Projekt ustawy o zmianie ustawy o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera
{"register":{"columns":[{"header":"Numer projektu","value":"UD106","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"sequence":{"regex":"UD{#UD_1}"},"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Rodzaj dokumentu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"Projekty ustaw","value":"Projekty ustaw"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Typ dokumentu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"D – pozostałe projekty","value":"D – pozostałe projekty"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Informacja dodatkowa","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Cele projektu oraz informacja o przyczynach i potrzebie rozwiązań planowanych w projekcie","value":"Zaproponowano dokonanie interwencji legislacyjnej, która w pierwszej kolejności będzie miała na celu dostosowanie przepisów ustawy z dnia 9 maja 2018 r. o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera (Dz. U. z 2022 r. poz. 1441), zwanej dalej „ustawą”, do wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) z dnia 21 czerwca 2022 r. w sprawie C-817/19 Ligue des droits humains (Dz. Urz. UE.C 340 21.06.2022, str. 4), zwanego dalej „wyrokiem TSUE”, tj. w sprawie zasad przetwarzania danych dotyczących przelotu pasażera (danych PNR ) oraz zgodności tych zasad z prawami podstawowymi. \nW ww. wyroku TSUE uznał, że po pierwsze, niezgodne z przepisami unijnymi jest takie ustawodawstwo krajowe, które przewiduje ogólny pięcioletni okres przechowywania danych PNR, mający zastosowanie do wszystkich pasażerów lotniczych, w tym do tych, wobec których nie ustalono żadnych obiektywnych dowodów mogących świadczyć o istnieniu zagrożenia terrorystycznego lub poważną przestępczością. Po drugie, niezgodne z prawodawstwem unijnym są takie przepisy krajowe, które przewidują zautomatyzowane przekazywanie i przetwarzanie danych PNR w odniesieniu do wszystkich lotów wewnątrzunijnych. Takie zaś rozwiązania przewiduje polskie ustawodawstwo.\nZgodnie z ustawą, która stanowi transpozycję do polskiego porządku prawnego dyrektywy UE 2016/681 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie wykorzystywania danych dotyczących przelotu pasażera (danych PNR) w celu zapobiegania przestępstwom terrorystycznym i poważnej przestępczości, ich wykrywania, prowadzenia postępowań przygotowawczych w ich sprawie i ich ścigania (Dz. Urz. UE. L 119 z 27.04.2016, str.132), zwanej dalej „dyrektywą”, lotem PNR jest każdy lot statku powietrznego wykonujący przewóz lotniczy pasażerów, podczas którego następuje przekroczenie granicy państwowej, nie zaś granicy Unii Europejskiej, a start albo lądowanie tego statku następuje na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Definicja lotu PNR, wynikająca z art. 2 pkt 6 ustawy, nie przewiduje zatem rozróżnienia lotów PNR na loty pozaunijne i wewnątrzunijne, a co za tym idzie, ustawa stosuje wobec obu kategorii te same zasady przekazywania danych PNR i ich przetwarzania.\nPonadto, zgodnie z ustawą, wszystkie dane PNR są przechowywane przez Krajową Jednostkę do spraw Informacji o Pasażerach (JIP) przez okres 5 lat od dnia ich zgromadzenia, a następnie trwale usuwane z Krajowego Systemu Informatycznego PNR (KSI PNR). Po upływie 6-miesięcznego okresu przechowywania dane PNR są co prawda depersonalizowane, ale na przestrzeni całego 5-letniego okresu retencji możliwe jest ich ponowne ujawnienie każdorazowo po uzyskaniu w tej sprawie stosownej zgody prokuratora lub sądu. Tym samym przepisy ustawy nie w pełni odpowiadają twierdzeniom Trybunału Sprawiedliwości, który w tej kwestii zauważa, że dostęp do danych PNR w formie pozwalającej na bezpośrednie zidentyfikowanie osoby, której dotyczą, „po upływie początkowego okresu zatrzymania” powinien następować „wyłącznie po spełnieniu bardzo restrykcyjnych i ściśle określonych warunków”. Trybunał uznał bowiem „że im dłuższy okres zatrzymania danych PNR, tym ingerencja z niego wynikająca jest poważniejsza”.\nProjektowane zmiany do ustawy mają również na celu usprawnienie funkcjonowania mechanizmów dotyczących przekazywania danych PNR oraz ich przetwarzania przez JIP w celach określonych przez unijnego prawodawcę. Poprawy wymaga również mechanizm nakładania kar, w tym przesłanek wyłączających ich stosowanie. Obowiązujące w tym zakresie rozwiązania nie w pełni odpowiadają celom, które postawił unijny prawodawca, a w konsekwencji również ustawodawca, tj. zwalczanie przestępstw o charakterze terrorystycznym oraz innych poważnych przestępstw. \nZakładana interwencja legislacyjna ma również na celu ograniczyć te działania, które z perspektywy kilkuletniego stosowania ustawy okazują się mało efektywne, a stanowią o zbędnej biurokracji, występującej zarówno po stronie przewoźników lotniczych, jak i JIP.","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Istota rozwiązań planowanych w projekcie, w tym proponowane środki realizacji","value":"W projekcie zaproponowano:\n1) wprowadzenie odrębnych definicji lotów wewnątrzunijnych i pozaunijnych, a tym samym zapewnienie na poziomie ustawowym odrębnych zasad przetwarzania danych PNR ze względu na to jakiej kategorii lotów dotyczą. Dane PNR dotyczące pasażerów lotów pozaunijnych będą mogły być przetwarzane w odniesieniu do wszystkich takich lotów, natomiast przetwarzanie danych PNR z lotów wewnątrzunijnych będzie możliwe tylko w przypadku wprowadzenia w Rzeczypospolitej Polskiej, na podstawie ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o działaniach antyterrorystycznych, (Dz. U. z 2024 r. poz. 92) stopnia alarmowego. W przypadku zaś gdy nie będzie obowiązywał żaden stopień alarmowy, kategorie lotów wewnątrzunijnych objętych prawem przetwarzania będzie określał minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze niejawnego zarządzenia;\n2) utrzymanie 5-letniej retencji danych PNR, ale z jednoczesnym ograniczeniem do absolutnego minimum możliwości ujawniania (personalizacji) tych danych po 3 latach przechowywania;\n3) wprowadzenie rozwiązań abolicyjnych wobec przewoźników lotniczych za naruszenia związane w wykonanymi lotami PNR w okresie do dnia wejścia w życie projektowanych przepisów, jednakże przy spełnieniu określonych warunków, tj. gdy naruszenia dotyczą lotów wewnątrzunijnych albo gdy dotyczą przewoźnika, który w ciągu 3 miesięcy od dnia wejścia w życie projektowanej ustawy spełnił warunki przekazywania danych PNR albo gdy dotyczą przewoźnika, który z różnych względów przestał obsługiwać loty do/z Polski;\n4) doprecyzowanie na gruncie ustawowym wybranych przepisów, które bezpośrednio regulują system przekazywania i przetwarzania danych PNR, w tym m.in.:\na) wskazanie, że dane PNR wymagające przekazania w drugim terminie dotyczą pasażerów, którzy znajdują się na pokładzie statku powietrznego i nie mogą go opuścić;\nb) ograniczenie zakresu danych, które przewoźnik jest zobowiązany przekazać do JIP, poprzez całkowitą rezygnację z obowiązku przekazywania informacji na temat rozkładów i programów lotów, a w odniesieniu do informacji dotyczących przewoźnika lub wybranego przez niego protokołu i formatu danych oraz elementów kategorii gromadzonych danych – takie przekazanie nastąpi tylko na wniosek JIP;\nc) ustanowienie zasad weryfikacji danych PNR przekazywanych do JIP, które to zasady będą opierały się w głównej mierze na corocznych planach weryfikacji zatwierdzanych przez Komendanta Głównego Straży Granicznej albo w uzasadnionych przypadkach będą realizowane na jego polecenie;\nd) wskazanie właściwości przewoźnika lotniczego do przedstawienia dowodów potwierdzających, że dany lot nie był lotem PNR lub że przewoźnik nie posiadał danych PNR, lub że wystąpiły negatywne przesłanki nałożenia kary administracyjnej;\ne) doprecyzowanie przepisów dotyczących naruszeń poprzez wskazanie w nich, że naruszeniem jest również niewykonanie obowiązku, o którym mowa w art. 6 ust. 2 pkt 2 lub art. 6 ust. 3 ustawy;\nf) wprowadzenie czasu dostosowawczego na podłączenie się tych przewoźników lotniczych, którzy dopiero rozpoczynają działalność na polskim rynku lotniczym i w związku z tym dotychczas nie obsługiwali lotów PNR w rozumieniu ustawy;\ng) rozszerzenie katalogu przypadków obniżenia administracyjnych kar pieniężnych o przypadki, gdy dane PNR nie zostały przekazane w terminie ale takie przekazanie do JIP nastąpiło później;\nh) doprecyzowanie przesłanki wyłączającej nałożenie administracyjnej kary pieniężnej za naruszenia ustawy w związku z zaistnieniem awarii, poprzez wskazanie jakie warunki muszą zostać spełnione aby takie wyłączenie mogło mieć miejsce;\ni) uchylenie przepisu regulującego kwestie doręczeń pism w postaci dokumentów elektronicznych przewoźnikowi lotniczemu, który nie ma siedziby na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.\n","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Oddziaływanie na życie społeczne nowych regulacji prawnych","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Spodziewane skutki i następstwa projektowanych regulacji prawnych","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Sposoby mierzenia efektów nowych regulacji prawnych","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ odpowiedzialny za opracowanie projektu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"MSWiA","value":"MSWiA"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ współpracujący przy opracowaniu projektu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektu","value":"Czesław Mroczek Sekretarz Stanu ","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ odpowiedzialny za przedłożenie projektu RM","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"MSWiA","value":"MSWiA"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Planowany termin przyjęcia projektu przez RM","value":"II kwartał 2025 r. ZREALIZOWANY Rada Ministrów przyjęła 20 maja 2025 r.","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Informacja o rezygnacji z prac nad projektem","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Status realizacji","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"Zrealizowany","value":"Zrealizowany"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"}]}}
Numer projektu:
UD106
Rodzaj dokumentu:
Projekty ustaw
Typ dokumentu:
D – pozostałe projekty
Cele projektu oraz informacja o przyczynach i potrzebie rozwiązań planowanych w projekcie:
Zaproponowano dokonanie interwencji legislacyjnej, która w pierwszej kolejności będzie miała na celu dostosowanie przepisów ustawy z dnia 9 maja 2018 r. o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera (Dz. U. z 2022 r. poz. 1441), zwanej dalej „ustawą”, do wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) z dnia 21 czerwca 2022 r. w sprawie C-817/19 Ligue des droits humains (Dz. Urz. UE.C 340 21.06.2022, str. 4), zwanego dalej „wyrokiem TSUE”, tj. w sprawie zasad przetwarzania danych dotyczących przelotu pasażera (danych PNR ) oraz zgodności tych zasad z prawami podstawowymi. W ww. wyroku TSUE uznał, że po pierwsze, niezgodne z przepisami unijnymi jest takie ustawodawstwo krajowe, które przewiduje ogólny pięcioletni okres przechowywania danych PNR, mający zastosowanie do wszystkich pasażerów lotniczych, w tym do tych, wobec których nie ustalono żadnych obiektywnych dowodów mogących świadczyć o istnieniu zagrożenia terrorystycznego lub poważną przestępczością. Po drugie, niezgodne z prawodawstwem unijnym są takie przepisy krajowe, które przewidują zautomatyzowane przekazywanie i przetwarzanie danych PNR w odniesieniu do wszystkich lotów wewnątrzunijnych. Takie zaś rozwiązania przewiduje polskie ustawodawstwo. Zgodnie z ustawą, która stanowi transpozycję do polskiego porządku prawnego dyrektywy UE 2016/681 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie wykorzystywania danych dotyczących przelotu pasażera (danych PNR) w celu zapobiegania przestępstwom terrorystycznym i poważnej przestępczości, ich wykrywania, prowadzenia postępowań przygotowawczych w ich sprawie i ich ścigania (Dz. Urz. UE. L 119 z 27.04.2016, str.132), zwanej dalej „dyrektywą”, lotem PNR jest każdy lot statku powietrznego wykonujący przewóz lotniczy pasażerów, podczas którego następuje przekroczenie granicy państwowej, nie zaś granicy Unii Europejskiej, a start albo lądowanie tego statku następuje na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Definicja lotu PNR, wynikająca z art. 2 pkt 6 ustawy, nie przewiduje zatem rozróżnienia lotów PNR na loty pozaunijne i wewnątrzunijne, a co za tym idzie, ustawa stosuje wobec obu kategorii te same zasady przekazywania danych PNR i ich przetwarzania. Ponadto, zgodnie z ustawą, wszystkie dane PNR są przechowywane przez Krajową Jednostkę do spraw Informacji o Pasażerach (JIP) przez okres 5 lat od dnia ich zgromadzenia, a następnie trwale usuwane z Krajowego Systemu Informatycznego PNR (KSI PNR). Po upływie 6-miesięcznego okresu przechowywania dane PNR są co prawda depersonalizowane, ale na przestrzeni całego 5-letniego okresu retencji możliwe jest ich ponowne ujawnienie każdorazowo po uzyskaniu w tej sprawie stosownej zgody prokuratora lub sądu. Tym samym przepisy ustawy nie w pełni odpowiadają twierdzeniom Trybunału Sprawiedliwości, który w tej kwestii zauważa, że dostęp do danych PNR w formie pozwalającej na bezpośrednie zidentyfikowanie osoby, której dotyczą, „po upływie początkowego okresu zatrzymania” powinien następować „wyłącznie po spełnieniu bardzo restrykcyjnych i ściśle określonych warunków”. Trybunał uznał bowiem „że im dłuższy okres zatrzymania danych PNR, tym ingerencja z niego wynikająca jest poważniejsza”. Projektowane zmiany do ustawy mają również na celu usprawnienie funkcjonowania mechanizmów dotyczących przekazywania danych PNR oraz ich przetwarzania przez JIP w celach określonych przez unijnego prawodawcę. Poprawy wymaga również mechanizm nakładania kar, w tym przesłanek wyłączających ich stosowanie. Obowiązujące w tym zakresie rozwiązania nie w pełni odpowiadają celom, które postawił unijny prawodawca, a w konsekwencji również ustawodawca, tj. zwalczanie przestępstw o charakterze terrorystycznym oraz innych poważnych przestępstw. Zakładana interwencja legislacyjna ma również na celu ograniczyć te działania, które z perspektywy kilkuletniego stosowania ustawy okazują się mało efektywne, a stanowią o zbędnej biurokracji, występującej zarówno po stronie przewoźników lotniczych, jak i JIP.
Istota rozwiązań planowanych w projekcie, w tym proponowane środki realizacji:
W projekcie zaproponowano: 1) wprowadzenie odrębnych definicji lotów wewnątrzunijnych i pozaunijnych, a tym samym zapewnienie na poziomie ustawowym odrębnych zasad przetwarzania danych PNR ze względu na to jakiej kategorii lotów dotyczą. Dane PNR dotyczące pasażerów lotów pozaunijnych będą mogły być przetwarzane w odniesieniu do wszystkich takich lotów, natomiast przetwarzanie danych PNR z lotów wewnątrzunijnych będzie możliwe tylko w przypadku wprowadzenia w Rzeczypospolitej Polskiej, na podstawie ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o działaniach antyterrorystycznych, (Dz. U. z 2024 r. poz. 92) stopnia alarmowego. W przypadku zaś gdy nie będzie obowiązywał żaden stopień alarmowy, kategorie lotów wewnątrzunijnych objętych prawem przetwarzania będzie określał minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze niejawnego zarządzenia; 2) utrzymanie 5-letniej retencji danych PNR, ale z jednoczesnym ograniczeniem do absolutnego minimum możliwości ujawniania (personalizacji) tych danych po 3 latach przechowywania; 3) wprowadzenie rozwiązań abolicyjnych wobec przewoźników lotniczych za naruszenia związane w wykonanymi lotami PNR w okresie do dnia wejścia w życie projektowanych przepisów, jednakże przy spełnieniu określonych warunków, tj. gdy naruszenia dotyczą lotów wewnątrzunijnych albo gdy dotyczą przewoźnika, który w ciągu 3 miesięcy od dnia wejścia w życie projektowanej ustawy spełnił warunki przekazywania danych PNR albo gdy dotyczą przewoźnika, który z różnych względów przestał obsługiwać loty do/z Polski; 4) doprecyzowanie na gruncie ustawowym wybranych przepisów, które bezpośrednio regulują system przekazywania i przetwarzania danych PNR, w tym m.in.: a) wskazanie, że dane PNR wymagające przekazania w drugim terminie dotyczą pasażerów, którzy znajdują się na pokładzie statku powietrznego i nie mogą go opuścić; b) ograniczenie zakresu danych, które przewoźnik jest zobowiązany przekazać do JIP, poprzez całkowitą rezygnację z obowiązku przekazywania informacji na temat rozkładów i programów lotów, a w odniesieniu do informacji dotyczących przewoźnika lub wybranego przez niego protokołu i formatu danych oraz elementów kategorii gromadzonych danych – takie przekazanie nastąpi tylko na wniosek JIP; c) ustanowienie zasad weryfikacji danych PNR przekazywanych do JIP, które to zasady będą opierały się w głównej mierze na corocznych planach weryfikacji zatwierdzanych przez Komendanta Głównego Straży Granicznej albo w uzasadnionych przypadkach będą realizowane na jego polecenie; d) wskazanie właściwości przewoźnika lotniczego do przedstawienia dowodów potwierdzających, że dany lot nie był lotem PNR lub że przewoźnik nie posiadał danych PNR, lub że wystąpiły negatywne przesłanki nałożenia kary administracyjnej; e) doprecyzowanie przepisów dotyczących naruszeń poprzez wskazanie w nich, że naruszeniem jest również niewykonanie obowiązku, o którym mowa w art. 6 ust. 2 pkt 2 lub art. 6 ust. 3 ustawy; f) wprowadzenie czasu dostosowawczego na podłączenie się tych przewoźników lotniczych, którzy dopiero rozpoczynają działalność na polskim rynku lotniczym i w związku z tym dotychczas nie obsługiwali lotów PNR w rozumieniu ustawy; g) rozszerzenie katalogu przypadków obniżenia administracyjnych kar pieniężnych o przypadki, gdy dane PNR nie zostały przekazane w terminie ale takie przekazanie do JIP nastąpiło później; h) doprecyzowanie przesłanki wyłączającej nałożenie administracyjnej kary pieniężnej za naruszenia ustawy w związku z zaistnieniem awarii, poprzez wskazanie jakie warunki muszą zostać spełnione aby takie wyłączenie mogło mieć miejsce; i) uchylenie przepisu regulującego kwestie doręczeń pism w postaci dokumentów elektronicznych przewoźnikowi lotniczemu, który nie ma siedziby na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Organ odpowiedzialny za opracowanie projektu:
MSWiA
Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektu:
Czesław Mroczek Sekretarz Stanu
Organ odpowiedzialny za przedłożenie projektu RM:
MSWiA
Planowany termin przyjęcia projektu przez RM:
II kwartał 2025 r. ZREALIZOWANY Rada Ministrów przyjęła 20 maja 2025 r.