Powrót

Projekt ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw

Logo Biuletynu Informacji Publicznej
Informacje o publikacji dokumentu
Pierwsza publikacja:
21.07.2026 14:27 Edyta Kurkiewicz
Wytwarzający/ Odpowiadający:
Minister Zdrowia
Tytuł Wersja Dane zmiany / publikacji
Projekt ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw 1.0 21.07.2026 14:27 Edyta Kurkiewicz

Aby uzyskać archiwalną wersję należy skontaktować się z Redakcją BIP

{"register":{"columns":[{"header":"Numer projektu","value":"UD439","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"sequence":{"regex":"UD{#UD_1}"},"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Rodzaj dokumentu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"Projekty ustaw","value":"Projekty ustaw"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Typ dokumentu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"D – pozostałe projekty","value":"D – pozostałe projekty"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Informacja dodatkowa","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Cele projektu oraz informacja o przyczynach i potrzebie rozwiązań planowanych w projekcie","value":"Jednym z głównych problemów polskiego systemu opieki zdrowotnej i istotnym źródłem dysfunkcji tego systemu są ograniczone zasoby kadrowe. Zgodnie z najnowszym raportem Komisji Europejskiej „State of Health in the EU – Poland – Country Health Profile 2025” Rzeczypospolita Polska znajduje się w grupie państw członkowskich Unii Europejskiej o najniższym wskaźniku liczby lekarzy (6 miejsce od końca) i pielęgniarek (4 miejsce od końca) w przeliczeniu na 1000 mieszkańców. \nTaki stan rzeczy prowadzi do patologicznych zjawisk, mających swoje źródło w dysproporcji pozycji negocjacyjnej osób wykonujących zawody medyczne, zwanych dalej „pracownikami medycznymi”, (przede wszystkim lekarzy i pielęgniarek) oraz podmiotów leczniczych, na niekorzyść tych ostatnich. Powszechną cechą polskiego systemu opieki zdrowotnej stało się zjawisko zatrudniania pracowników medycznych w wielu podmiotach leczniczych jednocześnie, na niewielką część etatu/równoważnika etatu oraz zjawisko wzajemnego przelicytowywania się świadczeniodawców w poszukiwaniu brakujących kadr medycznych. Prowadzi to nie tylko do niekontrolowanego wzrostu wysokości stawek oferowanych pracownikom medycznym (w tym przede wszystkim lekarzom z poszukiwanymi specjalizacjami zatrudnianym na podstawie umów cywilnoprawnych, niejednokrotnie u wielu świadczeniodawców jednocześnie, w niewielkim wymiarze czasu pracy), ale jednocześnie pociąga za sobą także negatywne konsekwencje z punktu widzenia zapewniania ciągłości opieki nad pacjentem oraz jego bezpieczeństwa. \nPowyższa sytuacja wymaga pilnej interwencji ustawodawcy, zmierzającej do uregulowania zasad zatrudniania pracowników medycznych w podmiotach leczniczych udzielających świadczeń opieki zdrowotnej w ramach umów z Narodowym Funduszem Zdrowia, zwanym dalej „NFZ”, w celu ograniczenia dalszej inflacji kosztów tych świadczeń, jako pochodnej niekontrolowanego wzrostu wysokości wynagrodzeń pracowników medycznych, jak również w celu poprawy jakości i dostępności świadczeń opieki zdrowotnej dla pacjentów. \nSprawny i skuteczny system kontroli NFZ stanowi jeden z podstawowych instrumentów zapewnienia prawidłowego wydatkowania środków publicznych przeznaczonych na finansowanie świadczeń opieki zdrowotnej. Biorąc pod uwagę skalę środków pozostających w dyspozycji NFZ oraz liczbę podmiotów realizujących umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, istnieje potrzeba dalszego wzmacniania kompetencji kontrolnych NFZ, zarówno w wymiarze organizacyjnym, jak i kadrowym.\nObowiązujące przepisy nie przewidują możliwości inicjowania przez Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji (Agencja) prac nad ustaleniem lub weryfikacją taryfy świadczenia nieujętego w planie taryfikacji, nawet w sytuacjach, gdy posiadane przez Agencję informacje wskazują na istotne niedoszacowanie albo przeszacowanie kosztów świadczenia. Powoduje to ryzyko utrzymywania przez dłuższy czas taryf, które nie odzwierciedlają rzeczywistych kosztów udzielania świadczeń opieki zdrowotnej. Jednocześnie obowiązujący zakres raportu taryfikacyjnego obejmuje elementy, które nie zawsze mają bezpośredni wpływ na ustalenie wysokości taryfy, co prowadzi do powielania analiz wykonywanych wcześniej na etapie kwalifikacji świadczeń do wykazu świadczeń gwarantowanych oraz wydłuża proces taryfikacji. \nKolejnym problemem jest brak ustawowych narzędzi umożliwiających weryfikację prawidłowości wdrożenia i stosowania standardu rachunku kosztów przez świadczeniodawców. Pomimo wieloletniego obowiązywania standardu rachunku kosztów i działań edukacyjnych prowadzonych przez Agencję nadal występują istotne różnice w sposobie jego stosowania przez podmioty lecznicze, co ogranicza porównywalność i wiarygodność danych kosztowych wykorzystywanych w procesie taryfikacji świadczeń opieki zdrowotnej.\nCelem niniejszego projektu jest także uregulowanie podwykonawstwa w sferze działalności leczniczej oraz wyeliminowanie przypadków nierównego traktowania pacjentów przez podmioty wykonujące działalność leczniczą.\n","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Istota rozwiązań planowanych w projekcie, w tym proponowane środki realizacji","value":"Regulacje dotyczące zasad zatrudniania pracowników medycznych\nProjekt przewiduje wprowadzenie w ustawie z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1461, z późn. zm.) szeregu regulacji określających zasady zatrudniania pracowników medycznych udzielających świadczeń zdrowotnych objętych umową z NFZ, zarówno w ramach stosunku pracy jak i na podstawie umów cywilnoprawnych:\n1) maksymalny łączny wymiar czasu pracy pracownika medycznego u wszystkich zatrudniających go świadczeniodawców, nie będzie mógł przekraczać równowartości dwukrotności pełnego wymiaru czasu pracy/ równoważnika czasu pracy;\n2) co do zasady pracownik medyczny udzielający świadczeń zdrowotnych z zakresu leczenia szpitalnego oraz świadczeń z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej, zwanej dalej „AOS”, w zakładzie leczniczym świadczeniodawcy mającego zawartą umowę z NFZ na udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej z zakresu leczenia szpitalnego, będzie musiał być zatrudniony przez tego świadczeniodawcę co najmniej w wymiarze połowy wymiaru czasu pracy albo jego równoważnika; \n3) zatrudnienie takiego pracownika medycznego przez innego świadczeniodawcę, mającego zawartą umowę z NFZ na zakres leczenia szpitalnego, w celu udzielania przez niego świadczeń zdrowotnych z zakresu leczenia szpitalnego lub AOS (w poradni przyszpitalnej) będzie możliwe również tylko w wymiarze co najmniej połowy wymiaru czasu pracy albo równoważnika oraz będzie obwarowane wymogiem uzyskania zgody pierwszego świadczeniodawcy;\n4) wprowadzony zostanie bezwzględny wymóg, iż pracownik medyczny udzielający świadczeń zdrowotnych objętych umową z NFZ (w jakimkolwiek zakresie świadczeń opieki zdrowotnej) będzie musiał być związany odpowiednią umową bezpośrednio ze świadczeniodawcą, u którego udziela takich świadczeń zdrowotnych (wyeliminowanie zawierania takich umów przez podmioty trzecie – spółdzielnie, spółki itp.);\n5) w drodze wyjątku ograniczenia wskazane w pkt 1–3 nie będą miały zastosowania do świadczeń opieki zdrowotnej udzielanych w stanie nagłym w czasie pełnienia dyżuru medycznego;\n6) w zakresie niezbędnym do zapewnienia ciągłości i dostępności udzielania świadczeń opieki zdrowotnej w danym zakresie NFZ będzie mógł wyrazić zgodę na czasowe odstąpienie od wymogów określonych w pkt 1-4, w przypadku braku dostępności pracowników medycznych w danej dziedzinie, udzielania świadczeń wysokospecjalistycznych albo potrzeby zabezpieczenia dyżuru medycznego;\n7) wprowadzone zostaną wymogi dotyczące minimalnej zawartości umów, na podstawie których są zatrudniane osoby udzielające świadczeń zdrowotnych objętych umową z NFZ – wszystkie takie umowy będą obligatoryjnie zawierać określenie:\na) rodzaju i liczby wykonywanych zadań związanych z udzielaniem świadczeń opieki zdrowotnej,\nb) stawki godzinowej wynagrodzenia brutto z tytułu wykonywania tych zadań, \nc) natomiast w przypadku umów innych niż umowa o pracę wymagane będzie ponadto także określenie liczby i harmonogramu godzin udzielania świadczeń opieki zdrowotnej;\n8) za naruszenie powyższych ograniczeń przewidziana będzie sankcja w postaci grzywny nakładanej na kierownika podmiotu leczniczego;\n9) projektowane przepisy będą zawierać regulację przejściową, na mocy której umowy z pracownikami medycznymi niespełniające powyższych wymagań wygasną z mocy prawa, z dniem 31 grudnia 2026 r. \nCelem powyższych rozwiązań jest zagwarantowanie, że pracownicy medyczni (w szczególności lekarze i pielęgniarki pracujący w oddziałach szpitalnych i poradniach przyszpitalnych) będą związani z jednym podstawowym miejscem pracy, co z jednej strony zagwarantuje odpowiednią opiekę pacjentom tych jednostek, a jednocześnie proponowane rozwiązania ograniczą presję płacową wywieraną przez tę grupę zawodową na świadczeniodawców opieki zdrowotnej, w związku z możliwością nieograniczonej migracji do innych podmiotów leczniczych oraz negocjowania warunków płacowych przez podmioty pośredniczące w zatrudnianiu pracowników medycznych. Obligatoryjne uszczegółowienie zawieranych umów z pracownikami medycznymi poprawi możliwość kontroli nad realizacją powierzanych im zadań związanych z udzielaniem świadczeń zdrowotnych objętych umowami z NFZ, w tym przez również przez płatnika. \n\nRegulacje dotyczące wysokości wynagrodzeń osób udzielających świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych \nProjektowana ustawa zawiera szereg regulacji zmierzających do ograniczenia wysokości środków NFZ przeznaczanych na koszty wynagrodzeń pracowników medycznych, z tytułu udzielania świadczeń zdrowotnych objętych umową o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej z NFZ:\n1) wprowadzony zostanie zakaz ustalania wysokości wynagrodzenia pracownika medycznego, z tytułu udzielania świadczeń zdrowotnych objętych umową z NFZ, jako określonego udziału procentowego w kwocie kontraktu świadczeniodawcy z NFZ na dany zakres świadczeń opieki zdrowotnej; \n2) wprowadzone zostaną limity wynagrodzenia pracowników medycznych, z tytułu udzielania świadczeń zdrowotnych objętych umowami z NFZ, w postaci maksymalnej stawki godzinowej i miesięcznej: \na) w przypadku, gdy podstawą udzielania takich świadczeń będą umowy cywilnoprawne, będą one określać maksymalną stawkę godzinową wynagrodzenia brutto z tytułu udzielania świadczeń zdrowotnych, w wysokości 1/20 minimalnego wynagrodzenia (świadczeniodawca będzie mógł zwiększyć wysokość stawki godzinowej brutto, w związku z wykonywaniem przez pracownika medycznego określonych w umowie zadań innych niż związane z udzielaniem świadczeń zdrowotnych objętych umową z NFZ, np. w związku z pełnieniem funkcji ordynatora),\nb) zostanie określone maksymalne wynagrodzenie miesięczne z tytułu udzielania świadczeń zdrowotnych objętych umową z NFZ, zarówno w ramach umów o pracę jak i umów cywilnoprawnych – w wysokości iloczynu wymiaru czasu pracy albo równoważnika tego wymiaru, określnego w umowie i 16-krotności minimalnego wynagrodzenia, przy czym nie będzie ono mogło przekroczyć 16-krotności minimalnego wynagrodzenia (przy założeniu wykonywania pracy w wymiarze równym równoważnikowi dwóch pełnych etatów – definiowanych jako praca przez 8 godzin dziennie x 20 dni w miesiącu x 2 = 320 godzin – kwota maksymalnego wynagrodzenia wynosiłaby 76 800. Jest to kwota odpowiadająca 16-krotności minimalnego wynagrodzenia za pracę wynoszącego w 2026 r. 4806 zł); \n3) za naruszenie powyższych ograniczeń przewidziana będzie sankcja w postaci grzywny nakładanej na kierownika podmiotu leczniczego.\nCelem powyższych rozwiązań legislacyjnych jest:\n– wyeliminowanie szkodliwej praktyki, w sposób nieuzasadniony prowadzącej do automatycznego wzrostu wynagrodzenia pracowników medycznych w konsekwencji każdorazowego podniesienia wyceny świadczeń,\n– powstrzymanie spirali płacowej w publicznej opiece zdrowotnej, powodującej zwiększający się z roku na rok deficyt w finansach NFZ,\n– zwiększenie liczby możliwych do sfinansowania przez NFZ świadczeń opieki zdrowotnej, w ramach ograniczonych środków pozostających w jego dyspozycji. \n\nPoszerzenie uprawnień kontrolnych NFZ\nProponowane zmiany w zakresie uprawnień kontrolnych NFZ przewidują:\n1) stworzenie podstaw prawnych do pozyskiwania źródeł dowodowych od podmiotów leczniczych udzielających świadczeń zdrowotnych w sektorze komercyjnym, co umożliwi NFZ weryfikację rzeczywistej dostępności osób wykonujących zawody medyczne w ramach systemu powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego;\n2) zrównanie rozwiązań do rozwiązań przyjętych w ustawie – Prawo przedsiębiorców w zakresie możliwości zrealizowania ponownej kontroli w sytuacji gdyby pierwsze postępowanie było obciążone istotną wadliwością prawną;\n3) uproszczenie zasad zapoznawania się z dokumentacją medyczną w zakresie innym niż postępowania diagnostyczno-terapeutycznego, co przyczyni się do zwiększenia możliwości bardziej efektywnego wykorzystywania potencjału pracowników Departamentu Kontroli NFZ w zakresie badania i wyprowadzania wniosków z ww. dokumentacji;\n4) zwiększenie wiarygodności pozyskiwanych w trybie wyjaśnień dowodów, które w związku z wprowadzonym rygorem odpowiedzialności karnej przyczynią się do realizacji w procesie kontroli zasady prawdy obiektywnej;\n5) stworzenie nowej przesłanki uprawniającej NFZ do inicjacji kontroli na podstawie legitymacji kontrolerskiej przyczyni się do prewencji przed nierównym traktowaniem świadczeniobiorców w zakresie dostępu do świadczeń gwarantowanych.\n\nPonadto projekt zawiera regulacje przewidujące:\n1) skupienie kompetencji do prowadzenia czynności sprawdzających w jednym organie NFZ – Prezesa Funduszu przyczyni się do realizacji tego uprawnienia jednolicie wobec wszystkich uczestników systemu ochrony zdrowia na terenie całego kraju. Powyższe spowoduje, że adresaci czynności sprawdzających bez względu na województwo, w którym udzielają świadczeń zdrowotnych będą mieli prowadzone postępowanie wedle jednolitej metodyki i tożsamych kryteriów ocen;\n2) stworzenie mechanizmów prawnych umożliwiających NFZ pozyskiwanie pracowników o wymaganych wysokich kompetencjach, w szczególności pracowników z wykształceniem medycznym, z uwagi na obowiązujące ograniczenia w tym zakresie, które mają wpływ na realizację zadań kontrolnych realizowanych przez NFZ. Modyfikacja obejmuje art. 112 ust. 1 przez uposażenie Prezesa NFZ w kompetencje dokonywania krytycznej oceny i wyrażania zgody albo jej odmowy w stosunku do pracownika, który ma inne aktywności zawodowe w obszarze sektora ochrony zdrowia. Wprowadzenie powyższych zmian umożliwi pracownikom NFZ, w tym z wykształceniem medycznym, podejmowanie dodatkowego zatrudnienia lub działalności gospodarczej w zakresie niekolidującym z zadaniami realizowanymi w NFZ oraz nietworzącym konfliktu interesów. Stworzenie możliwości pracy w NFZ i uzyskiwania jednocześnie dochodów na rynku pracy w ramach innej aktywności zawodowej, przyczyni się do zwiększenia konkurencyjności NFZ jako pracodawcy;\n3) stworzenie podstaw prawnych do kształtowania zespołów kontrolerskich, w których funkcjonowałyby osoby z pożądanymi kwalifikacjami w ramach umów cywilnoprawnych, a nie jedynie zatrudnione na podstawie stosunku pracy. \nZmiana reguł egzaminu kontrolerskiego przyczyni się do dynamicznego rozwoju formacji korpusu kontrolerskiego, będzie bowiem uwzględniał potrzeby kadrowe komórki organizacyjnej realizującej zadania kontrolne, a także zwiększy elastyczność Prezesa NFZ w zakresie określania limitów i terminów egzaminu.\nPrzyjęte rozwiązania będą oddziaływały na proces kontroli wobec świadczeniodawców, aptek punktów aptecznych, osób uprawnionych do ordynacji produktów refundowanych, a także realizatorów świadczeń związanych z Covid-19. Przyjęte rozwiązania pozwolą na szybszą eliminację patologicznych praktyk uczestników systemu ochrony zdrowia w szczególności determinujących zawyżoną płatność ze strony NFZ i tym samym większą zdolność do realizacji funkcji prewencyjnej kontroli płatnika, który w sposób szybszy będzie mógł podejmować reakcję, ograniczając ich skutki finansowe. Rozwiązania te będą korzystne dla podmiotów kontrolowanych, które szybciej będą mogły uzyskać informację zwrotną o prawidłowym sposobie realizacji zawieranych z NFZ umów oraz zalecenia pokontrolne odnoszące się od okresów przyszłych. Jednocześnie przyjęte rozwiązania będą korzystne dla adresatów świadczeń zdrowotnych – świadczeniobiorców, bowiem NFZ będzie mógł w większym stopniu – w ramach realizacji funkcji kontroli – przyczynić się do sprawowania pieczy nad koniecznym standardem bezpieczeństwa w ramach uzyskiwanych świadczeń gwarantowanych, a także reagować w każdej sytuacji uzasadnionego podejrzenia nierównego dostępu do tych świadczeń.\nPonadto proponuje się przywrócenie wcześniejszego rozwiązania przewidującego powoływanie dyrektorów oddziałów wojewódzkich NFZ przez Prezesa NFZ.\nWzmocnienie szeroko pojętych działań kontrolnych (w tym monitorowania) będzie wymagało zwiększenia etatyzacji zarówno Korpusu Kontrolerskiego (w głównej mierze), jak i zatrudnienia w OW NFZ. Docelowo przewiduje się zwiększenie zatrudnienia w NFZ o około 480 osób (432 Departament Kontroli NFZ, 48 OW NFZ).\n\nPoszerzenie kompetencji Agencji\nProjekt przewiduje przyznanie Prezesowi Agencji uprawnienia do inicjowania, za zgodą ministra właściwego do spraw zdrowia, prac nad określeniem albo weryfikacją taryfy świadczenia nieujętego w planie taryfikacji. Rozwiązanie to ma umożliwić szybsze reagowanie na zmieniające się uwarunkowania związane z kosztami udzielania świadczeń oraz ograniczyć ryzyko utrzymywania taryf nieodpowiadających rzeczywistym kosztom ich realizacji. Jednocześnie zachowany zostanie dotychczasowy tryb prowadzenia postępowań taryfikacyjnych oraz nadzór ministra właściwego do spraw zdrowia nad uruchomieniem prac poza planem taryfikacji. \nProjekt przewiduje także ograniczenie zakresu raportu taryfikacyjnego do elementów mających bezpośrednie znaczenie dla ustalenia taryfy, w szczególności danych kosztowych, analizy podaży i popytu, skutków finansowych oraz wpływu taryfy na strukturę udzielanych świadczeń. Rozwiązanie to ma ograniczyć powielanie analiz oraz umożliwić lepsze dostosowanie zakresu prac analitycznych do celu postępowania taryfikacyjnego. \nPonadto projekt przyznaje Agencji uprawnienie do weryfikacji prawidłowości wdrożenia i stosowania standardu rachunku kosztów przez świadczeniodawców. Weryfikacja obejmować będzie możliwość pozyskiwania informacji, wyjaśnień i dokumentów niezbędnych do oceny zgodności stosowanych rozwiązań z obowiązującymi wymaganiami. Wyniki weryfikacji będą przekazywane ministrowi właściwemu do spraw zdrowia oraz Prezesowi Narodowego Funduszu Zdrowia. W przypadku stwierdzenia niewdrożenia lub nieprawidłowego stosowania standardu rachunku kosztów albo nieprzekazania wymaganych danych Narodowy Fundusz Zdrowia będzie mógł zastosować przewidzianą ustawowo karę umowną. Oczekiwanym efektem projektowanych zmian jest poprawa jakości, kompletności i porównywalności danych kosztowych, zwiększenie transparentności procesu taryfikacji oraz zapewnienie bardziej adekwatnego finansowania świadczeń opieki zdrowotnej.\n\nUregulowanie podwykonawstwa w sferze działalności leczniczej \nCelem uregulowania zatrudnienia personelu medycznego w formie umów cywilnoprawnych, wprowadzenie przepisów dotyczących nowej umowy nazwanej, tj. umowy o podwykonawstwo. Stronami tej umowy będą podmioty lecznicze oraz osoba legitymująca się nabyciem fachowych kwalifikacji do udzielania świadczeń zdrowotnych w określonym zakresie lub określonej dziedzinie medycyny, w szczególności lekarz, lekarz dentysta, pielęgniarka, położna, fizjoterapeuta lub diagnosta laboratoryjny wykonujący działalność leczniczą w ramach jednoosobowej działalności gospodarczej, jako indywidualna praktyka zawodowa lub indywidualna specjalistyczna praktyka zawodowa, wyłącznie w zakładzie leczniczym na podstawie umowy z podmiotem leczniczym prowadzącym ten zakład (podwykonawcą). Podwykonawcą będzie mogła być jedynie osoba fizyczna, co wyeliminuje nadużycia związane z zawieraniem podobnych umów (na podstawie obecnie obowiązujących przepisów art. 26 i 27 ustawy o działalności leczniczej) polegające na tworzeniu fikcyjnych podmiotów leczniczych (w celu ominięcia przepisów dotyczących czasu pracy osób wykonujących zawody medyczne). \nProponowane rozwiązanie przewiduje, że umowa o podwykonawstwo będzie zawierała ustawowo określone elementy obligatoryjne (essentialia negotii), tj. 1) określenie zakresu świadczeń zdrowotnych; 2) określenie sposobu organizacji udzielania świadczeń zdrowotnych, w tym miejsca, dni i godzin udzielania świadczeń zdrowotnych; 3) minimalną liczbę osób udzielających określonych świadczeń zdrowotnych; 4) przyjęcie przez przyjmującego zamówienie obowiązku poddania się kontroli przeprowadzanej przez udzielającego zamówienia; 5) kwotę wynagrodzenia lub określenie rodzajów i sposobu należności, jaką świadczeniodawca przekazuje podwykonawcy z tytułu realizacji umowy podwykonawstwa, a w przypadku ustalenia stawki ryczałtowej – określenie jej wysokości, 6) ustalenie zasad rozliczeń oraz zasad i terminów przekazywania należności; 7) ustalenie trybu przekazywania świadczeniodawcy informacji o realizacji umowy podwykonawstwa; 8) postanowienia dotyczące szczegółowych okoliczności uzasadniających rozwiązanie umowy za wypowiedzeniem oraz okres wypowiedzenia; 9) zobowiązanie podwykonawcy do prowadzenia określonej sprawozdawczości statystycznej.\nPodwykonawca będzie wyłaniany w trybie konkursu ofert. Nałożenie na udzielających zamówień obowiązku jawności postępowań konkursowych (analogicznego do obowiązku wynikającego z art. 222 ust. 5 ustawy – Prawo zamówień publicznych) przyczyni się do zwiększenia szeroko rozumianej przejrzystości i zwiększy konkurencyjność tych postępowań oraz zapewni jawność wydatkowania środków publicznych przez jednostki sektora finansów publicznych. Wprowadzenie normatywnego modelu umowy o podwykonawstwo przyczyni się do zminimalizowania zidentyfikowanych nadużyć związanych z powoływaniem fikcyjnych podmiotów leczniczych, zwiększy bezpieczeństwo prawne osób wykonujących zawód medyczny, podejmujących się udzielania świadczeń zdrowotnych w formie podwykonawstwa oraz umożliwi precyzyjną ocenę prawidłowości funkcjonowania podmiotów leczniczych w trybie kontroli. \n\nZapewnienie równego traktowania pacjentów \nProjekt przewiduje dodanie w ustawie z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2024 r. poz. 581, z późn. zm.) przepisu stanowiącego, że każdy pacjenta ma prawo do niedyskryminującego i równego traktowania. Prawo to wynika wprost z konstytucyjnych regulacji określających prawo do ochrony zdrowia. Zgodnie z Konstytucją RP – każdy ma prawo do ochrony zdrowia a obywatelom, niezależnie od ich sytuacji materialnej, władze publiczne zapewniają równy dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (art. 68). Jednocześnie Konstytucja określa, że wszyscy wobec prawa są równi oraz nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny (art. 32 ust. 1 i 2).\nCelem projektu jest wprowadzenie przepisów o charakterze gwarancyjnym, gdyż projektowana regulacja stanowi rozwinięcie obowiązujących powszechnie norm konstytucyjnych na gruncie ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Dodawany przepis ma mieć charakter powszechny - niezależny od sposobu finansowania świadczeń zdrowotnych i rodzaju działalności leczniczej i ma obowiązywać zgodnie z właściwością podmioty wymienione w art. 2 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta.\n","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Oddziaływanie na życie społeczne nowych regulacji prawnych","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Spodziewane skutki i następstwa projektowanych regulacji prawnych","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Sposoby mierzenia efektów nowych regulacji prawnych","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ odpowiedzialny za opracowanie projektu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"MZ","value":"MZ"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ współpracujący przy opracowaniu projektu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektu","value":"Tomasz Maciejewski Podsekretarz Stanu ","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ odpowiedzialny za przedłożenie projektu RM","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"MZ","value":"MZ"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Planowany termin przyjęcia projektu przez RM","value":"III kwartał 2026 r.","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Informacja o rezygnacji z prac nad projektem","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Status realizacji","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"}]}}
Numer projektu:
UD439
Rodzaj dokumentu:
Projekty ustaw
Typ dokumentu:
D – pozostałe projekty
Cele projektu oraz informacja o przyczynach i potrzebie rozwiązań planowanych w projekcie:
Jednym z głównych problemów polskiego systemu opieki zdrowotnej i istotnym źródłem dysfunkcji tego systemu są ograniczone zasoby kadrowe. Zgodnie z najnowszym raportem Komisji Europejskiej „State of Health in the EU – Poland – Country Health Profile 2025” Rzeczypospolita Polska znajduje się w grupie państw członkowskich Unii Europejskiej o najniższym wskaźniku liczby lekarzy (6 miejsce od końca) i pielęgniarek (4 miejsce od końca) w przeliczeniu na 1000 mieszkańców.
Taki stan rzeczy prowadzi do patologicznych zjawisk, mających swoje źródło w dysproporcji pozycji negocjacyjnej osób wykonujących zawody medyczne, zwanych dalej „pracownikami medycznymi”, (przede wszystkim lekarzy i pielęgniarek) oraz podmiotów leczniczych, na niekorzyść tych ostatnich. Powszechną cechą polskiego systemu opieki zdrowotnej stało się zjawisko zatrudniania pracowników medycznych w wielu podmiotach leczniczych jednocześnie, na niewielką część etatu/równoważnika etatu oraz zjawisko wzajemnego przelicytowywania się świadczeniodawców w poszukiwaniu brakujących kadr medycznych. Prowadzi to nie tylko do niekontrolowanego wzrostu wysokości stawek oferowanych pracownikom medycznym (w tym przede wszystkim lekarzom z poszukiwanymi specjalizacjami zatrudnianym na podstawie umów cywilnoprawnych, niejednokrotnie u wielu świadczeniodawców jednocześnie, w niewielkim wymiarze czasu pracy), ale jednocześnie pociąga za sobą także negatywne konsekwencje z punktu widzenia zapewniania ciągłości opieki nad pacjentem oraz jego bezpieczeństwa.
Powyższa sytuacja wymaga pilnej interwencji ustawodawcy, zmierzającej do uregulowania zasad zatrudniania pracowników medycznych w podmiotach leczniczych udzielających świadczeń opieki zdrowotnej w ramach umów z Narodowym Funduszem Zdrowia, zwanym dalej „NFZ”, w celu ograniczenia dalszej inflacji kosztów tych świadczeń, jako pochodnej niekontrolowanego wzrostu wysokości wynagrodzeń pracowników medycznych, jak również w celu poprawy jakości i dostępności świadczeń opieki zdrowotnej dla pacjentów.
Sprawny i skuteczny system kontroli NFZ stanowi jeden z podstawowych instrumentów zapewnienia prawidłowego wydatkowania środków publicznych przeznaczonych na finansowanie świadczeń opieki zdrowotnej. Biorąc pod uwagę skalę środków pozostających w dyspozycji NFZ oraz liczbę podmiotów realizujących umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, istnieje potrzeba dalszego wzmacniania kompetencji kontrolnych NFZ, zarówno w wymiarze organizacyjnym, jak i kadrowym.
Obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości inicjowania przez Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji (Agencja) prac nad ustaleniem lub weryfikacją taryfy świadczenia nieujętego w planie taryfikacji, nawet w sytuacjach, gdy posiadane przez Agencję informacje wskazują na istotne niedoszacowanie albo przeszacowanie kosztów świadczenia. Powoduje to ryzyko utrzymywania przez dłuższy czas taryf, które nie odzwierciedlają rzeczywistych kosztów udzielania świadczeń opieki zdrowotnej. Jednocześnie obowiązujący zakres raportu taryfikacyjnego obejmuje elementy, które nie zawsze mają bezpośredni wpływ na ustalenie wysokości taryfy, co prowadzi do powielania analiz wykonywanych wcześniej na etapie kwalifikacji świadczeń do wykazu świadczeń gwarantowanych oraz wydłuża proces taryfikacji.
Kolejnym problemem jest brak ustawowych narzędzi umożliwiających weryfikację prawidłowości wdrożenia i stosowania standardu rachunku kosztów przez świadczeniodawców. Pomimo wieloletniego obowiązywania standardu rachunku kosztów i działań edukacyjnych prowadzonych przez Agencję nadal występują istotne różnice w sposobie jego stosowania przez podmioty lecznicze, co ogranicza porównywalność i wiarygodność danych kosztowych wykorzystywanych w procesie taryfikacji świadczeń opieki zdrowotnej.
Celem niniejszego projektu jest także uregulowanie podwykonawstwa w sferze działalności leczniczej oraz wyeliminowanie przypadków nierównego traktowania pacjentów przez podmioty wykonujące działalność leczniczą.
Istota rozwiązań planowanych w projekcie, w tym proponowane środki realizacji:
Regulacje dotyczące zasad zatrudniania pracowników medycznych
Projekt przewiduje wprowadzenie w ustawie z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1461, z późn. zm.) szeregu regulacji określających zasady zatrudniania pracowników medycznych udzielających świadczeń zdrowotnych objętych umową z NFZ, zarówno w ramach stosunku pracy jak i na podstawie umów cywilnoprawnych:
1) maksymalny łączny wymiar czasu pracy pracownika medycznego u wszystkich zatrudniających go świadczeniodawców, nie będzie mógł przekraczać równowartości dwukrotności pełnego wymiaru czasu pracy/ równoważnika czasu pracy;
2) co do zasady pracownik medyczny udzielający świadczeń zdrowotnych z zakresu leczenia szpitalnego oraz świadczeń z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej, zwanej dalej „AOS”, w zakładzie leczniczym świadczeniodawcy mającego zawartą umowę z NFZ na udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej z zakresu leczenia szpitalnego, będzie musiał być zatrudniony przez tego świadczeniodawcę co najmniej w wymiarze połowy wymiaru czasu pracy albo jego równoważnika;
3) zatrudnienie takiego pracownika medycznego przez innego świadczeniodawcę, mającego zawartą umowę z NFZ na zakres leczenia szpitalnego, w celu udzielania przez niego świadczeń zdrowotnych z zakresu leczenia szpitalnego lub AOS (w poradni przyszpitalnej) będzie możliwe również tylko w wymiarze co najmniej połowy wymiaru czasu pracy albo równoważnika oraz będzie obwarowane wymogiem uzyskania zgody pierwszego świadczeniodawcy;
4) wprowadzony zostanie bezwzględny wymóg, iż pracownik medyczny udzielający świadczeń zdrowotnych objętych umową z NFZ (w jakimkolwiek zakresie świadczeń opieki zdrowotnej) będzie musiał być związany odpowiednią umową bezpośrednio ze świadczeniodawcą, u którego udziela takich świadczeń zdrowotnych (wyeliminowanie zawierania takich umów przez podmioty trzecie – spółdzielnie, spółki itp.);
5) w drodze wyjątku ograniczenia wskazane w pkt 1–3 nie będą miały zastosowania do świadczeń opieki zdrowotnej udzielanych w stanie nagłym w czasie pełnienia dyżuru medycznego;
6) w zakresie niezbędnym do zapewnienia ciągłości i dostępności udzielania świadczeń opieki zdrowotnej w danym zakresie NFZ będzie mógł wyrazić zgodę na czasowe odstąpienie od wymogów określonych w pkt 1-4, w przypadku braku dostępności pracowników medycznych w danej dziedzinie, udzielania świadczeń wysokospecjalistycznych albo potrzeby zabezpieczenia dyżuru medycznego;
7) wprowadzone zostaną wymogi dotyczące minimalnej zawartości umów, na podstawie których są zatrudniane osoby udzielające świadczeń zdrowotnych objętych umową z NFZ – wszystkie takie umowy będą obligatoryjnie zawierać określenie:
a) rodzaju i liczby wykonywanych zadań związanych z udzielaniem świadczeń opieki zdrowotnej,
b) stawki godzinowej wynagrodzenia brutto z tytułu wykonywania tych zadań,
c) natomiast w przypadku umów innych niż umowa o pracę wymagane będzie ponadto także określenie liczby i harmonogramu godzin udzielania świadczeń opieki zdrowotnej;
8) za naruszenie powyższych ograniczeń przewidziana będzie sankcja w postaci grzywny nakładanej na kierownika podmiotu leczniczego;
9) projektowane przepisy będą zawierać regulację przejściową, na mocy której umowy z pracownikami medycznymi niespełniające powyższych wymagań wygasną z mocy prawa, z dniem 31 grudnia 2026 r.
Celem powyższych rozwiązań jest zagwarantowanie, że pracownicy medyczni (w szczególności lekarze i pielęgniarki pracujący w oddziałach szpitalnych i poradniach przyszpitalnych) będą związani z jednym podstawowym miejscem pracy, co z jednej strony zagwarantuje odpowiednią opiekę pacjentom tych jednostek, a jednocześnie proponowane rozwiązania ograniczą presję płacową wywieraną przez tę grupę zawodową na świadczeniodawców opieki zdrowotnej, w związku z możliwością nieograniczonej migracji do innych podmiotów leczniczych oraz negocjowania warunków płacowych przez podmioty pośredniczące w zatrudnianiu pracowników medycznych. Obligatoryjne uszczegółowienie zawieranych umów z pracownikami medycznymi poprawi możliwość kontroli nad realizacją powierzanych im zadań związanych z udzielaniem świadczeń zdrowotnych objętych umowami z NFZ, w tym przez również przez płatnika.

Regulacje dotyczące wysokości wynagrodzeń osób udzielających świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Projektowana ustawa zawiera szereg regulacji zmierzających do ograniczenia wysokości środków NFZ przeznaczanych na koszty wynagrodzeń pracowników medycznych, z tytułu udzielania świadczeń zdrowotnych objętych umową o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej z NFZ:
1) wprowadzony zostanie zakaz ustalania wysokości wynagrodzenia pracownika medycznego, z tytułu udzielania świadczeń zdrowotnych objętych umową z NFZ, jako określonego udziału procentowego w kwocie kontraktu świadczeniodawcy z NFZ na dany zakres świadczeń opieki zdrowotnej;
2) wprowadzone zostaną limity wynagrodzenia pracowników medycznych, z tytułu udzielania świadczeń zdrowotnych objętych umowami z NFZ, w postaci maksymalnej stawki godzinowej i miesięcznej:
a) w przypadku, gdy podstawą udzielania takich świadczeń będą umowy cywilnoprawne, będą one określać maksymalną stawkę godzinową wynagrodzenia brutto z tytułu udzielania świadczeń zdrowotnych, w wysokości 1/20 minimalnego wynagrodzenia (świadczeniodawca będzie mógł zwiększyć wysokość stawki godzinowej brutto, w związku z wykonywaniem przez pracownika medycznego określonych w umowie zadań innych niż związane z udzielaniem świadczeń zdrowotnych objętych umową z NFZ, np. w związku z pełnieniem funkcji ordynatora),
b) zostanie określone maksymalne wynagrodzenie miesięczne z tytułu udzielania świadczeń zdrowotnych objętych umową z NFZ, zarówno w ramach umów o pracę jak i umów cywilnoprawnych – w wysokości iloczynu wymiaru czasu pracy albo równoważnika tego wymiaru, określnego w umowie i 16-krotności minimalnego wynagrodzenia, przy czym nie będzie ono mogło przekroczyć 16-krotności minimalnego wynagrodzenia (przy założeniu wykonywania pracy w wymiarze równym równoważnikowi dwóch pełnych etatów – definiowanych jako praca przez 8 godzin dziennie x 20 dni w miesiącu x 2 = 320 godzin – kwota maksymalnego wynagrodzenia wynosiłaby 76 800. Jest to kwota odpowiadająca 16-krotności minimalnego wynagrodzenia za pracę wynoszącego w 2026 r. 4806 zł);
3) za naruszenie powyższych ograniczeń przewidziana będzie sankcja w postaci grzywny nakładanej na kierownika podmiotu leczniczego.
Celem powyższych rozwiązań legislacyjnych jest:
– wyeliminowanie szkodliwej praktyki, w sposób nieuzasadniony prowadzącej do automatycznego wzrostu wynagrodzenia pracowników medycznych w konsekwencji każdorazowego podniesienia wyceny świadczeń,
– powstrzymanie spirali płacowej w publicznej opiece zdrowotnej, powodującej zwiększający się z roku na rok deficyt w finansach NFZ,
– zwiększenie liczby możliwych do sfinansowania przez NFZ świadczeń opieki zdrowotnej, w ramach ograniczonych środków pozostających w jego dyspozycji.

Poszerzenie uprawnień kontrolnych NFZ
Proponowane zmiany w zakresie uprawnień kontrolnych NFZ przewidują:
1) stworzenie podstaw prawnych do pozyskiwania źródeł dowodowych od podmiotów leczniczych udzielających świadczeń zdrowotnych w sektorze komercyjnym, co umożliwi NFZ weryfikację rzeczywistej dostępności osób wykonujących zawody medyczne w ramach systemu powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego;
2) zrównanie rozwiązań do rozwiązań przyjętych w ustawie – Prawo przedsiębiorców w zakresie możliwości zrealizowania ponownej kontroli w sytuacji gdyby pierwsze postępowanie było obciążone istotną wadliwością prawną;
3) uproszczenie zasad zapoznawania się z dokumentacją medyczną w zakresie innym niż postępowania diagnostyczno-terapeutycznego, co przyczyni się do zwiększenia możliwości bardziej efektywnego wykorzystywania potencjału pracowników Departamentu Kontroli NFZ w zakresie badania i wyprowadzania wniosków z ww. dokumentacji;
4) zwiększenie wiarygodności pozyskiwanych w trybie wyjaśnień dowodów, które w związku z wprowadzonym rygorem odpowiedzialności karnej przyczynią się do realizacji w procesie kontroli zasady prawdy obiektywnej;
5) stworzenie nowej przesłanki uprawniającej NFZ do inicjacji kontroli na podstawie legitymacji kontrolerskiej przyczyni się do prewencji przed nierównym traktowaniem świadczeniobiorców w zakresie dostępu do świadczeń gwarantowanych.

Ponadto projekt zawiera regulacje przewidujące:
1) skupienie kompetencji do prowadzenia czynności sprawdzających w jednym organie NFZ – Prezesa Funduszu przyczyni się do realizacji tego uprawnienia jednolicie wobec wszystkich uczestników systemu ochrony zdrowia na terenie całego kraju. Powyższe spowoduje, że adresaci czynności sprawdzających bez względu na województwo, w którym udzielają świadczeń zdrowotnych będą mieli prowadzone postępowanie wedle jednolitej metodyki i tożsamych kryteriów ocen;
2) stworzenie mechanizmów prawnych umożliwiających NFZ pozyskiwanie pracowników o wymaganych wysokich kompetencjach, w szczególności pracowników z wykształceniem medycznym, z uwagi na obowiązujące ograniczenia w tym zakresie, które mają wpływ na realizację zadań kontrolnych realizowanych przez NFZ. Modyfikacja obejmuje art. 112 ust. 1 przez uposażenie Prezesa NFZ w kompetencje dokonywania krytycznej oceny i wyrażania zgody albo jej odmowy w stosunku do pracownika, który ma inne aktywności zawodowe w obszarze sektora ochrony zdrowia. Wprowadzenie powyższych zmian umożliwi pracownikom NFZ, w tym z wykształceniem medycznym, podejmowanie dodatkowego zatrudnienia lub działalności gospodarczej w zakresie niekolidującym z zadaniami realizowanymi w NFZ oraz nietworzącym konfliktu interesów. Stworzenie możliwości pracy w NFZ i uzyskiwania jednocześnie dochodów na rynku pracy w ramach innej aktywności zawodowej, przyczyni się do zwiększenia konkurencyjności NFZ jako pracodawcy;
3) stworzenie podstaw prawnych do kształtowania zespołów kontrolerskich, w których funkcjonowałyby osoby z pożądanymi kwalifikacjami w ramach umów cywilnoprawnych, a nie jedynie zatrudnione na podstawie stosunku pracy.
Zmiana reguł egzaminu kontrolerskiego przyczyni się do dynamicznego rozwoju formacji korpusu kontrolerskiego, będzie bowiem uwzględniał potrzeby kadrowe komórki organizacyjnej realizującej zadania kontrolne, a także zwiększy elastyczność Prezesa NFZ w zakresie określania limitów i terminów egzaminu.
Przyjęte rozwiązania będą oddziaływały na proces kontroli wobec świadczeniodawców, aptek punktów aptecznych, osób uprawnionych do ordynacji produktów refundowanych, a także realizatorów świadczeń związanych z Covid-19. Przyjęte rozwiązania pozwolą na szybszą eliminację patologicznych praktyk uczestników systemu ochrony zdrowia w szczególności determinujących zawyżoną płatność ze strony NFZ i tym samym większą zdolność do realizacji funkcji prewencyjnej kontroli płatnika, który w sposób szybszy będzie mógł podejmować reakcję, ograniczając ich skutki finansowe. Rozwiązania te będą korzystne dla podmiotów kontrolowanych, które szybciej będą mogły uzyskać informację zwrotną o prawidłowym sposobie realizacji zawieranych z NFZ umów oraz zalecenia pokontrolne odnoszące się od okresów przyszłych. Jednocześnie przyjęte rozwiązania będą korzystne dla adresatów świadczeń zdrowotnych – świadczeniobiorców, bowiem NFZ będzie mógł w większym stopniu – w ramach realizacji funkcji kontroli – przyczynić się do sprawowania pieczy nad koniecznym standardem bezpieczeństwa w ramach uzyskiwanych świadczeń gwarantowanych, a także reagować w każdej sytuacji uzasadnionego podejrzenia nierównego dostępu do tych świadczeń.
Ponadto proponuje się przywrócenie wcześniejszego rozwiązania przewidującego powoływanie dyrektorów oddziałów wojewódzkich NFZ przez Prezesa NFZ.
Wzmocnienie szeroko pojętych działań kontrolnych (w tym monitorowania) będzie wymagało zwiększenia etatyzacji zarówno Korpusu Kontrolerskiego (w głównej mierze), jak i zatrudnienia w OW NFZ. Docelowo przewiduje się zwiększenie zatrudnienia w NFZ o około 480 osób (432 Departament Kontroli NFZ, 48 OW NFZ).

Poszerzenie kompetencji Agencji
Projekt przewiduje przyznanie Prezesowi Agencji uprawnienia do inicjowania, za zgodą ministra właściwego do spraw zdrowia, prac nad określeniem albo weryfikacją taryfy świadczenia nieujętego w planie taryfikacji. Rozwiązanie to ma umożliwić szybsze reagowanie na zmieniające się uwarunkowania związane z kosztami udzielania świadczeń oraz ograniczyć ryzyko utrzymywania taryf nieodpowiadających rzeczywistym kosztom ich realizacji. Jednocześnie zachowany zostanie dotychczasowy tryb prowadzenia postępowań taryfikacyjnych oraz nadzór ministra właściwego do spraw zdrowia nad uruchomieniem prac poza planem taryfikacji.
Projekt przewiduje także ograniczenie zakresu raportu taryfikacyjnego do elementów mających bezpośrednie znaczenie dla ustalenia taryfy, w szczególności danych kosztowych, analizy podaży i popytu, skutków finansowych oraz wpływu taryfy na strukturę udzielanych świadczeń. Rozwiązanie to ma ograniczyć powielanie analiz oraz umożliwić lepsze dostosowanie zakresu prac analitycznych do celu postępowania taryfikacyjnego.
Ponadto projekt przyznaje Agencji uprawnienie do weryfikacji prawidłowości wdrożenia i stosowania standardu rachunku kosztów przez świadczeniodawców. Weryfikacja obejmować będzie możliwość pozyskiwania informacji, wyjaśnień i dokumentów niezbędnych do oceny zgodności stosowanych rozwiązań z obowiązującymi wymaganiami. Wyniki weryfikacji będą przekazywane ministrowi właściwemu do spraw zdrowia oraz Prezesowi Narodowego Funduszu Zdrowia. W przypadku stwierdzenia niewdrożenia lub nieprawidłowego stosowania standardu rachunku kosztów albo nieprzekazania wymaganych danych Narodowy Fundusz Zdrowia będzie mógł zastosować przewidzianą ustawowo karę umowną. Oczekiwanym efektem projektowanych zmian jest poprawa jakości, kompletności i porównywalności danych kosztowych, zwiększenie transparentności procesu taryfikacji oraz zapewnienie bardziej adekwatnego finansowania świadczeń opieki zdrowotnej.

Uregulowanie podwykonawstwa w sferze działalności leczniczej
Celem uregulowania zatrudnienia personelu medycznego w formie umów cywilnoprawnych, wprowadzenie przepisów dotyczących nowej umowy nazwanej, tj. umowy o podwykonawstwo. Stronami tej umowy będą podmioty lecznicze oraz osoba legitymująca się nabyciem fachowych kwalifikacji do udzielania świadczeń zdrowotnych w określonym zakresie lub określonej dziedzinie medycyny, w szczególności lekarz, lekarz dentysta, pielęgniarka, położna, fizjoterapeuta lub diagnosta laboratoryjny wykonujący działalność leczniczą w ramach jednoosobowej działalności gospodarczej, jako indywidualna praktyka zawodowa lub indywidualna specjalistyczna praktyka zawodowa, wyłącznie w zakładzie leczniczym na podstawie umowy z podmiotem leczniczym prowadzącym ten zakład (podwykonawcą). Podwykonawcą będzie mogła być jedynie osoba fizyczna, co wyeliminuje nadużycia związane z zawieraniem podobnych umów (na podstawie obecnie obowiązujących przepisów art. 26 i 27 ustawy o działalności leczniczej) polegające na tworzeniu fikcyjnych podmiotów leczniczych (w celu ominięcia przepisów dotyczących czasu pracy osób wykonujących zawody medyczne).
Proponowane rozwiązanie przewiduje, że umowa o podwykonawstwo będzie zawierała ustawowo określone elementy obligatoryjne (essentialia negotii), tj. 1) określenie zakresu świadczeń zdrowotnych; 2) określenie sposobu organizacji udzielania świadczeń zdrowotnych, w tym miejsca, dni i godzin udzielania świadczeń zdrowotnych; 3) minimalną liczbę osób udzielających określonych świadczeń zdrowotnych; 4) przyjęcie przez przyjmującego zamówienie obowiązku poddania się kontroli przeprowadzanej przez udzielającego zamówienia; 5) kwotę wynagrodzenia lub określenie rodzajów i sposobu należności, jaką świadczeniodawca przekazuje podwykonawcy z tytułu realizacji umowy podwykonawstwa, a w przypadku ustalenia stawki ryczałtowej – określenie jej wysokości, 6) ustalenie zasad rozliczeń oraz zasad i terminów przekazywania należności; 7) ustalenie trybu przekazywania świadczeniodawcy informacji o realizacji umowy podwykonawstwa; 8) postanowienia dotyczące szczegółowych okoliczności uzasadniających rozwiązanie umowy za wypowiedzeniem oraz okres wypowiedzenia; 9) zobowiązanie podwykonawcy do prowadzenia określonej sprawozdawczości statystycznej.
Podwykonawca będzie wyłaniany w trybie konkursu ofert. Nałożenie na udzielających zamówień obowiązku jawności postępowań konkursowych (analogicznego do obowiązku wynikającego z art. 222 ust. 5 ustawy – Prawo zamówień publicznych) przyczyni się do zwiększenia szeroko rozumianej przejrzystości i zwiększy konkurencyjność tych postępowań oraz zapewni jawność wydatkowania środków publicznych przez jednostki sektora finansów publicznych. Wprowadzenie normatywnego modelu umowy o podwykonawstwo przyczyni się do zminimalizowania zidentyfikowanych nadużyć związanych z powoływaniem fikcyjnych podmiotów leczniczych, zwiększy bezpieczeństwo prawne osób wykonujących zawód medyczny, podejmujących się udzielania świadczeń zdrowotnych w formie podwykonawstwa oraz umożliwi precyzyjną ocenę prawidłowości funkcjonowania podmiotów leczniczych w trybie kontroli.

Zapewnienie równego traktowania pacjentów
Projekt przewiduje dodanie w ustawie z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2024 r. poz. 581, z późn. zm.) przepisu stanowiącego, że każdy pacjenta ma prawo do niedyskryminującego i równego traktowania. Prawo to wynika wprost z konstytucyjnych regulacji określających prawo do ochrony zdrowia. Zgodnie z Konstytucją RP – każdy ma prawo do ochrony zdrowia a obywatelom, niezależnie od ich sytuacji materialnej, władze publiczne zapewniają równy dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (art. 68). Jednocześnie Konstytucja określa, że wszyscy wobec prawa są równi oraz nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny (art. 32 ust. 1 i 2).
Celem projektu jest wprowadzenie przepisów o charakterze gwarancyjnym, gdyż projektowana regulacja stanowi rozwinięcie obowiązujących powszechnie norm konstytucyjnych na gruncie ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Dodawany przepis ma mieć charakter powszechny - niezależny od sposobu finansowania świadczeń zdrowotnych i rodzaju działalności leczniczej i ma obowiązywać zgodnie z właściwością podmioty wymienione w art. 2 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta.
Organ odpowiedzialny za opracowanie projektu:
MZ
Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektu:
Tomasz Maciejewski Podsekretarz Stanu
Organ odpowiedzialny za przedłożenie projektu RM:
MZ
Planowany termin przyjęcia projektu przez RM:
III kwartał 2026 r.
Status realizacji: