Projekt wzmacnia Państwową Inspekcję Pracy (PIP) i zwiększa skuteczność kontroli przestrzegania prawa pracy. Nowe przepisy mają lepiej chronić pracowników, ograniczyć nadużywanie umów cywilnoprawnych oraz usprawnić współpracę między instytucjami publicznymi. Przyjęte rozwiązania realizują reformę zapisaną w Krajowym Planie Odbudowy (KPO).

Zmiany zwiększą skuteczność kontroli, poprawią warunki zatrudnienia oraz umożliwią uczciwą konkurencję między pracodawcami. Zapewnią także większą stabilność zatrudnienia osobom, które faktycznie pracują w warunkach właściwych dla umowy o pracę.

Najważniejsze rozwiązania

• Nowe przepisy przewidują, że inspektor pracy będzie mógł wydać decyzję administracyjną stwierdzającą istnienie stosunku pracy.
  • Oznacza to, że w sytuacji, gdy praca jest wykonywana pod kierownictwem pracodawcy, w określonym miejscu i czasie oraz za wynagrodzeniem – czyli w warunkach właściwych dla etatu – PIP będzie mogła formalnie potwierdzić, że strony łączy umowa o pracę.
• W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości, inspektor PIP najpierw wyda polecenie usunięcia naruszenia. Strony, czyli pracodawca i osoba pracująca, będą mogli:
  • zawrzeć umowę o pracę – wtedy sprawa zakończy się bez dalszych działań;
  • zmienić sposób wykonywania umowy cywilnoprawnej tak, aby nie miała cech stosunku pracy.

• Jeśli polecenie PIP nie zostanie prawidłowo wykonane, sprawa trafi do okręgowego inspektora pracy, który będzie mógł:
  • wydać decyzję administracyjną stwierdzającą istnienie stosunku pracy, albo
  • skierować sprawę do sądu.
• Od decyzji administracyjnej PIP strony będą mogły się odwołać do sądu pracy.
  • Sąd będzie miał możliwość udzielenia zabezpieczenia po decyzji PIP.
  • Sąd ma rozpatrzeć sprawę zabezpieczenia w ciągu 3 dni.

• Podwyższone zostają kary za naruszenia praw pracowniczych.
  • Projekt przewiduje podwojenie maksymalnej wysokości grzywny w postępowaniu mandatowym za wykroczenia przeciwko prawom pracownika.
• Wprowadzona zostanie możliwość prowadzenia zdalnych kontroli PIP, z wykorzystaniem transmisji online.
  • Rozwiązanie usprawni i przyspieszy działania kontrolne.
• Ponadto, PIP, Zakład Ubezpieczeń Społecznych i Krajowa Administracja Skarbowa będą mogły sprawniej wymieniać dane, m.in. w celu planowania kontroli.

Nowe przepisy mają wejść w życie zasadniczo po 3 miesiącach od dnia ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.