znaczące obciążenia organizacyjne i sprawozdawcze, związane z nadmiernie intensywną działalnością organizacyjną, wynikające nie tylko z konieczności przygotowania danych na potrzeby samej oceny, lecz także prowadzenia stałych działań wewnętrznych, ukierunkowanych na monitorowanie stopnia spełnienia kryteriów ewaluacyjnych oraz ograniczanie ryzyka uzyskania niekorzystnego wyniku. W praktyce oznacza to konieczność angażowania zasobów kadrowych i finansowych ewaluowanego podmiotu w czynności o charakterze analitycznym, prognostycznym i optymalizacyjnym, takie jak bieżące podliczanie wskaźników, prowadzenie wewnętrznych symulacji możliwego wyniku ewaluacji, przygotowywanie narzędzi informatycznych służących analizie dorobku, dostosowywanie rozwiązań organizacyjnych do wymogów ewaluacji, a niekiedy również korzystanie z usług podmiotów zewnętrznych. Są to działania, które nie stanowią istoty działalności naukowej, ani dydaktycznej, lecz są podejmowane ze względu na konstrukcję systemu ewaluacji i potrzebę bieżącego zarządzania ryzykiem ewaluacyjnym. Tego rodzaju aktywności generują dodatkowe obowiązki organizacyjne i koszty po stronie ewaluowanych podmiotów, a zarazem nie zawsze przekładają się na możliwość uchwycenia trwałych efektów działalności naukowej i rozwoju potencjału badawczego. Krótszy cykl ewaluacji, wymuszający nieustanne monitorowanie spełnienia rozbudowanych kryteriów ewaluacyjnych utrudnia naukowcom skupienie się na pracy naukowej lub dydaktycznej i prowadzeniu długoterminowych projektów badawczych, generując szereg obowiązków organizacyjnych. Biorąc pod uwagę powyższe, środowisko naukowe postuluje przeprowadzanie ewaluacji z mniejszą częstotliwością.\nW proponowanym przez KRASP modelu ewaluacji – instytucjonalnym i eksperckim – wskazano w szczególności, że ewaluację powinni przeprowadzać eksperci na podstawie raportu samooceny oraz planu rozwoju. Efektem byłoby przyznanie oceny w formie akredytacji stwierdzającej, że ewaluowany podmiot spełnia kryteria konieczne do uzyskania statusu jednostki akademickiej albo badawczej, albo nieprzyznanie takiej akredytacji. \nReasumując, z przeprowadzonych konsultacji, opinii środowiska naukowego oraz doświadczeń pierwszej ewaluacji, obejmującej lata 2017–2021 jednoznacznie wynika potrzeba modyfikacji obowiązującego modelu. Celem projektowanej ustawy jest więc wprowadzenie zmian, które umożliwią wdrożenie nowego modelu oceny składającej się z dwóch filarów – ewaluacji w dyscyplinach oraz oceny potencjału w zakresie nauki i kształcenia, zwanej dalej „oceną potencjału”, jako oceny eksperckiej, a także powiązanie tej ostatniej oraz minimum kadrowego z niektórymi uprawnieniami podmiotów (kształcenie w szkole doktorskiej, nadawanie stopni, uprawnienia do udziału w inicjatywach doskonałości – „Inicjatywa doskonałości – uczelnia badawcza”, zwana dalej „IDUB”, i „Regionalna inicjatywa doskonałości”, zwana dalej „RID”). \nPonadto, równolegle do postulatów związanych z ewaluacją, środowisko naukowe, w tym zespoły wdrażające IDUB w 10 uczelniach posiadających status laureatów IDUB w latach 2020–2026, zgłaszało postulaty związane ze stworzeniem warunków do długoterminowego planowania działalności naukowej dzięki finansowaniu w ramach inicjatyw doskonałości. Do Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego wpłynął postulat (ze strony Komitetu Polityki Naukowej, Rady Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz Uniwersytetu Wrocławskiego jako gospodarza IV Konferencji Zespołów Wdrażających IDUB) odnośnie do zwiększenia limitu liczby uczelni, które mogą uzyskać finansowanie w ramach IDUB, z 10 do 12. Zdaniem zgłaszających ten postulat rozwiązanie to zapewniłoby większe możliwości rozwoju potencjału badawczo-dydaktycznego oraz kultury organizacyjnej najlepszych uczelni akademickich w kraju. W celu umożliwienia skutecznej i długofalowej realizacji celów IDUB i w efekcie dokonania trwałej zmiany jakościowej, w szczególności w zakresie rozwoju kultury instytucjonalnej, zasadne jest także wydłużenie okresu, na który jest przyznawane finansowanie w ramach kolejnych konkursów IDUB. IDUB jest programem odnoszącym się do niemal każdego aspektu działalności uczelni (w tym: badań naukowych, kształcenia, współpracy międzynarodowej, komercjalizacji, rozwoju pracowników, zarządzania podmiotem). Przygotowanie planu rozwoju uczelni we wszystkich tych obszarach wymaga wieloletniej, przemyślanej strategii, której wdrożenie będzie możliwe dzięki przyznaniu odpowiednich środków finansowych. Celem projektowanych zmian przepisów dotyczących IDUB jest otwarcie programu na większą liczbę uczelni, które będą mogły uzyskać przewidziane w nim finansowanie i dzięki temu zaplanować oraz wdrożyć wielokierunkowe działania na rzecz rozwoju swojego potencjału.\nJednocześnie po ogłoszeniu pierwszego konkursu w ramach IDUB (w 2019 r.) do Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego wpływały liczne pytania aktualnych oraz potencjalnych beneficjentów programu dotyczące wątpliwości w zakresie interpretacji przepisów ustawy dotyczących IDUB, w szczególności w obszarze warunków przystąpienia do konkursu, procedury konkursowej oraz kontynuacji udziału w IDUB przez dotychczasowych laureatów programu. Uwzględnienie w nowym modelu oceny działalności naukowej oceny potencjału, którego częścią jest strategia działalności badawczej podmiotu, wpisuje się również w propozycję modyfikacji przepisów dotyczących IDUB i RID przez dodanie wyróżniającej albo pozytywnej oceny tego potencjału jako kryterium aplikowania o udział w tych inicjatywach doskonałości.","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Istota rozwiązań planowanych w projekcie, w tym proponowane środki realizacji","value":"Kluczowym założeniem projektowanej ustawy jest oparcie nowego modelu oceny działalności naukowej na dwóch filarach:\n1) ewaluacji przeprowadzanej dla dyscyplin;\n2) ocenie potencjału.\nW pierwszym filarze proponuje się zachować dotychczasowe kryteria oceny.\nDla oceny potencjału proponuje się natomiast następujące kryteria:\n1) możliwość rozwoju podmiotu w zakresie działalności naukowej;\n2) aktywność podmiotu związana z tworzeniem przyjaznego i zrównoważonego środowiska pracy naukowej; \n3) upowszechnianie wyników badań naukowych i prac rozwojowych, w tym przez różne formy kształcenia.\nWprowadzenie tych kryteriów pozwoli na kompleksową ocenę podmiotu, zarówno w odniesieniu do dyscyplin, jak i funkcjonowania całości instytucji w zakresie prowadzenia badań naukowych i prac rozwojowych lub twórczości artystycznej oraz zdolności do długofalowego rozwoju działalności naukowej, nie koncentrującą się – tak jak jest to obecnie – przede wszystkim na liczbie i jakości publikacji naukowych. \nW przypadku ewaluacji proponuje się utrzymanie dotychczasowych kategorii naukowych A+, A, B+, B i C, gdzie kategoria A+ jest kategorią najwyższą, a kategoria C – najniższą (art. 269 ust. 1 ustawy), oraz wynikających z nich uprawnień. Natomiast w ocenie potencjału proponuje się wprowadzenie oceny wyróżniającej, pozytywnej i negatywnej. Wynik oceny potencjału będzie miał wpływ na możliwość tworzenia studiów na kierunku przyporządkowanym do dyscypliny albo dyscypliny wiodącej bez pozwolenia ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki, zwanego dalej „ministrem”, na uprawnienia do nadawania stopni oraz prowadzenia szkoły doktorskiej, a także na możliwość udziału w inicjatywach doskonałości – IDUB i RID.\nW projektowanej ustawie proponuje się także inne zmiany pozwalające uwzględnić w tej ocenie kontekst działania podmiotów systemu szkolnictwa wyższego i nauki, tj.:\n- włączenie do katalogu zadań uczelni popularyzacji nauki oraz przeciwdziałania dezinformacji naukowej,\n- wprowadzenie obowiązku uchwalenia przez senaty uczelni kodeksu etyki wspólnoty akademickiej dostosowanego do rodzaju uczelni i specyfiki jej działalności,\n- wprowadzenie zakazu bazowania w ocenie okresowej nauczyciela akademickiego w zakresie działalności naukowej wyłącznie na jego osiągnięciach wykazywanych na potrzeby ewaluacji.\nW projektowanej ustawie wprowadza się również możliwość przystąpienia do ponownej ewaluacji lub ponownej oceny potencjału po upływie 3 lat od dnia rozpoczęcia ostatniej oceny działalności naukowej przez podmioty, które nie złożyły wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Warunkami skorzystania z takiej możliwości będą otrzymanie przez ewaluowany podmiot niższej kategorii naukowej niż w poprzednim okresie objętym ewaluacją lub uzyskanie negatywnej oceny potencjału. Uzyskana w takim procesie kategoria naukowa lub ocena będą obowiązywały do czasu, gdy decyzja o przyznaniu kategorii naukowej lub oceny potencjału w wyniku kolejnej oceny działalności naukowej (za 3 lata) stanie się ostateczna, a jeżeli podmiot nie podda się tej ocenie, to do końca roku, w którym ta ocena się rozpocznie. Rozwiązanie to ma charakter motywacyjny, stwarza zachętę do szybkiego wdrożenia działań naprawczych oraz umożliwia wczesną eliminację negatywnych skutków niskiej kategorii naukowej lub oceny potencjału jako fakultatywne rozwiązanie zamiast odwoływania się od pierwotnie uzyskanych kategorii naukowej lub oceny potencjału. \nInne wprowadzone przez nowy model oceny działalności naukowej rozwiązania to:\n- możliwość złożenia przez podmiot wniosku o rezygnację z przystąpienia do ewaluacji w wybranej dyscyplinie albo w wybranych dyscyplinach, a w przypadku ewaluacji na wniosek (dotyczy uczelni zawodowych, instytutów badawczych, Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego i podmiotów, o których mowa w art. 7 ust. 1 pkt 8 ustawy) – wybór tej, w której podmiot wnioskuje o przeprowadzenie ewaluacji,\n- zmniejszenie liczby zatrudnionych pracowników prowadzących w ramach czasu pracy aktywność naukową w danej dyscyplinie, w przeliczeniu na pełny wymiar czasu z 12 do 10 stanowiących wymóg niezbędny do przeprowadzenia ewaluacji w tej dyscyplinie,\n- doprecyzowanie przepisu dotyczącego osiągnięć osób odbywających kształcenie w szkole doktorskiej prowadzonej przez podmiot w ten sposób, iż w ewaluacji będą uwzględniane osiągnięcia nie tylko związane z zatrudnieniem, ale również z odbywaniem kształcenia w szkole doktorskiej prowadzonej przez podmiot,\n- wskazanie Zintegrowanego Systemu Informacji o Szkolnictwie Wyższym i Nauce POL-on jako miejsca raportowania osiągnięć będących podstawą ewaluacji, \n- oparcie oceny potencjału o ocenę ekspercką, w ramach której działalność podmiotu jest weryfikowana w sposób niezależny od mierników stosowanych w ewaluacji,\n- wydłużenie okresu objętego ewaluacją z 4 lat do 5 lat,\n- doprecyzowanie zasad oceny działalności naukowej federacji podmiotów systemu szkolnictwa wyższego i nauki, w taki sposób, aby federacje były poddawane tej ocenie na tych samych zasadach co inne podmioty systemu szkolnictwa wyższego i nauki, a ponadto określenie mechanizmu przyznawania federacji oceny potencjału, mechanizmu zachowywania oceny po ewentualnej likwidacji federacji, a także wskazanie, że aktywności oceniane w ramach oceny potencjału mogą pochodzić również z jednostek uczestniczących.\nW związku z wprowadzeniem nowego modelu ewaluacji wprowadzono także wymóg minimum kadrowego do nadawania stopni. W zakresie proponowanego minimum kadrowego wymaganego od podmiotów doktoryzujących i podmiotów habilitujących (odpowiednio co najmniej 5 albo co najmniej 10 osób zatrudnionych w danym podmiocie w pełnym wymiarze czasu pracy, które złożyły oświadczenie upoważniające dany podmiot do zaliczenia ich do liczby pracowników prowadzących działalność naukową w danej dyscyplinie, posiadających stopień doktora habilitowanego lub tytuł profesora) wartości liczbowe tego minimum zaproponowano na podstawie przeprowadzonej szerokiej analizy podmiotów systemu szkolnictwa wyższego i nauki. \nProjekt przewiduje także utworzenie w uczelniach rad naukowych dyscyplin, które będą organami podejmującymi uchwały o nadaniu stopnia w dyscyplinie. Projekt przewiduje, że rada naukowa dyscypliny powinna liczyć co najmniej 10 osób. Liczba tych osób dla każdej rady naukowej dyscypliny będzie wskazywana w statucie uczelni. W skład rady naukowej dyscypliny w pierwszej kolejności wejdą osoby należące do minimum kadrowego, a w przypadku gdy liczba tych osób będzie mniejsza niż liczba członków rady naukowej dyscypliny określona w statucie, skład rady zostanie uzupełniony innymi osobami zatrudnionymi na stanowisku profesora uczelni, prowadzącymi działalność naukową w danej dyscyplinie i posiadającymi w tej dyscyplinie istotne osiągnięcia oraz zatrudnionymi w danej uczelni jako podstawowym miejscu pracy. W przypadku większej liczby uprawnionych niż miejsc w radzie naukowej dyscypliny do rady będą przeprowadzane wybory. Ideą minimum kadrowego jest bowiem, aby zaliczone do niego osoby brały udział w nadawaniu stopni, gwarantując w ten sposób jakość naukową i związek organu nadającego stopień z dyscypliną.\nProjektowana ustawa określa 5-letnią kadencję rady naukowej dyscypliny rozpoczynającą się w dniu 1 stycznia. Zasady i tryb funkcjonowania oraz ewentualne inne zadania rady naukowej dyscypliny będzie określał statut uczelni.\nProjektowana ustawa przewiduje, że przepisy dotyczące ww. minimów kadrowych i powołania rad naukowych dyscyplin wejdą w życie z dniem 1 stycznia 2031 r., kiedy to rozpocznie się kolejny okres objęty ewaluacją.\nWprowadzono także szereg zmian dotyczących Komisji Ewaluacji Nauki, zwanej dalej „KEN”. Projektowane zmiany obejmują art. 271, art. 272 i art. 274 ustawy. Aktualnie minister powołuje w skład KEN 7 osób z doświadczeniem w zakresie polityki naukowej, a po zmianach przewidzianych w projektowanej ustawie, liczba tych osób zostanie obniżona do 4, a w to miejsce będą powoływane 3 osoby z doświadczeniem w zakresie komercjalizacji i transferu osiągnięć naukowych do gospodarki. Zmiana ta wpłynie pozytywnie na pracę KEN, gdyż w jej pracach weźmie udział większa liczba osób związanych z tematyką komercjalizacji i transferu osiągnięć naukowych do gospodarki, a zakres ten jest istotny dla oceny w ramach kryterium ewaluacji dotyczącego efektów finansowych badań naukowych lub prac rozwojowych. \nKolejna zmiana polega na zsynchronizowaniu kadencji KEN z okresem objętym oceną działalności naukowej przez wydłużenie tej kadencji do 5 lat. Ponieważ KEN jest gremium, które na mocy obowiązujących przepisów przeprowadza ewaluację, w tym – z pomocą ekspertów zewnętrznych – ocenę wpływu działalności ewaluowanego podmiotu w danej dyscyplinie na otoczenie społeczno-gospodarcze, proponuje się powierzyć jej również ocenę potencjału, która także będzie miała charakter ekspercki. \nProjektowana ustawa przewiduje też wyłączenie ujawniania danych osobowych ekspertów uczestniczących w pracach KEN, zwanych dalej „ekspertami KEN”. Rozwiązanie to nie ma na celu ograniczenia przejrzystości działania KEN jako organu realizującego zadania publiczne, lecz zmierza do wyraźnego rozgraniczenia informacji podlegających ujawnieniu ze względu na potrzebę społecznej kontroli od danych należących do sfery prywatności ekspertów KEN. Za projektowanym rozwiązaniem przemawia jednak przede wszystkim charakter zadań wykonywanych przez KEN. KEN uczestniczy w procesach ewaluacyjnych i opiniodawczych o istotnych skutkach dla ocenianych podmiotów, w tym przedstawia ministrowi propozycje kategorii naukowych. Eksperci KEN biorą udział w czynnościach wymagających niezależności, rzetelności i odporności na ewentualne naciski zewnętrzne. Ochrona ich danych osobowych służy zatem zapewnieniu prawidłowego, bezstronnego i niezakłóconego przebiegu prac KEN. Stąd też proponuje się zastosowanie w przypadku ekspertów KEN rozwiązania analogicznego jak przewidziane w art. 381 ust. 3 ustawy w przypadku ekspertów oceniających wnioski o przyznanie środków finansowych na szkolnictwo wyższe i naukę.\nProjektowana ustawa przewiduje także uzupełnienie katalogu wyłączeń stosowania przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691), zwanej dalej „k.p.a.”, w postępowaniach w sprawie przyznania kategorii naukowej o art. 84 k.p.a. oraz objęcie analogicznymi wyłączeniami postępowań w sprawie oceny potencjału. Zmiana ta ma charakter porządkujący i doprecyzowujący, a jej celem jest dostosowanie zakresu stosowania przepisów k.p.a. do szczególnego charakteru wskazanych postępowań. Zarówno postępowanie w sprawie przyznania kategorii naukowej, jak i postępowanie w sprawie oceny potencjału, mają charakter odrębny od typowych, indywidualnych postępowań administracyjnych, do których jest w pełni dostosowany model ogólny przewidziany w k.p.a. Są to postępowania o wysokim stopniu sformalizowania, oparte na ustawowo określonych kryteriach oceny oraz na danych i informacjach gromadzonych w przewidzianych do tego systemach lub przedstawianych w ramach określonej prawem procedury.\nPropozycja uzupełnienia katalogu wyłączeń o art. 84 k.p.a. wynika z tego, że przepis ten odnosi się do opinii biegłego jako środka dowodowego wykorzystywanego w sprawach wymagających wiadomości specjalnych w rozumieniu ogólnego postępowania administracyjnego. Tymczasem w postępowaniach dotyczących przyznania kategorii naukowej oraz oceny potencjału nie występuje potrzeba korzystania z instytucji biegłego w rozumieniu k.p.a., gdyż rozstrzygnięcia zapadają na podstawie ustawowo określonych kryteriów, danych, dokumentów oraz ocen dokonywanych w ramach szczególnego mechanizmu przewidzianego w ustawie. Wyłączenie art. 84 k.p.a. służy również jednoznacznemu przesądzeniu, że eksperci KEN nie są biegłymi w rozumieniu przepisów k.p.a. i nie wykonują czynności procesowych właściwych dla tej instytucji. Ich udział w postępowaniu wynika z odrębnej konstrukcji ustawowej, związanej ze specyfiką postępowań ewaluacyjnych i ocennych prowadzonych na podstawie ustawy. Projektowana regulacja ma zatem na celu usunięcie potencjalnych wątpliwości interpretacyjnych oraz zapewnienie spójności przyjętego modelu proceduralnego. Zmiana ta nie narusza istoty gwarancji proceduralnych przysługujących podmiotom uczestniczącym w tych postępowaniach, lecz porządkuje zakres stosowania przepisów k.p.a. tak, aby odpowiadał on specyfice postępowań prowadzonych na podstawie ustawy.\nW zakresie dotyczącym IDUB, wychodząc naprzeciw postulatom środowiska naukowego, w projektowanej ustawie proponuje się, począwszy od 2033 r., zwiększenie maksymalnej liczby uczelni, które mogą uzyskać status laureata programu z 10 do 12. Ponadto, biorąc pod uwagę prognozy kosztochłonności planowanego rozszerzenia, proponuje się zmianę wartości progowej finansowania w IDUB z 10% do 8% subwencji. Jednocześnie przewiduje się wydłużenie okresu finansowania dla laureatów IDUB z 6 do 8 lat. \nW projektowanej ustawie proponuje się również zmiany o charakterze porządkującym (ustalenie kto i na jakich zasadach może przystępować do IDUB w kolejnych okresach, na które jest ogłaszany konkurs) i zmiany mające na celu doprecyzowanie i uspójnienie przepisów w obszarach budzących wątpliwości interpretacyjne laureatów IDUB (oraz – w analogicznym zakresie – RID), odnotowane w dotychczasowej praktyce realizacji programów, m.in.:\n1) doprecyzowuje się warunki przystąpienia do konkursów w ramach IDUB i RID:\na) proponuje się nowe brzmienie art. 388 ust. 1 pkt 1 dotyczącego jednego z warunków przystąpienia do konkursu w IDUB, tj. „posiada kategorie naukowe w co najmniej 6 dyscyplinach, z których co najmniej połowę stanowią kategorie A+ albo A”; analogiczną zmianę wprowadza się w art. 463 ust. 1 ustawy w odniesieniu do uczelni medycznych; ze strony potencjalnych uczestników programu pojawiają się bowiem wątpliwości, czy uczelnia może wskazać wybrane kategorie naukowe w dyscyplinach, mające zostać objęte wymogiem przystąpienia do IDUB, czy też wymóg ten obejmuje wszystkie posiadane kategorie naukowe,\nb) doprecyzowuje się również przepis art. 388 ust. 1 pkt 3 określający kolejny z warunków udziału w konkursie IDUB, nadając mu brzmienie: „prowadzi kształcenie w szkole doktorskiej”; analogiczną zmianę proponuje się w art. 397 ust. 1 pkt 2, tj. w odniesieniu do RID komplementarnego wobec IDUB; obecne brzmienie przepisów nie precyzuje, jak należy rozumieć „prowadzenie szkoły doktorskiej”, konieczne do przystąpienia do konkursów IDUB i RID, należy uznać, że sam fakt utworzenia szkoły doktorskiej nie jest wystarczający do stwierdzenia, że podmiot prowadzi kształcenie doktorantów w tej szkole, co jest zgodne z intencją ustawodawcy odnośnie do wymogu wyrażonego w tym przepisie;\n2) w art. 388 ust. 7 pkt 1 ustawy wykreśla się wyrazy „lub rekomendacje dotyczące zmiany planu”; możliwość przedłożenia przez zespół ekspertów rekomendacji dotyczących zmiany planu, o którym mowa w art. 388 ust. 2 ustawy, znacznie komplikuje proces oceny wniosków składanych w konkursie w ramach IDUB; co więcej, może wiązać się z potencjalnym ryzykiem prób wywierania wpływu wnioskodawców na niezależnych ekspertów; przepis w dotychczasowym brzmieniu nie został do tej pory zastosowany i jest zbędny z punktu widzenia rzetelności procesu selekcji wniosków;\n3) w art. 393 ust. 1 i art. 463 ustawy proponuje się wskazanie wprost warunków kontynuacji udziału w IDUB przez aktualnych laureatów programu planujących przedłożyć nowy plan, o którym mowa w art. 388 ust. 2 ustawy; z aktualnego brzmienia przepisu nie wynika bowiem wprost, czy uczelnie te, przedstawiając plan, muszą spełniać warunki przystąpienia do konkursu w ramach IDUB, o których mowa odpowiednio w art. 388 ust. 1 pkt 1–4 i w art. 463 pkt 1 ustawy;\n4) w art. 397 ust. 1 pkt 3 ustawy proponuje się usunąć odesłanie do art. 388 ust. 1 ustawy, gdyż warunki udziału w konkursie w ramach IDUB wynikają nie tylko z tego przepisu, ale również z art. 463, który dotyczy uczelni medycznych;\n5) wprowadza się pojęcie laureata IDUB jako uczestnika tego programu, który otrzymuje 8-procentowe (obecnie 10-procentowe) zwiększenie subwencji, i porządkuje się przepisy dotyczące wnioskowania o utrzymanie tego statusu.","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Oddziaływanie na życie społeczne nowych regulacji prawnych","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Spodziewane skutki i następstwa projektowanych regulacji prawnych","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Sposoby mierzenia efektów nowych regulacji prawnych","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ odpowiedzialny za opracowanie projektu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"MNiSW","value":"MNiSW"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ współpracujący przy opracowaniu projektu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektu","value":"Karolina Zioło-Pużuk Sekretarz Stanu ","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ odpowiedzialny za przedłożenie projektu RM","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"MNiSW","value":"MNiSW"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Planowany termin przyjęcia projektu przez RM","value":"III kwartał 2026 r.","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Informacja o rezygnacji z prac nad projektem","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Status realizacji","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"}]}}