{"register":{"columns":[{"header":"Numer projektu","value":"UD114","registerId":20476989,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"sequence":{},"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Rodzaj dokumentu","registerId":20476989,"dictionaryValues":[{"id":"Projekty ustaw","value":"Projekty ustaw"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Typ dokumentu","registerId":20476989,"dictionaryValues":[{"id":"D – pozostałe projekty","value":"D – pozostałe projekty"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Informacje o przyczynach i potrzebie wprowadzenia rozwiązań planowanych w projekcie","value":"Brak jest instytucjonalnego instrumentu wsparcia dla osób, które z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności nie mogą samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu a jednocześnie znajdują się pod opieką instytucji pomocy społecznej i istnieją zastrzeżenia w zakresie jakości tej opieki. Osoby te korzystają z długoterminowej instytucjonalnej opieki społecznej, jednakże nie zawsze mogą zgłosić problem ograniczonego dostępu do przysługujących im świadczeń zdrowotnych w związku z niedostatecznym sprawowaniem funkcji opiekuńczych przez personel tych jednostek pomocy społecznej.\nKwestie praw pacjenta uregulowane są w obowiązującej ustawie z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta ( Dz. U. z 2020 r. poz. 849), zwanej dalej ustawą. Pierwotnie unormowany katalog praw pacjenta był uzupełniany ze względu na zmieniające się otoczenie prawne, społeczne oraz w związku ze zidentyfikowanymi tendencjami lub zagrożeniami. Katalog ten był uzupełniany m.in. o prawo pacjenta do zgłaszania działań niepożądanych produktów leczniczych, czy prawo do umierania w godności i spokoju oraz do leczenia bólu. Napływające w ostatnim czasie do Rzecznika Praw Pacjenta sygnały o ograniczonej możliwości korzystania przez pensjonariuszy jednostek zapewniających całodobową opiekę ze świadczeń zdrowotnych oraz dokonana przez Rzecznika analiza obowiązujących przepisów w tym zakresie doprowadziła do konstatacji, iż obecne regulacje są niewystarczające, w szczególności w zakresie sposobu w jaki regulują kwestie kontroli realizacji dostępu do świadczeń zdrowotnych. Taki stan rzeczy niesie za sobą określone konsekwencje w postaci ograniczenia lub braku możliwości korzystania przez te osoby ze świadczeń gwarantowanych. Nie bez znaczenia pozostaje również fakt, że jednostki zapewniające całodobową opiekę, których dotyczą przedmiotowe przepisy – z uwagi na specyficzną materię świadczeń zdrowotnych – nie wiedzą, w jaki sposób realizować nałożone na nie obowiązki.\nWedług stanu na dzień 31 grudnia 2019 r. na terenie całego kraju działały 1837 zakłady stacjonarnej pomocy społecznej, które dysponowały 118 877 miejscami. Domy pomocy społecznie stanowiły 875 placówek, dysponujących 82 840 miejscami, w których przebywało 81 795 mieszkańców. Placówki zapewniające całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku w ramach działalności gospodarczej lub statutowej stanowiły 385 podmiotów, posiadających 14 594 miejsc, z czego 13 313 było zajętych przez mieszkańców tych placówek. W końcu 2019 r. spośród wszystkich dostępnych miejsc w zakładach stacjonarnych pomocy społecznej 69,7% przypadało na domy pomocy społecznej, zaś placówki zapewniające całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku w ramach działalności gospodarczej lub statutowej dysponowały 12,3%. Jednocześnie, analizując strukturę wiekową pensjonariuszy zakładów stacjonarnych, zwrócono uwagę, iż największą grupę mieszkańców zakładów stacjonarnych pomocy społecznej stanowiły osoby, które ukończyły 60 rok życia1. Domy pomocy społecznej dysponowały 81,2 tys. miejsc (70,0% wszystkich miejsc w zakładach stacjonarnych pomocy społecznej). Najwięcej mieszkańców (22% wszystkich mieszkańców zakładów stacjonarnych pomocy społecznej) przebywało w placówkach dla osób w podeszłym wieku, niewiele mniej bo 21,2% w placówkach dla osób przewlekle psychicznie chorych, natomiast w placówkach dla osób przewlekle somatycznie chorych 19,4%2.\nAnaliza struktury wiekowej pensjonariuszy stacjonarnych zakładów opieki wskazuje, iż największą grupę mieszkańców zakładów stacjonarnych pomocy społecznej stanowiły osoby, które ukończyły 60. rok życia.\nZ powyższego należy wnioskować, że część pensjonariuszy nie była objęta podstawową opieką zdrowotną. Biorąc pod uwagę, iż większość świadczeń ambulatoryjnej opieki specjalistycznej wymaga skierowania należy przypuszczać, iż również nie korzystali oni z konsultacji specjalistycznych. Opiekę zdrowotną mogli uzyskać zatem tylko w sytuacjach nagłych, tj. w stanie zagrożenia życia lub zdrowia w systemie ratownictwa medycznego.\nNie bez znaczenia pozostaje również fakt, iż w ciągu kilku następnych dekad wzrośnie znacznie odsetek osób w podeszłym wieku, w tym wymagających trwałej opieki, leczenia i rehabilitacji. Spowoduje to również zwiększenie liczby osób, które będą wymagały świadczenia pomocy ze strony instytucji pomocy społecznej, w szczególności jednostek zapewniających pobyt stacjonarny. Tym samym konieczne jest uzupełnienie katalogu praw pacjenta korzystającego z całodobowej opieki o prawo do uzyskaniu świadczeń zdrowotnych oraz wprowadzenie regulacji umożliwiającej pogłębienie nadzoru na styku opieki społecznej i zdrowotnej. Ma to szczególne znaczenie w przypadku podmiotów, które sprawują długoterminową instytucjonalną opiekę nad osobami, które z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, nie mogą samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu.\nKwestie pomocy w korzystaniu ze świadczeń zdrowotnych, w odniesieniu do wymienionych wyżej form opieki, obecnie regulują przepisy prawa:\n1) zgodnie z art. 58 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej – dom pomocy społecznej umożliwia i organizuje mieszkańcom pomoc w korzystaniu ze świadczeń zdrowotnych przysługujących im na podstawie odrębnych przepisów;\n2) stosowanie do art. 68 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o pomocy społecznej, opieka w placówce zapewniającej całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku polega na świadczeniu przez całą dobę usług opiekuńczych zapewniających: m.in. niezbędną pomoc w załatwianiu spraw osobistych i pielęgnację, w tym pielęgnację w czasie choroby. W ust. 3 tego przepisu wskazano, iż usługi opiekuńcze powinny zapewniać m.in. pielęgnację w chorobie oraz pomoc w korzystaniu ze świadczeń zdrowotnych.\n\n\n1 GUS, Zakłady stacjonarne pomocy społecznej w 2019 r. Informacja sygnałowa, wydane w dniu 25 maja 2020 r., dostęp on-line: https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/warunki-zycia/ubostwo-pomoc-spoleczna/zaklady-stacjonarne-pomocy-spolecznej-w-2019-roku,18,4.html.\n2 jw.","registerId":20476989,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Istota rozwiązań ujętych w projekcie","value":"Zaproponowane zmiany w ustawie o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta uwzględniają wyżej wymienione uprawnienia, przez dodanie prawa do pomocy ze strony jednostek zapewniająca całodobową opiekę (przyjmując definicję odnoszącą się wyłącznie do wymienionych powyżej dwóch form opieki) w uzyskaniu i korzystaniu ze świadczeń zdrowotnych. Jest to uzasadnione tym, że za pacjenta (zgodnie z definicją zawartą w art. 3 ust. 1 pkt 4 ustawy ) uważa się osobę korzystającą ze świadczeń zdrowotnych udzielanych przez podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych lub osobę wykonującą zawód medycznych oraz osobę zwracającą się o udzielenie takich świadczeń. Projektowane przepisy nie nakładają na wskazane jednostki obowiązku zapewnienia podopiecznym świadczeń zdrowotnych, mają jedynie na celu realizację postulatu szerokorozumianego zapewnienia dostępu do opieki zdrowotnej przez ustalenie i wdrożenie określonych rozwiązań w zakresie zabezpieczenia i wsparcia pacjentów niesamodzielnych w dostępie do przysługujących im świadczeń zdrowotnych. W konsekwencji przyjętych rozwiązań właściwym w zakresie oceny prawidłowości realizacji tych praw pacjenta będzie Rzecznik Praw Pacjenta, który po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w sprawie indywidulanego pacjenta (art. 50-53 ustawy) będzie mógł zając stanowisko w przedmiotowym zakresie. Uregulowanie nowego prawa pacjenta umożliwi Rzecznikowi, w szczególności wszczęcie postępowania wyjaśniającego z własnej inicjatywy (bez wniosku strony) – w trybie art. 50 ust. 3 ustawy. Prowadzone przez Rzecznika, z własnej inicjatywy, postępowanie wyjaśniające umożliwi wsparcie osób niesamodzielnych, które mają utrudnioną możliwość zgłaszania zastrzeżeń, a faktycznie mogą mieć ograniczoną możliwość realizacji przysługujących im uprawnień. W przypadku zidentyfikowania określonych nieprawidłowości Rzecznik Praw Pacjenta wyda zalecenia lub opinię co do załatwienia sprawy, których celem będzie wdrożenie właściwych zasad realizacji omawianego prawa pacjenta na przyszłość (art. 53 ust. 5 ustawy). Ponadto zaproponowano, aby Rzecznik Praw Pacjenta o stwierdzonych nieprawidłowościach niezwłocznie informował wojewodę właściwego ze względu na miejsce położenia danej jednostki (art. 53 ust. 4a ustawy).\nProjekt przewiduje odpowiednie stosowanie art. 11 ust. 1 i 3 ustawy do jednostek zapewniających całodobową opiekę w zakresie prawa pacjenta, o którym mowa w dodawanym art. 8a. Przedmiotowa norma prawa ustanawia prawo do informacji o prawach pacjenta i w celu kompleksowości regulacji powinna odnosić się również do ww. jednostek.\nPonadto zaproponowano dodanie w art. 47 w ust. 1 pkt 10a ustawy statuującego zadanie Rzecznika Praw Pacjenta w zakresie współpracy z jednostkami zapewniającymi całodobową opiekę. Analogiczne uprawnienie obecnie uregulowane jest w art. 47 ust. 1 pkt 9a ustawy – współpraca w zakresie przestrzegania praw pacjenta z podmiotami udzielającymi świadczeń zdrowotnych. Prowadzone na tej podstawie działania Rzecznika Praw Pacjenta pozwalają na wypracowanie określonych rozwiązań, w sytuacjach niewymagających wszczęcia i przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Współpracę taką może zainicjować sam podmiot, jak i Rzecznik Praw Pacjenta.\nNadto do ustawy o pomocy społecznej proponuje się dodanie art. 53b zawierającego katalog otwarty czynności obejmujących zapewnienie pomocy w uzyskaniu i korzystaniu ze świadczeń zdrowotnych przez mieszkańców domów pomocy społecznej oraz placówek zapewniających całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku. Wymienione czynności obejmują takie, których podjęcie jest niezbędne do uzyskania przez mieszkańca właściwego świadczenia zdrowotnego, natomiast ze względu na indywidulane podejście do mieszkańców i uwzględnienie każdorazowo ich potrzeb zdrowotnych, katalog czynności ma charakter przykładowego wyliczenia form pomocy. W katalogu zostały wyróżnione następujące czynności:\n1) uzyskanie informacji dotyczących systemu ochrony zdrowia, w tym zasad dostępu i realizacji świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych;\n2) ustalenie podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych we właściwym zakresie;\n3) kontakt, w tym, w uzasadnionych przypadkach, za pośrednictwem pracownika domu pomocy społecznej lub placówki zapewniającej całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku z podmiotem, o którym mowa w pkt 2;\n4) pomoc w przygotowaniu się przez mieszkańca do prawidłowego przebiegu udzielania mu świadczeń zdrowotnych, w tym zgromadzenia informacji lub dokumentacji medycznej mogących mieć znaczenie w procesie udzielania świadczeń zdrowotnych;\n5) pomoc w uzyskaniu świadczeń zdrowotnych w miejscu pobytu mieszkańca, w tym organizacji warunków zapewniających poszanowanie intymności i godności tej osoby.\nW projektowanym art. 53b ust. 2 ustawy o pomocy społecznej sformułowano nakaz zachowania w tajemnicy informacji uzyskanych przez pracownika domu pomocy społecznej lub placówki zapewniającej całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku w toku wykonywanych czynności mających na celu pomoc mieszkańcowi w uzyskaniu i korzystaniu świadczeń zdrowotnych. Zachowanie tajemnicy przez pracowników ww. jednostek jest istotne ze względu na charakter ewentualnie powziętych informacji i danych; niejednokrotnie mogą to być dane dotyczące zdrowia mieszkańca, które powinny być szczególnie chronione.\nNie istnieje możliwość przyjęcia alternatywnego rozwiązania przedmiotowego problemu.","registerId":20476989,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ odpowiedzialny za opracowanie projektu","registerId":20476989,"dictionaryValues":[{"id":"Przewodniczący Komitetu Społecznego Rady Ministrów","value":"Przewodniczący Komitetu Społecznego Rady Ministrów"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektu","value":"Hanka Babińska Sekretarz Komitetu Społecznego Rady Ministrów","registerId":20476989,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ odpowiedzialny za przedłożenie projektu RM","registerId":20476989,"dictionaryValues":[{"id":"Przewodniczący Komitetu Społecznego Rady Ministrów","value":"Przewodniczący Komitetu Społecznego Rady Ministrów"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Planowany termin przyjęcia projektu przez RM","value":"III kwartał 2023 r.","registerId":20476989,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Informacja o rezygnacji z prac nad projektem","value":"Projekt procedowany w archiwalnym Wykazie pod numerem UD537","registerId":20476989,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Status realizacji","registerId":20476989,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"}]}}