Projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw
{"register":{"columns":[{"header":"Numer projektu","value":"UC30","registerId":20476989,"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Rodzaj dokumentu","value":"projekty ustaw","registerId":20476989,"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Typ dokumentu","value":"C – projekty implementujące UE","registerId":20476989,"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Informacje o przyczynach i potrzebie wprowadzenia rozwiązań planowanych w projekcie","value":"Art. 165 § 2 kpc\nZgodnie z art. 165 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (dalej zwanej „kpc”) oddanie pisma procesowego w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe lub w placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (zwany dalej TSUE) 27 marca 2019 r. wyrokiem w sprawie C-545/17 Mariusz Pawlak przeciwko Prezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego orzekł, że art. 165 § 2 kpc sprzeciwia się przepisom prawa europejskiego, ponieważ „uznaje za równoznaczne z wniesieniem pisma procesowego do danego sądu jedynie złożenie takiego pisma w placówce pocztowej jednego operatora wyznaczonego do świadczenia usługi powszechnej, i to bez obiektywnego uzasadnienia opartego na względach porządku publicznego lub bezpieczeństwa publicznego”.\n\nArt. 4802 § 1, 2, 21 i 22 oraz 485 § 2, 4 i 5 kpc oraz art. 19 ust. 4 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych\n13 września 2018 r. TSUE wydał orzeczenie w połączonych sprawach C-419/18 oraz C-483/18, natomiast 7 listopada 2019 r. orzeczenie w sprawie C-176/17 dotyczących Profi Credit Polska S.A. Zgodnie z oboma orzeczeniami „sąd krajowy jest zobowiązany do zbadania z urzędu, czy dane warunki umowy wchodzące w zakres stosowania dyrektywy 93/133 mają nieuczciwy charakter, a także do tego, by dokonawszy takiego badania, zniwelować brak równowagi między konsumentem a przedsiębiorcą, o ile sąd ów posiada niezbędne ku temu informacje dotyczące stanu prawnego i faktycznego”. Tymczasem prawo polskie nie przewiduje kontroli umowy, na podstawie której roszczenie kierowane przeciwko konsumentowi powstało w związku z umową o kredyt konsumencki zabezpieczoną wekslem. Co więcej w sprawie C-176/17 TSUE zwrócił uwagę, że w przypadku w jakim sąd krajowy nie ma możliwości dokonania z urzędu oceny czy umowa zawarta z konsumentem zawiera nieuczciwe warunki umowne, wniesienie przez konsumenta zarzutów od nakazu zapłaty należy uznać za zbyt utrudnione. Po pierwsze dwutygodniowy termin na wniesienie zarzutów jest zdaniem TSUE zbyt krótki i pociąga za sobą „znaczne ryzyko, że konsument nie wniesie zarzutów albo że będą one niedopuszczalne”. Po drugie zgodnie z art. 19 ust. 4 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych4 od pozwanego w razie wniesienia zarzutów od nakazu zapłaty wydanego w postępowaniu nakazowym pobiera się trzy czwarte opłaty. Zdaniem TSUE sytuacja, w której konsument musi wnieść trzy razy wyższą opłatę niż strona przeciwna, zniechęca konsumentów do wnoszenia zarzutów.\n\nArt. 16 ust. 2 ustawy o prawie pomocy prawnej\n26 lipca 2017 r. TSUE wydał postanowienie w sprawie C-670/15 dotyczącej Jana Šalplachty. TSUE stwierdził, że osoba fizyczna mająca miejsce zamieszkania lub stałego pobytu w innym państwie członkowskim składająca wniosek o pomoc prawną ma prawo do zwrotu kosztów tłumaczenia koniecznych dokumentów uzasadniających ten wniosek.\nWymaga to doprecyzowania art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2004 r. o prawie pomocy w postępowaniu w sprawach cywilnych prowadzonym w państwach członkowskich Unii Europejskiej oraz o prawie pomocy w celu ugodowego załatwienia sporu przed wszczęciem takiego postępowania.","registerId":20476989,"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Istota rozwiązań ujętych w projekcie","value":"Art. 165 § 2 kpc\nProjekt przewiduje zmianę art. 165 § 2 kpc w taki sposób, by oddanie pisma procesowego w formie przesyłki poleconej w placówce każdego operatora pocztowego w Rzeczypospolitej Polskiej lub w placówce podmiotu zajmującego się doręczaniem korespondencji na terenie Unii Europejskiej było równoznaczne z wniesieniem go do sądu. Zagwarantuje to dostarczenie do sądu nadanych przesyłek w odpowiednim i przewidywalnym czasie oraz zachowanie terminu do dokonania czynności procesowej.\n\nArt. 4802 § 1, 2, 21 i 22 oraz 485 § 2, 4 i 5 kpc oraz art. 19 ust. 4 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych\nProjekt przewiduje zmianę terminów określonych w art. 4802 § 1 i 2 kpc. W przypadku, gdy doręczenie pozwanemu nakazu zapłaty wydanego w postępowaniu nakazowym ma nastąpić na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, termin do wniesienia zarzutów od nakazu zapłaty zostaje wydłużony do miesiąca. Natomiast w przypadku nakazu zapłaty wydanego w postępowaniu nakazowym, gdy doręczenie nakazu pozwanemu ma mieć miejsce poza terytorium Unii Europejskiej termin nie krótszy niż trzy miesiące zostanie zastąpiony sztywnym terminem trzech miesięcy. Do art. 480 kpc dodane zostaną też § 21 oraz § 22, zgodnie z którymi sąd z urzędu wyda postanowienie zmieniające nakaz zapłaty, jeżeli po jego wydaniu okaże się, że jego doręczenie ma nastąpić w miejscu, które uzasadnia oznaczenie innego terminu niż oznaczony w nakazie. Uściślona została również terminologia. W dotychczasowym brzmieniu ustawy jest mowa o siedzibie, miejscu zamieszkania i miejscu doręczenia, podczas gdy w projekcie jednolicie używa się tylko pojęcia miejsca doręczenia.\nW wyniku zmiany art. 485 § 2 kpc jeżeli dłużnikiem jest konsument, powód będzie zobowiązany do przedstawienia wraz z pozwem umowy z której wynika roszczenie zabezpieczone wekslem wraz z deklaracją wekslową i załącznikami oraz oświadczenia o tym czy roszczenie dochodzone pozwem przeciwko dłużnikowi, będącemu osobą fizyczną, powstało w związku z tą umową. Na podstawie dodanego art. 480 § 5 kpc, jeżeli w wyniku złej woli lub nienależytej staranności oświadczenie będzie niezgodne z prawdą, sąd będzie mógł nałożyć grzywnę do wysokości 3000 zł na powoda, jego przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, który oświadczenie złożył. Grzywna ta będzie mogła być nałożona również przez referendarzy sądowych.\nProjekt przewiduje także zmianę art. 19 ust. 4 ustawy o kosztach sądowych sprawach cywilnych tak, by w sprawach, w których pozwanym jest konsument, opłata sądowa od zarzutów od nakazu zapłaty nie przekraczała 750 zł.\n\nArt. 16 ust. 2 ustawy o prawie pomocy prawnej\nProjekt przewiduje zmianę art. 16 ust. 2 ustawy o prawie pomocy prawnej, by osoba ubiegająca się o pomoc prawną mogła uzyskać zwrot poniesionych kosztów tłumaczenia dokumentów niezbędnych do rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy.","registerId":20476989,"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ odpowiedzialny za opracowanie projektu","value":"MS","registerId":20476989,"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektu","value":"Sebastian Kaleta Sekretarz Stanu","registerId":20476989,"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ odpowiedzialny za przedłożenie projektu RM","value":"MS","registerId":20476989,"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Planowany termin przyjęcia projektu przez RM","value":"III kwartał 2021 r. ZREALIZOWANY Rada Ministrów przyjęła 19 maja 2021 r.","registerId":20476989,"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Informacja o rezygnacji z prac nad projektem","value":"","registerId":20476989,"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Status realizacji","value":"zrealizowany","registerId":20476989,"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"}]}}
Numer projektu:
UC30
Rodzaj dokumentu:
projekty ustaw
Typ dokumentu:
C – projekty implementujące UE
Informacje o przyczynach i potrzebie wprowadzenia rozwiązań planowanych w projekcie:
Art. 165 § 2 kpc Zgodnie z art. 165 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (dalej zwanej „kpc”) oddanie pisma procesowego w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe lub w placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (zwany dalej TSUE) 27 marca 2019 r. wyrokiem w sprawie C-545/17 Mariusz Pawlak przeciwko Prezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego orzekł, że art. 165 § 2 kpc sprzeciwia się przepisom prawa europejskiego, ponieważ „uznaje za równoznaczne z wniesieniem pisma procesowego do danego sądu jedynie złożenie takiego pisma w placówce pocztowej jednego operatora wyznaczonego do świadczenia usługi powszechnej, i to bez obiektywnego uzasadnienia opartego na względach porządku publicznego lub bezpieczeństwa publicznego”.
Art. 4802 § 1, 2, 21 i 22 oraz 485 § 2, 4 i 5 kpc oraz art. 19 ust. 4 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych 13 września 2018 r. TSUE wydał orzeczenie w połączonych sprawach C-419/18 oraz C-483/18, natomiast 7 listopada 2019 r. orzeczenie w sprawie C-176/17 dotyczących Profi Credit Polska S.A. Zgodnie z oboma orzeczeniami „sąd krajowy jest zobowiązany do zbadania z urzędu, czy dane warunki umowy wchodzące w zakres stosowania dyrektywy 93/133 mają nieuczciwy charakter, a także do tego, by dokonawszy takiego badania, zniwelować brak równowagi między konsumentem a przedsiębiorcą, o ile sąd ów posiada niezbędne ku temu informacje dotyczące stanu prawnego i faktycznego”. Tymczasem prawo polskie nie przewiduje kontroli umowy, na podstawie której roszczenie kierowane przeciwko konsumentowi powstało w związku z umową o kredyt konsumencki zabezpieczoną wekslem. Co więcej w sprawie C-176/17 TSUE zwrócił uwagę, że w przypadku w jakim sąd krajowy nie ma możliwości dokonania z urzędu oceny czy umowa zawarta z konsumentem zawiera nieuczciwe warunki umowne, wniesienie przez konsumenta zarzutów od nakazu zapłaty należy uznać za zbyt utrudnione. Po pierwsze dwutygodniowy termin na wniesienie zarzutów jest zdaniem TSUE zbyt krótki i pociąga za sobą „znaczne ryzyko, że konsument nie wniesie zarzutów albo że będą one niedopuszczalne”. Po drugie zgodnie z art. 19 ust. 4 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych4 od pozwanego w razie wniesienia zarzutów od nakazu zapłaty wydanego w postępowaniu nakazowym pobiera się trzy czwarte opłaty. Zdaniem TSUE sytuacja, w której konsument musi wnieść trzy razy wyższą opłatę niż strona przeciwna, zniechęca konsumentów do wnoszenia zarzutów.
Art. 16 ust. 2 ustawy o prawie pomocy prawnej 26 lipca 2017 r. TSUE wydał postanowienie w sprawie C-670/15 dotyczącej Jana Šalplachty. TSUE stwierdził, że osoba fizyczna mająca miejsce zamieszkania lub stałego pobytu w innym państwie członkowskim składająca wniosek o pomoc prawną ma prawo do zwrotu kosztów tłumaczenia koniecznych dokumentów uzasadniających ten wniosek. Wymaga to doprecyzowania art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2004 r. o prawie pomocy w postępowaniu w sprawach cywilnych prowadzonym w państwach członkowskich Unii Europejskiej oraz o prawie pomocy w celu ugodowego załatwienia sporu przed wszczęciem takiego postępowania.
Istota rozwiązań ujętych w projekcie:
Art. 165 § 2 kpc Projekt przewiduje zmianę art. 165 § 2 kpc w taki sposób, by oddanie pisma procesowego w formie przesyłki poleconej w placówce każdego operatora pocztowego w Rzeczypospolitej Polskiej lub w placówce podmiotu zajmującego się doręczaniem korespondencji na terenie Unii Europejskiej było równoznaczne z wniesieniem go do sądu. Zagwarantuje to dostarczenie do sądu nadanych przesyłek w odpowiednim i przewidywalnym czasie oraz zachowanie terminu do dokonania czynności procesowej.
Art. 4802 § 1, 2, 21 i 22 oraz 485 § 2, 4 i 5 kpc oraz art. 19 ust. 4 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych Projekt przewiduje zmianę terminów określonych w art. 4802 § 1 i 2 kpc. W przypadku, gdy doręczenie pozwanemu nakazu zapłaty wydanego w postępowaniu nakazowym ma nastąpić na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, termin do wniesienia zarzutów od nakazu zapłaty zostaje wydłużony do miesiąca. Natomiast w przypadku nakazu zapłaty wydanego w postępowaniu nakazowym, gdy doręczenie nakazu pozwanemu ma mieć miejsce poza terytorium Unii Europejskiej termin nie krótszy niż trzy miesiące zostanie zastąpiony sztywnym terminem trzech miesięcy. Do art. 480 kpc dodane zostaną też § 21 oraz § 22, zgodnie z którymi sąd z urzędu wyda postanowienie zmieniające nakaz zapłaty, jeżeli po jego wydaniu okaże się, że jego doręczenie ma nastąpić w miejscu, które uzasadnia oznaczenie innego terminu niż oznaczony w nakazie. Uściślona została również terminologia. W dotychczasowym brzmieniu ustawy jest mowa o siedzibie, miejscu zamieszkania i miejscu doręczenia, podczas gdy w projekcie jednolicie używa się tylko pojęcia miejsca doręczenia. W wyniku zmiany art. 485 § 2 kpc jeżeli dłużnikiem jest konsument, powód będzie zobowiązany do przedstawienia wraz z pozwem umowy z której wynika roszczenie zabezpieczone wekslem wraz z deklaracją wekslową i załącznikami oraz oświadczenia o tym czy roszczenie dochodzone pozwem przeciwko dłużnikowi, będącemu osobą fizyczną, powstało w związku z tą umową. Na podstawie dodanego art. 480 § 5 kpc, jeżeli w wyniku złej woli lub nienależytej staranności oświadczenie będzie niezgodne z prawdą, sąd będzie mógł nałożyć grzywnę do wysokości 3000 zł na powoda, jego przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, który oświadczenie złożył. Grzywna ta będzie mogła być nałożona również przez referendarzy sądowych. Projekt przewiduje także zmianę art. 19 ust. 4 ustawy o kosztach sądowych sprawach cywilnych tak, by w sprawach, w których pozwanym jest konsument, opłata sądowa od zarzutów od nakazu zapłaty nie przekraczała 750 zł.
Art. 16 ust. 2 ustawy o prawie pomocy prawnej Projekt przewiduje zmianę art. 16 ust. 2 ustawy o prawie pomocy prawnej, by osoba ubiegająca się o pomoc prawną mogła uzyskać zwrot poniesionych kosztów tłumaczenia dokumentów niezbędnych do rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Organ odpowiedzialny za opracowanie projektu:
MS
Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektu:
Sebastian Kaleta Sekretarz Stanu
Organ odpowiedzialny za przedłożenie projektu RM:
MS
Planowany termin przyjęcia projektu przez RM:
III kwartał 2021 r. ZREALIZOWANY Rada Ministrów przyjęła 19 maja 2021 r.