Powrót

Projekt ustawy o zmianie ustawy o rybołówstwie morskim

Logo Biuletynu Informacji Publicznej
Informacje o publikacji dokumentu
Pierwsza publikacja:
18.11.2025 12:56 Edyta Kurkiewicz
Wytwarzający/ Odpowiadający:
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Tytuł Wersja Dane zmiany / publikacji
Projekt ustawy o zmianie ustawy o rybołówstwie morskim 1.0 18.11.2025 12:56 Edyta Kurkiewicz

Aby uzyskać archiwalną wersję należy skontaktować się z Redakcją BIP

{"register":{"columns":[{"header":"Numer projektu","value":"UD334","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"sequence":{"regex":"UD{#UD_1}"},"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Rodzaj dokumentu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"Projekty ustaw","value":"Projekty ustaw"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Typ dokumentu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"D – pozostałe projekty","value":"D – pozostałe projekty"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Informacja dodatkowa","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Cele projektu oraz informacja o przyczynach i potrzebie rozwiązań planowanych w projekcie","value":"Projekt ustawy o zmianie ustawy o rybołówstwie morskim ma na celu wprowadzenie zmian niektórych przepisów obowiązującej ustawy z dnia 19 grudnia 2014 r. o rybołówstwie morskim (Dz. U. 2025 r. poz. 590), w związku z obecnymi uwarunkowaniami związanymi z prowadzeniem rybołówstwa komercyjnego w polskich obszarach morskich.\nCelem projektowanej ustawy jest potrzeba rozwiązania następujących spraw:\n1. Zwiększającej się presji połowowej na zasoby ryb na obszarach Zalewu Wiślanego oraz Zalewu Szczecińskiego, Zalewu Kamieńskiego i Jeziora Dąbie. \nRaporty z wykonanych badań naukowych i analiz połowowych oraz narzędziowych Morskiego Instytutu Rybackiego – Państwowego Instytutu Badawczego (MIR-PIB) w okresie ostatnich 4 lat potwierdzają, że nakład połowowy (presja połowowa) na obszarze Zalewu Wiślanego zwiększył się trzykrotnie po roku 2015 – od momentu rezygnacji z limitowania kwot połowowych leszcza i sandacza. \nUtrzymywanie wysokiego nakładu połowowego może prowadzić do zmniejszenia lub zagrożenia dla odnawialności stad ryb i ograniczenia możliwości zarobkowania rybaków.\nDo roku 2015, na posiedzeniach polsko-rosyjskiej Komisji Mieszanej do spraw gospodarki rybnej na obszarze Zalewu Wiślanego, ustalano dla każdej ze Stron dopuszczalne możliwości połowowe (kwoty) leszcza i sandacza. W polskiej części Zalewu Wiślnego gatunki te były wówczas odławiane przez armatorów statków rybackich w ramach kwot indywidualnych. \nW 2016 r. Polska zrezygnowała z ustalania dla ww. gatunków dopuszczalnych możliwości połowowych w polskiej części Zalewu na rzecz zarządzania nakładem połowowym – określeniem maksymalnej liczby narzędzi połowowych jednocześnie wykorzystywanych do połowów - 6000 wontonów lub 2000 żaków lub 179 480 sztuk haków w narzędziach haczykowych. Związane było to ze stanem zasobów leszcza i sandacza, który nie wykazywał oznak przełowienia tych gatunków. \nOd 2011 roku MIR-PIB prowadzi Program badawczy w zakresie analizy połowów organizmów morskich w wodach Zalewu Wiślanego, w szczególności: leszcza, sandacza i okonia.\nWyniki badań z 2024 r. wskazują, że:\n- W połowach dominował śledź (1.424,0 tony – 52% ogólnej masy złowionych ryb na tym akwenie), a następnie leszcz (943,0 tony – 34%) oraz sandacz (110,7 ton – 4%), płoć (74,8 ton – 3%) i okoń (74,7 ton – 3%).\n- Nastąpił znaczny wzrost nakładu połowowego po roku 2015 - w ostatnich dwóch latach w przypadku wontonów (będących podstawą zdecydowanej większości połowów m. in. sandacza i leszcza) wzrost był blisko trzykrotny. \n- Stan zasobów leszcza: średnia długość w połowach Polski w okresie 2011-2024 była nieco niższa lub zbliżona do wartości 42.9 cm, co sugeruje racjonalną eksploatację. Z kolei porównanie śmiertelności połowowej otrzymanej na podstawie krzywej połowów wskazuje, że w ostatnich latach była ona wyższa od śmiertelności optymalnej.\n- Stan zasobów sandacza: Średnia długość sandacza w połowach Polski w okresie 2019-2024 wynosiła ok. 50 cm, co sugeruje właściwą eksploatację. Z kolei porównanie śmiertelności połowowej otrzymanej na podstawie krzywej połowów wskazuje, że wielkość połowów w okresie wielolecia można by zwiększyć zmniejszając śmiertelność połowową, np. poprzez zmniejszenie nakładu połowowego o ok. 20%.\nZ analizy MIR-PIB dotyczącej określenia przewidywanych skutków wynikających z potencjalnego zwiększenia presji połowowej na obszarze Zalewu Wiślanego, Zalewu Szczecińskiego, Zalewu Kamieńskiego i Jeziora Dąbie wynika, że zwiększanie presji połowowej (mierzonej śmiertelnością połowową) ponad obecny poziom, prowadziłoby do obniżenia wielkości połowów w skali wielolecia oraz zmniejszania biomasy stad poniżej poziomu umożliwiającego maksymalne zrównoważone połowy. Poza tym znaczne zwiększenie i utrzymywanie tej zwiększonej presji połowowej mogłoby prowadzić do utraty zdolności do odtwarzania poszczególnych stad.\nWedług danych z Elektronicznego Rejestru Statków Rybackich, na dzień 26 sierpnia 2025 r., uprawnionych do połowu gatunków nielimitowanych, w tym leszcza i sandacza, jest 150 statków rybackich na obszarze Zalewu Wiślanego. Na obszarze Zalewu Szczecińskiego, Zalewu Kamieńskiego i Jeziora Dąbie uprawnionych do wykonywania rybołówstwa komercyjnego jest 101 statków rybackich. Szczególnie widoczne jest zwiększenie się liczby statków rybackich na Zalewie Wiślanym, gdzie w 2014 r. uprawionych do wykonywania rybołówstwa komercyjnego były 92 jednostki.\nOd kilku lat armatorzy statków rybackich z Zalewu Wiślanego wskazywali na konieczność ograniczenia liczby statków na tym akwenie, poprzez uniemożliwienie wprowadzania nowych jednostek. Podobnie armatorzy z Zalewu Szczecińskiego zawnioskowali o wprowadzenie takiego ograniczenia.\n2. Coraz trudniejsze warunki prowadzenia działalności gospodarczej polegającej na wykonywaniu morskiego rybołówstwa komercyjnego.\nW ostatnim czasie obserwuje się coraz trudniejsze warunki prowadzenia działalności gospodarczej poszczególnych armatorów, wynikające z sytuacji międzynarodowej oraz zmniejszających się kwot połowowych ze względu na pogarszające się stany zasobów organizmów morskich. Istniejący przy tym brak elastycznego systemu zarządzania kwotami połowowymi może skutkować nieoptymalnym, z punktu widzenia przedsiębiorcy, wykorzystaniem zasobów oraz stratami finansowymi wpływającymi na ekonomiczną kondycję poszczególnych armatorów rybackich. \nW roku 2020, ze względu na złą kondycję stada, zakazane zostały ukierunkowane połowy dorsza wschodniego. Od roku 2022 zakazem ukierunkowanych połowów objęte zostały również stada dorsza zachodniego, śledzia zachodniego i łososia. Od 2024 roku obowiązuje również sześciomiesięczny zakaz połowów węgorza, służący ochronie tego gatunku w trakcie jego migracji. \nOdbudowa stad jest procesem wieloletnim, który jest zależny nie tylko od działań podejmowanych przez administracje rybackie państw UE, Komisję Europejską czy przez samych rybaków. Wpływ na kondycję stad ma bowiem sytuacja środowiskowa Morza Bałtyckiego – zwiększenie się ogólnej liczby kormoranów i fok przenoszących pasożyty, anoksja, zwiększenie się temperatury wody, itp. Obecnie, na podstawie posiadanej wiedzy naukowej, nie jest możliwe określenie czasu, który jest niezbędny do odbudowy poszczególnych stad ryb. \nStan stad ryb Morza Bałtyckiego, a tym samym związana z nim wysokość kwot połowowych ustalanych przez Radę UE, powoduje znaczne ograniczenie możliwości rozwoju komercyjnego rybołówstwa morskiego. Zakaz ukierunkowanych połowów niektórych gatunków ryb prowadzi do braku możliwości zintensyfikowania działalności rybackiej i zwiększenia dochodów. Z kolei liczba statków rybackich wpisanych do rejestru na dzień 18.08.2025 r. w rejestrze statków rybackich wynosi 552 statki rybackie poniżej 12 m długości całkowitej, co oznacza, że wielkość floty nie jest dostosowana do ograniczanych możliwości połowowych. \nKwoty połowowe UE ustalane przez Radę UE, w szczególności kwoty dorsza stada wschodniego, dorsza stada zachodniego, śledzia stada zachodniego i łososia, ulegały systematycznym redukcjom. W 2015 r. polska kwota połowowa dorsza stada wschodniego wynosiła 28 085 t., w 2025 r. kwota tego stada została zredukowana do 113 t., które można wykorzystać wyłącznie w ramach przyłowu. W przypadku dorsza zachodniego w 2015 r. polska kwota połowowa wynosiła 1857 t., obecnie to 31 t. do wykorzystania jako przyłów. Kwoty łososia i śledzia zachodniego, które obecnie również można wykorzystać wyłącznie w ramach przyłowu, wynosiły w 2015 r. odpowiednio 6030 sztuk i 2891 t. a w 2025 r. wynoszą 2187 sztuk i 103 t. Również kwoty połowowe śledzia stada centralnego i szprota, dwóch najistotniejszych gatunków ryb dla floty pelagicznej, uległy w ciągu ostatnich 10 lat istotnej redukcji. Polska kwota połowowa śledzia stada centralnego w 2015 r. wynosiła 40 723 t., w roku 2025 - 20 898 t. Polska kwota połowowa szprota w 2015 r. ustalona została na poziomie 62 706 t., a w 2025 r. wynosi 40 957 t.\n","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Istota rozwiązań planowanych w projekcie, w tym proponowane środki realizacji","value":"W odniesieniu do poszczególnych problemów wskazanych w pkt 1 proponuje się odpowiednio:\nAd. 1. Utrzymanie presji połowowej na obecnym poziomie dla Zalewu Wiślanego oraz Szczecińskiego, Zalewu Kamieńskiego i Jeziora Dąbie przez określenie maksymalnej liczby statków rybackich mogących wykonywać rybołówstwo komercyjne na tych obszarach. \nOkreślenie maksymalnej liczby statków rybackich powinno zostać uregulowane poprzez stworzenie przepisów upoważniających do wydania fakultatywnego rozporządzenia umożliwiającego wskazanie tej maksymalnej liczby statków, która będzie uprawniona do wykonywania rybołówstwa komercyjnego na ww. obszarach. W rozporządzeniu uwzględnione będą musiały zostać elementy, takie jak: dostosowanie floty do dostępnych możliwości połowowych, racjonalna i zrównoważona eksploatacja żywych zasobów morza oraz konieczność zapewnienia możliwości dalszego wykonywania rybołówstwa komercyjnego statkami rybackimi, które wykonywały ten rodzaj rybołówstwa na ww. akwenach.\nNa każdym z tych dwóch obszarów maksymalna liczba statków będzie równa obecnej liczbie statków wykonujących rybołówstwo komercyjne na tych akwenach. Każdy ze statków wykonujących rybołówstwo komercyjne na ww. obszarach zachowa prawo dalszego prowadzenia działalności gospodarczej. Wszystkie statki rybackie, które zostały wpisane do rejestru statków rybackich, jako uprawnione do wykonywania rybołówstwa komercyjnego na przedmiotowych akwenach przed wejściem w życie projektowanych przepisów, również w przypadku przekroczenia ww. wartości, zachowają prawo do dalszego prowadzenia działalności. W przypadku wykreślenia statku z ww. segmentu jego ponowne wpisanie do rejestru statków rybackich będzie możliwe wyłącznie w przypadku, gdy liczba statków nie przekroczy określonego progu maksymalnej liczby statków. W sytuacji zwolnienia się miejsca na jednym z akwenów wnioski o wpisanie nowego statku do segmentu floty go obejmującego będą rozpatrywane zgodnie z kolejnością ich wpływów. Nie zakłada się jednak publikacji informacji o zwolnieniu przedmiotowego miejsca.\nZaproponowane rozwiązanie jest zgodne z oczekiwaniami środowiska rybackiego z ww. akwenów i będzie miało pozytywny wpływ na zasoby ryb poprzez uniemożliwienie zwiększenia presji połowowej, a tym samym nakładu połowowego.\nNowe przepisy nie zmienią sytuacji armatorów i właścicieli statków, którymi prowadzona już jest działalność gospodarcza na przedmiotowych akwenach i uniemożliwią pozostałym armatorom statków rybackich do 12 m długości całkowitej prowadzenia działalności na tych wodach.\nRybołówstwo komercyjne jest działalnością regulowaną. Podlega licznym ograniczeniom wynikającym z przepisów krajowych, jak i unijnych – Wspólna Polityka Rybołówstwa (rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1380/2013 z dnia 11 grudnia 2013 r. w sprawie wspólnej polityki rybołówstwa, zmieniające rozporządzenia Rady (WE) nr 1954/2003 i (WE) nr 1224/2009 oraz uchylające rozporządzenia Rady (WE) nr 2371/2002 i (WE) nr 639/2004 oraz decyzję Rady 2004/585/WE (Dz.U. L 354 z 28.12.2013, s. 22). \nWykonywanie rybołówstwa komercyjnego przez armatora statku rybackiego wymaga posiadania wydanych na ten statek: specjalnego zezwolenia połowowego i licencji połowowej. Licencja połowowa wydawana jest po dokonaniu wpisu statku do rejestru statków rybackich. We wniosku o dokonanie wpisu statku do przedmiotowego rejestru konieczne jest podanie obszaru prowadzenie połowów (segmentu floty), które zostały określone w art. 9 ustawy o rybołówstwie morskim – Morze Bałtyckie, morskie wody wewnętrzne i obszary dalekomorskie. Statek może zostać wpisany do więcej niż jednego obszaru prowadzenia połowów. Na obszary morskich wód wewnętrznych, zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 2 ustawy o rybołówstwie morskim, mogą zostać wpisane wyłącznie statki o maksymalnej długości całkowitej nieprzekraczającej 12 m. Dodatkowo możliwość wpisu statku do segmentu floty określonego jako morskie wody wewnętrzne, jest ograniczona maksymalną ilością narzędzi połowowych, które mogą być wykorzystywane, i które mogą być przypisane statkom rybackim wykonującym rybołówstwo na Zalewie Wiślanym oraz Zalewie Szczecińskim, Zalewie Kamieńskim oraz Jeziorze Dąbie . \nKonstytucja RP w art. 22 wskazuje, że ograniczenie wolności działalności gospodarczej jest dopuszczalne tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny.\nOkreślenie maksymalnej liczby statków rybackich mogących wykonywać rybołówstwo komercyjne na Zalewie Wiślanym, oraz Zalewie Szczecińskim, Zalewie Kamieńskim oraz Jeziorze Dąbie może stanowić ograniczenie przedmiotowej swobody w stosunku do armatorów, którzy w momencie wejścia w życie przepisów nie byli wpisani do segmentu floty uprawnionej do połowów na tych obszarach. \nOgraniczenie swobody działalności gospodarczej jest możliwe ze względu na ważny interes publiczny. Takim ważnym interesem publicznym jest np. obowiązek ochrony środowiska, który jest obowiązkiem wynikającym wprost z norm konstytucyjnych (art. 74 Konstytucji RP). Podstawową formą działań na rzecz środowiska jest aktywne oddziaływanie dążące do utrzymywania środowiska w stanie równowagi ekologicznej, co oznacza utrzymania podstawowych warunków \ni parametrów niezbędnych do istnienia w tym środowisku życia. Ochrona środowiska jest obowiązkiem władz publicznych, tym samym to na władzach publicznych spoczywa obowiązek przyjmowania rozwiązań, w tym regulacji prawnych, które przyczynią się do utrzymania środowiska w stanie równowagi.\nPrzyjęcie przepisów ograniczających liczbę statków na ww. obszarach jest działaniem, które może pozwolić na utrzymanie środowiska na przedmiotowych akwenach w stanie równowagi. \nZwiększona presja połowowa w przypadku istotnego zwiększenia się liczby statków wykonujących rybołówstwo komercyjne na Zalewie Wiślanym, Zalewie Szczecińskim, Zalewie Kamieńskim oraz Jeziorze Dąbie będzie miała znaczący wpływ na stan zasobów ryb i może doprowadzić do degradacji środowiska tych akwenów.\nDodatkowo, w przepisach projektowanej ustawy zostało wprowadzone fakultatywne upoważnienie dla ministra właściwego do spraw rybołówstwa do określenia miejsc połowowych oraz zasad zajmowania miejsc połowowych przez armatorów statków rybackich, w odniesieniu do wykonywania rybołówstwa komercyjnego na obszarach lub ich części, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 2 ustawy o rybołówstwie morskim, mając na względzie bezpieczeństwo wykonywania rybołówstwa, prawidłowe wykorzystywanie narzędzi połowowych oraz wydawanie lub wystawianie na określonym obszarze narzędzi połowowych, przeznaczonych do połowu danego gatunku organizmów morskich, danym statkiem rybackim, wpisanym do rejestru statków rybackich albo statkiem rybackim, który został wpisany do rejestru statków rybackich w jego miejsce.\nAd. 2. Wprowadzenie możliwości bardziej elastycznego podejścia do zarządzania kwotami połowowymi przez umożliwienie armatorom przekazywania kwot połowowych innym armatorom statków rybackich. \nDzięki projektowanym rozwiązaniom armatorzy będą mogli lepiej dostosować się do sytuacji na rynku i warunków środowiskowych przy bardziej zrównoważonym wykorzystaniu zasobów. Projektowane zmiany rozszerzają dotychczasowy katalog możliwości armatorów statków rybackich w przypadku przekazywania indywidualnych kwot połowowych przy jednoczesnym zachowaniu dotychczasowych możliwości w zakresie ich wymiany. Decyzja o wyborze najlepszego w danym momencie rozwiązania będzie należała więc do armatora w zależności od jego planów połowowych.\nWprowadzenie regulacji umożliwiających przekazywanie kwot połowowych innym armatorom i uznanie przekazywanej kwoty za wykorzystaną przez armatora przekazującego będzie szczególnie korzystne dla małych i średnich przedsiębiorstw rybackich, armatorów posiadających pojedyncze statki rybackie - umożliwi tym podmiotom bardziej efektywne zarządzanie przyznanymi im kwotami połowowymi i uniknięcie ewentualnych kar w przypadku niewykorzystania, bądź przełowienia przyznanej kwoty połowowej przy założeniu, że ogólna kwota połowowa przyznana Polsce nie zostanie przekroczona. Możliwość przekazania kwot połowowych innemu armatorowi statku rybackiego pozwoli na efektywniejsze wykorzystanie przyznanych tym armatorom indywidualnych kwot połowowych, co może przyczynić się do ograniczenia ewentualnych strat ekonomicznych tych armatorów i zwiększenia konkurencyjności na rynku rybackim. Dzięki takiemu rozwiązaniu armatorzy staną się ekonomicznie bardziej odporni na nagłe zmiany, takie jak niekorzystne warunki pogodowe, awarie statków czy sezonowe migracje stad ryb.\nPrzekazanie indywidualnej kwoty połowowej innemu armatorowi nastąpi w drodze zmiany specjalnych zezwoleń połowowych. Jednocześnie przewiduje się możliwość zastosowania przekazywania kwot połowowych innemu armatorowi również w odniesieniu do dni połowowych, w przypadku gdy dany gatunek organizmów morskich będzie limitowany nie tylko kwotą połowową, ale także dniami połowowymi. Warunkiem przekazania kwoty połowowej (lub dni połowowych) dla danego gatunku organizmów morskich będzie posiadanie przez armatorów biorących udział w przekazaniu, indywidualnej kwoty połowowej lub dni połowowych dla tego gatunku w wydanych im specjalnych zezwoleniach połowowych.\nDodatkowo projekt ustawy przewiduje ułatwienie dla armatorów polegające na zniesieniu konieczności wnioskowania o wydanie specjalnego zezwolenia połowowego na kolejny rok połowowy. Obecne regulacje wymagają złożenia wniosku o wydanie specjalnego zezwolenia połowowego, przez armatora statku rybackiego, do dnia 31 października roku poprzedzającego rok, na który ma zostać wydane specjalne zezwolenie połowowe. Projektowana regulacja przewiduje wydanie z urzędu specjalnego zezwolenia połowowego wszystkim armatorom statków rybackich, wpisanych do rejestru statków rybackich i posiadających licencje połowowe, tj. spełniających warunki wydania przedmiotowego zezwolenia. Zasady zmiany specjalnego zezwolenia połowowego w trakcie roku połowowego nie ulegną zmianie.\nUstawa o rybołówstwie morskim przewiduje:\n- w art. 53 – możliwość przekazania indywidualnej kwoty połowowej* * w całości lub w części na inny statek rybacki tego samego armatora, który co najmniej przez 24 kolejne miesiące przed dniem złożenia wniosku o przekazanie był armatorem statków rybackich biorących udział w przekazaniu albo jest jednocześnie właścicielem statków rybackich biorących udział w przekazaniu, wpisanym do rejestru statków rybackich.\nIndywidualne kwoty połowowe mogą być przekazane na statek tego samego armatora nawet, gdy na statek przyjmujący nie przyznano w specjalnym zezwoleniu połowowym indywidualnej kwoty połowowej gatunku organizmów morskich objętego przekazaniem.\n- w art. 53a – możliwość wymiany (gatunek za gatunek), w całości lub w części, przyznanych w specjalnych zezwoleniach połowowych indywidualnych kwot połowowych między armatorami statków rybackich. \nWymiany można dokonać zgodnie ze współczynnikiem przeliczeniowym ilości organizmów morskich danego gatunku objętego indywidualną kwotą połowową, przyznaną na dany obszar, która może być wymieniona na określoną ilość organizmów morskich innego gatunku objętego indywidualną kwotą połowową, przyznaną na ten obszar. Współczynniki są określane w rozporządzeniu wydawanym corocznie.\nOdmowa przez organ wymiany nastąpić może m.in. w sytuacji, gdy armatorowi statku rybackiego biorącemu udział w wymianie nie przyznano na dany obszar indywidualnych kwot połowowych gatunków organizmów morskich, których dotyczy wymiana.\n- w art. 54 – możliwość dokonania z urzędu albo na wniosek armatora statku rybackiego (jeżeli przedmiotem przekazania są indywidualne kwoty połowowe armatorów statków rybackich) wymiany międzynarodowej innym państwem członkowskim Unii Europejskiej (zgodnie z art. 16 ust. 8 rozporządzenia nr 1380/2013).\nW projektowanej ustawie: \n- pozostawiona zostanie możliwość wymiany indywidualnej kwoty połowowej pomiędzy armatorami statków rybackich (art. 53a) i wymian międzynarodowych (art. 54);\n- w art. 53 utrzymana zostanie możliwość przekazania indywidualnej kwoty połowowej w całości lub \nw części na inny statek rybacki tego samego armatora, po nowelizacji nie będzie trzeba jednak spełniać obecnie istniejących wymogów dotyczących statusu armatora statków przez 24 miesiące przed złożeniem wniosku albo statusu armator i jednocześnie właściciel statków.\nWspólna Polityka Rybołówstwa określa limity zdolności połowowej państw członkowskich Unii (pojemność statku w GT (pojemność brutto) i jego moc w kW (kilowat)). Limit ten należy dodatkowo pomniejszyć o zdolność połowową, która została trwale utracona w związku z realizacją przez właścicieli statków rybackich działania trwałe zaprzestanie działalności połowowej w ramach kolejnych Wieloletnich Ram Finansowych. Mając na uwadze, że zdolność połowowa odpowiada faktycznym parametrom statku rybackiego, możliwość zwiększenia się polskiej floty rybackiej została ograniczona.\nPrzepisy ustawy o rybołówstwie morskim ograniczają dodatkowo możliwość zwiększenia się liczby polskich statków rybackich i ich wprowadzenia do rejestru statków rybackich. \nIndywidualne kwoty połowowe przyznawane są na wniosek armatora na statek rybacki. Wysokość poszczególnych indywidualnych kwot połowowych jest zależna od wysokości ogólnych kwot połowowych określanych corocznie we właściwym rozporządzeniu Rady UE i następnie dzielona pomiędzy armatorów statków rybackich zgodnie z rozporządzeniem wydanym na podstawie art. 47 ustawy o rybołówstwie morskim. \nNie istnieje tym samym możliwość pojawienia się na rynku przedsiębiorcy, który dzięki posiadanemu kapitałowi przejąłby indywidualne kwoty połowowe. Przedsiębiorca taki musiałby bowiem dokonać zakupu statku rybackiego wpisanego do rejestru statków rybackich, na który mogą być przyznane indywidualne kwoty połowowe i wykonywać tym statkiem rybołówstwo komercyjne.\n\n","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Oddziaływanie na życie społeczne nowych regulacji prawnych","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Spodziewane skutki i następstwa projektowanych regulacji prawnych","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Sposoby mierzenia efektów nowych regulacji prawnych","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ odpowiedzialny za opracowanie projektu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"MRiRW","value":"MRiRW"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ współpracujący przy opracowaniu projektu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektu","value":"Jacek Czerniak Sekretarz Stanu ","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ odpowiedzialny za przedłożenie projektu RM","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"MRiRW","value":"MRiRW"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Planowany termin przyjęcia projektu przez RM","value":"IV kwartał 2025 r./I kwartał 2026 r.","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Informacja o rezygnacji z prac nad projektem","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Status realizacji","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"}]}}
Numer projektu:
UD334
Rodzaj dokumentu:
Projekty ustaw
Typ dokumentu:
D – pozostałe projekty
Cele projektu oraz informacja o przyczynach i potrzebie rozwiązań planowanych w projekcie:
Projekt ustawy o zmianie ustawy o rybołówstwie morskim ma na celu wprowadzenie zmian niektórych przepisów obowiązującej ustawy z dnia 19 grudnia 2014 r. o rybołówstwie morskim (Dz. U. 2025 r. poz. 590), w związku z obecnymi uwarunkowaniami związanymi z prowadzeniem rybołówstwa komercyjnego w polskich obszarach morskich.
Celem projektowanej ustawy jest potrzeba rozwiązania następujących spraw:
1. Zwiększającej się presji połowowej na zasoby ryb na obszarach Zalewu Wiślanego oraz Zalewu Szczecińskiego, Zalewu Kamieńskiego i Jeziora Dąbie.
Raporty z wykonanych badań naukowych i analiz połowowych oraz narzędziowych Morskiego Instytutu Rybackiego – Państwowego Instytutu Badawczego (MIR-PIB) w okresie ostatnich 4 lat potwierdzają, że nakład połowowy (presja połowowa) na obszarze Zalewu Wiślanego zwiększył się trzykrotnie po roku 2015 – od momentu rezygnacji z limitowania kwot połowowych leszcza i sandacza.
Utrzymywanie wysokiego nakładu połowowego może prowadzić do zmniejszenia lub zagrożenia dla odnawialności stad ryb i ograniczenia możliwości zarobkowania rybaków.
Do roku 2015, na posiedzeniach polsko-rosyjskiej Komisji Mieszanej do spraw gospodarki rybnej na obszarze Zalewu Wiślanego, ustalano dla każdej ze Stron dopuszczalne możliwości połowowe (kwoty) leszcza i sandacza. W polskiej części Zalewu Wiślnego gatunki te były wówczas odławiane przez armatorów statków rybackich w ramach kwot indywidualnych.
W 2016 r. Polska zrezygnowała z ustalania dla ww. gatunków dopuszczalnych możliwości połowowych w polskiej części Zalewu na rzecz zarządzania nakładem połowowym – określeniem maksymalnej liczby narzędzi połowowych jednocześnie wykorzystywanych do połowów - 6000 wontonów lub 2000 żaków lub 179 480 sztuk haków w narzędziach haczykowych. Związane było to ze stanem zasobów leszcza i sandacza, który nie wykazywał oznak przełowienia tych gatunków.
Od 2011 roku MIR-PIB prowadzi Program badawczy w zakresie analizy połowów organizmów morskich w wodach Zalewu Wiślanego, w szczególności: leszcza, sandacza i okonia.
Wyniki badań z 2024 r. wskazują, że:
- W połowach dominował śledź (1.424,0 tony – 52% ogólnej masy złowionych ryb na tym akwenie), a następnie leszcz (943,0 tony – 34%) oraz sandacz (110,7 ton – 4%), płoć (74,8 ton – 3%) i okoń (74,7 ton – 3%).
- Nastąpił znaczny wzrost nakładu połowowego po roku 2015 - w ostatnich dwóch latach w przypadku wontonów (będących podstawą zdecydowanej większości połowów m. in. sandacza i leszcza) wzrost był blisko trzykrotny.
- Stan zasobów leszcza: średnia długość w połowach Polski w okresie 2011-2024 była nieco niższa lub zbliżona do wartości 42.9 cm, co sugeruje racjonalną eksploatację. Z kolei porównanie śmiertelności połowowej otrzymanej na podstawie krzywej połowów wskazuje, że w ostatnich latach była ona wyższa od śmiertelności optymalnej.
- Stan zasobów sandacza: Średnia długość sandacza w połowach Polski w okresie 2019-2024 wynosiła ok. 50 cm, co sugeruje właściwą eksploatację. Z kolei porównanie śmiertelności połowowej otrzymanej na podstawie krzywej połowów wskazuje, że wielkość połowów w okresie wielolecia można by zwiększyć zmniejszając śmiertelność połowową, np. poprzez zmniejszenie nakładu połowowego o ok. 20%.
Z analizy MIR-PIB dotyczącej określenia przewidywanych skutków wynikających z potencjalnego zwiększenia presji połowowej na obszarze Zalewu Wiślanego, Zalewu Szczecińskiego, Zalewu Kamieńskiego i Jeziora Dąbie wynika, że zwiększanie presji połowowej (mierzonej śmiertelnością połowową) ponad obecny poziom, prowadziłoby do obniżenia wielkości połowów w skali wielolecia oraz zmniejszania biomasy stad poniżej poziomu umożliwiającego maksymalne zrównoważone połowy. Poza tym znaczne zwiększenie i utrzymywanie tej zwiększonej presji połowowej mogłoby prowadzić do utraty zdolności do odtwarzania poszczególnych stad.
Według danych z Elektronicznego Rejestru Statków Rybackich, na dzień 26 sierpnia 2025 r., uprawnionych do połowu gatunków nielimitowanych, w tym leszcza i sandacza, jest 150 statków rybackich na obszarze Zalewu Wiślanego. Na obszarze Zalewu Szczecińskiego, Zalewu Kamieńskiego i Jeziora Dąbie uprawnionych do wykonywania rybołówstwa komercyjnego jest 101 statków rybackich. Szczególnie widoczne jest zwiększenie się liczby statków rybackich na Zalewie Wiślanym, gdzie w 2014 r. uprawionych do wykonywania rybołówstwa komercyjnego były 92 jednostki.
Od kilku lat armatorzy statków rybackich z Zalewu Wiślanego wskazywali na konieczność ograniczenia liczby statków na tym akwenie, poprzez uniemożliwienie wprowadzania nowych jednostek. Podobnie armatorzy z Zalewu Szczecińskiego zawnioskowali o wprowadzenie takiego ograniczenia.
2. Coraz trudniejsze warunki prowadzenia działalności gospodarczej polegającej na wykonywaniu morskiego rybołówstwa komercyjnego.
W ostatnim czasie obserwuje się coraz trudniejsze warunki prowadzenia działalności gospodarczej poszczególnych armatorów, wynikające z sytuacji międzynarodowej oraz zmniejszających się kwot połowowych ze względu na pogarszające się stany zasobów organizmów morskich. Istniejący przy tym brak elastycznego systemu zarządzania kwotami połowowymi może skutkować nieoptymalnym, z punktu widzenia przedsiębiorcy, wykorzystaniem zasobów oraz stratami finansowymi wpływającymi na ekonomiczną kondycję poszczególnych armatorów rybackich.
W roku 2020, ze względu na złą kondycję stada, zakazane zostały ukierunkowane połowy dorsza wschodniego. Od roku 2022 zakazem ukierunkowanych połowów objęte zostały również stada dorsza zachodniego, śledzia zachodniego i łososia. Od 2024 roku obowiązuje również sześciomiesięczny zakaz połowów węgorza, służący ochronie tego gatunku w trakcie jego migracji.
Odbudowa stad jest procesem wieloletnim, który jest zależny nie tylko od działań podejmowanych przez administracje rybackie państw UE, Komisję Europejską czy przez samych rybaków. Wpływ na kondycję stad ma bowiem sytuacja środowiskowa Morza Bałtyckiego – zwiększenie się ogólnej liczby kormoranów i fok przenoszących pasożyty, anoksja, zwiększenie się temperatury wody, itp. Obecnie, na podstawie posiadanej wiedzy naukowej, nie jest możliwe określenie czasu, który jest niezbędny do odbudowy poszczególnych stad ryb.
Stan stad ryb Morza Bałtyckiego, a tym samym związana z nim wysokość kwot połowowych ustalanych przez Radę UE, powoduje znaczne ograniczenie możliwości rozwoju komercyjnego rybołówstwa morskiego. Zakaz ukierunkowanych połowów niektórych gatunków ryb prowadzi do braku możliwości zintensyfikowania działalności rybackiej i zwiększenia dochodów. Z kolei liczba statków rybackich wpisanych do rejestru na dzień 18.08.2025 r. w rejestrze statków rybackich wynosi 552 statki rybackie poniżej 12 m długości całkowitej, co oznacza, że wielkość floty nie jest dostosowana do ograniczanych możliwości połowowych.
Kwoty połowowe UE ustalane przez Radę UE, w szczególności kwoty dorsza stada wschodniego, dorsza stada zachodniego, śledzia stada zachodniego i łososia, ulegały systematycznym redukcjom. W 2015 r. polska kwota połowowa dorsza stada wschodniego wynosiła 28 085 t., w 2025 r. kwota tego stada została zredukowana do 113 t., które można wykorzystać wyłącznie w ramach przyłowu. W przypadku dorsza zachodniego w 2015 r. polska kwota połowowa wynosiła 1857 t., obecnie to 31 t. do wykorzystania jako przyłów. Kwoty łososia i śledzia zachodniego, które obecnie również można wykorzystać wyłącznie w ramach przyłowu, wynosiły w 2015 r. odpowiednio 6030 sztuk i 2891 t. a w 2025 r. wynoszą 2187 sztuk i 103 t. Również kwoty połowowe śledzia stada centralnego i szprota, dwóch najistotniejszych gatunków ryb dla floty pelagicznej, uległy w ciągu ostatnich 10 lat istotnej redukcji. Polska kwota połowowa śledzia stada centralnego w 2015 r. wynosiła 40 723 t., w roku 2025 - 20 898 t. Polska kwota połowowa szprota w 2015 r. ustalona została na poziomie 62 706 t., a w 2025 r. wynosi 40 957 t.
Istota rozwiązań planowanych w projekcie, w tym proponowane środki realizacji:
W odniesieniu do poszczególnych problemów wskazanych w pkt 1 proponuje się odpowiednio:
Ad. 1. Utrzymanie presji połowowej na obecnym poziomie dla Zalewu Wiślanego oraz Szczecińskiego, Zalewu Kamieńskiego i Jeziora Dąbie przez określenie maksymalnej liczby statków rybackich mogących wykonywać rybołówstwo komercyjne na tych obszarach.
Określenie maksymalnej liczby statków rybackich powinno zostać uregulowane poprzez stworzenie przepisów upoważniających do wydania fakultatywnego rozporządzenia umożliwiającego wskazanie tej maksymalnej liczby statków, która będzie uprawniona do wykonywania rybołówstwa komercyjnego na ww. obszarach. W rozporządzeniu uwzględnione będą musiały zostać elementy, takie jak: dostosowanie floty do dostępnych możliwości połowowych, racjonalna i zrównoważona eksploatacja żywych zasobów morza oraz konieczność zapewnienia możliwości dalszego wykonywania rybołówstwa komercyjnego statkami rybackimi, które wykonywały ten rodzaj rybołówstwa na ww. akwenach.
Na każdym z tych dwóch obszarów maksymalna liczba statków będzie równa obecnej liczbie statków wykonujących rybołówstwo komercyjne na tych akwenach. Każdy ze statków wykonujących rybołówstwo komercyjne na ww. obszarach zachowa prawo dalszego prowadzenia działalności gospodarczej. Wszystkie statki rybackie, które zostały wpisane do rejestru statków rybackich, jako uprawnione do wykonywania rybołówstwa komercyjnego na przedmiotowych akwenach przed wejściem w życie projektowanych przepisów, również w przypadku przekroczenia ww. wartości, zachowają prawo do dalszego prowadzenia działalności. W przypadku wykreślenia statku z ww. segmentu jego ponowne wpisanie do rejestru statków rybackich będzie możliwe wyłącznie w przypadku, gdy liczba statków nie przekroczy określonego progu maksymalnej liczby statków. W sytuacji zwolnienia się miejsca na jednym z akwenów wnioski o wpisanie nowego statku do segmentu floty go obejmującego będą rozpatrywane zgodnie z kolejnością ich wpływów. Nie zakłada się jednak publikacji informacji o zwolnieniu przedmiotowego miejsca.
Zaproponowane rozwiązanie jest zgodne z oczekiwaniami środowiska rybackiego z ww. akwenów i będzie miało pozytywny wpływ na zasoby ryb poprzez uniemożliwienie zwiększenia presji połowowej, a tym samym nakładu połowowego.
Nowe przepisy nie zmienią sytuacji armatorów i właścicieli statków, którymi prowadzona już jest działalność gospodarcza na przedmiotowych akwenach i uniemożliwią pozostałym armatorom statków rybackich do 12 m długości całkowitej prowadzenia działalności na tych wodach.
Rybołówstwo komercyjne jest działalnością regulowaną. Podlega licznym ograniczeniom wynikającym z przepisów krajowych, jak i unijnych – Wspólna Polityka Rybołówstwa (rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1380/2013 z dnia 11 grudnia 2013 r. w sprawie wspólnej polityki rybołówstwa, zmieniające rozporządzenia Rady (WE) nr 1954/2003 i (WE) nr 1224/2009 oraz uchylające rozporządzenia Rady (WE) nr 2371/2002 i (WE) nr 639/2004 oraz decyzję Rady 2004/585/WE (Dz.U. L 354 z 28.12.2013, s. 22).
Wykonywanie rybołówstwa komercyjnego przez armatora statku rybackiego wymaga posiadania wydanych na ten statek: specjalnego zezwolenia połowowego i licencji połowowej. Licencja połowowa wydawana jest po dokonaniu wpisu statku do rejestru statków rybackich. We wniosku o dokonanie wpisu statku do przedmiotowego rejestru konieczne jest podanie obszaru prowadzenie połowów (segmentu floty), które zostały określone w art. 9 ustawy o rybołówstwie morskim – Morze Bałtyckie, morskie wody wewnętrzne i obszary dalekomorskie. Statek może zostać wpisany do więcej niż jednego obszaru prowadzenia połowów. Na obszary morskich wód wewnętrznych, zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 2 ustawy o rybołówstwie morskim, mogą zostać wpisane wyłącznie statki o maksymalnej długości całkowitej nieprzekraczającej 12 m. Dodatkowo możliwość wpisu statku do segmentu floty określonego jako morskie wody wewnętrzne, jest ograniczona maksymalną ilością narzędzi połowowych, które mogą być wykorzystywane, i które mogą być przypisane statkom rybackim wykonującym rybołówstwo na Zalewie Wiślanym oraz Zalewie Szczecińskim, Zalewie Kamieńskim oraz Jeziorze Dąbie .
Konstytucja RP w art. 22 wskazuje, że ograniczenie wolności działalności gospodarczej jest dopuszczalne tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny.
Określenie maksymalnej liczby statków rybackich mogących wykonywać rybołówstwo komercyjne na Zalewie Wiślanym, oraz Zalewie Szczecińskim, Zalewie Kamieńskim oraz Jeziorze Dąbie może stanowić ograniczenie przedmiotowej swobody w stosunku do armatorów, którzy w momencie wejścia w życie przepisów nie byli wpisani do segmentu floty uprawnionej do połowów na tych obszarach.
Ograniczenie swobody działalności gospodarczej jest możliwe ze względu na ważny interes publiczny. Takim ważnym interesem publicznym jest np. obowiązek ochrony środowiska, który jest obowiązkiem wynikającym wprost z norm konstytucyjnych (art. 74 Konstytucji RP). Podstawową formą działań na rzecz środowiska jest aktywne oddziaływanie dążące do utrzymywania środowiska w stanie równowagi ekologicznej, co oznacza utrzymania podstawowych warunków
i parametrów niezbędnych do istnienia w tym środowisku życia. Ochrona środowiska jest obowiązkiem władz publicznych, tym samym to na władzach publicznych spoczywa obowiązek przyjmowania rozwiązań, w tym regulacji prawnych, które przyczynią się do utrzymania środowiska w stanie równowagi.
Przyjęcie przepisów ograniczających liczbę statków na ww. obszarach jest działaniem, które może pozwolić na utrzymanie środowiska na przedmiotowych akwenach w stanie równowagi.
Zwiększona presja połowowa w przypadku istotnego zwiększenia się liczby statków wykonujących rybołówstwo komercyjne na Zalewie Wiślanym, Zalewie Szczecińskim, Zalewie Kamieńskim oraz Jeziorze Dąbie będzie miała znaczący wpływ na stan zasobów ryb i może doprowadzić do degradacji środowiska tych akwenów.
Dodatkowo, w przepisach projektowanej ustawy zostało wprowadzone fakultatywne upoważnienie dla ministra właściwego do spraw rybołówstwa do określenia miejsc połowowych oraz zasad zajmowania miejsc połowowych przez armatorów statków rybackich, w odniesieniu do wykonywania rybołówstwa komercyjnego na obszarach lub ich części, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 2 ustawy o rybołówstwie morskim, mając na względzie bezpieczeństwo wykonywania rybołówstwa, prawidłowe wykorzystywanie narzędzi połowowych oraz wydawanie lub wystawianie na określonym obszarze narzędzi połowowych, przeznaczonych do połowu danego gatunku organizmów morskich, danym statkiem rybackim, wpisanym do rejestru statków rybackich albo statkiem rybackim, który został wpisany do rejestru statków rybackich w jego miejsce.
Ad. 2. Wprowadzenie możliwości bardziej elastycznego podejścia do zarządzania kwotami połowowymi przez umożliwienie armatorom przekazywania kwot połowowych innym armatorom statków rybackich.
Dzięki projektowanym rozwiązaniom armatorzy będą mogli lepiej dostosować się do sytuacji na rynku i warunków środowiskowych przy bardziej zrównoważonym wykorzystaniu zasobów. Projektowane zmiany rozszerzają dotychczasowy katalog możliwości armatorów statków rybackich w przypadku przekazywania indywidualnych kwot połowowych przy jednoczesnym zachowaniu dotychczasowych możliwości w zakresie ich wymiany. Decyzja o wyborze najlepszego w danym momencie rozwiązania będzie należała więc do armatora w zależności od jego planów połowowych.
Wprowadzenie regulacji umożliwiających przekazywanie kwot połowowych innym armatorom i uznanie przekazywanej kwoty za wykorzystaną przez armatora przekazującego będzie szczególnie korzystne dla małych i średnich przedsiębiorstw rybackich, armatorów posiadających pojedyncze statki rybackie - umożliwi tym podmiotom bardziej efektywne zarządzanie przyznanymi im kwotami połowowymi i uniknięcie ewentualnych kar w przypadku niewykorzystania, bądź przełowienia przyznanej kwoty połowowej przy założeniu, że ogólna kwota połowowa przyznana Polsce nie zostanie przekroczona. Możliwość przekazania kwot połowowych innemu armatorowi statku rybackiego pozwoli na efektywniejsze wykorzystanie przyznanych tym armatorom indywidualnych kwot połowowych, co może przyczynić się do ograniczenia ewentualnych strat ekonomicznych tych armatorów i zwiększenia konkurencyjności na rynku rybackim. Dzięki takiemu rozwiązaniu armatorzy staną się ekonomicznie bardziej odporni na nagłe zmiany, takie jak niekorzystne warunki pogodowe, awarie statków czy sezonowe migracje stad ryb.
Przekazanie indywidualnej kwoty połowowej innemu armatorowi nastąpi w drodze zmiany specjalnych zezwoleń połowowych. Jednocześnie przewiduje się możliwość zastosowania przekazywania kwot połowowych innemu armatorowi również w odniesieniu do dni połowowych, w przypadku gdy dany gatunek organizmów morskich będzie limitowany nie tylko kwotą połowową, ale także dniami połowowymi. Warunkiem przekazania kwoty połowowej (lub dni połowowych) dla danego gatunku organizmów morskich będzie posiadanie przez armatorów biorących udział w przekazaniu, indywidualnej kwoty połowowej lub dni połowowych dla tego gatunku w wydanych im specjalnych zezwoleniach połowowych.
Dodatkowo projekt ustawy przewiduje ułatwienie dla armatorów polegające na zniesieniu konieczności wnioskowania o wydanie specjalnego zezwolenia połowowego na kolejny rok połowowy. Obecne regulacje wymagają złożenia wniosku o wydanie specjalnego zezwolenia połowowego, przez armatora statku rybackiego, do dnia 31 października roku poprzedzającego rok, na który ma zostać wydane specjalne zezwolenie połowowe. Projektowana regulacja przewiduje wydanie z urzędu specjalnego zezwolenia połowowego wszystkim armatorom statków rybackich, wpisanych do rejestru statków rybackich i posiadających licencje połowowe, tj. spełniających warunki wydania przedmiotowego zezwolenia. Zasady zmiany specjalnego zezwolenia połowowego w trakcie roku połowowego nie ulegną zmianie.
Ustawa o rybołówstwie morskim przewiduje:
- w art. 53 – możliwość przekazania indywidualnej kwoty połowowej* * w całości lub w części na inny statek rybacki tego samego armatora, który co najmniej przez 24 kolejne miesiące przed dniem złożenia wniosku o przekazanie był armatorem statków rybackich biorących udział w przekazaniu albo jest jednocześnie właścicielem statków rybackich biorących udział w przekazaniu, wpisanym do rejestru statków rybackich.
Indywidualne kwoty połowowe mogą być przekazane na statek tego samego armatora nawet, gdy na statek przyjmujący nie przyznano w specjalnym zezwoleniu połowowym indywidualnej kwoty połowowej gatunku organizmów morskich objętego przekazaniem.
- w art. 53a – możliwość wymiany (gatunek za gatunek), w całości lub w części, przyznanych w specjalnych zezwoleniach połowowych indywidualnych kwot połowowych między armatorami statków rybackich.
Wymiany można dokonać zgodnie ze współczynnikiem przeliczeniowym ilości organizmów morskich danego gatunku objętego indywidualną kwotą połowową, przyznaną na dany obszar, która może być wymieniona na określoną ilość organizmów morskich innego gatunku objętego indywidualną kwotą połowową, przyznaną na ten obszar. Współczynniki są określane w rozporządzeniu wydawanym corocznie.
Odmowa przez organ wymiany nastąpić może m.in. w sytuacji, gdy armatorowi statku rybackiego biorącemu udział w wymianie nie przyznano na dany obszar indywidualnych kwot połowowych gatunków organizmów morskich, których dotyczy wymiana.
- w art. 54 – możliwość dokonania z urzędu albo na wniosek armatora statku rybackiego (jeżeli przedmiotem przekazania są indywidualne kwoty połowowe armatorów statków rybackich) wymiany międzynarodowej innym państwem członkowskim Unii Europejskiej (zgodnie z art. 16 ust. 8 rozporządzenia nr 1380/2013).
W projektowanej ustawie:
- pozostawiona zostanie możliwość wymiany indywidualnej kwoty połowowej pomiędzy armatorami statków rybackich (art. 53a) i wymian międzynarodowych (art. 54);
- w art. 53 utrzymana zostanie możliwość przekazania indywidualnej kwoty połowowej w całości lub
w części na inny statek rybacki tego samego armatora, po nowelizacji nie będzie trzeba jednak spełniać obecnie istniejących wymogów dotyczących statusu armatora statków przez 24 miesiące przed złożeniem wniosku albo statusu armator i jednocześnie właściciel statków.
Wspólna Polityka Rybołówstwa określa limity zdolności połowowej państw członkowskich Unii (pojemność statku w GT (pojemność brutto) i jego moc w kW (kilowat)). Limit ten należy dodatkowo pomniejszyć o zdolność połowową, która została trwale utracona w związku z realizacją przez właścicieli statków rybackich działania trwałe zaprzestanie działalności połowowej w ramach kolejnych Wieloletnich Ram Finansowych. Mając na uwadze, że zdolność połowowa odpowiada faktycznym parametrom statku rybackiego, możliwość zwiększenia się polskiej floty rybackiej została ograniczona.
Przepisy ustawy o rybołówstwie morskim ograniczają dodatkowo możliwość zwiększenia się liczby polskich statków rybackich i ich wprowadzenia do rejestru statków rybackich.
Indywidualne kwoty połowowe przyznawane są na wniosek armatora na statek rybacki. Wysokość poszczególnych indywidualnych kwot połowowych jest zależna od wysokości ogólnych kwot połowowych określanych corocznie we właściwym rozporządzeniu Rady UE i następnie dzielona pomiędzy armatorów statków rybackich zgodnie z rozporządzeniem wydanym na podstawie art. 47 ustawy o rybołówstwie morskim.
Nie istnieje tym samym możliwość pojawienia się na rynku przedsiębiorcy, który dzięki posiadanemu kapitałowi przejąłby indywidualne kwoty połowowe. Przedsiębiorca taki musiałby bowiem dokonać zakupu statku rybackiego wpisanego do rejestru statków rybackich, na który mogą być przyznane indywidualne kwoty połowowe i wykonywać tym statkiem rybołówstwo komercyjne.

Organ odpowiedzialny za opracowanie projektu:
MRiRW
Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektu:
Jacek Czerniak Sekretarz Stanu
Organ odpowiedzialny za przedłożenie projektu RM:
MRiRW
Planowany termin przyjęcia projektu przez RM:
IV kwartał 2025 r./I kwartał 2026 r.
Status realizacji: