{"register":{"columns":[{"header":"Numer projektu","value":"UD101","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"sequence":{"regex":"UD{#UD_1}"},"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Rodzaj dokumentu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"Projekty ustaw","value":"Projekty ustaw"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Typ dokumentu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"D – pozostałe projekty","value":"D – pozostałe projekty"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Informacja dodatkowa","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Cele projektu oraz informacja o przyczynach i potrzebie rozwiązań planowanych w projekcie","value":"Marynarze, podobnie jak inne osoby wykonujące pracę zależną, objęci są konstytucyjną gwarancją prawa do zabezpieczenia społecznego (art. 67 ust. 1 Konstytucji). Specyfika tego zawodu, która obejmuje wykonywanie pracy w różnych miejscach i w różnych porządkach prawnych, powoduje jednak, że ochrona socjalna marynarzy, którzy mają miejsce zamieszkania w Polsce, kształtuje się w zróżnicowany sposób. W aktualnym stanie prawnym możliwe jest\nwyodrębnienie trzech zasadniczych grup marynarzy ze względu na zasady podlegania przez nich ubezpieczeniom społecznym:\n1. Marynarze zatrudnieni na podstawie marynarskiej umowy o pracę przewidzianej przez ustawę z dnia 5 sierpnia 2015 r. o pracy na morzu (Dz. U. z 2023 r. poz. 2257), zatrudnieni na statku o polskiej przynależności. Marynarze należący do tej grupy podlegają ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowym, chorobowemu oraz wypadkowemu uregulowanymi przepisami ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 497 i 863). Tytułem podlegania ubezpieczeniom społecznym jest umowa o pracę. W odniesieniu do marynarzy i płatników składek, którzy odprowadzają je za nich, przepisy prawa nie przewidują żadnych preferencyjnych zasad podlegania ubezpieczeniom i opłacania składek. Grupa ta liczy około 5 400 marynarzy (dane z rocznika statystycznego gospodarki morskiej GUS 2022 r.).\n2. Marynarze pływający na statkach pod banderą państwa członkowskiego Unii Europejskiej (UE)/ Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA). Marynarze, którzy należą do tej grupy, zgodnie z przepisami rozporządzenia nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego podlegają ubezpieczeniom społecznym na zasadach przewidzianych w ustawodawstwie państwa bandery (lub po spełnieniu określonych warunków państwa siedziby pracodawcy - art. 11 ust. 4 rozporządzenia nr 883/2004). Grupa ta liczy około 17 000 marynarzy.\n3. Marynarze pływający na statkach pod banderą państwa trzeciego, które nie jest państwem członkowskim UE/EFTA.\nGrupa ta liczy około 17 000 marynarzy. Jest ona zróżnicowana ze względu na zasady i zakres podlegania ubezpieczeniom społecznym:\n• Marynarze pływający na statkach pod banderą państwa trzeciego, z którym Polska nie zawarła umowy dwustronnej o zabezpieczeniu społecznym, a ich pracodawca armator nie ma siedziby na terenie UE/EFTA.\nMarynarze ci w praktyce nie są objęci ochroną ubezpieczeniową. Część z nich (ok. 20%) dobrowolnie przystępuje do ubezpieczenia emerytalnego i ubezpieczeń rentowych (bez ubezpieczenia chorobowego i ubezpieczenia wypadkowego), a w konsekwencji – odprowadza składki do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych\n(ZUS) od zadeklarowanej kwoty nie niższej niż minimalne wynagrodzenie za pracę. Pozostali nie podlegają w tym okresie i z tytułu pracy na morzu ubezpieczeniom społecznym. Podkreślenia przy tym wymaga, że – wedle szacunków organizacji pracodawców i pracowników sektora morskiego – jest to największa grupa spośród marynarzy pływających pod banderą państwa trzeciego.\n• Marynarze zatrudnieni przez pracodawcę armatora mającego siedzibę w UE, którzy mają miejsce zamieszkania na terenie UE. Marynarze ci z mocy wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej C-631/17 podlegają ubezpieczeniom społecznym zgodnie z ustawodawstwem państwa członkowskiego ich miejsca zamieszkania (na podstawie art. 11 ust. 3 lit. e) rozporządzenia nr 883/2004). Oznacza to, że jeśli marynarze ci mają miejsce zamieszkania na terytorium Polski, podlegają oni ubezpieczeniom społecznym zgodnie z przepisami polskiego prawa ubezpieczeń społecznych. Grupa ta zmniejsza się z roku na rok, ponieważ polski system ubezpieczeń społecznych w odniesieniu do marynarzy nie przewiduje preferencyjnych, szczególnych rozwiązań, a w\nkonsekwencji – marynarze mający miejsce zamieszkania na terytorium Polski postrzegani są jako mniej atrakcyjni na rynku pracy ze względu na wyższe koszty związane z ochroną socjalną.\n• Marynarze pływający na statkach pod banderą państwa trzeciego, z którym Polska zawarła umowę dwustronną o zabezpieczeniu społecznym, w której zamieszczono postanowienia dotyczące podlegania ubezpieczeniom społecznym przez marynarzy (np. umowa o zabezpieczeniu społecznym z Turcją). Marynarze ci podlegają ubezpieczeniom społecznym zgodnie z przepisami jednego z państw-stron umowy, wskazanego w umowie.\nGrupa ta ma marginalny charakter z powodu niewielkiej liczby państw, z którymi Polska zawarła umowę dwustronną, w której zamieszczono postanowienia dotyczące podlegania ubezpieczeniom społecznym przez marynarzy.\nTaki kształt zasad podlegania przez marynarzy mających miejsce zamieszkania w Polsce ubezpieczeniom społecznym i opłacania za nich składek ma dwie istotne konsekwencje ekonomiczne, biorąc pod uwagę realia marynarskiego rynku pracy. Po pierwsze, takie rozwiązania sprzyjają podejmowaniu przez polskich armatorów decyzji o uprawianiu żeglugi morskiej pod obcymi banderami, w tym w szczególności spoza Unii Europejskiej i Europejskiego Stowarzyszenia\nWolnego Handlu. W ten sposób są oni w stanie istotnie zmniejszyć ciążące na nich koszty związane z ochroną socjalną marynarzy. Po drugie, mający miejsce zamieszkania w Polsce marynarze zatrudnieni przez pracodawców armatorów mających siedzibę w UE, którzy pływają na statkach pod banderą państwa trzeciego, są postrzegani jako mniej konkurencyjni na marynarskim rynku pracy w stosunku do marynarzy mających miejsce zamieszkania poza UE/EFTA lub\nw krajach UE, w których obowiązują preferencyjne zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym dla marynarzy oraz opłacania za nich składek. Jednocześnie wskazać należy, że aktualne zasady podlegania marynarzy mających miejsce zamieszkania w Polsce ubezpieczeniom społecznym i opłacania za nich składek budzą wątpliwości co do ich pełnej zgodności z zobowiązaniami Polski wynikającymi z Konwencji Międzynarodowej Organizacji Pracy w Genewie o pracy\nna morzu z dnia 23 lutego 2006 r. (Dz. U. z 2013 r. poz. 845, z późn. zm.). Konwencja ta w dosyć szerokim zakresie, w którym Polska zobowiązała się do jej przestrzegania, gwarantuje marynarzom prawo do zabezpieczenia społecznego.\nPrzewiduje ona po stronie Rzeczypospolitej Polskiej obowiązek zagwarantowania marynarzom w polskim porządku prawnym prawa do zasiłku chorobowego, zasiłku macierzyńskiego, zasiłku dla bezrobotnych, świadczeń emerytalnych, świadczeń z tytułu wypadków przy pracy, świadczeń w przypadku śmierci żywiciela oraz świadczeń inwalidzkich (świadczeń z tytułu niezdolności do pracy). Uprawnienia te są aktualnie zagwarantowane w odniesieniu do marynarzy\nzatrudnionych na podstawie marynarskiej umowy o pracę przewidzianej w ustawie z 5 sierpnia 2015 r. o pracy na morzu oraz objętych koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego na podstawie przepisów rozporządzenia nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz dwustronnych umów o zabezpieczeniu społecznym, dla których właściwe jest ustawodawstwo polskie. Z gwarancji tych nie korzystają natomiast marynarze pływający na statkach pod banderą państwa trzeciego, z którym Polska nie zawarła umowy dwustronnej o zabezpieczeniu społecznym, a ich pracodawca armator nie ma siedziby na terenie UE/EFTA.\nW rezultacie można wskazać trzy zasadnicze cele projektowanej ustawy. Po pierwsze, dostosowanie rozwiązań z zakresu ubezpieczeń społecznych marynarzy do realiów marynarskiego rynku pracy i potrzeb ekonomicznych armatorów, z pełnym poszanowaniem zgodności rozwiązań z zakresu ubezpieczeń społecznych marynarzy z przepisami prawa Unii Europejskiej o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz zawartych przez Polskę dwustronnych umów\nmiędzynarodowych o zabezpieczeniu społecznym. Po drugie, zagwarantowanie jak największej liczbie marynarzy pełnej ochrony socjalnej w zakresie wymaganym przez Konwencję o pracy na morzu z 2006 r. (MLC), tj. prawa do zasiłku chorobowego, zasiłku macierzyńskiego, zasiłku dla bezrobotnych, świadczeń emerytalnych, świadczeń z tytułu wypadków przy pracy, świadczeń w przypadku śmierci żywiciela oraz świadczeń inwalidzkich na zasadach nie mniej korzystnych jak dla pracowników lądowych. Po trzecie, pełna realizacja wobec marynarzy mających miejsce zamieszkania w Polsce\nkonstytucyjnej zasady prawa do zabezpieczenia społecznego zawartej w art. 67 Konstytucji RP – zgodnie z nią obywatel ma prawo do zabezpieczenia społecznego w razie niezdolności do pracy ze względu na chorobę lub inwalidztwo oraz po osiągnięciu wieku emerytalnego.\nProjekt wychodzi naprzeciw postulatom podnoszonym przez środowiska pracodawców oraz pracowników wykonujących pracę na morzu, związki organizacji pracodawców oraz związki zawodowe zrzeszające marynarzy. Środowiska te od lat wskazują na potrzebę uregulowania zasad podlegania marynarzy ubezpieczeniom społecznym i opłacania za nich składek w sposób uwzględniający realia marynarskiego rynku pracy i Konwencji o pracy na morzu z 2006 r. Spotkania strony rządowej reprezentowanej przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oraz Ministerstwo Infrastruktury ze stroną społeczną odbywały się w 2024 r.: na posiedzeniu sejmowej Komisji Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej, Zespołu Trójstronnego ds. Żeglugi i Rybołówstwa Morskiego oraz na Zespole Problemowym ds. Ubezpieczeń Społecznych Rady Dialogu Społecznego (RDS). Sygnały strony społecznej znalazły swój odzew w uchwale Rady Dialogu Społecznego nr 128 z 22 kwietnia 2024 r. w sprawie realizacji postanowień Konwencji o pracy na morzu MOP w zakresie stworzenia systemu ubezpieczeń społecznych dla marynarzy zamieszkujących na terenie państwa, Członka Konwencji.\nW tej uchwale strona pracowników i strona pracodawców RDS wezwała Rząd Rzeczpospolitej Polskiej do pilnego podjęcia prac w celu przygotowania, w uzgodnieniu ze stroną społeczną, rozwiązań w sprawie wypełnienia przez Rząd RP postanowień Konwencji MOP – MLC 2006, w zakresie systemu ubezpieczeń społecznych dla marynarzy.\nProjektowane rozwiązanie dotyczy wszystkich marynarzy, którzy podlegają polskiemu systemowi ubezpieczeń społecznych oraz tych, którzy jak dotąd mu nie podlegają. W założeniu projekt przewiduje jednolitą regulację podlegania przez marynarzy ubezpieczeniom społecznym i odprowadzania składek na te ubezpieczenia. Projekt przewiduje mechanizm zbliżony do obecnego rozwiązania dedykowanego dla twórców i artystów, które dodatkowo obejmą preferencyjne zasady ustalania podstawy wymiaru ze względu na potwierdzony status zawodowy marynarza. \nBrak jest możliwości osiągnięcia celu projektu za pomocą innych środków niż wydanie projektowanej ustawy.","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Istota rozwiązań planowanych w projekcie, w tym proponowane środki realizacji","value":"Projektowana ustawa obejmie marynarzy i ich rodziny pełną i ciągłą ochroną socjalną.\nProjekt przewiduje w zależności od grupy marynarzy następujące zasady:\n1. Marynarze, którzy mają miejsce zamieszkania na terenie Polski pływający na statkach pod banderą państwa trzeciego, z którym Polska nie zawarła umowy dwustronnej o zabezpieczeniu społecznym, a ich pracodawca armator nie ma siedziby na terenie UE/EFTA, lub zatrudnieni przez pracodawcę armatora mającego siedzibę w UE, lub pływający na statkach pod banderą państwa trzeciego, z którym Polska zawarła umowę dwustronną o zabezpieczeniu społecznym, w której zamieszczono postanowienia dotyczące podlegania ubezpieczeniom społecznym przez marynarzy.\nMarynarz będzie uzyskiwał status marynarza wykonującego pracę na morzu, a który będzie odrębnym tytułem ubezpieczeń społecznych uregulowanym w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.\nWarunkiem zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych będzie przedłożenie w ZUS zaświadczenia wystawionego przez agencję zatrudnienia lub dyrektora urzędu morskiego. Składki będą finansowane w całości przez marynarza, który będzie płatnikiem składek. Będzie on jednak mógł skorzystać z usług agencji zatrudnienia, na podobnych zasadach na jakich obecnie biura rachunkowe świadczą usługi przedsiębiorcom.\nW projekcie zostanie wprowadzony obowiązek opłacenia składek przez 12 miesięcy liczony od dnia wskazanego w zaświadczeniu jako dzień uzyskania statusu marynarza poświadczonego przez agencję zatrudnienia lub dyrektora urzędu morskiego oraz objęcie w tym okresie pełną ochroną ubezpieczeniową, z wyłączeniem okresu w którym marynarz po zakończeniu pracy na morzu dokona „zawieszenia” statusu marynarza, na okres od miesiąca do\nmaksymalnie 3 miesięcy. Zawieszenie będzie zgłaszane do ZUS na standardowych formularzach ubezpieczeniowych.\nMarynarze, z wyjątkiem okresu zawieszenia, objęci obowiązkowo wszystkimi ubezpieczeniami społecznymi:\nemerytalnym i rentowymi, chorobowym oraz wypadkowym. Zgłoszenie do ubezpieczeń (formularz ZUS ZUA), będzie dokonywane w terminie 7 dni od daty wydania zaświadczenia.\nProponuje się, aby podstawa wymiaru składek była ustalana w stosunku do stałego parametru, jakim jest minimalne wynagrodzenie, którego wysokość określana jest co roku rozporządzeniem Rady Ministrów w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej godzinowej w danym roku, przy możliwości zadeklarowania wyższej kwoty podstawy wymiaru składek. Proponuje się również, by obowiązkowe było opłacanie\nskładek na Fundusz Pracy (FP) i Fundusz Solidarnościowy (FS) oraz Fundusz Emerytur Pomostowych (FEP).\nW zakresie obowiązków rozliczeniowych przewiduje się, że miesięczną deklarację rozliczeniową lub imienny raport rozliczeniowy za kolejny miesiąc będzie sporządzał za marynarzy ZUS, jeżeli w ostatnio złożonej deklaracji rozliczeniowej lub imiennym raporcie miesięcznym marynarz zadeklarował do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne kwotę minimalną. Płatnik składek (sam marynarz) będzie musiał rozliczyć składki\nsamodzielnie w pierwszej deklaracji lub raporcie imiennym i w kolejnych, w których zmieni wysokość podstawy wymiaru składek, np. zadeklaruje kwotę wyższą niż minimalna lub pomniejszy podstawę wymiaru z uwagi na posiadanie prawa do zasiłku.\nW przypadku zbiegu tytułów do ubezpieczeń wobec marynarza będą stosowane analogiczne rozwiązania jak wobec przedsiębiorcy, tj. jeśli marynarz w trakcie „przerwy na lądzie” podejmie dodatkową aktywność zawodową, np. umowę zlecenia (będzie nadal podlegał ubezpieczeniom obowiązkowym jako marynarz chyba, że wynagrodzenie z umowy zlecenia osiągnie przynajmniej wysokość podstawy wymiaru składek marynarza to będzie mógł zamienić tytuł na podleganie jako zleceniobiorca), czy rozpocznie prowadzenie działalności gospodarczej (jeśli nie będzie korzystał z ulg w składkach jako przedsiębiorca to będzie mógł zamienić tytuł do ubezpieczeń na prowadzenie działalności).\n2. Marynarze zatrudnieni na statkach pływających pod banderą Polski.\nW celu zapewnienia większej konkurencyjności polskich armatorów projekt przewiduje również zmiany w zakresie podlegania ubezpieczeniom społecznym marynarzy zatrudnionych przez polskich armatorów. Mając na względzie zaproponowanie z jednej strony rozwiązania, które będą zapewniały ochronę ubezpieczeniową, a z drugiej obniżenie ciężarów składkowych proponuje się aby przewidzieć dwa schematy podlegania ubezpieczeniom społecznym. Wybór\nodpowiedniego schematu będzie w gestii armatora i marynarza:\na) Marynarz będzie pracownikiem\nMarynarze, tak jak obecnie, będą zgłaszani do ubezpieczeń społecznych przez armatorów – pracodawców i pozostaną pod regulacjami pracowniczymi w zakresie ubezpieczeń społecznych. Płatnikiem składek zobowiązanym do opłacania składek będzie armator. Podstawą wymiaru składek będzie uzyskiwany przychód. Pozostawanie w stosunku pracy jest bezwzględnym tytułem do ubezpieczeń, co oznacza, że zawsze pracownik podlega ubezpieczeniom społecznym\nobowiązkowo, a ewentualna konieczność zgłoszenia do ubezpieczeń z innego tytułu (dodatkowa aktywność zarobkowa) powstanie, jeśli pracownik wykonuje umowę o pracę w niepełnym wymiarze i uzyskuje wynagrodzenie niższe niż minimalne.\nb) Marynarz będzie uzyskiwał status marynarza \nZgłaszanie do ubezpieczeń społecznych, podleganie ubezpieczeniu oraz opłacanie składek na te ubezpieczenia będzie oparte na zasadach wskazanych w pkt 1.\nW odniesieniu do obu wyróżnionych grup marynarzy istotną kwestią jest tryb i zasady potwierdzania statusu marynarza.\nW każdym przypadku status ten potwierdzany będzie w drodze zaświadczenia wydawanego przez:\n1) agencję zatrudnienia – dla marynarzy korzystających z jej pośrednictwa w zawarciu umowy, na podstawie której świadczy pracę na morzu, z armatorem zatrudniającym go do pracy na statku pływającym pod banderą państwa trzeciego, \n2) dyrektora urzędu morskiego – dla marynarzy niekorzystających z pośrednictwa agencji zatrudnienia.\nStatus marynarza będzie potwierdzany na podstawie umowy, na podstawie której marynarz świadczy pracę na morzu, lub wpisów do książeczki żeglarskiej lub praktyki pływania potwierdzonej zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 68 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o bezpieczeństwie morskim.\nDo wydawania zaświadczeń w tych sprawach stosowane będą odpowiednio przepisy działu VII ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego „Wydawanie zaświadczeń”. Zaświadczenie będzie potwierdzało status marynarza przy zgłoszeniu marynarza do ubezpieczeń społecznych na zasadach przewidzianych projekcie. Będzie ono również będzie okazywane dla celów kontroli, np. w przypadku wykonywanych przez ZUS kontroli płatnika składek, lub dla celów postępowania związanego z ustaleniem prawa do świadczenia z ubezpieczenia chorobowego, macierzyńskiego lub wypadkowego.","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Oddziaływanie na życie społeczne nowych regulacji prawnych","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Spodziewane skutki i następstwa projektowanych regulacji prawnych","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Sposoby mierzenia efektów nowych regulacji prawnych","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ odpowiedzialny za opracowanie projektu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"MRPiPS","value":"MRPiPS"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ współpracujący przy opracowaniu projektu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":false,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektu","value":"Sebastian Gajewski Podsekretarz Stanu","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Organ odpowiedzialny za przedłożenie projektu RM","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"MRPiPS","value":"MRPiPS"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Planowany termin przyjęcia projektu przez RM","value":"II kwartał 2025 r. - ZREALIZOWANY Rada Ministrów przyjęła 6 maja 2025 r. ","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Informacja o rezygnacji z prac nad projektem","value":"","registerId":20874195,"dictionaryValues":[],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"},{"header":"Status realizacji","registerId":20874195,"dictionaryValues":[{"id":"Zrealizowany","value":"Zrealizowany"}],"nestedValues":[],"showInContent":true,"positionSelector":".article-area__article h2","insertMethod":"after"}]}}