Projekt ustawy o zmianie ustawy o księgach wieczystych i hipotece oraz niektórych innych ustaw
1.0
12.05.2026 14:50 Magdalena Kucharska
Aby uzyskać archiwalną wersję należy skontaktować się z Redakcją BIP
{"register":{"columns":[{"header":"Numer projektu","value":"UD407","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"sequence":{"regex":"UD{#UD_1}"},"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Rodzaj dokumentu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"Projekty ustaw","value":"Projekty ustaw"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Typ dokumentu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"D – pozostałe projekty","value":"D – pozostałe projekty"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Informacja dodatkowa","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Cele projektu oraz informacja o przyczynach i potrzebie rozwiązań planowanych w projekcie","value":"W obecnym stanie prawnym, wnioski o wpis do księgi wieczystej co do zasady składa się w formie papierowej do sądu rejonowego. Za pośrednictwem systemu teleinformatycznego wnioski mogą składać jedynie określone podmioty wskazane w: \n- art. 626.4 § 1 i 1.1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego [1] (dalej: „k.p.c.”),\n- art. 23 ust. 5 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa [2]. \nZgodnie z art. 626.4 § 1 k.p.c notariusz oraz komornik składają wniosek o wpis wyłącznie za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, a zgodnie z art. 626.4 § 1.1 k.p.c., naczelnik urzędu skarbowego składa wniosek o wpis w dziale III i IV księgi wieczystej wyłącznie za pośrednictwem systemu teleinformatycznego. \nPrzepis art. 23 ust. 5 ww. ustawy z dnia 9 marca 2017 r. stanowi, że wniosek o wpis w księdze wieczystej składa się za pośrednictwem systemu teleinformatycznego obsługującego postępowanie sądowe lub na urzędowym formularzu. Wniosek podpisuje przewodniczący Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich lub wyznaczony przez niego członek Komisji. Wniosek składany za pośrednictwem systemu teleinformatycznego opatruje się kwalifikowanym podpisem elektronicznym.\nZ danych Ministerstwa Sprawiedliwości wynika, że w 2025 r. do sądów rejonowych wpłynęło 5 346 175 spraw dotyczących ksiąg wieczystych, w tym 2 185 648 spraw było zainicjowanych wnioskiem/zawiadomieniem złożonym przez system teleinformatyczny, co stanowi około 40% wszystkich tego typu spraw, które wpłynęły do sądów w 2025 roku. Natomiast wśród spraw złożonych przez uprawnione podmioty za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, znaczna większość została złożona przez notariuszy (ok. 90%). \nDotychczasowe doświadczenia związane z możliwością składania wniosków wieczystoksięgowych przez notariuszy, komorników, naczelników urzędów skarbowych, komisję weryfikacyjną za pośrednictwem systemu teleinformatycznego pokazały, że rozwiązanie to przyczyniło się zarówno do zwiększenia bezpieczeństwa obrotu nieruchomościami (automatyczne zamieszczanie wzmianek w księgach wieczystych wyłączających ich rękojmię w związku ze złożeniem takiego wniosku), jak i usprawniło pracę sądów wieczystoksięgowych.\nZasadne jest więc poszerzenie katalogu podmiotów, które będą mogły składać wnioski wieczystoksięgowe oraz pisma procesowe za pośrednictwem systemu teleinformatycznego wraz z powszechnym uruchomieniem wysyłania korespondencji sądowej za pośrednictwem sytemu teleinformatycznego. \nObecnie akta księgi wieczystej obejmują wszelkiego rodzaju dokumenty i pisma dotyczące nieruchomości, w szczególności zawierają wnioski, załączniki do wniosków, dokumenty stanowiące podstawę wpisu, zarządzenia i postanowienia sądu wydane w ramach postępowania wieczystoksięgowego. Akta nie obejmują natomiast dokumentów sporządzonych w postaci elektronicznej. Z uwagi na proces elektronizacji postępowania wieczystoksięgowego koniecznym jest wprowadzenie regulacji, dzięki której akta księgi wieczystej będą składać się z dokumentów sporządzonych w postaci papierowej oraz dokumentów sporządzonych w postaci elektronicznej (oryginały tych dokumentów).\nCelowe wydaje się również wprowadzenie dalszych elementów elektronizacji postępowania wieczystoksięgowego poprzez jego uregulowanie w taki sposób, aby wszelkie czynności sądowe, w tym orzeczenia i zarządzenia (a nie tylko wpisy w księgach wieczystych, jak w obecnym stanie prawnym) wydawane były bezpośrednio w systemie teleinformatycznym z wykorzystaniem również kwalifikowanych podpisów elektronicznych, co spowoduje zbliżenie postępowania wieczystoksięgowego do tego o wpis w innych rejestrach, takich jak Krajowy Rejestr Sądowy czy Krajowy Rejestr Zadłużonych, a tym samym przyczyni się do spójności systemu prawa.\nDalsza digitalizacja obrotu dokumentami ma na celu rozszerzanie wykorzystania systemów teleinformatycznych i przyspieszenie postępowań (np. szybsze przekazanie sprawy referendarzowi, krótszy czas oczekiwania na wpis).\n----------------------------------------------\n[1] Dz. U. z 2024 r. poz. 1568, z późn. zm.\n[2] Dz. U. z 2021 r., poz. 795.","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Istota rozwiązań planowanych w projekcie, w tym proponowane środki realizacji","value":"W projekcie proponuje się następujące zmiany:\nI. W ustawie z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (dalej: u.k.w.h.)\n1. Wprowadzenie możliwości prowadzenia akt księgi wieczystej w formie hybrydowej. \nDopuszczenie możliwości dokonywania wpisów w księgach wieczystych na podstawie dokumentów, które zostały sporządzone w postaci elektronicznej wiąże się z istotną zmianą regulacji dotyczącą akt księgi wieczystej. Zgodnie z projektem, do obowiązujących norm dodaje się przepisy, które stanowią, że akta księgi wieczystej będą składać się z dokumentów sporządzonych w postaci papierowej oraz dokumentów sporządzonych w postaci elektronicznej (dodany art. 28 ust. 2 u.k.w.h.).\nW ten sposób stworzony zostanie spójny „zbiór” dokumentów objętych aktami księgi wieczystej, prowadzonymi w formie hybrydowej. W konsekwencji, wprowadzona zostanie nowa definicja akt księgi wieczystej, która obejmować będzie zarówno dokumenty sporządzone w postaci papierowej, jak i dokumenty sporządzone w postaci elektronicznej. \nProwadzenie hybrydowych akt księgi wieczystej będzie oparte na poszanowaniu zasad kompletności, zupełności oraz chronologii składanych wniosków i dokumentów. Podstawowym założeniem wprowadzonych zmian jest wprowadzenie zasady, że dokumenty sporządzone w postaci papierowej nie będą podlegały przetworzeniu na dokumenty w postaci elektronicznej, a dokumenty sporządzone w postaci elektronicznej nie będą podlegały przetworzeniu na dokumenty w postaci papierowej. Zatem nie będzie możliwości przetwarzania dokumentów z jednej postaci na drugą (dodany art. 28 ust. 3 u.k.w.h.).\nPrzetwarzanie dokumentów prowadziłoby bowiem do znacznego obciążania urzędników sądowych, którzy musieliby skanować wszystkie złożone do hybrydowych akt księgi wieczystej dokumenty w postaci papierowej, w tym mapy (również wielkoformatowe), orzeczenia, decyzje administracyjne czy akty notarialne. Dodatkowo dokument taki mógłby wprowadzać w błąd co do jego autentyczności. Niecelowym byłoby również drukowanie dokumentów i składanie ich do hybrydowych akt księgi wieczystej prowadzonych w postaci papierowej.\nArgumentem przemawiającym przeciwko takiemu przetwarzaniu dokumentów jest okoliczność, że hybrydowe akta księgi wieczystej mają stanowić spójny zbiór dokumentów, które umieszczane będą, w zależności od ich postaci, albo w hybrydowych aktach księgi wieczystej prowadzonych w postaci papierowej, albo też w hybrydowych aktach księgi wieczystej prowadzonych w systemie teleinformatycznym.\n2. Zasady przechowywania i udostępniania dokumentów załączonych do hybrydowych akt księgi wieczystej. \nProjekt ustawy przewiduje nowe rozwiązania, które określać będą zasady przechowywania oraz udostępniania dokumentów, które będą załączane do hybrydowych akt księgi wieczystej, w zależności od tego, czy będą to dokumenty sporządzone w postaci papierowej, czy dokumenty sporządzone w postaci elektronicznej. Dokumenty sporządzone w postaci papierowej złożone do hybrydowych akt księgi wieczystej będą przechowywane w sądzie, natomiast dokumenty sporządzone w postaci elektronicznej złożone do hybrydowych akt księgi wieczystej będą przechowywane w systemie teleinformatycznym (art. 36.1 ust. 1 u.k.w.h.).\nUwzględniając powyższe oraz zakładając słuszność obecnie obowiązujących zasad odnoszących się do tego, kto może przeglądać akta księgi wieczystej, proponuje się zmianę treści art. 36.1 ust. 2 u.k.w.h. poprzez wskazanie, że dokumenty w postaci papierowej złożone do hybrydowych akt księgi wieczystej będzie mogła przeglądać, w obecności pracownika sądu, osoba mająca interes prawny oraz notariusz.\nDokumenty w postaci elektronicznej złożone do hybrydowych akt księgi wieczystej udostępniane będą za pośrednictwem ogólnodostępnych sieci teleinformatycznych, czy też w siedzibie sądu, z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego osobie, która ma interes prawny oraz notariuszowi (dodany art. 36.1 ust. 2a u.k.w.h).\nKonieczność wprowadzenia zmian obejmuje także przepisy regulujące wydawanie odpisów dokumentów znajdujących się w aktach księgi wieczystej. Proponuje się przyjęcie rozwiązania, że odpisy i kopie dokumentów w postaci papierowej znajdujące się w hybrydowych aktach księgi wieczystej, wydawane będą na żądanie osób mających interes prawny lub na żądanie sądu, prokuratora, notariusza, organu administracji rządowej albo jednostki samorządu terytorialnego (art. 36.1 ust. 4 u.k.w.h).\nDokumenty w postaci elektronicznej znajdujące się w hybrydowych aktach księgi wieczystej udostępniane [3] będą za pośrednictwem ogólnodostępnych sieci teleinformatycznych, na żądanie osób mających interes prawny lub na żądanie sądu, prokuratora, notariusza, organu administracji rządowej albo jednostki samorządu terytorialnego (dodany art. 36.1 ust. 4a u.k.w.h).\nW projekcie proponuje się wprowadzenie przepisu, który będzie zrównywać moc pobranych dokumentów w postaci elektronicznej z hybrydowych akt ksiąg wieczystych oraz wydruków tych dokumentów z odpisami dokumentów urzędowo poświadczonymi przez sąd, jeżeli mają cechy umożliwiające ich weryfikację z danymi zawartymi w systemie teleinformatycznym. Zatem osoba wnioskująca o taki dokument będzie mogła wygodnie i szybko uzyskać dokument, którym będzie mogła posłużyć się w obrocie prawnym (dodany art. 36.1 ust. 4b u.k.w.h.).\n\nII. W ustawie z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego.\n1. Wprowadzenie możliwości składania wniosku o wpis w księdze wieczystej za pomocą systemu teleinformatycznego. \nZgodnie projektowanym art. 626.2 § 1 k.p.c., umożliwia się składanie wniosku o wpis w księdze wieczystej w jednej z dwóch form: za pośrednictwem systemu teleinformatycznego obsługującego postępowanie sądowe albo na urzędowym formularzu, poza systemem teleinformatycznym. Należy podkreślić, że do wniosku składanego na urzędowym formularzu poza systemem teleinformatycznym będzie dołączało się dokumenty stanowiące podstawę wpisu w księdze wieczystej oraz inne załączniki wyłącznie w postaci papierowej. Propozycja ta stanowi zatem wyłączenie możliwości dołączania dokumentów w postaci elektronicznej do wniosku składanego poza systemem teleinformatycznym, co zapewni spójność tworzonego systemu (dodany art. 626.2 § 32 k.p.c.).\nPozostałe wymogi wynikające z treści art. 626.2 k.p.c. dotyczące składania wniosków w postępowaniu wieczystoksięgowym pozostaną bez zmian.\nW projekcie przewidziano również przepisy regulujące postępowanie w sytuacji, gdy wnioskodawca został zwolniony od ponoszenia kosztów sądowych od wniosku o wpis w księdze wieczystej. Zgodnie z treścią art. 511.1 k.p.c., w postępowaniu wieczystoksięgowym oraz w postępowaniach rejestrowych wniosek podlegający opłacie stałej, który nie został należycie opłacony, przewodniczący zwraca bez wezwania o uiszczenie tej opłaty. W zarządzeniu o zwrocie pisma należy wskazać wysokość należnej opłaty stałej. W terminie tygodniowym od dnia doręczenia zarządzenia o zwrocie pisma z przyczyn określonych powyżej, wnioskodawca może uiścić brakującą opłatę. Jeżeli opłata została wniesiona we właściwej wysokości, wniosek wywołuje skutek od daty pierwotnego wniesienia. Skutek taki nie następuje w razie kolejnego zwrotu wniosku z tej samej przyczyny. Z kolei art. 106 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych [4] reguluje kwestie zwolnienia od kosztów sądowych w postępowaniu wieczystoksięgowym.\nW związku z powyższym proponuje się wprowadzenie regulacji, zgodnie z którą wnioskodawca zwolniony od kosztów sądowych w zakresie wniosku o wpis w księdze wieczystej będzie obowiązany do przesyłania do właściwego sądu wieczystoksięgowego – wraz z dokumentami stanowiącymi podstawę wpisu – prawomocnego postanowienia sądu o zwolnieniu z kosztów sądowych (dodany art. 6262 § 6 k.p.c.).\nOgraniczenie możliwości składania wniosków wieczystoksięgowych za pośrednictwem systemu teleinformatycznego wyłącznie do sytuacji, w których wniosek został jednocześnie opłacony, byłoby niezgodne z zasadą prawa strony do sądu. Wnioskodawca, działając w ramach postępowania wieczystoksięgowego, powinien móc wykazać ewentualny brak obowiązku uiszczenia opłaty sądowej, przedkładając stosowne dokumenty. Nie powinno się zatem wprowadzać rozwiązań prawnych ani technicznych, które uniemożliwiałyby wszczęcie postępowania w przypadku, gdy wnioskodawca nie opłacił wniosku.\n2. Wprowadzenie możliwości składania pism w postępowaniu wieczystoksięgowym za pośrednictwem systemu teleinformatycznego \nZgodnie z proponowanymi rozwiązaniami, każda osoba, która założy konto w systemie teleinformatycznym obsługującym postępowanie sądowe, może złożyć wniosek o wpis do księgi wieczystej za pośrednictwem tego systemu. Warunkiem skutecznego złożenia takiego wniosku jest posiadanie konta w systemie przez osobę składającą wniosek. Wniosek musi być opatrzony kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym (dodany art. 6262a § 1 k.p.c.).\nProjektowane zmiany zakładają również możliwość dołączania do wniosku składanego za pośrednictwem systemu teleinformatycznego dokumentów stanowiących podstawę wpisu, pod warunkiem, że zostały one sporządzone w postaci elektronicznej. Projekt stanowi, że wymienione we wniosku o wpis dokumenty niesporządzone w postaci elektronicznej, należy przesłać sądowi właściwemu do prowadzenia księgi wieczystej, w terminie 3 dni od dnia złożenia wniosku o wpis w systemie teleinformatycznym (dodany art. 6262a § 2 i 3 k.p.c.).\nProponowane rozwiązania przewidują również obowiązek składania wszystkich dalszych pism w sprawie (np. uzupełnienie braków formalnych wniosku) wyłącznie za pośrednictwem systemu teleinformatycznego — o ile wniosek o wpis został złożony w ten sposób. Obowiązek ten nie będzie dotyczyć środków zaskarżenia, których rozpoznanie należy do właściwości Sądu Najwyższego, ponieważ sąd drugiej instancji, za pośrednictwem którego kierowany jest środek zaskarżenia, nie będzie posiadał dostępu do tego systemu (dodany art. 6262a § 4 k.p.c.).\nZe względu na odmienny charakter postępowania wieczystoksięgowego, którego celem jest sprawne i szybkie rozpoznanie sprawy (średnio w terminie do 3 miesięcy), należy wyłączyć stosowanie art. 125 § 24 k.p.c., który pozwala na rezygnację z korzystania z systemu teleinformatycznego na różnych etapach postępowania. W niniejszym postępowaniu taka możliwość byłaby niecelowa i prowadziłaby do niepotrzebnych utrudnień proceduralnych. W konsekwencji proponuje się wprowadzenie obowiązku kontynuowania postępowania rozpoczętego za pośrednictwem systemu teleinformatycznego. Oznacza to, że wnioskodawca, który zdecyduje się na wnoszenie pism za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, nie będzie mógł w toku postępowania składać pism w postaci papierowej. \nObowiązek kontynuowania postępowania za pośrednictwem systemu teleinformatycznego nie będzie miał zastosowania w przypadku wniosków składanych przez notariuszy. Złożenie wniosku o wpis za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, w którym będzie pośredniczył notariusz, nie może skutkować nałożeniem na wnioskodawcę obowiązku składania kolejnych pism wyłącznie za pomocą tego systemu, chyba że sam dokona takiego wyboru wnoszenia pisma (dodany art. 6264 § 5 k.p.c.). \nWprowadza się przepis, który zobowiązuje przewodniczącego do wezwania wnioskodawcy do złożenia pisma za pośrednictwem systemu teleinformatycznego – w terminie tygodniowym od dnia doręczenia wezwania, z odpowiednim zastosowaniem przepisów art. 130 § 2 i 3 k.p.c. – w przypadku, gdy wnioskodawca złożyłby pismo dotyczące wniosku o wpis w księdze wieczystej w postaci papierowej, mimo że postępowanie zostało wszczęte za pośrednictwem systemu teleinformatycznego. Proponowane rozwiązanie wynika z przyjętej wyżej zasady kontynuowania postępowania w formie elektronicznej (dodany art. 6262a § 5 k.p.c.).\nProjekt zakłada również, że apelacja, zażalenie albo skarga na orzeczenie referendarza sądowego złożona z naruszeniem wymogu kontynuacji postępowania w formie elektronicznej będą odrzucone przez sąd, jeżeli strona po wezwaniu przewodniczącego nie wniesie ich za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, w terminie tygodniowym od dnia doręczenia wezwania (dodany art. 6262a § 6 k.p.c.).\n3. Obowiązek składania wniosków za pośrednictwem systemu teleinformatycznego przez naczelnika urzędu skarbowego. \nWobec propozycji poszerzenia katalogu podmiotów uprawnionych do składania wniosków wieczystoksięgowych za pośrednictwem systemu teleinformatycznego obsługującego postępowanie sądowe, proponuje się również rozszerzenie obligatoryjności składania tych wniosków za pośrednictwem systemu teleinformatycznego przez naczelnika urzędu skarbowego. Zgodnie z projektem naczelnik urzędu skarbowego będzie zobligowany do składania wszelkich wniosków wieczystoksięgowych za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, a nie jedynie w sytuacji, gdy działa on jako organ egzekucyjny (zmieniony art. 6264 § 1 i uchylony art. 6264 § 11 k.p.c.).\n4. Możliwość dokonywania czynności sądowych w postępowaniu wieczystoksięgowym w systemie teleinformatycznym. \nProponuje się zapewnienie dalszej elektronizacji postępowania wieczystoksięgowego poprzez wprowadzenie przepisów umożliwiających dokonywanie wszystkich czynności sądowych – w tym wydawania orzeczeń i zarządzeń – bezpośrednio w systemie teleinformatycznym, z wykorzystaniem kwalifikowanego podpisu elektronicznego.\nZgodnie z projektem, czynności sądu, referendarza sądowego i przewodniczącego w postępowaniu wieczystoksięgowym będą utrwalane wyłącznie w systemie teleinformatycznym, a wytworzone w ich wyniku dane w postaci elektronicznej będą opatrywane kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Przepis ten stanowi podstawę prawną dla orzekających w sądach wieczystoksięgowych sędziów, referendarzy sądowych oraz przewodniczących wydziałów do podejmowania w systemie teleinformatycznym wszelkich czynności, zarówno technicznych, jak i orzeczniczych (dodany art. 6267a k.p.c.).\nKwalifikowanym podpisem elektronicznym opatrywane będą wyłącznie czynności orzecznicze oraz inne czynności sędziego lub referendarza kierowane na zewnątrz, tj. do uczestników postępowania. Natomiast czynności wewnętrzne, kierowane do pracowników sekretariatu sądu (np. zarządzenia porządkowe), nie będą wymagały podpisu, ponieważ system będzie automatycznie identyfikował osobę, która wyda dane zarządzenie.\n5. Przesyłanie korespondencji sądowej za pośrednictwem systemu teleinformatycznego. \nW ramach projektowanych zmian proponuje się również wdrożenie możliwości przesyłania korespondencji sądowej za pośrednictwem systemu teleinformatycznego. Za pośrednictwem tego systemu dokonywane będą także doręczenia pism i orzeczeń sądu. \nZgodnie z aktualnym brzmieniem art. 62610 § 12 k.p.c., na wniosek uczestnika postępowania, zawartym w akcie notarialnym lub odrębnym piśmie, przesyłanie zawiadomienia o wpisie doręcza się za pośrednictwem systemu teleinformatycznego na konto wskazane w tym systemie. Przedmiotowy projekt ustawy przewiduje uchylenie tego przepisu oraz wprowadzenie w postępowaniu wieczystoksięgowym odrębnej regulacji dotyczącej doręczeń, opartej na zasadzie zawartej w art. 1311 § 1 k.p.c. \nProponuje się zatem dodanie przepisu, zgodnie z którym sąd dokonuje doręczeń za pośrednictwem systemu teleinformatycznego (doręczenie elektroniczne), jeżeli adresat wniósł pismo za pośrednictwem systemu teleinformatycznego albo dokonał wyboru wnoszenia tej formy składania pism (dodany art. 6269a § 1 i uchylenie art. 62610 § 12).\n6. Postępowanie w drugiej instancji w tradycyjnej formie.\nProponuje się dodanie przepisu zgodnie z którym po przedstawieniu lub udostępnieniu hybrydowych akt księgi wieczystej sądowi drugiej instancji, na skutek wniesionego środka odwoławczego, pisma oraz dokumenty będą mogły być składane w postaci papierowej do czasu zakończenia postępowania przed tym sądem (dodany art. 62611a k.p.c.).\nPrzed sądem drugiej instancji oraz przed Sądem Najwyższym postępowanie toczyć się będzie w tradycyjnej (papierowej) formie. Przy wprowadzeniu takiego rozwiązania możliwe będzie składanie pism w postaci papierowej, po przedstawieniu lub udostępnieniu hybrydowych akt księgi wieczystej sądowi drugiej instancji lub Sądowi Najwyższemu, gdyż może się zdarzyć, że po przekazaniu akt do sądu drugiej instancji pismo zostanie złożone za pośrednictwem systemu teleinformatycznego do sądu pierwszej instancji, który przekaże je sądowi odwoławczemu. Zatem od momentu przedstawienia hybrydowych akt księgi wieczystej sądowi drugiej instancji postępowanie w sprawie będzie się toczyć papierowo. Również papierowo sądy te będą dokonywały doręczeń. \nPo rozpoznaniu środka zaskarżenia, akta sprawy prowadzonej w ramach postępowania w drugiej instancji, będą przekazywane do sądu pierwszej instancji i załączone do hybrydowych akt księgi wieczystej.\n7. Obowiązek wskazania konta w systemie teleinformatycznym jako adresu do doręczeń elektronicznych. \nW obowiązującym stanie prawnym art. 62612 § 1 k.p.c. stanowi, że osoba, na rzecz której w księdze wieczystej jest wpisane prawo lub roszczenie, jej przedstawiciel albo pełnomocnik do doręczeń ma obowiązek niezwłocznego zawiadomienia sądu prowadzącego księgę wieczystą o każdej zmianie adresu lub wskazania adresu do doręczeń.\nWobec zmian wynikających z informatyzacji postępowania wieczystoksięgowego, w ramach obowiązku wynikającego z tego przepisu w zakresie zawiadamiania sądu o każdej zmianie adresu, proponuje się wskazanie konta w systemie teleinformatycznym jako adresu do doręczeń elektronicznych, pod warunkiem wcześniejszego założenia tego konta w systemie (zmiana w art. 62612 § 1 k.p.c.).\n\nIII. Pozostałe zmiany\nW związku z proponowaną zmianą przepisów w ustawie o księgach wieczystych i hipotece oraz w Kodeksie postępowania cywilnego (w zakresie postępowania wieczystoksięgowego), projekt punktowo reformuje również przepisy innych ustaw, m.in. ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie [5].\nProponuje się uzupełnienie ustawy – Prawo o notariacie o przepis, który wprowadzać będzie obowiązek umieszczania przez notariuszy w Centralnym Repozytorium Elektronicznych Wypisów Aktów Notarialnych także elektronicznego wypisu z aktu notarialnego zawierającego w swej treści dane stanowiące podstawę wpisu do księgi wieczystej opatrzonego kwalifikowanym podpisem elektronicznym. \nPowyższe umożliwi notariuszowi przesłanie elektronicznego wypisu aktu notarialnego do sądu wieczystoksięgowego za pośrednictwem systemu teleinformatycznego (zmiana art. 92a § 2 ustawy – Prawo o notariacie).\n----------------------------------------------\n[3] Należy rozumieć przez to możliwość pobrania dokumentu\n[4] Dz. U. z 2025 r. poz. 1228\n[5] Dz. U. z 2024 r. poz. 1001, z późn. zm.","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Oddziaływanie na życie społeczne nowych regulacji prawnych","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Spodziewane skutki i następstwa projektowanych regulacji prawnych","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Sposoby mierzenia efektów nowych regulacji prawnych","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ odpowiedzialny za opracowanie projektu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"MS","value":"MS"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ współpracujący przy opracowaniu projektu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektu","value":"Arkadiusz Myrcha Sekretarz Stanu ","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ odpowiedzialny za przedłożenie projektu RM","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"MS","value":"MS"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Planowany termin przyjęcia projektu przez RM","value":"III kwartał 2026 r.","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Informacja o rezygnacji z prac nad projektem","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Status realizacji","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"}]}}
Numer projektu:
UD407
Rodzaj dokumentu:
Projekty ustaw
Typ dokumentu:
D – pozostałe projekty
Cele projektu oraz informacja o przyczynach i potrzebie rozwiązań planowanych w projekcie:
W obecnym stanie prawnym, wnioski o wpis do księgi wieczystej co do zasady składa się w formie papierowej do sądu rejonowego. Za pośrednictwem systemu teleinformatycznego wnioski mogą składać jedynie określone podmioty wskazane w: - art. 626.4 § 1 i 1.1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego [1] (dalej: „k.p.c.”), - art. 23 ust. 5 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa [2]. Zgodnie z art. 626.4 § 1 k.p.c notariusz oraz komornik składają wniosek o wpis wyłącznie za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, a zgodnie z art. 626.4 § 1.1 k.p.c., naczelnik urzędu skarbowego składa wniosek o wpis w dziale III i IV księgi wieczystej wyłącznie za pośrednictwem systemu teleinformatycznego. Przepis art. 23 ust. 5 ww. ustawy z dnia 9 marca 2017 r. stanowi, że wniosek o wpis w księdze wieczystej składa się za pośrednictwem systemu teleinformatycznego obsługującego postępowanie sądowe lub na urzędowym formularzu. Wniosek podpisuje przewodniczący Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich lub wyznaczony przez niego członek Komisji. Wniosek składany za pośrednictwem systemu teleinformatycznego opatruje się kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Z danych Ministerstwa Sprawiedliwości wynika, że w 2025 r. do sądów rejonowych wpłynęło 5 346 175 spraw dotyczących ksiąg wieczystych, w tym 2 185 648 spraw było zainicjowanych wnioskiem/zawiadomieniem złożonym przez system teleinformatyczny, co stanowi około 40% wszystkich tego typu spraw, które wpłynęły do sądów w 2025 roku. Natomiast wśród spraw złożonych przez uprawnione podmioty za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, znaczna większość została złożona przez notariuszy (ok. 90%). Dotychczasowe doświadczenia związane z możliwością składania wniosków wieczystoksięgowych przez notariuszy, komorników, naczelników urzędów skarbowych, komisję weryfikacyjną za pośrednictwem systemu teleinformatycznego pokazały, że rozwiązanie to przyczyniło się zarówno do zwiększenia bezpieczeństwa obrotu nieruchomościami (automatyczne zamieszczanie wzmianek w księgach wieczystych wyłączających ich rękojmię w związku ze złożeniem takiego wniosku), jak i usprawniło pracę sądów wieczystoksięgowych. Zasadne jest więc poszerzenie katalogu podmiotów, które będą mogły składać wnioski wieczystoksięgowe oraz pisma procesowe za pośrednictwem systemu teleinformatycznego wraz z powszechnym uruchomieniem wysyłania korespondencji sądowej za pośrednictwem sytemu teleinformatycznego. Obecnie akta księgi wieczystej obejmują wszelkiego rodzaju dokumenty i pisma dotyczące nieruchomości, w szczególności zawierają wnioski, załączniki do wniosków, dokumenty stanowiące podstawę wpisu, zarządzenia i postanowienia sądu wydane w ramach postępowania wieczystoksięgowego. Akta nie obejmują natomiast dokumentów sporządzonych w postaci elektronicznej. Z uwagi na proces elektronizacji postępowania wieczystoksięgowego koniecznym jest wprowadzenie regulacji, dzięki której akta księgi wieczystej będą składać się z dokumentów sporządzonych w postaci papierowej oraz dokumentów sporządzonych w postaci elektronicznej (oryginały tych dokumentów). Celowe wydaje się również wprowadzenie dalszych elementów elektronizacji postępowania wieczystoksięgowego poprzez jego uregulowanie w taki sposób, aby wszelkie czynności sądowe, w tym orzeczenia i zarządzenia (a nie tylko wpisy w księgach wieczystych, jak w obecnym stanie prawnym) wydawane były bezpośrednio w systemie teleinformatycznym z wykorzystaniem również kwalifikowanych podpisów elektronicznych, co spowoduje zbliżenie postępowania wieczystoksięgowego do tego o wpis w innych rejestrach, takich jak Krajowy Rejestr Sądowy czy Krajowy Rejestr Zadłużonych, a tym samym przyczyni się do spójności systemu prawa. Dalsza digitalizacja obrotu dokumentami ma na celu rozszerzanie wykorzystania systemów teleinformatycznych i przyspieszenie postępowań (np. szybsze przekazanie sprawy referendarzowi, krótszy czas oczekiwania na wpis). ---------------------------------------------- [1] Dz. U. z 2024 r. poz. 1568, z późn. zm. [2] Dz. U. z 2021 r., poz. 795.
Istota rozwiązań planowanych w projekcie, w tym proponowane środki realizacji:
W projekcie proponuje się następujące zmiany: I. W ustawie z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (dalej: u.k.w.h.) 1. Wprowadzenie możliwości prowadzenia akt księgi wieczystej w formie hybrydowej. Dopuszczenie możliwości dokonywania wpisów w księgach wieczystych na podstawie dokumentów, które zostały sporządzone w postaci elektronicznej wiąże się z istotną zmianą regulacji dotyczącą akt księgi wieczystej. Zgodnie z projektem, do obowiązujących norm dodaje się przepisy, które stanowią, że akta księgi wieczystej będą składać się z dokumentów sporządzonych w postaci papierowej oraz dokumentów sporządzonych w postaci elektronicznej (dodany art. 28 ust. 2 u.k.w.h.). W ten sposób stworzony zostanie spójny „zbiór” dokumentów objętych aktami księgi wieczystej, prowadzonymi w formie hybrydowej. W konsekwencji, wprowadzona zostanie nowa definicja akt księgi wieczystej, która obejmować będzie zarówno dokumenty sporządzone w postaci papierowej, jak i dokumenty sporządzone w postaci elektronicznej. Prowadzenie hybrydowych akt księgi wieczystej będzie oparte na poszanowaniu zasad kompletności, zupełności oraz chronologii składanych wniosków i dokumentów. Podstawowym założeniem wprowadzonych zmian jest wprowadzenie zasady, że dokumenty sporządzone w postaci papierowej nie będą podlegały przetworzeniu na dokumenty w postaci elektronicznej, a dokumenty sporządzone w postaci elektronicznej nie będą podlegały przetworzeniu na dokumenty w postaci papierowej. Zatem nie będzie możliwości przetwarzania dokumentów z jednej postaci na drugą (dodany art. 28 ust. 3 u.k.w.h.). Przetwarzanie dokumentów prowadziłoby bowiem do znacznego obciążania urzędników sądowych, którzy musieliby skanować wszystkie złożone do hybrydowych akt księgi wieczystej dokumenty w postaci papierowej, w tym mapy (również wielkoformatowe), orzeczenia, decyzje administracyjne czy akty notarialne. Dodatkowo dokument taki mógłby wprowadzać w błąd co do jego autentyczności. Niecelowym byłoby również drukowanie dokumentów i składanie ich do hybrydowych akt księgi wieczystej prowadzonych w postaci papierowej. Argumentem przemawiającym przeciwko takiemu przetwarzaniu dokumentów jest okoliczność, że hybrydowe akta księgi wieczystej mają stanowić spójny zbiór dokumentów, które umieszczane będą, w zależności od ich postaci, albo w hybrydowych aktach księgi wieczystej prowadzonych w postaci papierowej, albo też w hybrydowych aktach księgi wieczystej prowadzonych w systemie teleinformatycznym. 2. Zasady przechowywania i udostępniania dokumentów załączonych do hybrydowych akt księgi wieczystej. Projekt ustawy przewiduje nowe rozwiązania, które określać będą zasady przechowywania oraz udostępniania dokumentów, które będą załączane do hybrydowych akt księgi wieczystej, w zależności od tego, czy będą to dokumenty sporządzone w postaci papierowej, czy dokumenty sporządzone w postaci elektronicznej. Dokumenty sporządzone w postaci papierowej złożone do hybrydowych akt księgi wieczystej będą przechowywane w sądzie, natomiast dokumenty sporządzone w postaci elektronicznej złożone do hybrydowych akt księgi wieczystej będą przechowywane w systemie teleinformatycznym (art. 36.1 ust. 1 u.k.w.h.). Uwzględniając powyższe oraz zakładając słuszność obecnie obowiązujących zasad odnoszących się do tego, kto może przeglądać akta księgi wieczystej, proponuje się zmianę treści art. 36.1 ust. 2 u.k.w.h. poprzez wskazanie, że dokumenty w postaci papierowej złożone do hybrydowych akt księgi wieczystej będzie mogła przeglądać, w obecności pracownika sądu, osoba mająca interes prawny oraz notariusz. Dokumenty w postaci elektronicznej złożone do hybrydowych akt księgi wieczystej udostępniane będą za pośrednictwem ogólnodostępnych sieci teleinformatycznych, czy też w siedzibie sądu, z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego osobie, która ma interes prawny oraz notariuszowi (dodany art. 36.1 ust. 2a u.k.w.h). Konieczność wprowadzenia zmian obejmuje także przepisy regulujące wydawanie odpisów dokumentów znajdujących się w aktach księgi wieczystej. Proponuje się przyjęcie rozwiązania, że odpisy i kopie dokumentów w postaci papierowej znajdujące się w hybrydowych aktach księgi wieczystej, wydawane będą na żądanie osób mających interes prawny lub na żądanie sądu, prokuratora, notariusza, organu administracji rządowej albo jednostki samorządu terytorialnego (art. 36.1 ust. 4 u.k.w.h). Dokumenty w postaci elektronicznej znajdujące się w hybrydowych aktach księgi wieczystej udostępniane [3] będą za pośrednictwem ogólnodostępnych sieci teleinformatycznych, na żądanie osób mających interes prawny lub na żądanie sądu, prokuratora, notariusza, organu administracji rządowej albo jednostki samorządu terytorialnego (dodany art. 36.1 ust. 4a u.k.w.h). W projekcie proponuje się wprowadzenie przepisu, który będzie zrównywać moc pobranych dokumentów w postaci elektronicznej z hybrydowych akt ksiąg wieczystych oraz wydruków tych dokumentów z odpisami dokumentów urzędowo poświadczonymi przez sąd, jeżeli mają cechy umożliwiające ich weryfikację z danymi zawartymi w systemie teleinformatycznym. Zatem osoba wnioskująca o taki dokument będzie mogła wygodnie i szybko uzyskać dokument, którym będzie mogła posłużyć się w obrocie prawnym (dodany art. 36.1 ust. 4b u.k.w.h.).
II. W ustawie z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego. 1. Wprowadzenie możliwości składania wniosku o wpis w księdze wieczystej za pomocą systemu teleinformatycznego. Zgodnie projektowanym art. 626.2 § 1 k.p.c., umożliwia się składanie wniosku o wpis w księdze wieczystej w jednej z dwóch form: za pośrednictwem systemu teleinformatycznego obsługującego postępowanie sądowe albo na urzędowym formularzu, poza systemem teleinformatycznym. Należy podkreślić, że do wniosku składanego na urzędowym formularzu poza systemem teleinformatycznym będzie dołączało się dokumenty stanowiące podstawę wpisu w księdze wieczystej oraz inne załączniki wyłącznie w postaci papierowej. Propozycja ta stanowi zatem wyłączenie możliwości dołączania dokumentów w postaci elektronicznej do wniosku składanego poza systemem teleinformatycznym, co zapewni spójność tworzonego systemu (dodany art. 626.2 § 32 k.p.c.). Pozostałe wymogi wynikające z treści art. 626.2 k.p.c. dotyczące składania wniosków w postępowaniu wieczystoksięgowym pozostaną bez zmian. W projekcie przewidziano również przepisy regulujące postępowanie w sytuacji, gdy wnioskodawca został zwolniony od ponoszenia kosztów sądowych od wniosku o wpis w księdze wieczystej. Zgodnie z treścią art. 511.1 k.p.c., w postępowaniu wieczystoksięgowym oraz w postępowaniach rejestrowych wniosek podlegający opłacie stałej, który nie został należycie opłacony, przewodniczący zwraca bez wezwania o uiszczenie tej opłaty. W zarządzeniu o zwrocie pisma należy wskazać wysokość należnej opłaty stałej. W terminie tygodniowym od dnia doręczenia zarządzenia o zwrocie pisma z przyczyn określonych powyżej, wnioskodawca może uiścić brakującą opłatę. Jeżeli opłata została wniesiona we właściwej wysokości, wniosek wywołuje skutek od daty pierwotnego wniesienia. Skutek taki nie następuje w razie kolejnego zwrotu wniosku z tej samej przyczyny. Z kolei art. 106 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych [4] reguluje kwestie zwolnienia od kosztów sądowych w postępowaniu wieczystoksięgowym. W związku z powyższym proponuje się wprowadzenie regulacji, zgodnie z którą wnioskodawca zwolniony od kosztów sądowych w zakresie wniosku o wpis w księdze wieczystej będzie obowiązany do przesyłania do właściwego sądu wieczystoksięgowego – wraz z dokumentami stanowiącymi podstawę wpisu – prawomocnego postanowienia sądu o zwolnieniu z kosztów sądowych (dodany art. 6262 § 6 k.p.c.). Ograniczenie możliwości składania wniosków wieczystoksięgowych za pośrednictwem systemu teleinformatycznego wyłącznie do sytuacji, w których wniosek został jednocześnie opłacony, byłoby niezgodne z zasadą prawa strony do sądu. Wnioskodawca, działając w ramach postępowania wieczystoksięgowego, powinien móc wykazać ewentualny brak obowiązku uiszczenia opłaty sądowej, przedkładając stosowne dokumenty. Nie powinno się zatem wprowadzać rozwiązań prawnych ani technicznych, które uniemożliwiałyby wszczęcie postępowania w przypadku, gdy wnioskodawca nie opłacił wniosku. 2. Wprowadzenie możliwości składania pism w postępowaniu wieczystoksięgowym za pośrednictwem systemu teleinformatycznego Zgodnie z proponowanymi rozwiązaniami, każda osoba, która założy konto w systemie teleinformatycznym obsługującym postępowanie sądowe, może złożyć wniosek o wpis do księgi wieczystej za pośrednictwem tego systemu. Warunkiem skutecznego złożenia takiego wniosku jest posiadanie konta w systemie przez osobę składającą wniosek. Wniosek musi być opatrzony kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym (dodany art. 6262a § 1 k.p.c.). Projektowane zmiany zakładają również możliwość dołączania do wniosku składanego za pośrednictwem systemu teleinformatycznego dokumentów stanowiących podstawę wpisu, pod warunkiem, że zostały one sporządzone w postaci elektronicznej. Projekt stanowi, że wymienione we wniosku o wpis dokumenty niesporządzone w postaci elektronicznej, należy przesłać sądowi właściwemu do prowadzenia księgi wieczystej, w terminie 3 dni od dnia złożenia wniosku o wpis w systemie teleinformatycznym (dodany art. 6262a § 2 i 3 k.p.c.). Proponowane rozwiązania przewidują również obowiązek składania wszystkich dalszych pism w sprawie (np. uzupełnienie braków formalnych wniosku) wyłącznie za pośrednictwem systemu teleinformatycznego — o ile wniosek o wpis został złożony w ten sposób. Obowiązek ten nie będzie dotyczyć środków zaskarżenia, których rozpoznanie należy do właściwości Sądu Najwyższego, ponieważ sąd drugiej instancji, za pośrednictwem którego kierowany jest środek zaskarżenia, nie będzie posiadał dostępu do tego systemu (dodany art. 6262a § 4 k.p.c.). Ze względu na odmienny charakter postępowania wieczystoksięgowego, którego celem jest sprawne i szybkie rozpoznanie sprawy (średnio w terminie do 3 miesięcy), należy wyłączyć stosowanie art. 125 § 24 k.p.c., który pozwala na rezygnację z korzystania z systemu teleinformatycznego na różnych etapach postępowania. W niniejszym postępowaniu taka możliwość byłaby niecelowa i prowadziłaby do niepotrzebnych utrudnień proceduralnych. W konsekwencji proponuje się wprowadzenie obowiązku kontynuowania postępowania rozpoczętego za pośrednictwem systemu teleinformatycznego. Oznacza to, że wnioskodawca, który zdecyduje się na wnoszenie pism za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, nie będzie mógł w toku postępowania składać pism w postaci papierowej. Obowiązek kontynuowania postępowania za pośrednictwem systemu teleinformatycznego nie będzie miał zastosowania w przypadku wniosków składanych przez notariuszy. Złożenie wniosku o wpis za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, w którym będzie pośredniczył notariusz, nie może skutkować nałożeniem na wnioskodawcę obowiązku składania kolejnych pism wyłącznie za pomocą tego systemu, chyba że sam dokona takiego wyboru wnoszenia pisma (dodany art. 6264 § 5 k.p.c.). Wprowadza się przepis, który zobowiązuje przewodniczącego do wezwania wnioskodawcy do złożenia pisma za pośrednictwem systemu teleinformatycznego – w terminie tygodniowym od dnia doręczenia wezwania, z odpowiednim zastosowaniem przepisów art. 130 § 2 i 3 k.p.c. – w przypadku, gdy wnioskodawca złożyłby pismo dotyczące wniosku o wpis w księdze wieczystej w postaci papierowej, mimo że postępowanie zostało wszczęte za pośrednictwem systemu teleinformatycznego. Proponowane rozwiązanie wynika z przyjętej wyżej zasady kontynuowania postępowania w formie elektronicznej (dodany art. 6262a § 5 k.p.c.). Projekt zakłada również, że apelacja, zażalenie albo skarga na orzeczenie referendarza sądowego złożona z naruszeniem wymogu kontynuacji postępowania w formie elektronicznej będą odrzucone przez sąd, jeżeli strona po wezwaniu przewodniczącego nie wniesie ich za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, w terminie tygodniowym od dnia doręczenia wezwania (dodany art. 6262a § 6 k.p.c.). 3. Obowiązek składania wniosków za pośrednictwem systemu teleinformatycznego przez naczelnika urzędu skarbowego. Wobec propozycji poszerzenia katalogu podmiotów uprawnionych do składania wniosków wieczystoksięgowych za pośrednictwem systemu teleinformatycznego obsługującego postępowanie sądowe, proponuje się również rozszerzenie obligatoryjności składania tych wniosków za pośrednictwem systemu teleinformatycznego przez naczelnika urzędu skarbowego. Zgodnie z projektem naczelnik urzędu skarbowego będzie zobligowany do składania wszelkich wniosków wieczystoksięgowych za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, a nie jedynie w sytuacji, gdy działa on jako organ egzekucyjny (zmieniony art. 6264 § 1 i uchylony art. 6264 § 11 k.p.c.). 4. Możliwość dokonywania czynności sądowych w postępowaniu wieczystoksięgowym w systemie teleinformatycznym. Proponuje się zapewnienie dalszej elektronizacji postępowania wieczystoksięgowego poprzez wprowadzenie przepisów umożliwiających dokonywanie wszystkich czynności sądowych – w tym wydawania orzeczeń i zarządzeń – bezpośrednio w systemie teleinformatycznym, z wykorzystaniem kwalifikowanego podpisu elektronicznego. Zgodnie z projektem, czynności sądu, referendarza sądowego i przewodniczącego w postępowaniu wieczystoksięgowym będą utrwalane wyłącznie w systemie teleinformatycznym, a wytworzone w ich wyniku dane w postaci elektronicznej będą opatrywane kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Przepis ten stanowi podstawę prawną dla orzekających w sądach wieczystoksięgowych sędziów, referendarzy sądowych oraz przewodniczących wydziałów do podejmowania w systemie teleinformatycznym wszelkich czynności, zarówno technicznych, jak i orzeczniczych (dodany art. 6267a k.p.c.). Kwalifikowanym podpisem elektronicznym opatrywane będą wyłącznie czynności orzecznicze oraz inne czynności sędziego lub referendarza kierowane na zewnątrz, tj. do uczestników postępowania. Natomiast czynności wewnętrzne, kierowane do pracowników sekretariatu sądu (np. zarządzenia porządkowe), nie będą wymagały podpisu, ponieważ system będzie automatycznie identyfikował osobę, która wyda dane zarządzenie. 5. Przesyłanie korespondencji sądowej za pośrednictwem systemu teleinformatycznego. W ramach projektowanych zmian proponuje się również wdrożenie możliwości przesyłania korespondencji sądowej za pośrednictwem systemu teleinformatycznego. Za pośrednictwem tego systemu dokonywane będą także doręczenia pism i orzeczeń sądu. Zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 62610 § 12 k.p.c., na wniosek uczestnika postępowania, zawartym w akcie notarialnym lub odrębnym piśmie, przesyłanie zawiadomienia o wpisie doręcza się za pośrednictwem systemu teleinformatycznego na konto wskazane w tym systemie. Przedmiotowy projekt ustawy przewiduje uchylenie tego przepisu oraz wprowadzenie w postępowaniu wieczystoksięgowym odrębnej regulacji dotyczącej doręczeń, opartej na zasadzie zawartej w art. 1311 § 1 k.p.c. Proponuje się zatem dodanie przepisu, zgodnie z którym sąd dokonuje doręczeń za pośrednictwem systemu teleinformatycznego (doręczenie elektroniczne), jeżeli adresat wniósł pismo za pośrednictwem systemu teleinformatycznego albo dokonał wyboru wnoszenia tej formy składania pism (dodany art. 6269a § 1 i uchylenie art. 62610 § 12). 6. Postępowanie w drugiej instancji w tradycyjnej formie. Proponuje się dodanie przepisu zgodnie z którym po przedstawieniu lub udostępnieniu hybrydowych akt księgi wieczystej sądowi drugiej instancji, na skutek wniesionego środka odwoławczego, pisma oraz dokumenty będą mogły być składane w postaci papierowej do czasu zakończenia postępowania przed tym sądem (dodany art. 62611a k.p.c.). Przed sądem drugiej instancji oraz przed Sądem Najwyższym postępowanie toczyć się będzie w tradycyjnej (papierowej) formie. Przy wprowadzeniu takiego rozwiązania możliwe będzie składanie pism w postaci papierowej, po przedstawieniu lub udostępnieniu hybrydowych akt księgi wieczystej sądowi drugiej instancji lub Sądowi Najwyższemu, gdyż może się zdarzyć, że po przekazaniu akt do sądu drugiej instancji pismo zostanie złożone za pośrednictwem systemu teleinformatycznego do sądu pierwszej instancji, który przekaże je sądowi odwoławczemu. Zatem od momentu przedstawienia hybrydowych akt księgi wieczystej sądowi drugiej instancji postępowanie w sprawie będzie się toczyć papierowo. Również papierowo sądy te będą dokonywały doręczeń. Po rozpoznaniu środka zaskarżenia, akta sprawy prowadzonej w ramach postępowania w drugiej instancji, będą przekazywane do sądu pierwszej instancji i załączone do hybrydowych akt księgi wieczystej. 7. Obowiązek wskazania konta w systemie teleinformatycznym jako adresu do doręczeń elektronicznych. W obowiązującym stanie prawnym art. 62612 § 1 k.p.c. stanowi, że osoba, na rzecz której w księdze wieczystej jest wpisane prawo lub roszczenie, jej przedstawiciel albo pełnomocnik do doręczeń ma obowiązek niezwłocznego zawiadomienia sądu prowadzącego księgę wieczystą o każdej zmianie adresu lub wskazania adresu do doręczeń. Wobec zmian wynikających z informatyzacji postępowania wieczystoksięgowego, w ramach obowiązku wynikającego z tego przepisu w zakresie zawiadamiania sądu o każdej zmianie adresu, proponuje się wskazanie konta w systemie teleinformatycznym jako adresu do doręczeń elektronicznych, pod warunkiem wcześniejszego założenia tego konta w systemie (zmiana w art. 62612 § 1 k.p.c.).
III. Pozostałe zmiany W związku z proponowaną zmianą przepisów w ustawie o księgach wieczystych i hipotece oraz w Kodeksie postępowania cywilnego (w zakresie postępowania wieczystoksięgowego), projekt punktowo reformuje również przepisy innych ustaw, m.in. ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie [5]. Proponuje się uzupełnienie ustawy – Prawo o notariacie o przepis, który wprowadzać będzie obowiązek umieszczania przez notariuszy w Centralnym Repozytorium Elektronicznych Wypisów Aktów Notarialnych także elektronicznego wypisu z aktu notarialnego zawierającego w swej treści dane stanowiące podstawę wpisu do księgi wieczystej opatrzonego kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Powyższe umożliwi notariuszowi przesłanie elektronicznego wypisu aktu notarialnego do sądu wieczystoksięgowego za pośrednictwem systemu teleinformatycznego (zmiana art. 92a § 2 ustawy – Prawo o notariacie). ---------------------------------------------- [3] Należy rozumieć przez to możliwość pobrania dokumentu [4] Dz. U. z 2025 r. poz. 1228 [5] Dz. U. z 2024 r. poz. 1001, z późn. zm.