Powrót

Projekt ustawy o zmianie ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych oraz niektórych innych ustaw

{"register":{"columns":[{"header":"Numer projektu","value":"UC72","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"sequence":{"regex":"UC{#UC_1}"},"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Rodzaj dokumentu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"Projekty ustaw","value":"Projekty ustaw"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Typ dokumentu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"C – projekty implementujące UE","value":"C – projekty implementujące UE"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Informacja dodatkowa","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Cele projektu oraz informacja o przyczynach i potrzebie rozwiązań planowanych w projekcie","value":"Projektowana ustawa o zmianie ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych oraz niektórych innych ustaw ma na celu wdrożenie nowych przepisów Unii Europejskiej dotyczących jakości handlowej produktów sektora owoców i warzyw, bananów i niektórych suszonych owoców oraz zwiększenie efektywności nadzoru nad artykułami rolno-spożywczymi, w tym przede wszystkim nad ich jakością handlową w produkcji i obrocie. W szczególności w projekcie ustawy wprowadza się przepisy doprecyzowujące zasady kontroli jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych i postępowania Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (IJHAR-S). \nPrzepisy rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2023/2429 z dnia 17 sierpnia 2023 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 w odniesieniu do norm handlowych dotyczących sektora owoców i warzyw, niektórych przetworów owocowych i warzywnych oraz sektora bananów oraz uchylającego rozporządzenie Komisji (WE) nr 1666/1999 oraz rozporządzenia wykonawcze Komisji (UE) nr 543/2011 i (UE) nr 1333/2011, zwanego dalej „rozporządzeniem 2023/2429”, oraz rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2023/2430 z dnia 17 sierpnia 2023 r. ustanawiającego przepisy dotyczące kontroli zgodności norm handlowych w odniesieniu do sektora owoców i warzyw, niektórych przetworów owocowych i warzywnych oraz sektora bananów, zwanego dalej „rozporządzeniem 2023/2430”, rozszerzyły zakres uregulowań dotyczących jakości handlowej owoców i warzyw o kwestie jakości handlowej bananów oraz niektórych suszonych owoców, stąd zaistniała konieczność ich wdrożenia do krajowego porządku prawnego. \nObecnie kwestie dotyczące jakości handlowej produktów sektora owoców i warzyw wynikające z przepisów Unii Europejskiej są ujęte w ustawie z dnia 19 grudnia 2003 r. o organizacji rynków owoców i warzyw oraz rynku chmielu (Dz. U. z 2023 r. poz. 1318), zwanej dalej „ustawą owocowo-warzywną”. Ustawa ta przede wszystkim wdraża uregulowania Unii Europejskiej w zakresie funkcjonowania i wspierania organizacji producentów w sektorze owoców i warzyw obowiązujące w poprzedniej perspektywie finansowej. W związku z tym przedmiotowo nie jest właściwa do wdrożenia zmienionych przepisów unijnych odnoszących się do jakości handlowej. Biorąc pod uwagę zakres tematyczny wprowadzanych zmian, nowe przepisy wprowadza się w ustawie z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1980), zwanej dalej „ustawą o jhar-s”, która obecnie nie ma zastosowania do jakości handlowej owoców i warzyw w zakresie uregulowanym w przepisach Unii Europejskiej. \nW związku z tym, że rozporządzenie 2023/2429 i rozporządzenie 2023/2430 będą stosowane od dnia 1 stycznia 2025 r., przepisy znowelizowanej ustawy powinny wejść w życie z dniem 1 stycznia 2025 r. \nW polskim porządku prawnym brak jest rozwiązań umożliwiających realizację obowiązku nałożonego na państwa członkowskie Unii Europejskiej w art. 9 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/625 z dnia 15 marca 2017 r. w sprawie kontroli urzędowych i innych czynności urzędowych przeprowadzanych w celu zapewnienia stosowania prawa żywnościowego i paszowego oraz zasad dotyczących zdrowia i dobrostanu zwierząt, zdrowia roślin i środków ochrony roślin, zmieniającego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 999/2001, (WE) nr 396/2005, (WE) nr 1069/2009, (WE) nr 1107/2009, (UE) nr 1151/2012, (UE) nr 652/2014, (UE) 2016/429 i (UE) 2016/2031, rozporządzenia Rady (WE) nr 1/2005 i (WE) nr 1099/2009 oraz dyrektywy Rady 98/58/WE, 1999/74/WE, 2007/43/WE, 2008/119/WE i 2008/120/WE, oraz uchylającego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 854/2004 i (WE) nr 882/2004, dyrektywy Rady 89/608/EWG, 89/662/EWG, 90/425/EWG, 91/496/EWG, 96/23/WE, 96/93/WE i 97/78/WE oraz decyzję Rady 92/438/EWG, zwanego dalej „rozporządzeniem 2017/625”, tj. umożliwiających identyfikowanie ewentualnych celowych naruszeń przepisów prawa żywnościowego wynikających ze stosowania nieuczciwych lub oszukańczych praktyk oraz umożliwiających uwzględnianie informacji dotyczących takich naruszeń przekazywanych w ramach mechanizmów pomocy administracyjnej przewidzianych w art. 102–108 i innych informacji wskazujących na możliwe wystąpienie takich naruszeń. Obecne ramy prawne działania organów IJHAR-S nie pozwalają na faktyczne wyodrębnianie (spośród dość powszechnych zafałszowań żywności) kategorii zamierzonych oszustw żywnościowych i zapewnienia prawidłowego poziomu ochrony zdrowia i życia konsumentów, ich interesów ekonomicznych oraz rzetelności obrotu na rynku rolno-spożywczym.\nKolejną kwestią, która wymaga uregulowania jest współpraca IJHAR-S z organami ścigania w zakresie wymiany informacji o oszustwach żywnościowych. Z dotychczasowych doświadczeń IJHAR-S wynika, że wymiana taka odbywa się jednostronnie, tj. organy IJHAR-S przekazują organom ścigania informacje o potencjalnych przestępstwach dotyczących żywności. Organy ścigania ani sądy nie informują natomiast IJHAR-S o stwierdzanych przestępstwach, których przedmiotem jest żywność. Brakuje także sankcji karnych za oszustwa żywnościowe.\nPonadto aktualne przepisy ustawy o jhar-s nie przewidują uregulowań lub wymagają doprecyzowania w zakresie, m. in.: \n1) definicji artykułu rolno-spożywczego zafałszowanego;\n2) prowadzenia przez IJHAR-S nadzoru nad informacjami przekazywanymi w sposób inny niż w oznakowaniu artykułów rolno-spożywczych (w folderach reklamowych, ulotkach, na stronach sklepów internetowych itp.);\n3) udostępniania organom IJHAR-S przez administratorów stron internetowych danych umożliwiających identyfikację podmiotów wprowadzających do obrotu artykuły rolno-spożywcze za pośrednictwem takich stron;\n4) przeprowadzania w laboratoriach GIJHAR-S badań laboratoryjnych na wniosek innych organów, w tym organów z innych państw członkowskich, organów ścigania oraz sądów;\n5) możliwości reagowania na próby przywiezienia na terytorium Polski artykułów rolno-spożywczych deklarowanych niezgodnie z prawdą jako niebędące żywnością albo produktów, które z racji przywozu w ilościach mniejszych niż określone w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 stycznia 2013 r. w sprawie wykazu artykułów rolno-spożywczych przywożonych z zagranicy oraz ich minimalnych ilości podlegających kontroli jakości handlowej (Dz. U. z 2020 r. poz. 1934 oraz z 2023 r. poz. 1153);\n6) nie podlegają obecnie kontrolom IJHAR-S, a co do których istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że będą wprowadzane do obrotu;\n7) rozwiązania potencjalnych sytuacji kryzysowych, np. podczas wzmożonych kontroli granicznych, w których liczba pracowników IJHAR-S nie pozwala na zapewnienie wystarczającej skuteczności i efektywności kontroli. Nie ma możliwości w ww. przypadkach korzystania z pomocy pracowników innych organów urzędowej kontroli żywności;\n8) prowadzenia szerszej działalności edukacyjnej i informacyjnej w zakresie jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych. \nObecnie podmioty, które nieterminowo przesyłają do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi dane rynkowe bądź w ogóle nie wywiązują się z tego obowiązku nałożonego na podstawie ustawy z dnia 30 marca 2001 r. o rolniczych badaniach rynkowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1160), były karane karą grzywny w maksymalnej wysokości do 500 zł. Taka wysokość kary nie motywuje wielu przedsiębiorców do rzetelnego oraz terminowego przekazywania danych rynkowych.\nObecnie organy IJHAR-S nie mają dostępu do danych gromadzonych przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej w rejestrze zgłoszeń przewozu towarów prowadzonym na podstawie ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 1218), który w szczególnych przypadkach może obejmować żywność. W konsekwencji IJHAR-S nie ma wiedzy o pochodzeniu przewożonych produktów żywnościowych.","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Istota rozwiązań planowanych w projekcie, w tym proponowane środki realizacji","value":"W celu wdrożenia unijnych przepisów o jakości handlowej owoców i warzyw oraz bananów i niektórych suszonych owoców przyjęto następujące rozwiązania:\n1) włączenie kwestii jakości handlowej produktów sektora owoców i warzyw do ustawy o jhar-s;\n2) wprowadzenie definicji handlowca w rozumieniu art. 3 ust. 2 rozporządzenia 2023/2430;\n3) wprowadzenie upoważnień dla ministra właściwego do spraw rynków rolnych do określenia, w drodze rozporządzenia, obszarów produkcyjnych, na których będzie możliwe zwolnienie z wymogów norm handlowych produktów sektora owoców i warzyw: (1) sprzedawanych przez producentów konsumentom na lokalnym rynku i w drodze dostawy bezpośredniej, (2) przed wprowadzeniem ich do obrotu, np. podczas transportu owoców z sadu do magazynu itp., (3) w związku z wystąpieniem siły wyższej;\n4) rozszerzenie zakresu informacji gromadzonych w centralnym rejestrze podmiotów działających na rynku artykułów rolno-spożywczych w odniesieniu do handlowców wprowadzających do obrotu produkty sektora owoców i warzyw, banany oraz niektóre suszone owoce o informacje wynikające z przepisów Unii Europejskiej;\n5) uzupełnienie kompetencji wojewódzkiego inspektora jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych o dwie nowe dotyczące: (1) wydawania decyzji zezwalających na podpisywanie przez handlowców świadectw zgodności owoców i warzyw z normami handlowymi oraz (2) wydawania świadectw wyłączenia w odniesieniu do bananów. Jednocześnie wskazano sposób weryfikacji doświadczenia handlowców w zakresie obrotu owocami i warzywami lub bananami;\n6) określenie kompetencji Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych do ustanowienia i publikowania wykazu zatwierdzonych handlowców zgodnie z przepisami Unii Europejskiej;\n7) doprecyzowanie przepisów karnych o sankcję za naruszenie wymogów dotyczących faktur odnoszących się do produktów objętych nowymi regulacjami Unii Europejskiej.\nW efekcie wprowadzonych zmian nastąpi włączenie spraw jakości handlowej owoców i warzyw, bananów oraz niektórych suszonych owoców do ustawy o jhar-s w oparciu o nowe uregulowania unijne, co uporządkuje przepisy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych. \nW celu doprecyzowania zasad kontroli jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych i postępowania IJHAR-S, w projekcie wprowadza się następujące rozwiązania:\n1) uzupełnienie definicji artykułu rolno-spożywczego zafałszowanego o produkt, w oznakowaniu którego nie podano żadnych informacji w oznakowaniu;\n2) umożliwienie IHAR-S podejmowanie czynności kontrolnych wobec artykułów rolno-spożywczych importowanych z państw trzecich, które nie są wymienione w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 stycznia 2013 r. w sprawie wykazu artykułów rolno-spożywczych przywożonych z zagranicy oraz ich minimalnych ilości podlegających kontroli jakości handlowej;\n3) oraz umożliwienie w wyjątkowych sytuacjach przeprowadzanie kontroli w ilościach mniejszych niż określone w tym rozporządzeniu, a także umożliwienie przeprowadzania takich kontroli przez pracowników innych służb urzędowej kontroli żywności pod nadzorem IJHAR-S;\n4) wykreślenie przepisu, który daje możliwość używania znaku PDŻ na produktach wytwarzanych w ramach unijnych systemów jakości żywności oraz systemów jakości żywności uznanych za krajowe bez decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi;\n5) dodanie IJHAR-S nowych zadań o charakterze edukacyjnym;\n6) określenie zasad korzystania przez IJHAR-S z informacji będących w posiadaniu innych organów administracyjnych, prokuratury i sądów;\n7) umożliwienie IHAR-S wydania w toku kontroli granicznej decyzji nakazującej poddanie artykułu rolno-spożywczego określonym zabiegom;\n8) wprowadzenie obowiązku udostępnienia przez administratorów stron internetowych danych umożliwiających identyfikację podmiotów wprowadzających do obrotu artykuły rolno-spożywcze za pośrednictwem takich stron;\n9) uregulowanie kwestii przeprowadzania w laboratoriach GIJHAR-S badań laboratoryjnych na wniosek innych organów, w tym organów z innych państw członkowskich, organów ścigania oraz sądów;\n10) obciążanie importerów kosztami kontroli granicznej niezależnie od tego czy stwierdzono nieprawidłowości w trakcie takiej kontroli czy też nie;\n11) uregulowanie zasad nadzoru IJHAR-S nad informacjami przekazywanymi konsumentom w sposób inny niż w oznakowaniu artykułów rolno-spożywczych, np. w folderach reklamowych, ulotkach, na stronach sklepów internetowych;\n12) doprecyzowanie przepisów karnych dotyczących tzw. recydywy;\n13) przy ustalaniu wysokości kary pieniężnej wykreślenie wielkości obrotu jako jednej z przesłanek wymiaru kary;\n14) wprowadzenie dodatkowych sankcji karnych za oszustwa żywnościowe oraz za naruszenia w przekazywaniu informacji na temat artykułów rolno-spożywczych.\nDodatkowo wprowadza się zmiany w innych ustawach:\n1) w ustawie z dnia 30 marca 2001 r. o rolniczych badaniach rynkowych wprowadza się możliwość nakładania przez organy IJHAR-S kar pieniężnych za nieprzekazywanie danych rynkowych lub przekazywanie danych niezgodnych ze stanem faktycznym, a także za nieterminowe przekazywanie danych przez podmioty objęte obowiązkiem ich raportowania;\n2) w ustawie z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi wprowadza się możliwość nieodpłatnego korzystania przez organy IJHAR-S z danych Krajowej Administracji Skarbowej na potrzeby wykrycia ewentualnych zafałszowań pochodzenia przewożonych artykułów rolno-spożywczych;\n3) w ustawie z dnia 19 grudnia 2003 r. o organizacji rynków owoców i warzyw oraz rynku chmielu wprowadza się zmiany polegające na uchyleniu przepisów dotyczących jakości handlowej owoców i warzyw, które zostały z niej przeniesione do ustawy o jhar-s, a także uaktualnienie odesłań do nowych przepisów Unii Europejskiej dotyczących jakości handlowej w sektorze owoców i warzyw. Dodatkowo na wniosek Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wprowadza się sankcję polegającą na cofnięciu uznania organizacji producentów owoców i warzyw za nieprzekazywanie wymaganych przepisami Unii Europejskiej informacji dotyczących ich działalności do końca okresu zawieszenia.","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Oddziaływanie na życie społeczne nowych regulacji prawnych","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Spodziewane skutki i następstwa projektowanych regulacji prawnych","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Sposoby mierzenia efektów nowych regulacji prawnych","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ odpowiedzialny za opracowanie projektu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"MRiRW","value":"MRiRW"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ współpracujący przy opracowaniu projektu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektu","value":"Stefan Krajewski Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ odpowiedzialny za przedłożenie projektu RM","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"MRiRW","value":"MRiRW"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Planowany termin przyjęcia projektu przez RM","value":"I kwartał 2026 r. ","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Informacja o rezygnacji z prac nad projektem","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Status realizacji","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"}]}}
Numer projektu:
UC72
Rodzaj dokumentu:
Projekty ustaw
Typ dokumentu:
C – projekty implementujące UE
Cele projektu oraz informacja o przyczynach i potrzebie rozwiązań planowanych w projekcie:
Projektowana ustawa o zmianie ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych oraz niektórych innych ustaw ma na celu wdrożenie nowych przepisów Unii Europejskiej dotyczących jakości handlowej produktów sektora owoców i warzyw, bananów i niektórych suszonych owoców oraz zwiększenie efektywności nadzoru nad artykułami rolno-spożywczymi, w tym przede wszystkim nad ich jakością handlową w produkcji i obrocie. W szczególności w projekcie ustawy wprowadza się przepisy doprecyzowujące zasady kontroli jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych i postępowania Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (IJHAR-S).
Przepisy rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2023/2429 z dnia 17 sierpnia 2023 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 w odniesieniu do norm handlowych dotyczących sektora owoców i warzyw, niektórych przetworów owocowych i warzywnych oraz sektora bananów oraz uchylającego rozporządzenie Komisji (WE) nr 1666/1999 oraz rozporządzenia wykonawcze Komisji (UE) nr 543/2011 i (UE) nr 1333/2011, zwanego dalej „rozporządzeniem 2023/2429”, oraz rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2023/2430 z dnia 17 sierpnia 2023 r. ustanawiającego przepisy dotyczące kontroli zgodności norm handlowych w odniesieniu do sektora owoców i warzyw, niektórych przetworów owocowych i warzywnych oraz sektora bananów, zwanego dalej „rozporządzeniem 2023/2430”, rozszerzyły zakres uregulowań dotyczących jakości handlowej owoców i warzyw o kwestie jakości handlowej bananów oraz niektórych suszonych owoców, stąd zaistniała konieczność ich wdrożenia do krajowego porządku prawnego.
Obecnie kwestie dotyczące jakości handlowej produktów sektora owoców i warzyw wynikające z przepisów Unii Europejskiej są ujęte w ustawie z dnia 19 grudnia 2003 r. o organizacji rynków owoców i warzyw oraz rynku chmielu (Dz. U. z 2023 r. poz. 1318), zwanej dalej „ustawą owocowo-warzywną”. Ustawa ta przede wszystkim wdraża uregulowania Unii Europejskiej w zakresie funkcjonowania i wspierania organizacji producentów w sektorze owoców i warzyw obowiązujące w poprzedniej perspektywie finansowej. W związku z tym przedmiotowo nie jest właściwa do wdrożenia zmienionych przepisów unijnych odnoszących się do jakości handlowej. Biorąc pod uwagę zakres tematyczny wprowadzanych zmian, nowe przepisy wprowadza się w ustawie z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1980), zwanej dalej „ustawą o jhar-s”, która obecnie nie ma zastosowania do jakości handlowej owoców i warzyw w zakresie uregulowanym w przepisach Unii Europejskiej.
W związku z tym, że rozporządzenie 2023/2429 i rozporządzenie 2023/2430 będą stosowane od dnia 1 stycznia 2025 r., przepisy znowelizowanej ustawy powinny wejść w życie z dniem 1 stycznia 2025 r.
W polskim porządku prawnym brak jest rozwiązań umożliwiających realizację obowiązku nałożonego na państwa członkowskie Unii Europejskiej w art. 9 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/625 z dnia 15 marca 2017 r. w sprawie kontroli urzędowych i innych czynności urzędowych przeprowadzanych w celu zapewnienia stosowania prawa żywnościowego i paszowego oraz zasad dotyczących zdrowia i dobrostanu zwierząt, zdrowia roślin i środków ochrony roślin, zmieniającego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 999/2001, (WE) nr 396/2005, (WE) nr 1069/2009, (WE) nr 1107/2009, (UE) nr 1151/2012, (UE) nr 652/2014, (UE) 2016/429 i (UE) 2016/2031, rozporządzenia Rady (WE) nr 1/2005 i (WE) nr 1099/2009 oraz dyrektywy Rady 98/58/WE, 1999/74/WE, 2007/43/WE, 2008/119/WE i 2008/120/WE, oraz uchylającego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 854/2004 i (WE) nr 882/2004, dyrektywy Rady 89/608/EWG, 89/662/EWG, 90/425/EWG, 91/496/EWG, 96/23/WE, 96/93/WE i 97/78/WE oraz decyzję Rady 92/438/EWG, zwanego dalej „rozporządzeniem 2017/625”, tj. umożliwiających identyfikowanie ewentualnych celowych naruszeń przepisów prawa żywnościowego wynikających ze stosowania nieuczciwych lub oszukańczych praktyk oraz umożliwiających uwzględnianie informacji dotyczących takich naruszeń przekazywanych w ramach mechanizmów pomocy administracyjnej przewidzianych w art. 102–108 i innych informacji wskazujących na możliwe wystąpienie takich naruszeń. Obecne ramy prawne działania organów IJHAR-S nie pozwalają na faktyczne wyodrębnianie (spośród dość powszechnych zafałszowań żywności) kategorii zamierzonych oszustw żywnościowych i zapewnienia prawidłowego poziomu ochrony zdrowia i życia konsumentów, ich interesów ekonomicznych oraz rzetelności obrotu na rynku rolno-spożywczym.
Kolejną kwestią, która wymaga uregulowania jest współpraca IJHAR-S z organami ścigania w zakresie wymiany informacji o oszustwach żywnościowych. Z dotychczasowych doświadczeń IJHAR-S wynika, że wymiana taka odbywa się jednostronnie, tj. organy IJHAR-S przekazują organom ścigania informacje o potencjalnych przestępstwach dotyczących żywności. Organy ścigania ani sądy nie informują natomiast IJHAR-S o stwierdzanych przestępstwach, których przedmiotem jest żywność. Brakuje także sankcji karnych za oszustwa żywnościowe.
Ponadto aktualne przepisy ustawy o jhar-s nie przewidują uregulowań lub wymagają doprecyzowania w zakresie, m. in.:
1) definicji artykułu rolno-spożywczego zafałszowanego;
2) prowadzenia przez IJHAR-S nadzoru nad informacjami przekazywanymi w sposób inny niż w oznakowaniu artykułów rolno-spożywczych (w folderach reklamowych, ulotkach, na stronach sklepów internetowych itp.);
3) udostępniania organom IJHAR-S przez administratorów stron internetowych danych umożliwiających identyfikację podmiotów wprowadzających do obrotu artykuły rolno-spożywcze za pośrednictwem takich stron;
4) przeprowadzania w laboratoriach GIJHAR-S badań laboratoryjnych na wniosek innych organów, w tym organów z innych państw członkowskich, organów ścigania oraz sądów;
5) możliwości reagowania na próby przywiezienia na terytorium Polski artykułów rolno-spożywczych deklarowanych niezgodnie z prawdą jako niebędące żywnością albo produktów, które z racji przywozu w ilościach mniejszych niż określone w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 stycznia 2013 r. w sprawie wykazu artykułów rolno-spożywczych przywożonych z zagranicy oraz ich minimalnych ilości podlegających kontroli jakości handlowej (Dz. U. z 2020 r. poz. 1934 oraz z 2023 r. poz. 1153);
6) nie podlegają obecnie kontrolom IJHAR-S, a co do których istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że będą wprowadzane do obrotu;
7) rozwiązania potencjalnych sytuacji kryzysowych, np. podczas wzmożonych kontroli granicznych, w których liczba pracowników IJHAR-S nie pozwala na zapewnienie wystarczającej skuteczności i efektywności kontroli. Nie ma możliwości w ww. przypadkach korzystania z pomocy pracowników innych organów urzędowej kontroli żywności;
8) prowadzenia szerszej działalności edukacyjnej i informacyjnej w zakresie jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych.
Obecnie podmioty, które nieterminowo przesyłają do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi dane rynkowe bądź w ogóle nie wywiązują się z tego obowiązku nałożonego na podstawie ustawy z dnia 30 marca 2001 r. o rolniczych badaniach rynkowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1160), były karane karą grzywny w maksymalnej wysokości do 500 zł. Taka wysokość kary nie motywuje wielu przedsiębiorców do rzetelnego oraz terminowego przekazywania danych rynkowych.
Obecnie organy IJHAR-S nie mają dostępu do danych gromadzonych przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej w rejestrze zgłoszeń przewozu towarów prowadzonym na podstawie ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 1218), który w szczególnych przypadkach może obejmować żywność. W konsekwencji IJHAR-S nie ma wiedzy o pochodzeniu przewożonych produktów żywnościowych.
Istota rozwiązań planowanych w projekcie, w tym proponowane środki realizacji:
W celu wdrożenia unijnych przepisów o jakości handlowej owoców i warzyw oraz bananów i niektórych suszonych owoców przyjęto następujące rozwiązania:
1) włączenie kwestii jakości handlowej produktów sektora owoców i warzyw do ustawy o jhar-s;
2) wprowadzenie definicji handlowca w rozumieniu art. 3 ust. 2 rozporządzenia 2023/2430;
3) wprowadzenie upoważnień dla ministra właściwego do spraw rynków rolnych do określenia, w drodze rozporządzenia, obszarów produkcyjnych, na których będzie możliwe zwolnienie z wymogów norm handlowych produktów sektora owoców i warzyw: (1) sprzedawanych przez producentów konsumentom na lokalnym rynku i w drodze dostawy bezpośredniej, (2) przed wprowadzeniem ich do obrotu, np. podczas transportu owoców z sadu do magazynu itp., (3) w związku z wystąpieniem siły wyższej;
4) rozszerzenie zakresu informacji gromadzonych w centralnym rejestrze podmiotów działających na rynku artykułów rolno-spożywczych w odniesieniu do handlowców wprowadzających do obrotu produkty sektora owoców i warzyw, banany oraz niektóre suszone owoce o informacje wynikające z przepisów Unii Europejskiej;
5) uzupełnienie kompetencji wojewódzkiego inspektora jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych o dwie nowe dotyczące: (1) wydawania decyzji zezwalających na podpisywanie przez handlowców świadectw zgodności owoców i warzyw z normami handlowymi oraz (2) wydawania świadectw wyłączenia w odniesieniu do bananów. Jednocześnie wskazano sposób weryfikacji doświadczenia handlowców w zakresie obrotu owocami i warzywami lub bananami;
6) określenie kompetencji Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych do ustanowienia i publikowania wykazu zatwierdzonych handlowców zgodnie z przepisami Unii Europejskiej;
7) doprecyzowanie przepisów karnych o sankcję za naruszenie wymogów dotyczących faktur odnoszących się do produktów objętych nowymi regulacjami Unii Europejskiej.
W efekcie wprowadzonych zmian nastąpi włączenie spraw jakości handlowej owoców i warzyw, bananów oraz niektórych suszonych owoców do ustawy o jhar-s w oparciu o nowe uregulowania unijne, co uporządkuje przepisy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych.
W celu doprecyzowania zasad kontroli jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych i postępowania IJHAR-S, w projekcie wprowadza się następujące rozwiązania:
1) uzupełnienie definicji artykułu rolno-spożywczego zafałszowanego o produkt, w oznakowaniu którego nie podano żadnych informacji w oznakowaniu;
2) umożliwienie IHAR-S podejmowanie czynności kontrolnych wobec artykułów rolno-spożywczych importowanych z państw trzecich, które nie są wymienione w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 stycznia 2013 r. w sprawie wykazu artykułów rolno-spożywczych przywożonych z zagranicy oraz ich minimalnych ilości podlegających kontroli jakości handlowej;
3) oraz umożliwienie w wyjątkowych sytuacjach przeprowadzanie kontroli w ilościach mniejszych niż określone w tym rozporządzeniu, a także umożliwienie przeprowadzania takich kontroli przez pracowników innych służb urzędowej kontroli żywności pod nadzorem IJHAR-S;
4) wykreślenie przepisu, który daje możliwość używania znaku PDŻ na produktach wytwarzanych w ramach unijnych systemów jakości żywności oraz systemów jakości żywności uznanych za krajowe bez decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi;
5) dodanie IJHAR-S nowych zadań o charakterze edukacyjnym;
6) określenie zasad korzystania przez IJHAR-S z informacji będących w posiadaniu innych organów administracyjnych, prokuratury i sądów;
7) umożliwienie IHAR-S wydania w toku kontroli granicznej decyzji nakazującej poddanie artykułu rolno-spożywczego określonym zabiegom;
8) wprowadzenie obowiązku udostępnienia przez administratorów stron internetowych danych umożliwiających identyfikację podmiotów wprowadzających do obrotu artykuły rolno-spożywcze za pośrednictwem takich stron;
9) uregulowanie kwestii przeprowadzania w laboratoriach GIJHAR-S badań laboratoryjnych na wniosek innych organów, w tym organów z innych państw członkowskich, organów ścigania oraz sądów;
10) obciążanie importerów kosztami kontroli granicznej niezależnie od tego czy stwierdzono nieprawidłowości w trakcie takiej kontroli czy też nie;
11) uregulowanie zasad nadzoru IJHAR-S nad informacjami przekazywanymi konsumentom w sposób inny niż w oznakowaniu artykułów rolno-spożywczych, np. w folderach reklamowych, ulotkach, na stronach sklepów internetowych;
12) doprecyzowanie przepisów karnych dotyczących tzw. recydywy;
13) przy ustalaniu wysokości kary pieniężnej wykreślenie wielkości obrotu jako jednej z przesłanek wymiaru kary;
14) wprowadzenie dodatkowych sankcji karnych za oszustwa żywnościowe oraz za naruszenia w przekazywaniu informacji na temat artykułów rolno-spożywczych.
Dodatkowo wprowadza się zmiany w innych ustawach:
1) w ustawie z dnia 30 marca 2001 r. o rolniczych badaniach rynkowych wprowadza się możliwość nakładania przez organy IJHAR-S kar pieniężnych za nieprzekazywanie danych rynkowych lub przekazywanie danych niezgodnych ze stanem faktycznym, a także za nieterminowe przekazywanie danych przez podmioty objęte obowiązkiem ich raportowania;
2) w ustawie z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi wprowadza się możliwość nieodpłatnego korzystania przez organy IJHAR-S z danych Krajowej Administracji Skarbowej na potrzeby wykrycia ewentualnych zafałszowań pochodzenia przewożonych artykułów rolno-spożywczych;
3) w ustawie z dnia 19 grudnia 2003 r. o organizacji rynków owoców i warzyw oraz rynku chmielu wprowadza się zmiany polegające na uchyleniu przepisów dotyczących jakości handlowej owoców i warzyw, które zostały z niej przeniesione do ustawy o jhar-s, a także uaktualnienie odesłań do nowych przepisów Unii Europejskiej dotyczących jakości handlowej w sektorze owoców i warzyw. Dodatkowo na wniosek Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wprowadza się sankcję polegającą na cofnięciu uznania organizacji producentów owoców i warzyw za nieprzekazywanie wymaganych przepisami Unii Europejskiej informacji dotyczących ich działalności do końca okresu zawieszenia.
Organ odpowiedzialny za opracowanie projektu:
MRiRW
Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektu:
Stefan Krajewski Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Organ odpowiedzialny za przedłożenie projektu RM:
MRiRW
Planowany termin przyjęcia projektu przez RM:
I kwartał 2026 r.
Informacja o rezygnacji z prac nad projektem:
Status realizacji: