Projekt ustawy o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw

Informacje o publikacji dokumentu

Pierwsza publikacja:

28.08.2026 08:09 Magdalena Kucharska

Wytwarzający/ Odpowiadający:

Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej

Pokaż historię zmian

Tytuł	Wersja	Dane zmiany / publikacji
Projekt ustawy o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw	1.0	28.08.2026 08:09 Magdalena Kucharska

Aby uzyskać archiwalną wersję należy skontaktować się z Redakcją BIP

{"register":{"columns":[{"header":"Numer projektu","value":"UD462","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"sequence":{"regex":"UD{#UD_1}"},"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Rodzaj dokumentu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"Projekty ustaw","value":"Projekty ustaw"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Typ dokumentu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"D – pozostałe projekty","value":"D – pozostałe projekty"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Informacja dodatkowa","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Cele projektu oraz informacja o przyczynach i potrzebie rozwiązań planowanych w projekcie","value":"Dynamicznie zmieniająca się sytuacja społeczno gospodarcza, demograficzna oraz uwarunkowania rynku pracy, a także oczekiwania ubezpieczonych i płatników składek, uzasadniają potrzebę aktualizacji i doprecyzowania przyjętych rozwiązań w zakresie systemu ubezpieczeń społecznych. Celem projektu jest zwiększenie dostępu ubezpieczonych do świadczeń, wzmocnienie ochrony płatników składek, usprawnienie działalności organów rentowych oraz wzmocnienie procesu cyfryzacji usług publicznych w sferze zabezpieczenia społecznego.\nProjektowane zmiany dotyczą:\n1) ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej „ustawa o s.u.s.”) w zakresie:\na) dodania tytułu ubezpieczeniowego dla członków Rady Polityki Pieniężnej (RPP) oraz uznania dla celów ubezpieczeń za pracowników osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe oraz osób kierujących niektórymi innymi podmiotami prawnymi, \nb) umożliwienia dobrowolnego przystąpienia do ubezpieczenia chorobowego przy jednoczesnym tytule obowiązkowym,\nc) wydawania przez ZUS decyzji w sprawach odmowy odroczenia terminu płatności należności z tytułu składek lub zawarcia układu ratalnego,\nd) zrównania podpisu elektronicznego składanego na urządzeniu ZUS z podpisem własnoręcznym,\ne) przekazania ZUS kompetencji do samodzielnego aktualizowania druków ubezpieczeniowych,\nf) podejmowania przez ZUS w sposób zautomatyzowany rozstrzygnięć w sprawach należących do zakresu działania ZUS,\ng) prowadzenia prac analitycznych i rozwojowych związanych z modyfikacją i rozbudową systemów informatycznych ZUS,\nh) uregulowania zasad zwrotu, przedawnienia, przeksięgowań i informowania o nadpłaconych składkach,\ni) wymiany danych pomiędzy organami emerytalnymi w celu analitycznym,\nj) rozszerzenia kręgu podmiotowego wnioskujących o wydanie pisemnej interpretacji ZUS na wszystkich płatników składek,\nk) udostępnienia w aplikacji mObywatel legitymacji służbowej inspektora kontroli ZUS,\nl) zmiany zasad powoływania do Zarządu ZUS oraz zastępowania prezesa ZUS w razie nieobsadzenia tego stanowiska lub nieobecności Prezesa ZUS;\n2) ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (dalej „ustawa emerytalna”) w zakresie:\na) wprowadzenia jednolitej zasady ustalania osobom uprawnionym do renty z tytułu niezdolności do pracy wysokości emerytury w momencie osiągnięcia wieku emerytalnego,\nb) doprecyzowania zasad ustalania prawa do wypłaty gwarantowanej,\nc) korekty zasad ustalania kręgu uprawnionych w razie zawieszenia lub wstrzymania wypłaty renty rodzinnej,\nd) doprecyzowania zasad przyznawania emerytury i renty rodzinnej przyznawanych w drodze wyjątku,\ne) umożliwienia wcześniejszego ustalania kapitału początkowego osobom, które ukończyły studia przed 1999 r., jeżeli na 1 stycznia 1999 r. nie posiadały odpowiednio długich okresów składkowych, pozwalających na ich wliczenie w całości,\nf) wprowadzenia przepisu, zgodnie z którym Rada Ministrów raz na 3 lata będzie dokonywała przeglądu funkcjonowania emerytalnego i przedstawiała informację w tym zakresie Sejmowi RP i Senatowi RP – pierwszy przegląd zostanie dokonany po trzech latach od roku wejścia w życie przepisu; \n3) ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (dalej „ustawa zasiłkowa”) w zakresie doprecyzowania przepisów w zakresie przyznawania zasiłków bez wydawania decyzji;\n4) ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym w zakresie uelastycznienia zasad przyznawania świadczenia dla ojców;\n5) określenia właściwego organu do wypłaty dodatkowych rocznych świadczeń pieniężnych dla emerytów i rencistów (tzw. 13. i 14. emerytury) oraz świadczenia honorowego np. w przypadku praw do renty wdowiej przy zbiegu wypłaty świadczeń pomiędzy różnymi systemami – w ustawie z dnia:\n- 9 stycznia 2020 r. o dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów, \n- 26 maja 2023 r. o kolejnym dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów, \n- 18 października 2024 r. o świadczeniu honorowym z tytułu ukończenia 100 lat życia;\n6) wprowadzenia regulacji dotyczących udostępnienia w aplikacji mObywatel dokumentów potwierdzających uprawnienia danych osób – w ustawie z dnia:\n- 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych,\n- 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, \n- 31 maja 1996 r. o osobach deportowanych do pracy przymusowej oraz osadzonych w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, \n- 16 listopada 2006 r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługującym cywilnym niewidomym ofiarom działań wojennych; \n7) ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych - doprecyzowanie momentu ustania członkostwa w OFE;\n8) ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych – rozszerzenie możliwości pozyskiwania przez ZUS danych z Elektronicznego Krajowego Systemu Monitoringu Orzekania o Niepełnosprawności (system EKSMOoN);\n9) ustalania okresów uprawniających pracownika do nabycia prawa do urlopu górniczego oraz urlopu energetycznego w formie decyzji administracyjnej odpowiednio w ustawie z dnia: \n- 7 września 2007 r. o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego,\n- 17 sierpnia 2023 r. o osłonach socjalnych dla pracowników sektora elektroenergetycznego i branży górnictwa węgla brunatnego. \n\nPkt 1a. Art. 6 ust. 1 ustawy o s.u.s. zawiera zamknięty katalog obowiązkowych tytułów do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych. Wyliczenie to pomija jednak szczególną sytuację ubezpieczeniową ściśle określonej grupy osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe oraz osób kierujących niektórymi innymi podmiotami prawnymi. W szerszym kontekście należy uwzględnić także nieuregulowaną kwestię podlegania ubezpieczeniom społecznym w odniesieniu do członków RPP. W efekcie w systemie ubezpieczeń społecznych brak jest przepisu, który jednoznacznie określa sytuację ubezpieczeniową tych osób. \nPkt 1b. Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o s.u.s. obowiązkowo ubezpieczeniu chorobowemu podlegają osoby wymienione w art. 6 ust. 1 pkt 1, 3, 12 i 23. Zgodnie zaś z ust. 2 tego artykułu - osoby objęte obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi, wymienione w art. 6 ust. 1 pkt 2, 4–5a, 7b, 8 i 10 – podlegają dobrowolnie na swój wniosek ubezpieczeniu chorobowemu. W świetle dotychczasowej wykładni tego przepisu, w tym orzecznictwa SN – obowiązkowy i dobrowolny tytuł do ubezpieczenia chorobowego wskazany w art. 11 ust. 1 i ust. 2 wykluczają się wzajemnie. \nPkt 1c. W obecnym stanie prawnym przepisy nie zastrzegają żadnej formy prawnej dla odmowy rozłożenia należności na raty czy odroczenia terminu płatności składek, co prowadzi do sporów ZUS z płatnikami składek na tym tle, rozstrzyganych przez sądy. \nPkt 1d. Obecnie przepisy ustawy o s.u.s. nie przewidują możliwości złożenia podpisu przez klientów ZUS pod dokumentem sporządzanym za pomocą udostępnionego przez ZUS w placówce ZUS urządzenia elektronicznego. \nPkt 1e. Liczne zmiany ustawowe procedowane zarówno z inicjatywy MRPiPS, jak również innych podmiotów wymuszają konieczność częstego nowelizowania ww. rozporządzenia również w przypadku konieczności wprowadzenia drobnych zmian. \nPkt 1f. Celem jest zapewnienie ZUS możliwości podejmowania w sposób zautomatyzowany rozstrzygnięć w sprawach należących do zakresu działania ZUS oraz w zakresie zadań powierzonych ZUS na podstawie innych ustaw oraz innych zadań zleconych z dziedziny ubezpieczeń lub zabezpieczenia społecznego.\nPkt 1g. Celem jest sprawna realizacja ustawowych zadań ZUS, przy zastosowaniu środków technicznych i organizacyjnych zapewniających bezpieczeństwo przetwarzanych w tym celu danych. \nPkt 1h. Działania ZUS dotyczą spraw, w których kwestionowana jest prawidłowość zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych danej osoby z jednego tytułu do ubezpieczeń, a następnie obejmowania tymi ubezpieczeniami społecznymi z drugiego tytułu. Bardzo często sprawy rozpatrywane przez ZUS sięgają wielu lat wstecz, co powoduje, że w stosunku do należności składkowych ma zastosowanie okres przedawnienia. Dlatego konieczna jest interwencja ustawodawcza. \nPkt 1i. Zmiana umożliwi wymianę danych pomiędzy organami rentowymi (emerytalnymi) w celu analitycznym, w szczególności na potrzeby analiz dotyczących funkcjonowania systemu świadczeń emerytalno-rentowych, oceny skutków regulacji oraz usprawnienia realizacji zadań ustawowych tych organów. \nPkt 1j. Zgodnie z art. 83d ustawy o s.u.s. ZUS wydaje interpretacje indywidualne. \nAktualne brzmienie przepisu ogranicza podmioty, które mogą wystąpić z wnioskiem o wydanie indywidualnej interpretacji przez ZUS, wyłącznie do przedsiębiorców, a więc do podmiotów wpisanych do CEIDG albo rejestru przedsiębiorców w KRS.\nPkt 1k. Obecnie inspektorzy kontroli ZUS posiadają legitymacje służbowe jedynie w postaci papierowej. Ze względu na wzrost poziomu informatyzacji społeczeństwa i użytkowników usług cyfrowych, zasadnym jest rozszerzenie zakresu stosowania publicznej aplikacji mobilnej mObywatel przez wprowadzenie usługi takiej legitymacji wydawanej w formie dokumentu mobilnego oraz zastąpienie papierowych legitymacji legitymacjami w postaci spersonalizowanej karty identyfikacyjnej.\nPkt 1l. Obowiązujące przepisy ustawy o s.u.s. nie regulują sytuacji, w której członek Zarządu ZUS może pełnić obowiązki Prezesa ZUS w trakcie jego nieobecności. Taka sytuacja miała miejsce w ostatnich miesiącach br. w ZUS. W tym okresie brak było możliwości udzielenia nowych upoważnień i wprowadzenia zmian do upoważnień wystawianych na podstawie art. 268a k.p.a., a ograniczało to możliwości załatwiania przez ZUS niektórych indywidualnych spraw.\nPkt 2a. Proponowane rozwiązanie pozwoli na wyeliminowanie sytuacji, w której rencista z tytułu niezdolności do pracy, pobierając inne świadczenie (rentę rodzinną) miał zawieszoną rentę z tytułu niezdolności do pracy, a tym samym mógłby korzystać ze sztucznej kapitalizacji konta emerytalnego. Proponuje się wprowadzenie analogicznego rozwiązania w przypadku osoby pobierającej rentę rodzinną, która ukończyła powszechny wiek emerytalny.\nPkt 2b. W celu likwidacji rozbieżnych interpretacji, które obecnie wydłużają procedury ZUS związane z wypłatą gwarantowaną środków zgromadzonych na subkoncie zmarłego, proponuje się wprowadzić rozwiązanie, że o prawie osób uprawnionych do wypłaty gwarantowanej w dniu śmierci osoby, która ma subkonto, decydowałoby ustalenie zmarłemu emerytury lub złożenie przez niego przed śmiercią wniosku o emeryturę. Wskazał na to również SN (wyrok z 22 września 2021 r. III USKP 61/21). \nPkt 2c. Obecnie funkcjonuje rozwiązanie, zgodnie z którym jeżeli do renty rodzinnej uprawnionych jest więcej niż jedna osoba i jedna lub kilka z tych osób zgłosi wniosek o wyłączenie z kręgu osób uprawnionych do renty, prawo do renty rodzinnej ulegnie ponownemu ustaleniu z pominięciem tej osoby (osób). Proponuje się wprowadzenie zasady, że w okresie, w którym wypłata renty rodzinnej osobie uprawnionej z powodu zbiegu z innym świadczeniem emerytalno-rentowym lub jej zawieszenia jest wstrzymana, renta rodzinna podlega podziałowi na równe części między pozostałych uprawnionych do tej renty rodzinnej. \nPkt 2d. Zmiana wynika z konieczności rozstrzygnięcia wątpliwości pojawiających się z powodu wadliwej redakcji przepisu. Propozycja usunie trudne do zaakceptowania różnicowanie ubezpieczonych: można przyznać emeryturę w drodze wyjątku osobie ze starego systemu, a nie można osobie z nowego systemu.\nPkt 2e. Obecnie ustalenie kapitału początkowego, uwzględniającego lata studiów przed 1999 r. dla osób, które nie posiadały odpowiednio długich okresów składkowych, następuje dopiero przy przejściu na emeryturę. Umożliwienie wcześniejszego wliczenia okresu studiów do kapitału początkowego pozwoli na urealnienie stanu kont emerytalnych osób uprawnionych, a w efekcie na bardziej precyzyjne prognozowanie wysokości przyszłych emerytur.\nPkt 2f. Celem projektowanej zmiany jest wprowadzenie jednolitego, cyklicznego mechanizmu przeglądu funkcjonowania systemu emerytalnego oraz uporządkowanie obowiązujących przepisów dotyczących obowiązków sprawozdawczych wobec Sejmu RP i Senatu RP.\nPkt 3. Obecnie ustawa zasiłkowa nie zawiera jednoznacznych regulacji odnoszących się do obowiązku wydawania przez ZUS decyzji w sprawie zasiłków z ubezpieczenia chorobowego. Celem zmiany jest uporządkowanie przepisów ustawy w tym zakresie. \nPkt 4. Propozycja jest powiązana z jednostkowymi sprawami, które były kierowane do Rzecznika Praw Obywatelskich i dotyczyły ojców, którzy nie pracowali lub pracowali krótko, ponieważ wychowywali co najmniej czwórkę dzieci, a ich małżonki realizowały się zawodowo. \nPkt 5. Celem zmiany jest uregulowanie dookreślające właściwy organ rentowy do wypłaty świadczeń w przypadku prawa m.in. do renty wdowiej, w sytuacji zbiegu wypłaty świadczeń pomiędzy KRUS, a organami rentowymi tzw. służb mundurowych. Obecne przepisy, w przypadku, gdy świadczenia emerytalno-rentowe wypłacane są przez dwa organy emerytalno-rentowe, regulują sytuację, wypłaty tzw. 13. i 14. emerytury i świadczenia honorowego, wyłącznie gdy jednym z tych organów jest ZUS. \nPkt 6. Celem zmian jest udostępnienie w aplikacji mObywatel dokumentów, którymi dla potwierdzenia swoich uprawnień posługują się osoby legitymujące się statusem: inwalidy wojennego, inwalidy wojskowego, członka Korpusu Weteranów Walk o Niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej, osoby represjonowanej, osoby deportowanej do pracy przymusowej lub osadzonej w obozie pracy przez III Rzeszę lub Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, cywilnej niewidomej ofiary działań wojennych. \nPkt 7. W obowiązującym stanie prawnym w przypadku prawa do emerytury wcześniejszej (np. emerytury górniczej), środki zgromadzone na rachunku członka OFE są przekazane przez ten fundusz, za pośrednictwem ZUS, na dochody budżetu państwa, w przypadku, gdy ZUS zawiadomi o ustaleniu członkowi OFE prawa do emerytury oraz obliczeniu wysokości emerytury. Celem zmiany jest doprecyzowanie momentu ustania członkostwa w OFE w przypadku prawa do emerytury wcześniejszej. \nPkt 8. Aktualnie dane gromadzone w systemie EKSMOoN są udostępniane ZUS w celu weryfikacji danych dotyczących np. świadczenia wspierającego, „aktywni rodzice w pracy”, świadczenia wychowawczego. Natomiast ZUS nie jest uprawniony do pozyskiwania danych z EKSMOoN niezbędnych do realizacji przez ZUS zadań dot. ustalania obowiązku opłacania lub wysokości składki na ubezpieczenie zdrowotne i ustalania prawa oraz wypłaty świadczeń z ubezpieczenia chorobowego. \nPkt 9. Obecnie ZUS dokonuje ustalenia okresu uprawniającego pracownika do urlopu górniczego, urlopu dla pracowników przeróbki mechanicznej węgla brunatnego oraz urlopu energetycznego, a w dalszej kolejności okresu uprawniającego tych pracowników do emerytury, w formie zaświadczenia, co pozbawia zainteresowanych możliwości weryfikacji prawidłowości ustalenia tych okresów. Zastąpienie zaświadczeń w tej materii decyzjami przełoży się na możliwość ich kontroli poprzez weryfikację na drodze sądowej. ","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Istota rozwiązań planowanych w projekcie, w tym proponowane środki realizacji","value":"Pkt 1a. Proponuje się kompleksowe uregulowanie zasad podlegania ubezpieczeniom społecznym przez osoby zajmujące kierownicze stanowiska państwowe oraz osoby kierujące niektórymi innymi podmiotami prawnymi oraz przez członków RPP i opłacania za te osoby składek na ubezpieczenia społeczne. Projekt zakłada wprowadzenie nowego tytułu podlegania ubezpieczeniom społecznym dla członka RPP. Natomiast wobec osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe oraz osób kierujących niektórymi innymi podmiotami prawnymi zostanie rozszerzona definicja pracownika w ustawie o s.u.s. \nPkt 1b. Proponuje się odpowiednie dostosowanie art. 11 ustawy o s.u.s. w kierunku umożliwienia przystąpienia dodatkowo do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego łącznie ze zgłoszeniem do dobrowolnych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych osobom posiadającym jednocześnie w zbiegu (art. 9) tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych oraz obowiązkowego albo dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego. Rozwiązanie takie zapewni pełniejszą ochronę ubezpieczeniową w przypadku niezdolności do pracy osób, które łączą kilka rodzajów aktywności zawodowej. \nPkt 1c. Projekt przewiduje wydawanie przez ZUS decyzji w sprawach odmowy odroczenia terminu płatności lub rozłożenia należności z tytułu składek na raty. Proponuje się także wprowadzenie możliwości złożenia wniosku o ponowne rozstrzygnięcie sprawy do Prezesa ZUS, a następnie skargi do sądu administracyjnego.\nPkt 1d. Proponuje się dodanie do ustawy o s.u.s. przepisu umożliwiającego elektroniczne złożenie podpisu przez klientów ZUS pod dokumentami sporządzanymi w ZUS, np. odbiór zaświadczenia papierowego w placówce ZUS, podpis pod wnioskiem składanym w placówce ZUS, podpis pod protokołem, za pomocą urządzenia elektronicznego udostępnianego przez ZUS w placówce ZUS, np. tablet. \nRozwiązanie to nie dotyczyłoby dokumentów, pod którym zgodnie z przepisami wymagane jest złożenie podpisu lub podpisu kwalifikowanego (np. dokumentów zgłoszeniowych lub rozliczeniowych).\nPkt 1e. Proponuje się przekazanie kompetencji do dokonywania zmian w drukach ubezpieczeniowych ZUS, który wzory nowych druków lub kodów ubezpieczeniowych – publikowałby w Biuletynie Informacji Publicznej ZUS. Uprości to i skróci czas dokonywania zmian w drukach co przełoży się na możliwość szybszego i sprawniejszego realizowania zmian.\nPkt 1f. Zmiana polegać będzie na dodaniu art. 83h w ustawie o s.u.s.- przewidującego, że ZUS wykonując zadania własne oraz zadania powierzone na podstawie innych ustaw, może podejmować rozstrzygnięcia w indywidualnych w oparciu o wyłącznie zautomatyzowane przetwarzanie danych osobowych, niezbędnych do realizacji obowiązków prawnych nałożonych na ZUS. Projektowane przepisy zapewniają stronie – w trybie odpowiadającym standardom wynikającym z przepisów o ochronie danych – prawo do otrzymania wyjaśnień co do podstaw rozstrzygnięcia, do uzyskania interwencji ludzkiej oraz do wyrażenia stanowiska i zakwestionowania rozstrzygnięcia. Z zakresu tego wyłączeniu podlegałyby rozstrzygnięcia do co tych rodzajowo zagadnień, co do których niezbędna byłaby zindywidualizowana ocena okoliczności faktycznych i prawnych sprawy, poprzedzona analizą zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. \nPkt 1g. Zmiana polegać będzie na zmianie art. 68 ust. 1 ustawy o s.u.s. poprzez dodanie pkt 9, określającego - jako zadanie ZUS - prowadzenie prac analitycznych i rozwojowych związanych z modyfikacją i rozbudową narzędzi informatycznych wykorzystywanych przez ZUS w celu realizacji ustawowych zadań, przy zastosowaniu środków technicznych i organizacyjnych zapewniających bezpieczeństwo przetwarzanych w tym celu danych. \nPkt 1h. Proponuje się uregulowanie wydawania przez ZUS kompleksowej decyzji w zakresie:\n1) stwierdzania niepodlegania ubezpieczeniom społecznym;\n2) stwierdzania braku obowiązku podlegania ubezpieczeniom społecznym z jednego tytułu oraz obejmowania tymi ubezpieczeniami z drugiego tytułu, a po uprawomocnieniu takiej decyzji - przeksięgowanie składek w pomiędzy kontami płatnika składek i w ramach konta ubezpieczonego. \nW pierwszej sytuacji ZUS wykrywa i stwierdza niepodleganie ubezpieczeniom społecznym w sytuacjach, w których fikcyjne zgłoszenie do ubezpieczeń zostało dokonane wyłącznie w celu uzyskania prawa do świadczenia, np. z ubezpieczenia chorobowego albo wypadkowego. W tym przypadku dodatkowe regulacje umożliwią ZUS stwierdzenie nadpłaty i tym samym zwrot płatnikowi składek nienależnie opłaconych składek, za cały okres objęty decyzją o niepodleganiu, bez ograniczenia okresem przedawnienia. \nWprowadzone drugie rozwiązanie zapobiegnie sytuacji, w której z jednego tytułu do ubezpieczeń społecznych powstanie nadpłata, a z drugiego powstanie zadłużenie. Składki będą na mocy jednej decyzji przenoszone z jednego tytułu na drugi, co jest korzystne, ponieważ znacznie upraszcza postępowanie zarówno po stronie ubezpieczonego, jak i ZUS. \nW tym zakresie konieczna jest zmiana ustawy o s.u.s., zgodnie z poniższymi założeniami: \n- ZUS wyda z urzędu jedną decyzję, w której stwierdzi:\n• brak obowiązku podlegania ubezpieczeniom społecznym z jednego tytułu (wyłączenie z ubezpieczeń),\n• obowiązek podlegania tym ubezpieczeniom z innego tytułu (objęcie ubezpieczeniami).\n- prawomocna decyzja ZUS będzie skutkowała uznaniem i zaliczeniem z urzędu przez ZUS składek opłaconych z pierwszego tytułu (wyłączonego) za opłacone z drugiego tytułu, \n- decyzja i przeksięgowanie składek przez ZUS obejmie wszystkie składki na ubezpieczenia społeczne (emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, a także chorobowe - jeśli ubezpieczony podlegał z tytułu, z którego ZUS wyłączył go z ubezpieczeń), ubezpieczenie zdrowotne, FP i FS, FGŚP oraz FEP,\n- zaliczenie składek przez ZUS nastąpi w ramach konta ubezpieczonego oraz konta płatnika składek, \n- w przypadku, gdy podstawa wymiaru składek z tytułu pierwszego będzie niższa od najniższej podstawy wymiaru składek obowiązującej ubezpieczonego podlegającemu ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z drugiego tytułu to ZUS podwyższy ją do wysokości najniższej podstawy wymiaru składek obowiązującej z drugiego tytułu, \n- do składek zaliczanych/przeksięgowywanych przez ZUS nie będzie stosowana instytucja przedawnienia, ani nie będzie możliwości wystąpienia o ich zwrot jako składek nienależnie opłaconych z tytułu, z którego ZUS stwierdził brak obowiązku podlegania ubezpieczeniom społecznym. \nZ uwagi na to, że decyzja ZUS zmieniająca status ubezpieczonego wpływa na prawo i wysokość świadczeń krótkoterminowych (zasiłki chorobowe, macierzyńskie, opiekuńcze, wyrównawcze, świadczenia rehabilitacyjne) konieczne są również zmiany do ustawy zasiłkowej: \n- prawo do zasiłku z tytułu objęcia ubezpieczeniem chorobowym osoby, której ZUS wydał decyzję stwierdzającą obowiązek podlegania ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym oraz chorobowemu z innego tytułu, stanie się prawem do zasiłku z tego innego tytułu.\n- jeśli ustalany przez ZUS nowy tytuł do ubezpieczeń będzie tytułem prowadzenia pozarolniczej działalności, w takim przypadku prawo do zasiłku będzie uwarunkowane brakiem zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne lub jego uregulowaniem w ciągu 6 miesięcy od uprawomocnienia się decyzji stwierdzającej podleganie ubezpieczeniu chorobowemu z tego tytułu, \n- wypłacone kwoty świadczeń, z tytułu który ZUS zakwestionuje albo z tytułu ustalonego przez ZUS w decyzji stwierdzającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, nie będą uznawane za świadczenia nienależnie pobrane, ani za nienależnie wypłacone w rozumieniu przepisów ustawy o s.u.s.,\n- wypłata zasiłków będzie odbywać się z urzędu przez ZUS albo na wniosek świadczeniobiorcy w przypadku, w sytuacji, w której to płatnik składek ma uprawnienie do wypłaty zasiłków. \nPkt 1i. Regulacja polegać będzie na zmianie art. 50 ustawy o s.u.s. w zakresie zapewnienia podstawy prawnej do wymiany danych pomiędzy organami rentowymi (emerytalnymi) w celach analitycznych. \nPkt 1j. Zmiana będzie dotyczyć przepisu art. 83d ustawy o s.u.s. i polegać na umożliwieniu wystąpienia do ZUS o wydanie indywidualnej interpretacji nie tylko przedsiębiorcom, ale również innym płatnikom składek. \nPkt 1k. Proponuje się dodanie w ustawie o s.u.s. przepisu upoważniającego do wydania, przez ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego, rozporządzenia w sprawie wzoru legitymacji służbowej inspektora kontroli ZUS oraz trybu jej wydawania, wymiany lub zwrotu. Na podstawie tych przepisów inspektorzy kontroli ZUS uzyskają możliwość legitymowania się dokumentem za pośrednictwem aplikacji mObywatel oraz w formie spersonalizowanej karty identyfikacyjnej.\nPkt 1l. Proponuje się wprowadzenie zapisu, że:\n1) Zarząd ZUS składa się z Prezesa ZUS oraz jego zastępców;\n2) w razie nieobecności Prezesa ZUS zastępuje go upoważniony przez Prezesa ZUS jego zastępca, a w razie braku takiego upoważnienia – zastępca wyznaczony przez ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego;\n3) w razie nieobsadzenia stanowiska Prezesa ZUS zastępuje go zastępca, wyznaczony przez ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego; \n4) zastępca Prezesa ZUS (pkt. 2-3) wykonuje wszystkie uprawnienia i obowiązki Prezesa ZUS, bez jakichkolwiek wyłączeń;\n5) w przypadku nieobsadzenia stanowiska Prezesa ZUS lub jego nieobecności, zastępcy Prezesa ZUS będą powoływani do Zarządu ZUS i odwoływani z jego składu przez Radę Nadzorczą na wniosek ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego.\nPkt 2a. Proponuje się wprowadzenie regulacji, dotyczącej ustalania wysokości emerytury z urzędu w miejsce pobieranej renty z tytułu niezdolności do pracy oraz renty rodzinnej od miesiąca osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego, wynoszącego dla kobiet 60 lat, a dla mężczyzn 65 lat, poprzez zmianę przepisów, co wykluczy możliwość późniejszego terminu przyznania emerytury w miejsce ustalonej renty. \nPkt 2b. Zmiana zakłada doprecyzowanie zasad ustalania prawa do wypłaty gwarantowanej poprzez wprowadzenie przepisu, zgodnie z którym o prawie do wypłaty gwarantowanej w dniu śmierci osoby, która ma subkonto, decydowałoby ustalenie osobie zmarłej prawa do emerytury lub złożenie przez nią przed śmiercią wniosku o emeryturę. Pozwoli to na sprawną wypłatę należnych środków osobom uprawnionym, zmniejszy też czasochłonność postępowań w ZUS, zapobiegnie kierowaniu spraw na drogę sądową.\nPkt 2c. Proponuje się dodanie przepisu, że w okresie, w którym wypłata renty rodzinnej osobie uprawnionej z powodu zbiegu z innym świadczeniem emerytalno-rentowym lub jej zawieszenia jest wstrzymana, renta rodzinna podlega podziałowi na równe części między pozostałych uprawnionych do tej renty rodzinnej, bez konieczności jednoczesnego składania wniosku o wyłączenie z kręgu osób uprawnionych do renty rodzinnej. Pozwoli to na jednoznaczne określenie kręgu osób, którym jest wypłacana renta rodzinna, bez konieczności jednoczesnego składania wniosku o wyłączenie z kręgu osób uprawnionych do renty rodzinnej.\nPkt 2d. Zmiana zakłada doprecyzowanie przepisów w zakresie przyznawania emerytury i renty rodzinnej w drodze wyjątku, tak aby przyznawanie takich świadczeń osobom objętym nowym systemem było nie tylko dopuszczalne, ale też uzasadnione. Rozszerzenie tej zasady również na osoby, które nabywałyby renty rodzinne po zmarłych, którym przyznano świadczenie w drodze wyjątku.\nPkt 2e. Proponuje się dodanie przepisu umożliwiającego złożenie wniosku o wcześniejsze niż dopiero przy ustalaniu prawa do emerytury, ustalenie kapitału początkowego osobom, które ukończyły studia przed 1999 r., jeżeli na 1 stycznia 1999 r. nie posiadały odpowiednio długich okresów składkowych, pozwalających na ich wliczenie w całości. \nPkt 2f. Istotą projektowanej zmiany jest zniesienie obowiązku sporządzania dwóch odrębnych okresowych przeglądów funkcjonowania systemu emerytalnego i zastąpieniem ich jednym, stałym mechanizmem przeglądowym, który obejmować będzie w szczególności ocenę stabilności finansowej systemu emerytalnego, adekwatności świadczeń emerytalnych, skutków zmian demograficznych i sytuacji na rynku pracy, a także wpływu obowiązujących rozwiązań prawnych na długoterminowe funkcjonowanie systemu zabezpieczenia emerytalnego. \nPkt 3. Projektowane rozwiązania polegają na doprecyzowaniu przepisów poprzez wskazanie wprost, że przyznanie prawa do zasiłków z ubezpieczenia chorobowego nie będzie wymagało wydania decyzji przez ZUS. Decyzje w tych sprawach będą wydawane tak jak dotychczas – na wniosek ubezpieczonego lub płatnika składek, w sprawie świadczenia rehabilitacyjnego oraz gdy ZUS rozpatrzy sprawę negatywnie.\nPkt 4. Proponuje się wprowadzenie przepisu, zgodnie z którym ojciec, który z powodu wychowywania dzieci ograniczył lub porzucił aktywność ekonomiczną, a w konsekwencji nie nabył prawa do emerytury minimalnej, będzie mógł ubiegać się o rodzicielskie świadczenie uzupełniające, jeżeli do tego świadczenia nie jest uprawniona matka dzieci. \nPkt 5. Istotą wprowadzanych przepisów jest określenie właściwego organu do wypłaty dodatkowych rocznych świadczeń pieniężnych dla emerytów i rencistów (tzw. 13. i 14. emerytury) oraz świadczenia honorowego w przypadku zbiegu wypłaty świadczeń z różnych systemów emerytalno-rentowych. \nPkt 6. W zakresie prawa kombatanckiego oraz osób represjonowanych zmiany polegać będą na wprowadzeniu regulacji dotyczących udostępnienia w aplikacji mObywatel dokumentów potwierdzających uprawnienia tych osób.\nPkt 7. Regulacja polegać będzie na zmianie art. 111a ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych i dotyczyć będzie sytuacji ubezpieczonych, którzy nabywają prawo m.in. do emerytury wcześniejszej, a w konsekwencji – zgodnie z obowiązującymi przepisami – są zobowiązani do przekazania środków zgromadzonych w OFE do budżetu państwa. Proponuje się, aby skutek w postaci wykreślenia członkostwa w OFE następował dopiero z chwilą uprawomocnienia się decyzji przyznającej prawo do świadczenia. Rozwiązanie to ma charakter gwarancyjny i eliminuje ryzyko nieodwracalnego przekazania środków z OFE w sytuacji, gdy postępowanie w sprawie przyznania emerytury nie zakończyło się ostatecznym ustaleniem prawa do świadczenia.\nPkt 8. Proponuje się wprowadzenie do ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych przepisów, które rozszerzyłyby uprawnienie ZUS do pozyskiwania informacji z systemu EKSMOoN, w celu ustalania obowiązku opłacania lub wysokości składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz ustalania prawa do zasiłków z ubezpieczenia chorobowego. \nPkt. 9. Proponuje się wprowadzenie formy decyzji dla ustalania okresu uprawniającego pracownika do urlopu górniczego, urlopu dla pracowników przeróbki mechanicznej węgla brunatnego oraz urlopu energetycznego, a w dalszej kolejności okresu uprawniającego tych pracowników do emerytury. ","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Oddziaływanie na życie społeczne nowych regulacji prawnych","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Spodziewane skutki i następstwa projektowanych regulacji prawnych","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Sposoby mierzenia efektów nowych regulacji prawnych","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ odpowiedzialny za opracowanie projektu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"MRPiPS","value":"MRPiPS"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ współpracujący przy opracowaniu projektu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektu","value":"Sebastian Gajewski Podsekretarz Stanu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ odpowiedzialny za przedłożenie projektu RM","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"MRPiPS","value":"MRPiPS"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Planowany termin przyjęcia projektu przez RM","value":"IV kwartał 2026 r.","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Informacja o rezygnacji z prac nad projektem","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Status realizacji","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"}]}}