Projekt ustawy o zmianie ustawy o Karcie Polaka oraz ustawy - Prawo konsularne - Kancelaria Prezesa Rady Ministrów

Projekt ustawy o zmianie ustawy o Karcie Polaka oraz ustawy - Prawo konsularne

Informacje o publikacji dokumentu

Pierwsza publikacja:: 17.02.2026 14:05 Agnieszka Kowalska
Wytwarzający/ Odpowiadający:: Minister Spraw Zagranicznych

Tytuł	Wersja	Dane zmiany / publikacji
Projekt ustawy o zmianie ustawy o Karcie Polaka oraz ustawy - Prawo konsularne	1.0	17.02.2026 14:05 Agnieszka Kowalska

Aby uzyskać archiwalną wersję należy skontaktować się z Redakcją BIP

{"register":{"columns":[{"header":"Numer projektu","value":"UD368","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"sequence":{"regex":"UD{#UD_1}"},"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Rodzaj dokumentu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"Projekty ustaw","value":"Projekty ustaw"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Typ dokumentu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"D – pozostałe projekty","value":"D – pozostałe projekty"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Informacja dodatkowa","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Cele projektu oraz informacja o przyczynach i potrzebie rozwiązań planowanych w projekcie","value":"Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o Karcie Polaka (Dz.U. 2026 r. poz. 76) weszła w życie 29 marca 2008 r. W okresie swojego obowiązywania była wielokrotnie zmieniana, a ostatnia istotna merytorycznie zmiana tej ustawy dokonana została ustawą z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 91). Zasadniczym celem projektu jest dostosowanie zapisów ustawy z dnia 7 września 2007 r. o Karcie Polaka do aktualnych realiów politycznych i ekonomicznych, zapobieganie nadużyciom poprzez uszczelnienie systemu wydawania Karta Polaka oraz doprecyzowanie części regulacji prawnych w celu ich właściwego stosowania. Przedstawiany projekt ustawy służy realizacji zapowiedzi Rady Ministrów sformułowanych w dwóch strategicznych dokumentach planistycznych w zakresie współpracy z Polonią i Polakami za granicą oraz polityki migracyjnej, tj.: Rządowej strategii współpracy z Polonią i Polakami za granicą na lata 2025-2030 oraz „Odzyskać kontrolę. Zapewnić bezpieczeństwo” – Kompleksowej i odpowiedzialnej strategii migracyjnej Polski na lata 2025-2030.\nWyeliminowanie odnotowanych nieprawidłowości w zakresie wynikającym ze stosowania ustawy z dnia 7 września 2007 r. o Karcie Polaka wymaga podjęcia działań o charakterze legislacyjnym i zmiany przepisów prawa. Intencją wprowadzonych zmian jest uszczelnienie istniejących procedur, wprowadzenie tam, gdzie jest to konieczne dodatkowych wymogów i działań służących jak najlepszemu zabezpieczeniu względów bezpieczeństwa i interesów Rzeczypospolitej Polskiej, a w pozostałym obszarze – doprecyzowanie przepisów w celu ich jednolitego stosowania przez różne organy. Ponadto, w związku ze zmianą sytuacji politycznej i ekonomiczno-społecznej konieczne było przeprowadzenie analizy zakresu uprawnień i świadczeń przysługujących posiadaczom Karty Polaka, w efekcie której zaproponowano zmodyfikowanie lub zniesienie niektórych z nich.","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Istota rozwiązań planowanych w projekcie, w tym proponowane środki realizacji","value":"Projekt ustawy przewiduje w szczególności: \n1) zniesienie możliwości ubiegania się o przyznanie Karty Polaka na podstawie zaświadczenia organizacji polskiej lub polonijnej wskazującego na zaangażowanie wnioskodawcy w działalność na rzecz języka i kultury polskiej lub polskiej mniejszości narodowej przez okres co najmniej 3 lat poprzedzających wydanie tego zaświadczenia; sfera ta była przedmiotem pewnych kontrowersji przez lata obowiązywania tego przepisu, a stwierdzone w trakcie rozpatrywania wniosków o przyznanie Karty Polaka przypadki zaświadczeń budzących wątpliwości co do wiarygodności zawartych w nich treści lub co do rodzaju zaangażowania wnioskodawców i ich „aktywności” w obszarze działalności polonijnej dają solidne podstawy do wyeliminowania tego instrumentu z obrotu prawnego; nadto, okres 17 lat obowiązywania ustawy w tym kształcie był wystarczającym czasem, aby osoby nie posiadające dokumentów potwierdzających polską narodowość, a zainteresowane uzyskaniem Karty Polaka, mogły na tej podstawie prawnej ubiegać się o jej wydanie; \n2) naturalną konsekwencją wcześniej opisanej zmiany będzie również likwidacja możliwości przyznania Karty Polaka osobie szczególnie zasłużonej dla Polski, w sytuacji, gdy wnioskodawca nie dysponuje dokumentami potwierdzającymi polskie pochodzenie; \n3) doprecyzowanie przepisów określających podmiotowo krąg osób, którym dedykowane są rozwiązania przyjęte w ustawie z dnia 7 września 2007 r. o Karcie Polaka poprzez wskazanie, że osoby, które w przeszłości zrzekły się obywatelstwa polskiego nie są uprawnione do uzyskania Karty Polaka; powyższe pozwoli na rozwianie wątpliwości w zakresie możliwości przyznania Karty Polaka osobom, które posiadały w przeszłości obywatelstwo polskie, jednak zrzekły się go, głównie w związku z ubieganiem się o przyznanie obywatelstwa innego kraju, a następnie – nie chcąc powrócić do obywatelstwa polskiego w ramach postępowania określonego w ustawie z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim (Dz. U. z 2025 r. poz. 1611) – składają wnioski o przyznanie Karty Polaka; sprawami tego rodzaju zajmowała się już Rada do spraw Polaków poza Granicami Kraju, której rozstrzygnięcia szły właśnie w kierunku zawartym w niniejszej propozycji zmiany; \n4) zmodyfikowanie katalogu uprawnień przysługujących posiadaczom Karty Polaka; powyższe ma na celu racjonalizację katalogu uprawnień przysługujących posiadaczom Karty Polaka, bez nadmiernego uszczerbku dla samych dotychczasowych beneficjentów tych rozwiązań i w poczuciu poszanowania dla praw i przywilejów przysługujących obywatelom polskim, uwzględniając również wpływ wydatków z tego tytułu (lub odpowiednio brak wpływów z tytułu opłat) na sferę sektora finansów publicznych;\n5) zmodyfikowanie i uproszczenie procedur związanych z wypłatą świadczenia pieniężnego przeznaczonego na częściowe pokrycie kosztów zagospodarowania i bieżącego utrzymania dla posiadaczy Karty Polaka, którzy uzyskają w Polsce zezwolenie na pobyt stały na podstawie posiadanej Karty Polaka, w taki sposób, by świadczenie to było wypłacane jednorazowo (obecnie jest to świadczenie periodyczne, wypłacane przez okres 9 miesięcy), po uzyskaniu zezwolenia na pobyt stały (obecnie – po złożeniu wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt stały), przez wojewodę, który wydał zezwolenie na pobyt stały (obecnie wypłaty dokonuje starosta); \n6) wprowadzenie opłaty za rozpatrzenie wniosku o wydanie Karty Polaka, przedłużenie jej ważności lub wydanie Karty Polaka ze zmienionymi danymi; obecnie wnioski w tego typu sprawach nie podlegają żadnym opłatom; wprowadzenie opłat uzasadnione jest czasochłonnością i nakładem pracy, jaki wymagany jest w tego typu sprawach, w szczególności w zakresie analizy dokumentów mających potwierdzać polskie pochodzenie wnioskodawców oraz oceny znajomości języka polskiego, tradycji oraz zwyczajów; wysokość opłat z tytułu rozpatrzenia wniosków w sprawach Karty Polaka będzie uwzględniać rzeczywiste koszty wynikające z opracowania wniosku i będzie porównywalna do wysokości opłat za podobne czynności; jednocześnie wprowadzenie opłat w powyższym zakresie wyeliminuje przypadki, kiedy dana osoba składa wielokrotnie wnioski, w tym do różnych organów, bez wyraźnych podstaw do pozytywnego rozpatrzenia wniosku, w stosunku do którego wydano wcześniej decyzję negatywną dla wnioskodawcy; zakłada się, że obowiązek uiszczenia opłaty wymusi na wnioskodawcach staranne i rozważne składanie wniosków kierowanych do organów rozpatrujących tego typu sprawy; \n7) rozszerzenie zakresu danych dotyczących wnioskodawców, zawartych we wnioskach w sprawach związanych z Kartą Polaka, co ma ułatwić analizę tych wniosków pod względem bezpieczeństwa, jak i w zakresie potencjału społecznego posiadaczy Karty Polaka; rozszerzony zakres danych byłyby gromadzony także w rejestrach złożonych wniosków oraz wydanych w tych sprawach decyzji, prowadzonych przez konsulów i wojewodów.","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Oddziaływanie na życie społeczne nowych regulacji prawnych","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Spodziewane skutki i następstwa projektowanych regulacji prawnych","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Sposoby mierzenia efektów nowych regulacji prawnych","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ odpowiedzialny za opracowanie projektu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"MSZ","value":"MSZ"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ współpracujący przy opracowaniu projektu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektu","value":"Władysław Teofil Bartoszewski Sekretarz Stanu ","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ odpowiedzialny za przedłożenie projektu RM","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"MSZ","value":"MSZ"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Planowany termin przyjęcia projektu przez RM","value":"II kwartał 2026 r.","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Informacja o rezygnacji z prac nad projektem","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Status realizacji","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"}]}}

UD368

Projekty ustaw

D – pozostałe projekty

Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o Karcie Polaka (Dz.U. 2026 r. poz. 76) weszła w życie 29 marca 2008 r. W okresie swojego obowiązywania była wielokrotnie zmieniana, a ostatnia istotna merytorycznie zmiana tej ustawy dokonana została ustawą z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 91). Zasadniczym celem projektu jest dostosowanie zapisów ustawy z dnia 7 września 2007 r. o Karcie Polaka do aktualnych realiów politycznych i ekonomicznych, zapobieganie nadużyciom poprzez uszczelnienie systemu wydawania Karta Polaka oraz doprecyzowanie części regulacji prawnych w celu ich właściwego stosowania. Przedstawiany projekt ustawy służy realizacji zapowiedzi Rady Ministrów sformułowanych w dwóch strategicznych dokumentach planistycznych w zakresie współpracy z Polonią i Polakami za granicą oraz polityki migracyjnej, tj.: Rządowej strategii współpracy z Polonią i Polakami za granicą na lata 2025-2030 oraz „Odzyskać kontrolę. Zapewnić bezpieczeństwo” – Kompleksowej i odpowiedzialnej strategii migracyjnej Polski na lata 2025-2030.
Wyeliminowanie odnotowanych nieprawidłowości w zakresie wynikającym ze stosowania ustawy z dnia 7 września 2007 r. o Karcie Polaka wymaga podjęcia działań o charakterze legislacyjnym i zmiany przepisów prawa. Intencją wprowadzonych zmian jest uszczelnienie istniejących procedur, wprowadzenie tam, gdzie jest to konieczne dodatkowych wymogów i działań służących jak najlepszemu zabezpieczeniu względów bezpieczeństwa i interesów Rzeczypospolitej Polskiej, a w pozostałym obszarze – doprecyzowanie przepisów w celu ich jednolitego stosowania przez różne organy. Ponadto, w związku ze zmianą sytuacji politycznej i ekonomiczno-społecznej konieczne było przeprowadzenie analizy zakresu uprawnień i świadczeń przysługujących posiadaczom Karty Polaka, w efekcie której zaproponowano zmodyfikowanie lub zniesienie niektórych z nich.

Projekt ustawy przewiduje w szczególności:
1) zniesienie możliwości ubiegania się o przyznanie Karty Polaka na podstawie zaświadczenia organizacji polskiej lub polonijnej wskazującego na zaangażowanie wnioskodawcy w działalność na rzecz języka i kultury polskiej lub polskiej mniejszości narodowej przez okres co najmniej 3 lat poprzedzających wydanie tego zaświadczenia; sfera ta była przedmiotem pewnych kontrowersji przez lata obowiązywania tego przepisu, a stwierdzone w trakcie rozpatrywania wniosków o przyznanie Karty Polaka przypadki zaświadczeń budzących wątpliwości co do wiarygodności zawartych w nich treści lub co do rodzaju zaangażowania wnioskodawców i ich „aktywności” w obszarze działalności polonijnej dają solidne podstawy do wyeliminowania tego instrumentu z obrotu prawnego; nadto, okres 17 lat obowiązywania ustawy w tym kształcie był wystarczającym czasem, aby osoby nie posiadające dokumentów potwierdzających polską narodowość, a zainteresowane uzyskaniem Karty Polaka, mogły na tej podstawie prawnej ubiegać się o jej wydanie;
2) naturalną konsekwencją wcześniej opisanej zmiany będzie również likwidacja możliwości przyznania Karty Polaka osobie szczególnie zasłużonej dla Polski, w sytuacji, gdy wnioskodawca nie dysponuje dokumentami potwierdzającymi polskie pochodzenie;
3) doprecyzowanie przepisów określających podmiotowo krąg osób, którym dedykowane są rozwiązania przyjęte w ustawie z dnia 7 września 2007 r. o Karcie Polaka poprzez wskazanie, że osoby, które w przeszłości zrzekły się obywatelstwa polskiego nie są uprawnione do uzyskania Karty Polaka; powyższe pozwoli na rozwianie wątpliwości w zakresie możliwości przyznania Karty Polaka osobom, które posiadały w przeszłości obywatelstwo polskie, jednak zrzekły się go, głównie w związku z ubieganiem się o przyznanie obywatelstwa innego kraju, a następnie – nie chcąc powrócić do obywatelstwa polskiego w ramach postępowania określonego w ustawie z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim (Dz. U. z 2025 r. poz. 1611) – składają wnioski o przyznanie Karty Polaka; sprawami tego rodzaju zajmowała się już Rada do spraw Polaków poza Granicami Kraju, której rozstrzygnięcia szły właśnie w kierunku zawartym w niniejszej propozycji zmiany;
4) zmodyfikowanie katalogu uprawnień przysługujących posiadaczom Karty Polaka; powyższe ma na celu racjonalizację katalogu uprawnień przysługujących posiadaczom Karty Polaka, bez nadmiernego uszczerbku dla samych dotychczasowych beneficjentów tych rozwiązań i w poczuciu poszanowania dla praw i przywilejów przysługujących obywatelom polskim, uwzględniając również wpływ wydatków z tego tytułu (lub odpowiednio brak wpływów z tytułu opłat) na sferę sektora finansów publicznych;
5) zmodyfikowanie i uproszczenie procedur związanych z wypłatą świadczenia pieniężnego przeznaczonego na częściowe pokrycie kosztów zagospodarowania i bieżącego utrzymania dla posiadaczy Karty Polaka, którzy uzyskają w Polsce zezwolenie na pobyt stały na podstawie posiadanej Karty Polaka, w taki sposób, by świadczenie to było wypłacane jednorazowo (obecnie jest to świadczenie periodyczne, wypłacane przez okres 9 miesięcy), po uzyskaniu zezwolenia na pobyt stały (obecnie – po złożeniu wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt stały), przez wojewodę, który wydał zezwolenie na pobyt stały (obecnie wypłaty dokonuje starosta);
6) wprowadzenie opłaty za rozpatrzenie wniosku o wydanie Karty Polaka, przedłużenie jej ważności lub wydanie Karty Polaka ze zmienionymi danymi; obecnie wnioski w tego typu sprawach nie podlegają żadnym opłatom; wprowadzenie opłat uzasadnione jest czasochłonnością i nakładem pracy, jaki wymagany jest w tego typu sprawach, w szczególności w zakresie analizy dokumentów mających potwierdzać polskie pochodzenie wnioskodawców oraz oceny znajomości języka polskiego, tradycji oraz zwyczajów; wysokość opłat z tytułu rozpatrzenia wniosków w sprawach Karty Polaka będzie uwzględniać rzeczywiste koszty wynikające z opracowania wniosku i będzie porównywalna do wysokości opłat za podobne czynności; jednocześnie wprowadzenie opłat w powyższym zakresie wyeliminuje przypadki, kiedy dana osoba składa wielokrotnie wnioski, w tym do różnych organów, bez wyraźnych podstaw do pozytywnego rozpatrzenia wniosku, w stosunku do którego wydano wcześniej decyzję negatywną dla wnioskodawcy; zakłada się, że obowiązek uiszczenia opłaty wymusi na wnioskodawcach staranne i rozważne składanie wniosków kierowanych do organów rozpatrujących tego typu sprawy;
7) rozszerzenie zakresu danych dotyczących wnioskodawców, zawartych we wnioskach w sprawach związanych z Kartą Polaka, co ma ułatwić analizę tych wniosków pod względem bezpieczeństwa, jak i w zakresie potencjału społecznego posiadaczy Karty Polaka; rozszerzony zakres danych byłyby gromadzony także w rejestrach złożonych wniosków oraz wydanych w tych sprawach decyzji, prowadzonych przez konsulów i wojewodów.

MSZ

Władysław Teofil Bartoszewski Sekretarz Stanu

MSZ

II kwartał 2026 r.